Hoa Tím Ngày Xưa - Thanh Sơn - Kim Trúc

Sáng Tác: Thanh Sơn

Trình Bày: Kim Trúc

Thực Hiện: Nikki

Nhịp Cầu Chưa Trọn

 

Lặng ngắm dòng sông nghĩ đến ai
Đôi bờ đã mất dấu hoa hài
Từ khi kết hợp Nam liền Bắc
Là lúc chia rời Đông với Tây
U uất nơi lòng mòn mỏi đợi
Xuống lên con nước cứ vơi đầy
Bao năm nối nhịp sao như vẫn
Chẳng biết vì đâu đó với đây.

Quên Đi

Đêm Ở Quê

 

Gió buồn gẩy sợi mưa gầy
Đẩy vầng trăng khuyết lạc đầy ngõ xưa
La đà gió quẩn màn thưa
Tiếng mưa ngoài ngõ cũng vừa chợt ngưng.

Làng Đá, 13 tháng 03.2020
Đặng Xuân Xuyến

Phong Lan Núi

( Họa “Lưng Trời…Chùm Hoa Khe Núi” 

của thi sĩ Le Thuy)

Một gốc phong lan rực nở hoa
Cheo leo núi đá sáng tươi ngà
Màu xanh đỏ thắm vờn xinh nét
Ửng trắng vàng ươm đẩm vị trà
Dưng nhớ ngày xưa thời trẻ dại
Từng mơ dạo đó bóng nghiêng tà
Bỗng đâu lạc bước như “Từ Thức”
Vào chốn thần tiên lắm sắc hoa

Hoàng Mai Nhất
22/7/2025

Tôi Đã Thấy

Người Mỹ có lối sống khác biệt với chúng ta. Tại “VA Health Care,” phần đông bệnh nhân đều lớn tuổi, đặc biệt là một số lớn vẫn sống một mình. Con cái họ lớn rồi, lập gia đình và đi ở phương xa cả. Thậm chí có những người chẳng biết bây giờ con họ ở đâu? Một số bệnh nhân “Cựu chiến binh” (“Veterans”) còn trẻ thì khi được hỏi về cha mẹ của họ trong bệnh sử, họ trả lời:

- “I don’t know, they lived somewhere.”

Hay là:

- “For a long time, I did not have a chance to talk with them.”

Có lẽ câu hỏi “Ai sẽ là tôi?” không phải là một “vấn đề” đối với họ. Một số khác, họ vẫn sống một mình dù đã lớn tuổi. Bạn hữu và hàng xóm còn quan trọng với họ hơn cả gia đình, vì khi đau ốm và khổ nạn thì họ chỉ nhờ vào những người nầy.

Có lần, tôi hỏi một bệnh nhân:

- “Are you married?”

- “Yes!”

- “So! Where is your wife?”

- “Next door.”

- “What do you mean next door?”

- “Oh! She lived across the street. We say Hello to each other every morning.”

- “Why didn’t you lived together?”

- “Oh! By this way we did not engage into an argument every day.” (“Quả thật ở xa thì mỏi chân; còn ở gần thì mỏi miệng!”).

Từ khi tôi làm việc tại VA, sự kiện này hình như gặp hàng ngày. Nhưng có một hoàn cảnh thật đặc biệt mà tôi xin phép ghi lại dưới đây.

(Đây là một câu chuyện có thật! Để kính trọng linh hồn người quá cố và giử sự an bình của họ bên kia thế giới, những nhân vật ở đây tạm gọi là ông “John Doe” và bà “Jane Doe.”)

Có một bệnh nhân, tạm gọi ông “John Doe.” Khi tôi biết ông thì ông đã trên 80. Ông là một bác sĩ quân đội đã trải qua nhiều cuộc chiến trên thế giới. Giờ thì đã hồi hưu. Trong thời gian phục vụ, ông quen với một nữ y tá quân nhân và kết hôn với bà (bà Jane Doe).

Vì cả hai đều là “Cựu quân nhân” nên tôi may mắn được trở thành người bác sỉ của gia đình họ. Khi tôi tiếp xúc với bà thì bà đã trên 70. Ông bị mắc một chứng ung thư phát triển chậm; còn bà thì vướng phải bệnh “lú lẩn” (“Alzheimer,”) đặc biệt là loại “lú lẩn” của bà chỉ ảnh hưởng trên trí nhớ chớ không trên sự nói năng. Bà cứ nói luôn miệng.

Bà đến với tôi trên xe lăn vì không còn đi đứng được. Ông phải đẩy xe lăn giúp bà đến khám bệnh. Mỗi lần gặp tôi là bà cứ nóí tía lia, đủ thứ dù đôi khi nó chỉ là những lời “vô nghĩa” (“Make no senses”). Tuy thế, ông vẫn kiên nhẫn điềm đạm trả lời từng câu hỏi của bà dù ông biết bà ấy có lẽ cũng chẳng hiểu và chẳng nhớ gì. Chẳng hạn như mẩu đối thoại sau:

- “Where do you bring me to, John?”

- “To see the doctor.”

- “Doctor who?”

- “Doctor Tran!”

- “Tran who?”

- “Doctor Tran is your doctor in VA. You will see him every time you come here.”

- “Here is where?”

- “Here is VA.”

- “VA what?”

- “VA is doctor office, The doctor will see you.”

- “Doctor who?”

….

Cứ như thế cuộc đối thoại tiếp tục không ngừng nghỉ; nhưng ông vẫn trả lời từng câu hỏi của bà. Ông vừa giải thích với vợ bằng những lời ngắn gọn vừa nói với tôi về tình trạng của bà. Vì cũng là một y sỉ nên ông đã nói lên được những điều mà tôi cần hỏi.

Bà thì ngồi liệt trên xe lăn; nhưng khi tôi khám bệnh thì không thấy có mùì hôi của nước tiểu và trên cơ thể thấy rất lành lặn, không có dấu vết lở của “bedsore.” Tôi kinh ngạc hỏi ông:

- “What Home Health Agency you are with?”

- “None!”

- “So! It’s you who takes care of everything?”

- “Yes.”

Tôi rất ngạc nhiên và thán phục vì một vị bác sĩ y khoa già nua, bệnh hoạn mà có thể săn sóc cho vợ minh kỹ đến như vậy.

Khi tôi hỏi về bệnh của ông thì ông buồn buồn trả lời về sự tiến triển của bệnh ông. Tôi thấy ông cứ nhìn bà vợ mà rưng rưng nước mắt. Là một bác sỉ, có lẻ ông cũng đã hiểu rõ về bệnh của mình, nhưng ông có vẻ buồn vì tình trạng của bà hơn là của ông.

Ông hỏi tôi:

- “Do you think that I will be strong enough to take care of her?”

Tôi trả lời:

- “Don’t be worry, John! If you need help, I will do the best in VA system to give you a hand. Your wife is always happy under your care and also happy in her own world. God will always look after the warm hearted man.”

Ông quay đầu nhìn sang bên để tránh giọt nước mắt sắp rơi. Nhưng không còn kịp. Nó đã rớt xuống trên tay người vợ.

Bà Jane đưa tay lên nhìn:

- “What’s that?”

- “Just water! Honey.”

- “What water? Where it comes from?”

- “I am sorry to wet your hand, honey. Let me clean it."

Rồi ông vội rút chiếc khăn tay của mình lau khô nước mắt trên tay vợ rồi mới lau khô nước mắt của mình.

Nếu tôi không là một nam nhân và cũng không là bác sỉ đang làm phận sự thì có lẽ tôi cũng phải xin lỗi đi ra ngoàì để tránh phải rơi nước mắt theo ông.

Ông cúi xuống để chân vợ lên hai cái “bàn đạp để chân” (“pedals”) của chiếc xe lăn và từ từ đẩy bà ra ngoài.

Tôi gọi ông:

- “John! You know! You create a beautiful picture that I have ever had in my life. If I have a camera, I will ask your permission to capture this moment; and I think, I will win a world contest.”

Ông nhìn lại tôi mỉm cười rồi từ tốn đẩy xe lăn ra khỏi phòng khám.

Nhìn hai mái đầu bạc song song đưa nhau ra khỏi phòng. Trong khoảnh khắc tôi phải ngừng làm việc, bấm vội vào cái “Camera” ở trong tim tôi để ghi lại hình ảnh đẹp này.

Sau vài lần khám bệnh, một hôm ông đến với tôi và chỉ đi có một mình. Quần áo xốc xếch và mình mẩy có mùi hôi. Có lẻ đã lâu ông không tắm giặt. Trông ông có vẻ đã sụt cân rất nhiều. Tóc đã thưa và bạc nhiều hơn.

Tôi nói:

- “John! Are you alone now?”

- “Yes!”

- “Where is your wife?”

- “She passed away!”

- “Oh! I am so sorry to hear that. I am sure that she is just changing the hand of care from you to God! And I am sure that she will feel no different!”

- “Thank you!”

- “John! I'm worrying about your condition. I need some lab work. When do you think that you can come fasting for a blood check?”

