30/4/25!

Với kiến thức hạn hẹp của một người không ‘’đạo’’ (Kitô), tôi chỉ biết Phục sinh là một trong những ngày lễ quan trọng nhất của người Thiên Chúa Giáo (Công giáo, Tin Lành, Chính Thống Giáo vv). Đó là ngày (Chúa Nhật) Chúa sống lại sau 3 hôm chịu nạn, chết trên thập tự giá (thứ sáu).

Nếu người Việt gọi ngày Chúa sống lại là ngày Phục Sinh (Hán Việt) thì, với người Pháp, là Pâques, với người Anh, là Easter (gốc gác từ Eostre: nữ thần mùa Xuân). Người Do Thái cũng có lễ Paque (không ‘’s’’) : lễ Vượt Qua, nhưng là để tưởng nhớ việc tổ tiên họ đã được Đức Chúa Trời giải phóng khỏi kiếp nô lệ ở Ai Cập, giúp họ vượt qua biển Đỏ (Pâque = Passage).

Nhưng tại sao lại ‘’ Phục sinh’’, mà không là hồi sinh, tái sinh cũng cùng một nghĩa : ‘’trở về từ cõi chết’’?

-Theo ‘’https://giaophanphucuong.org’’ : ‘’… về mặt từ Hán Việt, phục sinh chỉ có nghĩa là sống lại, tương tự như từ hồi sinh, tái sinh... không diễn tả hết ý nghĩa “anastasis” “egeirein” hay resurrection. Còn chỗi dậy hay trỗi dậy thì đúng nghĩa đen với chữ resurrection, nhưng trong tiếng Việt thì không thể diễn tả được bất kỳ một ý nghĩa gì của việc “vượt qua cõi chết”.

Một trong những nguyên tắc dịch Thánh kinh phải trung thành với nguyên văn, nhưng cũng phải chú ý đến văn hóa của từng địa phương. Nếu chúng ta dịch “anastasis”, resurrection là chỗi dậy , thì chúng ta nên nói mừng Lễ Trỗi Dậy hay là Lễ Phục Sinh?

Kết

Lễ Phục Sinh đã trở nên từ ngữ quốc tế cho cả Việt Nam, Trung Quốc (復活節Phục hoạt tiết), Nhật (Kanji: 復活祭phục hoạt tế) và Hàn Quốc (부활절Phục hoạt tiết), nên chăng chúng ta thống nhất cách dịch?

(Nguồn: Trang Tin Giáo Phận Đà Lạt ..’’)

Trong một thời gian dài, dù biết rằng ngày lễ Phục Sinh thay đổi mỗi năm, nhưng tôi vẫn nghĩ, như Giáng Sinh, Phục Sinh được tính theo dương lịch. Cho đến khi, cách đây vài năm, trong thời gian bị cô lập Covid, lên ‘’mạng ‘’ tìm tòi, tôi mới biết lễ Phục Sinh tính theo âm lịch ! Theo quy ước của Giáo hội Công Giáo La Mã, lễ Phục Sinh là ngày Chủ Nhật thứ nhất sau ngày trăng tròn đầu tiên kể từ ngày xuân phân (21/3). Một cách tổng quát, lễ Phục Sinh là một trong những Chủ Nhật trong khoảng 22/3-25/4 ! Như năm nay, Chủ Nhật Phục Sinh là ngày 20/04/2025.

Chủ Nhật Phục Sinh 20-4, vì vẫn còn yếu sau gần 5 tuần điều trị ở bệnh viện do viêm phổi kép Đức Giáo Hoàng François (bị cắt một lá phổi từ lâu), đã uỷ quyền cho Đức Hồng Y Angelo Comastri chủ sự thánh lễ này và đọc bài giảng mà Ngài đã soạn. Sau đó, từ ban công Vương Cung Thánh Đường Thánh Pierre, Ngài đã ban phép lành Urbi và Orbi, chúc mừng lễ Phục Sinh các tín hữu, và ngồi trên ‘’xe-hơi-Giáo-Hoàng’’ để chào đón và ban ơn các giáo dân có mặt ở công trường Thánh Pierre. Đó cũng là lần xuất hiện cuối cùng trước công chúng của Giáo Hoàng. Thứ hai Phục Sinh, 21/4, lúc 9h45 , đức Hồng y Angelo Comastri báo tin : Giáo Hoàng Francois đã qua đời lúc 7h35 do đột quỵ !

Thứ bảy 26/4 vừa qua, 200 Hồng Y, 700 Giám Mục, 5000 linh mục, 400.000 tín đồ, trên 150 nguyên thủ, lãnh đạo quốc gia , quốc vương các nước, đã tham dự đám tang, tiễn đưa Đức Giáo Hoàng đến Vương Cung Thánh Đường Đức Bà Cả (Basilica Papale di Santa Maria Maggiore) ở Rome, là nơi an nghĩ cuối cùng của Ngài : vị Giáo Hoàng đầu tiên đã chọn nơi an nghỉ bên ngoài Vatican ! Mộ của Ngài được làm bằng đá cẩm thạch Liguria, là quê quán tổ tiên Ngài ở Ý, trước khi di cư sang Á căn Đình. Ngôi mộ nằm khiêm cung trong một góc nhỏ ở Vương Cung Thánh Đường Đức Bà Cả, với hàng chữ ‘’Franciscus’’ trên bia ! Khi còn tại thế, Ngài được xem như là vị Giáo Hoàng của ‘’di dân’’ và nghèo khó !