- “Whenever! I am free now. Tell you the truth, I don’t care now. She passed away; and I have nothing to care anymore."

Ông bước ra khỏi phòng khám, vẫn chầm chậm, đầu bạc cúi xuống. Lại một lần nữa, thêm một hình ảnh rất đẹp đã được ghi vào ký ức tôi. Tôi tự hỏi:

“Giữa tình yêu, nhung nhớ của một cặp nhân tình trẻ phải xa nhau và hình ảnh của nước mắt kẻ bạc đầu! Không biết cái nào sẽ đẹp hơn?”

Vài tuần sau, tôi xem lại hồ sơ bệnh lý của ông để theo dõi kết quả thử nghiệm. Khi mở đến tên ông trên “computer” thì có một hàng chữ “warning”:

“Patient died on... Do you want to continue?”

Tôi tắt máy, ngồi yên trong giây lát. Trên không gian, tôi chợt thấy một đóa hoa hồng rất kỳ lạ, rất thơm tho, đang bay vút cao. Có lẽ, nó đang đi về hướng “An Bình Vĩnh Cữu,” không còn buồn phiền và sẽ được nằm gọn trong bàn tay của đấng thiêng liêng…..…

Đây là vài lời của một Y sĩ già… Xin ghi lại để tặng mọi người.

Bác sĩ Trần Văn Minh

( Huỳnh Chiêu Đẳng Sưu Tầm)

 

Thà Xa Nhau (Bittersweet Goodbye), Thơ: Andy Bùi Hữu Anh Huy - Nhạc & Trình Bày: Magnolia Cao Tran

Thơ: Andy Bùi Hữu Anh Huy
Nhạc & Trình Bày: Magnolia Cao Tran

Kỷ Niệm Mối Tình đầu

  

Tình đầu anh dành cho em
Như dòng sông nước ngọt êm đềm
Tình đầu em dành cho anh
Như mây hồng đẹp giữa trời xanh

Tình đầu mình dành cho nhau
Như vầng trăng rực rỡ đêm thu
Như mùa xuân muôn cánh hoa màu
Như bài thơ tình ái ngọt ngào

Của tâm hồn hai người yêu nhau

Thế rồi, dòng thời gian qua
Mối tình đầu em anh dần xa
Đường đời mình hai lối rẽ

Nửa bán cầu vời vợi cách chia

Tình cờ, biết được tin nhau
Em giờ đây hạnh phúc sang giàu
Độc thân anh sống âm thầm
Lòng nhớ người vào khoảng xa xăm

Đêm thu nhìn ánh trăng soi
Chiếc lá vàng buồn lặng lẽ rơi
Mùa xuân hoa lá gượng cười
Bài thơ tình xưa đắng trên môi

Dương Việt-Chỉnh

Đường Về Bến Mơ

 

(Cảm tác sau khi ngồi thiền)

Kiếp sống con người ngắn lắm thay!
Trăm năm như gió thoảng mây bay
Hãy lo dưỡng tánh dù dâu bể
Cố gắng tu tâm mặc đắng cay
Thế giới tràn dâng niềm bất hạnh
Trần gian chìm ngập nỗi mê say
Luân hồi thử thách tâm linh chuyển
Giác ngộ mới mong thoát nẻo đày…

Lâm Hoài Vũ
22/7/2025

Hành Trình Vượt Biển Đông Hoài Cảm

 

(Thân tặng nhà văn/nhà thơ Kim Oanh, 

tác giả thiên hồi ký "Hành Trình Vượt Biển Đông").

1

Em là cô gái quê Vĩnh Long
Mười tám tuổi học xong Trung học
Năm lần vượt biên bao khó nhọc
Có lần bị nhốt hơn hai tháng tù

Về nhà, em thất vọng ê chề
Nhưng vẫn không đầu hàng số phận
Cha mẹ thấy em tương lai lận đận
Thương con đành chạy ngược chạy xuôi

Vay mượn của bà con thân thuộc
Bán đi những gì còn bán được
Đủ số vàng em lại ra đi
Rời Vĩnh Long xuống bến đò Rạch Sỏi

Đò nổ máy khi trời còn tối
Qua vùng kiểm soát, đò chạy nhanh
Chiếc tàu dài trước mắt rành rành
Gió nhẹ, triều lên, sóng vỗ gành

5

Chủ tàu lo cơm nước chu đáo
Dưới hầm tàu tôm cá lương khô...
Một đêm tháng năm, năm bảy chín
Giã từ Rạch Giá thuyền xa bờ

Ngày đầu ra khơi cảm xúc miên man
Lo lắng, bồn chồn, ưu tư, háo hức
Em cầu Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp (1)
Cho hành trình đến bến bình an

Cha mẹ giờ này ở quê nhà
Chắc cũng đang lo âu rầu rĩ
Tuổi già còn lao tâm khổ trí
Thoáng nghĩ thôi, mà lệ nhạt nhòa

Em không ăn được vì say sóng
Đêm đến, tất cả lên boong tàu...
Hai ngày đầu an nhiên lướt sóng
Có hai đàn cá lội theo sau

Có nhiều tấm ván bồng bềnh trôi...
Chẳng lẽ thuyền ai vừa bị đắm?
Trời trong xanh, biển yên, gió lặng
Tàu ung dung hướng đến Mã Lai

10

Bỗng xuất hiện hai tàu hải tặc
Trên người chỉ có chiếc khố che thân
Tay cầm búa, dao găm, mã tấu...
Phách tán hồn phiêu, em đứng chết trân

Chúng chia thuyền nhân ra làm ba nhóm
Con gái, đàn ông, con nít, đàn bà
Em vội vàng bế con của người ta
Nên bị đẩy qua nhóm đàn bà

Hải tặc thay nhau lục soát khắp nơi
Rà soát trên thân thể của từng người
Cướp lấy bạc vàng... tịch thu súng đạn
Vơ vét đồ ăn, gạo nước, cá tươi...

Bắt nhóm con gái sang tàu hải tặc
Trong cơn tuyệt vọng em đã khẩn cầu
Đức Mẹ, Thần Linh... cứu người khổ nạn
Không bị làm nhục được trở lại tàu

Bỗng nhiên xuất hiện chiếc tàu thứ ba
Chính là ân nhân ra tay cứu giúp
Phép lạ nhiệm mầu kịp thời đúng lúc
Các bạn gái đều bình an về tàu

15

Đêm sau có những tia sáng từ xa
Chiếc tàu cứ theo hướng ấy mà chạy
Một dãy nhà dài đèn điện nhấp nháy
Đó là hải cảng Trengganu

Mười hai, tháng năm, chiếc tàu cập bến
Niềm vui chưa trọn, nỗi buồn xa xăm
Nghe nói ngày mai tàu phải rời cảng
Lòng em hoang mang, lo lắng, băn khoăn

Em lại khẩn cầu và được nhậm lời
Nửa đêm ân nhân đục thủng đáy tàu
Kết quả tàu chìm, thuyền nhân mừng rỡ
Bốn mươi hai người nhớ mãi ơn sâu

Mười bốn ngày đêm cũng đã qua mau
Đoàn xe đến chở thuyền nhân đi đâu?
Nơi có ba ngàn người Việt tị nạn
Trồng trọt chăn nuôi chờ đợi phép mầu

Tại Rừng Dương này, mua gì cũng có
Người bản xứ bán, lấy vàng, tiền đô
Giặt đồ phát hiện dây chuyền mẹ giấu
Giúp em vượt qua hai tháng cam go

20

Xe chở thuyền nhân đến Cherating
Một trại tị nạn của Liên Hiệp Quốc
Như người trên mây, em chỉ biết khóc...
Khóc vì biết mình đã được TỰ DO

Cherating có chợ buổi sáng
Có quán cà phê ca nhạc ban đêm
Nghe được đài VOA, Khánh Ly, Nam Lộc...(2)
Những ngày tuyệt diệu trôi qua êm đềm!

Một sáng đẹp trời như thể người điên
Em nhảy cẫng lên vì quá sung sướng!
Danh sách niêm yết tại phòng thông tin
Ghi rõ tên em "có thư bảo đảm"

Hai người chị ruột định cư ở Úc
Gởi em tấm check một trăm đô la
Lá thư hai chị là "bùa hộ mạng"
Giúp cánh chim di bay đến xứ xa

Nhờ có "lá bùa" em được phỏng vấn
"Phái đoàn nước Úc đã nhận cháu rồi"
Người thông dịch nói với em như thế
Em lặng người đi... dòng lệ tuôn rơi...

25

Sau ba mươi ngày em được chuyển đến
Sungei Besi, trại chờ đợi chuyến bay
Có nhà tiền chế, phòng bốn người ở
Có ti vi chiếu những cuốn phim hay

Ngày sáu, tháng mười hai, năm bảy chín
Em lên Boeing rời nước Mã Lai
Bay đến Melbourne lúc sáu giờ sáng
Có xe bus chở em về Migrant Hostel

Hostel như thể chốn thiên đường
Có nhân viên thay drap trải giường
Có xe bus chở đi học Anh ngữ
Học nếp sống Úc đầy tình yêu thương

Trừ tiền ăn còn lại 23đô, mỗi hai tuần
Em đâu ngờ mình lại quá may mắn!
Được lo từ vật chất, đến tinh thần
Càng nghĩ, em càng nỗ lực, cố gắng

Chăm chỉ học hành, làm việc hết mình
Để trở thành người công dân mẫu mực
Ngõ hầu đền đáp bao tấm chân tình
Đã cưu mang em và cả gia đình

30

Nhớ lại những lời cầu khẩn trên tàu
Đúng hai năm sau, em xin vào Đạo
Một mặt tiến hành bảo lãnh song thân
Vì con phải chịu vô vàn sầu não

Năm tám tư, vào mùa Phục Sinh
Cha mẹ vui mừng đặt chân đến Úc
Đó chính là niềm hạnh phúc!
Lớn nhất đời em và cả gia đình

Hành trình vượt biển Đông cam go
Liều chết đánh cược cả tính mạng
Đói khát, hiểm nguy, lo âu, buồn, nản
Sau bảy tháng trời đến xứ TỰ DO

Ước mơ của em đã thành sự thật
Tạ ơn Trời Đất thương ban Hồng Ân
Em luôn ghi nhớ lời của song thân
"Ở đời phải lấy nghĩa nhân... làm gốc"

Vinh Hồ
Orlando, Florida, ngày 25/12/2024
Vinh Hồ chuyển thể thành thơ thiên hồi ký "Hành Trình Vượt Biển Đông" của tác giả Kim Oanh đăng trên https://lethikimoanh9.blogspot.com

(1) Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp: là một danh hiệu của Mẹ Maria được tuyên xưng bởi Giáo Hoàng Piô IX, kết hợp với một biểu tượng nghệ thuật Byzantine nổi tiếng cùng tên có niên đại từ thế kỷ 15. Bức ảnh này đã được thấy tại Roma từ năm 1499, được truyền tụng là làm nhiều phép lạ.

(2) "Vào giữa tháng 11, 1975 tôi mới hoàn tất nhạc phẩm “Sài Gòn Ơi, Vĩnh Biệt!”. Khánh Ly thu thanh lần đầu tiên vào mùa Xuân 1976, ông Lê Văn của đài VOA phỏng vấn Khánh Ly và tôi, rồi sau đó phát thanh bài này về VN vào tháng Tư, 1976 nhân dịp kỷ niệm 1 năm ngày Sài Gòn sụp đổ!" (Trích hồi ký Nam Lộc)

ĐÔI LỜI PHI LỘ:

- Tôi may mắn đọc thiên hồi ký "Hành Trình Vượt Biển Đông" thật tuyệt vời của tác giả Kim Oanh. Chính cách viết chân thành, chi tiết, tâm linh huyền bí, nhiều cảm xúc, ghi lại tỉ mỉ câu chuyện vượt biển cam go hãi hùng, được Ơn Trên che chở phù hộ đã đến bến bờ TỰ DO bình an; tôi đọc lại nhiều lần đầy say mê, cảm động, nể phục nhân vật chính, một cô gái tuổi đôi mươi yêu quý Tự Do dám vượt biên tới lần thứ sáu, có lòng dũng cảm và vị tha vô bờ bến. Từ đó tôi có ý định chuyển thể thành thơ.

Hành Trình Vượt Biển Đông (Kim Oanh) - Journey Through the East Sea(Translate: Khổng Thị Thanh Hương)

- Ngày 13/12/2024, tôi gởi email xin phép tác giả Kim Oanh về việc chuyển thể.

- Ngày 14/12/2024, Kim Oanh hồi âm: "Thật hân hạnh khi anh có ý định chuyển bài viết của Kim Oanh thành thơ. Kim Oanh mong được thưởng thức anh Vinh nhé."

- Ngày 25/12/2024, bài thơ hoàn tất, tôi gởi đến cho Cô Kim Oanh xem.

- Tôi hy vọng bài thơ HÀNH TRÌNH VƯỢT BIỂN ĐÔNG HOÀI CẢM (33 khổ = 132 câu) không có gì trở ngại và sẽ ra đời vào dịp Lễ Noel hay Tết Tây.

- VH xin cám ơn Cô Kim Oanh rất nhiều, chúc Cô thành công trên đường sáng tác.

Orlando, ngày 25/12/2024

Vinh Hồ

Sống Chết và Yêu trong Bướm Trắng Của Nhất Linh

BƯỚM TRẮNG là tác phẩm nổi bật của Nhất Linh, đánh dấu bước chuyển hướng của tác giả, từ tiểu thuyết luận đề, tiêu biểu là Đoạn Tuyệt, sang tiểu thuyết tâm lý.

Nếu trong tiểu thuyết luận đề, tác giả lấy lý luận đanh thép làm chính thì trong tiểu thuyết tâm lý, tác giả lấy diễn biến tâm lý phức tạp của nhân vật làm chính.

Trong Đoạn Tuyệt, Nhất Linh đã hăng say bênh vực luận đề “đổi mới và tự do cá nhân phải thắng thủ cựu và chế độ đại gia đình.” Hăng say đến độ trong phiên toà xử Loan tội ngộ sát/cố sát chồng, người đọc có cảm tưởng Nhất Linh đã tự biến mình thành trạng sư để cãi cho Loan trắng án.

Trong Bướm Trắng, Nhất Linh đã để cho nhân vật Trương miên man trong mớ tâm lý phức tạp của một kẻ khao khát sống, khao khát yêu nhưng luôn luôn bị cái chết ám ảnh.

Cốt truyện Bướm Trắng rất đơn giản, vì cốt truyện không phải là chính. Cái chính là diễn biến tâm lý của nhân vật.

Truyện kể về một sinh viên trường Luật ở Hà Nội vào cuối thập niên 30 đầu thập niên 40 tên là Trương. Đang vui vẻ, yêu đời, Trương chợt khám phá ra mình bị bệnh lao, chứng nan y mà vào thời đó người mắc bệnh thường chỉ chờ chết. Vì tha thiết sống nên Trương rơi vào tình trạng tâm lý hỗn độn, vui, buồn, hy vọng, tuyệt vọng đan lẫn vào nhau.

Giữa lúc ấy, Trương gặp Thu, em gái của Mỹ, một người bạn. Thu đẹp, con nhà giàu và quý phái. Ngay từ phút đầu, Trương đã bị sắc đẹp của Thu cuốn hút. Phần Thu, nàng cũng có cảm tình với Trương. Tuy nhiên, vì hai người đều tự ái nên không ngỏ ý cùng nhau. Nhưng rồi cuối cùng, Trương viết cho Thu một bức thư tỏ tình. Gửi thư rồi, Trương lại ân hận vì có cảm tưởng mình lừa dối Thu để mua lấy hạnh phúc, sung sướng một cách ích kỷ. Khi thấy phản ứng của Thu đối với tình yêu của mình không rõ rệt, Trương quyết định tránh không gặp Thu nữa.

Quãng nửa năm sau, tình cờ nghe anh họ của mình là Hợp và các bạn nói về bệnh tình của Trương, Thu cảm thấy mình có trách nhiệm về cuộc sống của chàng. Thu cho rằng Trương xa tránh mình vì chàng cao thượng, không muốn làm mình khổ. Thế rồi Thu quyết định đến thăm Trương. Lần ấy hai người bày tỏ tình yêu dành cho nhau.

Đang khi Thu nghĩ rằng Trương cao thượng và đáng thương nên quyết tâm cứu vãn chàng thì Trương lại tự thấy mình hèn hạ vì mình đã lừa dối Thu. Trương cho rằng Thu chỉ ngỡ chàng bị bệnh phổi xoàng nhưng thực ra chàng biết mình bị bệnh lao sắp chết mà cứ giấu không cho Thu hay, lý do là chàng muốn níu kéo tình yêu Thu dành cho mình.

Trong những ngày này, Trương không biết hướng cuộc sống mình về đâu. Chàng về quê, nhờ người trong họ hàng bán hết ruộng đất cha mẹ để lại, lấy tiền ăn chơi. Tuy nhiên Trương cắt ra 5 mẫu đất nhường cho bà dì họ xa tên là Thiêm, có cô con gái tên Nhan, vốn đã được Trương cho ở nhờ trên đất ấy.

Phung phí hết tiền bạc trong chốn chơi bời truỵ lạc, Trương bị nhóm bạn bè ăn chơi xa lánh dần. Nhiều lúc Trương có ý định tự tử, không phải vì nghèo khổ nhưng vì thấy cuộc sống vô nghĩa và tình yêu của mình tầm thường. Cuối cùng vì không còn tiền, Trương phải nhận một việc làm ở Hải Phòng do một ông cụ quen biết giới thiệu.

Trước khi đi Hải Phòng làm việc, Trương có dịp cùng nhóm bạn bè trong đó có anh của Thu và Thu rủ đi chơi chùa Thầy. Tại đây, lần đầu tiên, mà cũng là duy nhất hai người hôn nhau.