Với 2,4 tỷ người theo đạo, Kitô giáo là tôn giáo có số tín đồ cao nhất thế giới, tiếp theo là Hồi giáo (1.8 tỷ ) ; Ấn độ giáo (900 triệu) , Phật giáo ( 500 triệu) vv

Tuy là một quốc gia có số tín đồ Phật Giáo cao, nhưng trong 21 năm VNCH, 2 nhà lãnh đạo quốc gia lâu nhất là Ngô Đình Diệm (54-63) và Nguyễn văn Thiệu (1967-1975) đều là tín đồ Công Giáo, Quốc Trưởng Phan Khắc Sửu (1965) là tín đồ Cao Đài. Sau 75, có lẽ Đức Hồng Y Nguyễn văn Thuận (cháu kêu Tổng Thống Diệm là Cậu) là một trong những chức sắc tôn giáo bị tù cải tạo lâu nhất (13 năm ngoài Bắc) !

2013, khi Ngài FRANCISCUS, S.J. được chọn làm Giáo Hoàng, tôi đã nghĩ ngay đến một vị lãnh đạo tinh thần khác : Đức Đạt Lai Lạt Ma Tenzin Gyatso của Phật giáo, Nobel Hòa Bình 1989. Bởi tuổi hai người cách nhau chưa đến 1 năm. Đức Giáo Hoàng Francois sinh ngày 17/12/1936, đức Đạt Lai Lạt Ma Tenzin Gyatso sinh ngày 06/07/1935. Cả hai vị đều là nguyên thủ (chính trị) : Tòa Thánh Vatican và chính phủ lưu vong Tây Tạng.

1979, vượt biên sang đây, sống giữa một xã hội ‘’Kitô ‘’, dù đã trải qua 3 đời Giáo hoàng : IOANNES PAULUS II (1978-2005), BENEDICTUS XVI (2005-2013), và FRANCISCUS, S.J nhưng tôi vẫn chưa biết nhiều về các vị, như với Đức Đạt Lai Lạt Ma Tenzin Gyatso mặc dầu khi ông ‘’lên ngôi’’ Đạt Lai Lạt Ma (1940) tôi chưa chào đời, khi ông vượt biên tị nạn ( trước tôi 20 năm /1959), tôi còn bi bô tập nói. Có lẽ vì tôi theo đạo Phật, lại ‘’đồng …tị nạn tương lân‘’ với ông , nhất là được xem nhiều phóng sự về ông, về một số buổi nói chuyện, phỏng vấn, cũng như đã đọc một vài tác phẩm của ông

Còn trên 2 tháng nữa là Đức Đạt Lai Lạt Ma Tenzin Gyatso được 90 tuổi! Cái tuổi ‘’gần đất xa trời’’! Chắc chắn là khi ông ‘’ra đi’’, sẽ không có mấy trăm ngàn người đến đưa tiễn, và (chắc) sẽ không có một vị nguyên thủ, lãnh đạo nào đến nghiêng mình trước linh cửu ông(?) như với Đức Giáo Hoàng Francois. Không chỉ vì Dharamsala , nơi ông sống , là đất Ấn độ, mà, còn vì cái bóng của Tàu Cộng, gầm gừ, bao trùm tất cả ! Nhưng có hề gì. Chết. Là hết ! ‘’Thác là thế phách, còn là tinh anh ‘’ ! Nhưng ‘’còn gì’’ ? ‘’còn ai’’? Cái chính phủ lưu vong Tây Tạng , từ 66 năm nay, vẫn chưa thấy ‘’đường về’’, dù rằng họ chấp nhận ‘’một quốc gia trong quốc gia’’, một Tây Tạng tự trị trong Tàu Cộng!

Đức Giáo Hoàng FRANCISCUS, S.J từ trần ngày 21/4. Bao nhiêu triệu người đã nhỏ lệ khóc Ngài . 50 năm trước, ngày 21/4, Tổng Thống Nguyễn văn Thiệu từ chức, trao quyền cho Phó Tổng Thống Trần văn Hương! Lúc đó, tình hình VNCH vẫn ‘’chưa đến nỗi nào’’. Nhất là với chiến thắng Thủ Thừa của Trung Tá Đặng phương Thành, Trung đoàn trưởng Trung Đoàn 12, sư đoàn 7, được vinh thăng Đại tá sau đó!

 

Hôm nay, ngày 30/4/2025. 50 năm trước, nước VNCH đã bị bức tử, trước những con mắt lơ là của cái gọi là ''thế giới Tự Do'' !

Khi ‘’Tự Do’’ bỏ Tự Do. Thì chỉ có những giọt lệ của người miền Nam nhỏ xuống cho Sài Gòn yêu dấu!

Bao nhiêu triệu người đã khóc cho miền Nam, ngày đó ?

– Không, chúng tôi không cần những giọt nước mắt cá sấu! Không, chúng tôi không cần thương hại. Thương để mà.. hại thì thà không thương! Chúng tôi cần súng đạn, quân lực miền Nam cần súng đạn. 50 năm trước, nếu không có ‘’tháng 3 gãy súng ‘’, làm sao có ‘’tháng 4 tan hàng’’, làm sao có hàng ngàn mộ bia trong những trại tù từ Nam chí Bắc? Làm sao có bao nhiêu là nước mắt tuôn tràn sau tháng 4 đen?!

30/4/2025, xin thắp nén tâm hương tưởng niệm các vị Tướng: Lê văn Hưng, Phạm văn Phú, Trần văn Hai, Lê nguyên Vỹ (*), Trung tá Cảnh Sát Nguyễn văn Long, Thiếu Tá Hải Quân Lê anh Tuấn và rất nhiều ‘’Trần Bình Trọng tân thời’’, đã chọn cho mình ngày nằm xuống với quê hương ! Đúng 50 năm về trước !

Bao giờ Sài Gòn tôi phục sinh ?!

BP

30/4/2025

(*) : Tướng Nguyễn Khoa Nam tự sát ngày 1/5/1975