Tại Hải Phòng, Trương được chủ tín nhiệm cho giữ két tiền của công ty. Công việc quá nhàn hạ khiến Trương càng chán nản cuộc sống. Một ngày nọ, Trương lấy hết 400 bạc trong két. Chàng về Hà Nội, rủ một cô gái làng chơi tên là Phương đi đánh cá ngựa. Trương thua hết sạch số tiền thụt két.

Trương đến nhà Thu, chuyện trò với anh em Thu như không có chuyện gì xảy ra. Mục đích của Trương không hẳn là muốn thăm Thu lần cuối trước khi vào tù, mà để khi chuyện vỡ lở, đăng trên mặt báo, Thu phải nhận Trương là người can đảm.

Sau khi đọc tin trên báo về chuyện Trương biển thủ quỹ của công ty, Thu tìm cách gặp Trương. Nàng đề nghị kiếm đủ số tiền để Trương trả lại công ty nhưng Trương từ chối.

Một buổi tối Trương gặp Mùi, cô con gái hàng xén chàng quen biết khi còn là một cậu học sinh son trẻ. Vì hoàn cảnh, Mùi biến thành gái làng chơi, lại bị bệnh nên thọt một chân. Hôm ấy là lần đầu Mùi kiếm khách thì lại gặp ngay Trương. Trương tự làm cho mình thêm bệ rạc bằng cách đi chơi với một gái điếm thọt chân. Chàng dẫn Mùi vào quán ăn sang trọng, cho Mùi mấy chục bạc còn lại, thú thật với Mùi là mình thụt két, sắp vào tù. Chàng chỉ đòi Mùi hứa là với số tiền chàng cho, Mùi trở về làm cô bán hàng xén như xưa.

Không muốn bị bắt và dẫn từ Hà Nội về Hải Phòng, Trương tự về Hải Phòng đầu thú. Chàng bị bỏ tù.

Ra tù, Trương lại về Hà Nội. Tình cờ trên chuyến xe lửa, Trương gặp gia đình Thu mới đón người anh lớn du học từ Pháp về. Trương thấy rõ mọi người đều sợ ông anh ấy biết họ đã giao du với một kẻ bất hảo như Trương, chàng càng cố tình tìm cách trêu tức mọi người nhưng rồi cuối cùng cũng không để cho ai mất mặt.

Được biết bệnh mình đã khỏi hẳn, đồng thời có cảm tưởng ai cũng xa lánh mình nên Trương rất chán nản. Ngay cả tình yêu đối với Thu cũng khiến Trương mệt mỏi. Ý định tự tử trở lại với Trương nhưng Trương lại cảm thấy tiếc Thu. Chàng quyết định mua một con dao, tìm cách gặp Thu để rủ Thu đi trốn, thoả mãn nhục dục với Thu rồi tự tử. (Cũng có thể Trương dự tính giết Thu rồi sau đó tự tử.)

Trương viết một bức thư, tìm mọi lời khôn khéo để thuyết phục Thu gặp mình, kể cả việc vẩy vào bức thư mấy giọt nước giả làm nước mắt cho chữ nhoè đi. Đọc bức thư giả dối ấy, Trương lại thấy nó rất thực đối với cảm xúc của mình.

Thu nhận lời gặp Trương. Trương vui, tuy nhiên cũng không rõ Thu nhận lời vì còn yêu chàng hay vì muốn chấm dứt những rắc rối, quấy rầy do chàng gây ra; gặp một lần cho xong. Nhưng Trương chợt nhớ ra ngày hẹn Thu cũng là ngày giỗ mẹ chàng. Chàng quyết định không gặp Thu nữa, vả lại việc Thu nhận lời đã khiến chàng thoả mãn lòng tự ái. Thay vì đến chỗ hẹn, Trương viết một mấy dòng chữ giải thích, nhờ một đứa bé đưa cho Thu.

Trương bỏ về quê và quyết định lấy Nhan, cô con gái đẹp giản dị để sống một cuộc sống bình yên, quên đi mối tình đối với Thu. Tuy nhiên hôm gặp lại Nhan, Trương vẫn thấy thất vọng vì Nhan quá đơn giản, không có những lời nói hay cử chỉ lãng mạn như chàng mong ước.

VỀ TÊN “BƯỚM TRẮNG” VÀ GIÁ TRỊ CỦA TÁC PHẨM

Có rất nhiều phỏng đoán lý do Nhất Linh đặt tên tác phẩm này là “Bướm Trắng,” trong khi chính tác giả không đưa ra lời giải thích nào.

Trần Văn Nam, trong bài viết Nghĩ Về Nhan Đề “Bướm Trắng” Của Nhất Linh, có chỗ cho rằng: “Trong tác phẩm Nhất Linh đá động đến cánh bướm trắng, đó là khi nhân vật Trương biết chàng mắc bệnh lao, có thể chỉ sống trong vòng một năm nữa, lúc ấy chàng nhìn hoa cẩm chướng trắng mà mường tượng những con bướm trắng của một thời thơ ấu lành mạnh và xa xôi. Từ hình tượng này, ta nghĩ rằng ý nghĩa của tác phẩm là sự nuối tiếc thời thanh xuân tươi đẹp trong sáng.” Nhưng cũng chính Trần Văn Nam lại cho rằng “ý nghĩa tìm ra ấy hình như quá dễ dàng. Có lẽ đâu nhà văn mở cửa cho độc giả thấy ý nghĩa của nhan đề quá lộ liễu như thế.”

Trần Văn Nam đưa ra thêm vài phỏng đoán nữa:

“Căn cứ vào cốt truyện trên đây, ta có thể kết luận bướm trắng là biểu tượng của tình yêu giản dị, không phức tạp. Con bướm trắng không sặc sỡ nhưng êm ái đậu trên cây cỏ của vườn xưa…”

“Nhưng dựa vào khuynh hướng viết tiểu thuyết của Nhất Linh, khuynh hướng phân tách tâm lý, đào sâu vào những ngõ ngách lòng người, ta lại có một ý nghĩa khác về biểu tượng con bướm trắng. Bướm trắng là con vật chập chờn, phất phơ trên cành lá, cho nên bướm trắng có thể là biểu tượng cho nội tâm bí ẩn và bất trắc của con người.”

“Bướm Trắng, biểu tượng tươi đẹp của thời thanh xuân lành mạnh. Bướm Trắng, biểu tượng chập chờn của nội tâm con người bất trắc. Bướm Trắng, biểu tượng giản dị của tình yêu êm đềm không phức tạp. Ta vẫn không thể quả quyết giải thích nào gần nhất cho nhan đề Bướm Trắng của Nhất Linh.”

Cũng có những người muốn liên kết ý nghĩa tựa đề “Bướm Trắng” với tích “Trang Tử hoá bướm” nhưng người ta không thấy có sự liên hệ chặt chẽ nào giữa cánh bướm trắng của Nhất Linh với cánh bướm trong giấc mơ Trang Tử.

Vì tất cả đều chỉ là phỏng đoán nên người viết bài này cũng đưa ra lời phỏng đoán của mình: Tình yêu dành cho Thu, hay nói rõ hơn, Thu, chính là cánh bướm trắng đối với Trương. Cánh bướm chập chờn, khi bay lên cao, khi hạ xuống thấp được ví như Thu và tình yêu của nàng, nó chập chờn, gần mà như xa, xa mà như gần khiến Trương bị thúc đẩy đưa tay muốn bắt. Cũng có lúc Trương bắt được cánh bướm ấy trong tay, nhưng lại sợ bướm bị gãy càng, bị nát cánh vì bàn tay thô bạo của mình, chàng lại buông ra. Vì thế cánh bướm trắng ấy (Thu và tình yêu của nàng) cứ mãi chập chờn.

Việc đánh giá “Bướm Trắng” có nhiều thay đổi. Tuy nhiên, nhà phê bình nào cũng phải nhận rằng đây là một tác phẩm rất đặc biệt của Nhất Linh.

Võ Phiến, trong “Đọc/đọc lại Nhất Linh,” nhận định rằng:

“Nhất Linh chẳng những có đổi cũ thay mới mà còn thay đổi rất nhanh.

Và nhanh hơn nữa là sự biến chuyển từ Đoạn tuyệt sang Bướm trắng: chỉ trong vòng thời gian chưa đầy năm năm ông từ bỏ quan niệm viết cho luận đề một thời để nhảy sang quan niệm viết cho cái hay muôn thuở, chuyển từ mục tiêu nhân sinh sang mục tiêu nghệ thuật.

Sau Bướm Trắng quan niệm ấy được nghiên cứu kỹ, đúc kết thành lý thuyết, làm nền tảng cho những sáng tác của Nhất Linh hậu chiến. Nhưng từ một quan niệm sáng tác này nhảy sang một quan niệm sáng tác khác, chuyện ấy còn dễ dàng hơn là thay đổi bút pháp. Bút pháp của một người dính liền với cá tính người ấy (Le style, c’est l’homme). Bản tính không thay thì bút pháp cũng ít khi đổi. Thế nhưng từ Nhất Linh trẻ sang Nhất Linh già bút pháp khó lòng nhận ra là của một người.”

Học giả/giáo sư Bùi Xuân Bào, trong một chuyên luận về tiểu thuyết Việt Nam 1925-1945 bằng tiếng Pháp đã ghi nhận điều này: “Bướm Trắng đánh dấu một giai đoạn mới trong tiến trình Nhất Linh vì tác giả đã hoàn toàn dứt bỏ công thức luận đề mà xưa nay ông vẫn sử dụng. Ở đây hư cấu tiểu thuyết không tìm cách chứng minh điều gì. Mà chỉ nhắm phân tích tâm hồn một thanh niên ở tuổi hưởng thụ cuộc sống, khát khao hạnh phúc, mà chứng bệnh nan y đã cản ngăn những nguyện vọng chính đáng nhất (…)

Tác phẩm vô cùng độc đáo. Trước Nhất Linh và đồng thời với ông, chưa có tác giả nào đẩy xa như vậy cuộc phân tích một bi kịch của tâm thức. Chưa bao giờ nỗi ám ảnh của cái chết được đan kết chặt chẽ như vậy với những hoang mang của tình yêu.” (Trích theo bài viết “Đọc Bướm Trắng của Nhất Linh” của Đặng Tiến.)

Nhà biên khảo Phạm Thế Ngũ, trong “Việt Nam Văn Học Sử Giản Ước Tân Biên” nhận định rằng: “Qua Bướm Trắng, Nhất Linh cũng đã đưa ngòi bút phân tích tâm lý vào địa hạt nhân bản muôn thuở với trường hợp bi đát con người bị giằng co giữa tình yêu và cái chết, con người muốn phá hoại nhân phẩm, tự thân truỵ lạc, mà vẫn không thể nào không hướng về những nẻo thiện mỹ, con người tủi thân giận phận muốn tìm xuống đáy địa ngục mà nằm cho xong nhưng hồn mộng vẫn chập chờn đôi cánh bướm trắng, hình ảnh một hạnh phúc thiên đường đã trót để lỡ.”

HUYỀN BÍ CỦA ĐỜI NGƯỜI

Đời người bắt đầu bằng một sự huyền bí: cái SỐNG, và kết thúc cũng bằng một sự huyền bí: cái CHẾT. Cái huyền bí “sống” kéo dài từ khi con người chào đời cho đến khi cái huyền bí “chết” xuất hiện.

Giữa hai huyền bí “sống” và “chết” xuất hiện cái huyền bí thứ ba: “YÊU.”

Tại sao tôi sinh ra mà không phải là không được sinh ra? Tôi sống trên đời này để làm gì? Tôi chết. Sao lại chết vào lúc này mà không phải là lúc khác? Sống thì tốt cho tôi hơn hay chết thì tốt hơn? Tôi chết rồi thì còn tôi hay không? Nếu còn tôi thì “tôi” ấy như thế nào, đi về đâu? Tất cả đều là huyền bí.

Và rồi trong cuộc sống, tôi yêu. Sao tôi yêu vào lúc này mà không yêu vào lúc khác? Sao tôi yêu người này mà không yêu người khác? Sao tôi yêu người chưa từng có liên hệ gì với tôi, chỉ là “người dưng khác họ” mà lại yêu hơn cả người thân của tôi, có khi hơn cả cha mẹ tôi là những người nuôi dưỡng tôi, hy sinh tất cả cho tôi? Tôi yêu, có thật là tôi yêu hay chỉ là thích, là mê đắm, hay là yêu chính tôi? Tình yêu giúp tôi triển nở con người tôi hay huỷ hoại chính tôi? Biết bao nhiêu là câu hỏi, ngờ vực về “yêu.”

Ba điều huyền bí ấy lẫn lộn vào nhau, trong tâm lý một nhân vật của Bướm Trắng, đó là Trương.

Và Nhất Linh đã cho ba huyền bí ấy xuất hiện cùng một lúc, hay ít ra là sát nhau, ngay trong phần mở truyện.

Trương khám phá ra mình bị bệnh lao, lúc nào cũng lo là mình sắp chết. Nhưng câu mở đầu truyện lại là câu diễn tả về niềm vui của cuộc sống:

“Trương chậm bước lại vì chàng vừa nhận thấy mình đi nhanh quá tuy không có việc gì và cũng không nhất định đi đến đâu. Từ lúc này, vô cớ chàng thấy lòng vui một cách đột ngột khác thường tự nhiên chàng đi nhanh làm như bước đi cần phải đi nhịp với nỗi vui trong lòng.”

Nhưng chỉ cách một vài câu, Nhất Linh cho Trương hồi tưởng ngay về cái chết và tình yêu:

“Trên đường cơn gió thổi bay lên mấy chiếc lá khô và một ít bụi trắng, khiến Trương cảm thấy nỗi hiu quạnh của cuộc đời cô độc chàng sống đã mấy năm nay. Chàng thốt nhớ đến Liên, người yêu của chàng đã chết vì bệnh lao ba năm trước. Chàng nghĩ đến những cái thú thần tiên của tình yêu lúc ban đầu, và nỗi buồn của chàng khi được tin Liên chết.”

Kể từ lúc đó, Nhất Linh để cho Trương càng lúc càng quan tâm đến cái sống của chàng:

“Trương ngừng lại trước một cửa hàng và nhìn bóng mình trong một chiếc gương nhờ có ánh sáng đều đều của một ngày phủ mây nên mặt chàng không có vẻ hốc hác như mọi lần. Chàng vui mừng, không, chàng không đến nỗi gầy lắm, có lẽ béo hơn một chút thì tốt, nhưng béo quá, béo đến nỗi xấu và già đi như Lương và Mịch thì chàng sẽ khó chịu vô cùng.”

Đang lúc Trương vui mừng như thế thì cái “chết” xuất hiện, một đám tang:

“Ở phía xa có tiếng trống và tiếng kèn thổi một cách vội vàng. Những chấm xanh vàng của đối trướng hiện ra ở đầu phố lẫn với những chấm trắng của các người đi đưa đám.

- Có lẽ đám ma cậu anh Hợp đã trở về.

Chàng bước nhanh về phía đám ma…”

Cũng trong bối cảnh đám tang ấy, huyền bí “yêu” xuất hiện. Trương gặp Thu. Thu là em họ của Hợp, người bạn duy nhất biết Trương mắc bệnh lao. Họ cùng lên xe điện sau đám tang.

Thu đẹp. Người phụ nữ đẹp sẽ càng đẹp hơn khi họ có dáng vẻ đau buồn và mệt mỏi.

“Chàng đăm đăm nhìn lại hai con mắt to và đen, sáng long lanh như còn ướt nước mắt và đôi gò má không phấn sáp, ửng hồng, ẩn trong khuôn vải trắng. Vẻ buồn của tang phục làm lộ hẳn cái rực rỡ của một vẻ đẹp rất trẻ và rất tươi. Nét mặt thiếu nữ, Trương thấy kiêu hãnh một cách ngây thơ và cái vẻ kiêu hãnh lại làm cho sắc đẹp thiếu nữ có một ý vị hơn lên như chất chua của một quả mơ.”

“Thu từ lúc lên xe không nói gì: nàng ngả đầu vào cánh cửa và lim dim mắt lại vì buồn ngủ quá. Thỉnh thoảng Thu lại mở mắt để cố chống lại giấc ngủ vì nàng cho ngủ ở trên xe như vậy là không lịch sự. Trương đứng lên kéo cửa kính cho gió khỏi lọt vào chỗ Thu ngồi. Thu mỉm cười nói:

- Cám ơn ông.

Giọng nói mệt nhọc và ấm áp. Trương nghe có một vẻ quyến rũ mê đắm. Trong lúc Thu nhắm mắt lại, Trương tha hồ ngắm nghía, chàng cố trấn tĩnh sự cảm động bàng hoàng để nhìn thật kỹ nét mặt Thu... Trương nhìn kỹ vẫn thấy Thu đẹp mà may quá người đẹp ấy lại là người mà mới nhìn chàng đã biết rằng có thể yêu mê man...”

Từ đó trở đi, Nhất Linh để cho tình yêu Trương – Thu phát triển dần dần. Càng yêu, Trương càng quan tâm đến cái sống và cái chết của mình. Chàng đến phòng mạch mà bác sĩ vốn là bạn, tìm cách đánh lừa để Chuyên (bác sĩ) phải nói thật về tình trạng sức khoẻ, về thời hạn sống được bao lâu. Và chàng thàng công: Chuyên cho biết Trương có thể sống được thêm một năm. Chuyên còn cho biết thêm là ngoài bệnh phổi, chàng còn mắc bệnh tim. Thế là Trương tin chắc là mình sắp chết, chết sớm.

Và rồi Trương quyết định tận hưởng cuộc SỐNG trước khi CHẾT.

“Chàng sẽ nếm đủ các khoái lạc ở đời, chàng sẽ sống đến cực điểm, sống cho hết để không còn ao ước gì nữa, sống cho chán chường. Trương thấy mình nô nức hồi hộp mà lại sung sướng nữa. Chàng sung sướng chỉ vì chàng thấy mình như một con chim thoát khỏi lồng, nhẹ nhàng trong sự tự do không bờ bến. Những cái ràng buộc, đèn nén của đời sống thường không còn nữa, chàng sẽ hết băn khoăn, hết e dè hoàn toàn sống như ý mình.

- Chết thì còn cần gì nữa?”

Đang khi ấy, YÊU lại xuất hiện trong cuộc sống của Trương. Về YÊU, Bướm Trắng có nhiều cảnh rất gợi cảm.

Cảnh Trương theo Hợp, Mỹ và Thu về ấp mừng thọ ông nội. Trong đêm khuya, khi Trương và Hợp nằm ở buồng ngoài, còn anh em Mỹ, Thu và bà dì nằm ở buồng trong, có lúc Trương đã nhìn qua khe vách và thấy bàn tay của Thu.

“Trương chống khuỷu tay, ngửng đầu lên: có ánh đèn ở buồng bên kia chiếu qua bức vách gỗ. Trương tìm chỗ hở có nhiều ánh sáng nhất ghé mắt nhìn sang. Mới đầu chàng chỉ thấy ánh sáng loe ra thành vòng tròn, chàng chớp mắt và một lúc lâu nhìn quen, chàng thấy một mảnh trắng của tấm chăn hiện ra. Trương nghiêng đầu nhìn chếch sang một bên, nhưng mặt Thu bị khuất sau một chiếc gối. Chàng nhìn qua xuống phía dưới: trên nền vải trắng một bàn tay của Thu hiện ra trước mắt chàng. Mấy ngón tay thon để xoãi ra và khẽ lên xuống theo điệu thở. Trương yên lặng nhìn như vậy lâu lắm. Sao lúc đó chàng thấy chàng khổ sở thế: chàng cũng không hiểu tại sao, chàng mang máng thấy đời người đẹp vô cùng, trong sự sống có bao nhiêu cái đẹp mà riêng mình chàng bị hất hủi. Đối với đời chàng như người được ngắm có cái bàn tay.

Trương nằm xuống, thấy bùi ngùi như sắp khóc. Chàng có thể giữ được, nhưng chàng lại muốn khóc nên cố nuôi nỗi buồn cho nước mắt ràn ra. Một dòng nước chảy qua thái dương xuống bàn tay. Chàng nhìn về chỗ có ánh sáng lọt qua, gọi thầm:

- Em Thu, em Thu…”

Cảnh Thu thay áo. Khi Thu đi rồi, Trương ôm lấy cái áo đó. Thu tình cờ quay lại và chợt hiểu.

“Trương cầm giấy và một quyển sách bìa cứng ra vườn viết. Khi ngang qua cửa sổ buồng trong, chàng chợt bắt gặp Thu đương ngồi ghé ở gường thay áo.”

“… Khi qua khung cửa sổ, chàng chú ý nhìn như không có Thu ngồi ở đấy nữa, chỉ có chiếc áo cánh nàng vừa thay vắt ở đầu giường. Trương đứng lại nhìn chiếc áo cánh một lúc, dáng tư lự rồi đi thẳng…”

“… Trương nhìn theo Thu khi nàng khuất sau cái thành bể xây, Trương gấp vội bức thư bỏ vào túi. Chàng nhìn cửa buồng bên một lúc rồi đi vào buồng. Chàng đến gần bên giường. Nhìn qua cửa sổ ra ngoài không thấy bóng ai, Trương với chiếc áo cánh của Thu rồi úp mặt vào chiếc áo mà chàng âu yếm vò nát trong hai bàn tay. Lụa áo Trương thấy mềm như da người và mùi thơm hơi cay, không giống hẳn mùi thơm của nước hoa xông lên ngây ngất. Trương cảm thấy mình khổ sở vô cùng, chàng thấy làm lạ sao mình lại đau khổ đến thế, đau khổ như một người sắp chết, cảm tưởng ấy giống hệt như cảm tưởng đêm qua khi chàng nhìn trộm bàn tay của Thu trên tấm chăn.

Trong lúc ấy Thu đã đi gần đến nhà khách bỗng quay trở lại. Nàng mang máng thấy có vẻ gì bất thường trong cử chỉ của Trương vừa rồi. Như cái máy, nàng quay trở lại, nàng cũng không biết tại sao và quay lại để làm gì. Đi khỏi cái bể xây, Thu dừng lại vì thoáng thấy Trương trong buồng. Nàng chăm chú nhìn và khi đã hiểu: nàng đứng yên lặng, khắp người rờn rợn như có ai sờ vào da thịt mình. Thấy Trương bỏ chiếc áo vào chỗ cũ, nàng giật mình, đứng lùi khuất sau thành bể.

Thu đi ngoặt ra phía sau nhà thóc, nơi mà nàng biết không ai đến bao giờ, nàng ngồi xuống bực gạch, hai tay ôm má cúi nhìn mũi giầy. Nàng thương hại cho Trương và bàng hoàng lo sợ…”

YÊU đẹp như thế, gợi cảm như thế, nhưng cái CHẾT vẫn quanh quẩn đâu đó, trong cảnh vật và trong tâm tưởng của Trương. Nhân một buổi Thu khâu lại cái áo cho Hợp và làm ra vẻ không quan tâm đến Trương, chàng bỏ ra ngoài, đi dạo một mình và ý nghĩ tự tử lởn vởn trong đầu.

“Chàng trèo qua hai, ba cái dốc đến một chỗ khuất, có bóng cây, rồi nằm xuống cỏ ngửa mặt nhìn lên. Trương tưởng như tìm được một chỗ yên tĩnh rồi thì giải quyết xong ngay cái ý định tự tử vẫn lởn vởn trong óc chàng từ khi đứng nhìn Thu.

- Có nên không? Có lẽ thế là hơn cả.

Trương cố tưởng tượng ra lúc mình uống thuốc phiện, giấm thanh và nằm đợi cái chết đến. Chàng chắc cũng chẳng khác gì bây giờ, chỉ khác là một đàng chết ngay, một đàng cái chết còn lâu mới đến. Nhưng chàng thấy khó nhất là lúc cầm cốc để lên miệng uống. Không, tự nhiên vô cớ chàng không thể nào có can đảm ấy được.”

Rồi Trương lại nảy ra ý tưởng giết Thu vì nếu cùng chết thì cái chết thật êm ái.

“Trương nghĩ nếu làm thế nào rủ được Thu cùng tự tử thì cái chết của hai người sẽ êm ái lắm.

- Hay là ta giết Thu.

Trương lấy làm lạ rằng chưa bao giờ nghĩ đến việc giết Thu, ý tưởng ấy đến đột ngột quá nên Trương sợ hãi, mắt nhìn trừng trừng vào quãng không một lát. Trương lắc đầu rồi cố nằm yên không dám nghĩ nữa…

… Khi về đến nhà cũ, Hợp và Thu vẫn còn đứng ở ngoài hiên. Trương có cảm tưởng như vừa ở một thế giới khác trở về. Chàng nhớ lại cái ý định giết Thu lúc này, và bất giác nhìn vào cổ Thu. Lúc đầu chàng nhìn thấy vẻ đẹp cả cái cổ tròn màu trắng dịu và non như một búp hoa ngọc lan sắp nở.”

Có ý định tự tử, có lẽ vì Trương thấy cuộc sống thật vô nghĩa, vô nghĩa như cái chết của một con bọ.

“… Một con bọ như một hạt đỗ màu đỏ thắm bò trên đầu gối chàng, xòe cánh toan bay rồi lại cụp vào. Trương ngầm nghĩ:

- Không biết con bọ ấy nó có những ý tưởng gì trong óc mà nó sống làm cái gì?

Trương giơ tay bắt con bọ và nghĩ đến lúc này nó nhất quyết bay đi thì nó sẽ không chết. Chàng bóp mạnh cho đến khi con bọ nát nhừ trong hai ngón tay.

- Nó chết hay không cũng không có gì khác.”

Giữa SỐNG và CHẾT, YÊU vẫn khiến Trương bị dằn vặt. Thình lình bỏ ấp về Hà Nội như để dứt khoát quên Thu sau khi đã gửi thư tỏ tình, nhưng Trương không quên Thu được. Thu, đối tượng của YÊU lại hoà nhập với cái CHẾT.

“Chàng thiu thiu sắp ngủ: những ngôi sao chàng thấy xa dần mờ hẳn đi và hiện ra hai con mắt đen của Thu. Hình như nàng mặc áo tang, đội mấn, tóc xõa đi theo một chiếc áo quan và chính chàng lại nằm trong chiếc áo quan ấy, người chàng liệm toàn vải trắng. Phảng phất cả mùi thơm của những vòng hoa. Trương ngủ đi lúc nào không biết.”

Dịp Trương về quê bán đất cũng là lúc cái SỐNG và cái CHẾT hoà quyện lấy nhau trong tâm trí Trương. Chàng bán đất để có tiền SỐNG cho đến tận cùng trong thú ăn chơi truỵ lạc nhưng lại cứ nghĩ đến cái CHẾT.

“Chiều đến, Trương xuống cuối làng thăm mộ hai thân chàng. Trương không muốn chết ở quê nhưng chàng mong khi chết rồi người ta sẽ đem chàng mai táng ở nghĩa địa nhà, chàng thấy nằm ở các nghĩa địa gần Hà Nội có vẻ tạm thời không được vĩnh viễn và ấm ấp như ở đây, cạnh những người thân thuộc. Chàng hơi buồn nghĩ đến chẳng bao lâu nữa lại có những đứa trẻ như chàng hồi còn bé, chạy nhảy trên mộ chàng, hoặc thả diều, hoặc bắt châu chấu những buổi chiều hè lộng gió. Chàng sẽ không biết đau khổ là gì nữa: trên mặt đất, chỗ chàng nằm chỉ còn có mấy ngọn cỏ may hồng rung rung trước gió thờ ơ và ở một nơi nào đó Thu mà chàng không bao giờ quên vẫn đi lại, cười nói, sống tự nhiên trong ánh sáng của thế gian trên kia.”

Cùng lúc Trương nghĩ đến cái SỐNG (truỵ lạc) và cái CHẾT thì một đối tượng khác của YÊU xuất hiện: Nhan. Nhan là con gái bà Thiêm, bà dì họ xa mà hai mẹ con vẫn ở trên mảnh đất Trương sở hữu. Nhan đẹp hiền lành và rất tôn trọng Trương. Trương thường gọi Nhan bằng cái tên chàng dùng để trêu ghẹo: “Hồng NHAN đa truân.” Nhân buổi hẹn để trao giấy nhường 5 mẫu đất cho mẹ con Nhan, Trương đã hôn nàng.

“Trương đặt tờ giấy vào lòng bàn tay Nhan trong tay mình. Nhan để yên. Trương nghẹn ngào chỉ nói được một tiếng:

- Em…

Chàng giơ tay vòng lấy cổ Nhan kéo về phía mình. Chàng lấy làm lạ thấy Nhan cứ việc theo chàng. Môi chàng chạm vào một làn tóc, rồi đặt trên cổ Nhan đã đẫm mồ hôi. Chàng giơ tay gạt mớ tóc rồi tìm đôi môi của Nhan.

Trương nhắm mắt lại, lần đầu tiên chàng trao hôn với một người con gái trong sạch mà chàng yêu nên chàng muốn để hết cả tâm hồn hưởng cái thú ngây ngất nó đương làm chàng mê dại.”

Nhưng hôn Nhan rồi, Trương lại bị dằn vặt nên vội đẩy Nhan ra và giục nàng đi về ngay. Chàng có cảm tưởng mình làm ơn cho mẹ con Nhan để đổi lấy một cái hôn. Nhưng… Nhan đi rồi Trương lại tiếc sao ngừng lại với chỉ một cái hôn suông. Chàng lẩn thẩn nghĩ rằng giá mình ngừng được, đừng cầm tay Nhan, còn đã hôn rồi mà chỉ có thế thôi thì vô lý hết sức.

Trở về với những cảnh gợi cảm của YÊU, cảnh Thu đến thăm Trương, ăn bánh, bộc lộ tình cảm, tặng khăn cũng rất gợi cảm…

“Trong lúc Thu ăn bánh. Trương ngồi nhìn chăm chú vào đôi môi của Thu. Thu ăn dở một chiếc vừa đặt xuống. Trương cầm ngay lấy chiếc bánh dở ăn nốt:

- Cả đời anh chưa bao giờ ăn chiếc bánh nào ngon hơn.

Thu thẹn nóng bừng cả mặt. Nàng hơi lo sợ, bất giác đưa khăn tay lên lau miệng. Trương hiểu ý:

- Em không sợ, anh không dám xúc phạm đến em, anh chỉ xin em cho phép anh cầm lấy bàn tay em trong một lúc, một lúc thôi.

Thu vẫn để yên chiếc khăn tay che miệng, nàng như người bị thôi miên thong thả giơ bàn tay phải ra cho Trương nắm lấy. Trương nắm rất nhẹ lấy bàn tay Thu, bàn tay mà trước kia chàng chỉ được nhìn trộm trên nền khăn trắng. Tự nhiên Thu có một cử chỉ thân mật như vợ với chồng, kéo hai bàn tay của Trương đặt lên đùi mình. Trương nhận thấy hơi ấm của người Thu thấm dần dần vào hai lòng bàn tay và đoán thấy cái êm ái của làn lụa trên da thịt…”

“Khi Thu đi ngang qua, chàng đã toan cầm lấy tay một lần nữa rồi hôn Thu, nhưng chàng cố giữ lại được. Chàng nói:

- Em cho anh xin chiếc khăn tay của em.

Thu không đưa chuyền tay chiếc khăn cho Trương, nàng đặt vội chiếc khăn lên mặt ghế vội đi ra…”

“… Nghĩ đến chiếc khăn của Thu, Trương với cầm lấy vò nát trong hai bàn tay rồi đưa lên miệng. Chàng vừa cắn mạnh chiếc khăn vừa thầm nói với Thu, rưng rưng muốn khóc:

- Em Thu yêu anh làm gì. Khổ anh lắm.”

Nghệ thuật viết truyện được phân tích theo lối Mỹ, thường được xây dựng như sau:

Bối cảnh – truyện xảy ra khi nào, ở đâu

Nhân vật – tác giả để cho các nhân vật chính, phụ xuất hiện trong bối cảnh đó.

Diễn tiến qua các phân cảnh

Đỉnh điểm

Các diễn tiến hạ thấp dần xuống

Giải quyết vấn đề

Có thể nói cảnh Trương – Thu gặp nhau, trao tình là đỉnh điểm, từ đó các diễn tiến dần dà đi xuống, mặc dù có cao lên một lần nữa là cảnh Trương – Thu hôn nhau lần đi chơi ở chùa Thầy.

Cảnh ấy cũng gợi cảm lắm:

“Trương giữ chặt người Thu trong tay mình và thấy Thu điềm tĩnh ngửa mặt đưa đôi môi ra cho chàng hôn như có ý định từ lâu. Trương ôm vòng lấy cổ Thu, dựa đầu nàng vào phiến đá. Hai tiếng rất ngắn thốt ra liền nhau:

- Em…

- Anh!

Rồi hai người yên lặng hôn nhau, mê man trong cái thú thần tiên, bỡ ngỡ của cái hôn trao yêu thứ nhất trên đời. Hai mắt Thu mở to, Trương thấy trong và đẹp long lanh như thu hết cả ánh sáng của vùng trời cao rộng. Thu níu mạnh lấy hai vai Trương và nàng nói mấy tiếng rất nhỏ, nhỏ quá Trương không nghe thấy, nhưng cũng đoán hiểu là nàng định nói:

- Em yêu anh.”

Rõ ràng, đến thế là YÊU đã tiến lên cực điểm rồi chỉ còn đi xuống. Chính Nhất Linh cũng có cảm giác như thế khi diễn tảm tâm lý của Trương sau nụ hôn:

“… Chàng buồn vì vừa mất đi không lấy lại được nữa một thứ gì đẹp nhất ở trong đời, chàng thấy tình yêu của hai người lúc ban sáng đã tới một mực cao cực điểm và từ nay trở đi chỉ là lúc tàn dần: ánh sáng rực rỡ đã tắt và buổi chiều buồn bắt đầu về trong lòng chàng, trong đời chàng từ nay.”

Nhưng Bướm Trắng là tác phẩm tâm lý nên diễn tiến truyện không đơn giản như 6 điểm ta vừa nói. Trương – Thu gặp nhau và trao tình chỉ là đỉnh điểm của mối tình hai người. Đó là đỉnh điểm của cái YÊU. Nếu về cái SỐNG thì đỉnh điểm lại là chuyện Trương thụt két, lấy tiền ăn chơi, “bao gái,” đánh cá ngựa, thua sạch.

Mà đỉnh điểm của cái SỐNG đó lại liên quan đến đỉnh điểm của cái YÊU. Tại sao Trương hành động như thế? Sâu xa trong lòng, Trương mệt mỏi với tình yêu đối với Thu. Chàng vẫn có cảm giác lừa dối nàng mà lại không có can đảm xa rời nàng. Chỉ còn một cách là huỷ hoại danh dự của mình để không xứng với Thu và với tình yêu nàng dành cho mình nữa. Trương đã thành công, đã đi đến cái tận cùng của bệ rạc.

Ngay từ trước ngày đi Hải Phòng nhận việc làm rồi thụt két, bị tù, Trương đã nhận ra cái tầm thường, khốn nạn của mình.

“Ngoài cái mong chết vì chán sống, chàng lại mong chết để thoát được tình yêu của Thu. Chính chàng đã thấy sợ chàng, sợ sẽ có những hành vi rất xấu đối với Thu, đối với đời, nếu chàng còn sống ít lâu nữa. Chắc chắn chàng sẽ quấy rầy đến Thu, không thể khác được. Đó là một sự tất nhiên, một sự định số nếu chàng chưa chết ngay. Chàng còn sợ hãi hơn nữa vì chàng thấy trước rằng nếu còn sống thì không bao giờ nữa chàng là người có lỗi. Phải, từ nay “không bao giờ là người có lỗi”, chàng không có tội với ai nữa, chàng hết cả trách nhiệm của một người và có lẽ hết lương tâm của một người biết hối hận. Trương ngay từ bây giờ đã thấy rõ rằng đó sẽ là sự thực, chàng sẽ trở nên như vậy. Chàng mở to hai con mắt, khắp người rờn rợn sợ hãi vì lần đầu nhận thấy rõ căn bản của tâm hồn mình, một căn bản vô luân khốn nạn, bấy lâu còn ẩn núp che đậy, giờ mới lộ rõ ra. Tuy vậy, Trương chỉ thấy mình sợ mình chứ không thấy sự khinh.”

Trong những lúc ấy, ý tưởng tử tự vẫn ở trong đầu Trương. Trong một buổi ăn chơi sa đoạ với đám bạn truỵ lạc, Trương nói với Trực:

“Chúng mày bảo những đứa tự tử là hèn nhát à? Láo tuốt, chỉ nói a dua thôi. Tớ, tớ cho là không hèn nhát cũng không can đảm. Hèn nhát thì không bao giờ tự tử được. Tự tử được hay không là ở cảnh chứ không ở người.”

Chuyện trớ trêu là sau khi đã xuống đến tận đáy bùn đen, khi được tha tù, Trương khỏi bệnh (hay vì trước đây bác sĩ tồi đã chẩn bệnh Trương sai để phán quyết rằng Trương sắp chết thì cũng thế.) Chính Trương nhận thấy sự bệ rạc của mình. Chàng nhận ra rằng ai cũng xa lánh chàng. Trương bệ rạc đến độ phải xin tiền Phương là cô gái làng chơi trước kia nhiều lúc chàng không muốn cho ở gần. Cô gái ấy cho tiền Trương với ý là Trương khỏi quấy rầy mình.

Nhưng Trương vẫn muốn thử thách tình yêu của Thu, thử xem chàng tồi tàn đến thế này, Thu còn yêu chàng không. Chính vì thế mà Trương đã có những hành động gần như là mất nhân cách: ném gạch vào cửa sổ phòng Thu để buộc nàng phải xuống lấy thư; khi Thu xuống vườn ra hàng rào lấy thư thì nài ép nàng:

“Trương tiến nhanh lên hai bước, chàng vội nắm lấy bàn tay Thu, đưa lên miệng và lật ngửa hôn vào trong lòng bàn tay. Một mùi thơm xông lên ấm như mùi thơm của hoa ngâu đã chín vàng. Trương hôn dần lên cổ tay và kéo Thu về phía mình nhưng chàng thấy Thu cưỡng lại. Tiếng lá xột xạt và cả khóm lài rung động vì sức co kéo của hai người. Trương ngửng nhìn mặt Thu. Sao Thu lại sợ hãi đến thế kia, trong lúc sợ hãi Trương thấy nàng đẹp lên khác thường, ánh trăng, mấy bông hoa lài trắng, hai con mắt đen, hương lài lẫn hương phấn, nước hoa. Trong rạo rực thèm muốn, ngay lúc đó, mà chỉ lúc đó thôi, chàng thấy trước là sẽ sung sướng đến cực điểm nếu được hôn vào đôi môi của Thu.

- Em Thu...

Thu cố kéo tay ra. Nàng vừa thở vừa nói:

- Anh bỏ em ra. Người nhà mà biết thì chết. Ô hay…”

***

Có một thời người ta không thể hiểu được Trương, chính ra là không thể hiểu được Nhất Linh nên giới nghiên cứu phê bình văn học miền Bắc đã có những nhận định rất tiêu cực về văn chương lãng mạn, về Nhất Linh và về Bướm Trắng, trong đó có Bạch Năng Thi, Phan Cự Đệ, Nguyễn Đức Đang, Vũ Đức Phúc, Nam Mộc… Nhận định chung của các nhà nghiên cứu phê bình văn học này là “tinh thần dân tộc không có trong tác phẩm của Nhất Linh, ít nhất cũng không có cơ sở chắc chắn.” Lý do đưa tới nhận định này là “tác giả không nói tới sự áp bức bóc lột của đế quốc,” và rằng “ông ta chỉ sáng tác những tác phẩm giả tạo và đến khi ông ta định làm cách mạng thì hoá ra phản động.” Đương nhiên cái nhìn này do định kiến chính trị chi phối. Vả lại, viết tiểu thuyết tâm lý Bướm Trắng, Nhất Linh có ý định viết một cuốn truyện mang màu sắc chính trị và nêu cao tinh thần ái quốc, tinh thần dân tộc đâu.

Riêng về Bướm Trắng, sách Giáo Khoa Văn Học lớp 12, chương trình phổ thông trung học của nhà trường xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam nhận định: “Văn học lãng mạn cơ bản là bạc nhược, suy đồi, phản động, không giúp ích gì cho cách mạng và Bướm Trắng là tác phẩm suy đồi, truỵ lạc, vô luân…” Nhận định như thế là đứng ở chiếu bên này để nhận xét, phê phán những người, những việc ở chiếu bên kia chứ không đứng trên cùng một chiếc chiếu là chiếu “nhân bản.”

Nhân bản là lấy con người làm gốc, mà con người thì có SỐNG, có CHẾT, có YÊU. Đó là mẫu số chung, đành rằng nơi mỗi một con người, cái SỐNG, cái CHẾT, cái YÊU khác nhau. Tôi không chấp nhận cái SỐNG, cái CHẾT, cái YÊU theo kiểu của anh, nhưng tôi tôi tôn trọng chúng, cũng là tôi tôn trọng anh, mặc dù tôi khác anh.

Tìm hiểu về cái SỐNG, cái CHẾT (trong tư tưởng) và cái YÊU của nhân vật Trương, một số người không chấp nhận được. Những người này thường có khuynh hướng “nhị nguyên” của Tây phương, hoặc là có khuynh hướng truyện Tàu theo chương hồi của văn chương cổ. Trắng là trắng, đen là đen; tốt là tốt, xấu là xấu; đúng là đúng, sai là sai; phải là phải, trái là trái.

Trương thì không thế. Trong cùng một con người là Trương, có cái tốt. cái xấu; có cái cao thượng, cái hèn hạ; có cái hy sinh cao cả, cái hưởng thụ thấp hèn; có cái buồn, cái vui; có cái hân hoan, cái cay đắng… Và có như thế mới là CON NGƯỜI.

Hiện nay có nhiều người chấp nhận một thứ chất lỏng mà họ gọi là cà-phê. Sự thật, trong cái được gọi là cà-phê đó có những gì thì chỉ có thánh mới biết được, nếu không phải là chính người chế ra nó. Đại để trong đó có một chút cà-phê, hợp với bắp rang, hạt cau, bột màu và (hình như) một giọt gọi là “làm thành cà-phê tuyệt hảo.” Chất lỏng được gọi là cà-phê đó rất đen, rất sánh, rất đắng, rất thơm. Và người ta chấp nhận đó là cà-phê. Từ đó, một ly cà-phê thật không được chấp nhận là cà-phê. Quần chúng thì như thế, nhưng những người sành cà-phê cho chúng ta một nguyên tắc để biết chất lỏng nào không phải là cà-phê: “Thứ gì đen quá, sánh quá, đắng quá, thơm quá… chắc chắn nó không phải là cà-phê.”

Những ai đòi hỏi Trương phải thật tốt hoặc thật xấu, thật cao thượng hoặc thật thấp hèn… sẽ không biết thưởng thức một ly cà-phê đúng là cà-phê.

Làm sao họ hiểu được một hành động rất nhỏ mà phản ảnh rất đúng tâm lý phức tạp của Trương: mua con dao để tự tử một cách cả quyết mà đồng thời biết rằng mình sẽ không dùng nó.

Thật là phức tạp. Nhưng một con người với cái SỐNG, cái CHẾT, cái YÊU luôn luôn chi phối hắn thì đương nhiên hắn phải phức tạp.

Nói cho cùng, ai trong chúng ta cũng là một sinh vật phức tạp. Chỉ có điều nhiều khi, và có nhiều người, không ý thức được rằng mình phức tạp hoặc vô tình hay cố ý quên đi rằng mình là một sinh vật phức tạp.

NHẤT LINH thì ý thức rõ ràng con người là một sinh vật phức tạp. Bởi thế ông mới tạo được nhân vật Trương trong Bướm Trắng với đầy những phức tạp về tâm lý.

Cũng vì thế, Nhất Linh có nghệ thuật uống cà-phê rất “siêu” mà trong Bướm Trắng ông để cho một nhân vật phụ là Quang nói lên nghệ thuật ấy:

“Hai cốc cà phê. Thật đặc… À này, phổ ky, anh cho xuống cốc một ít nước đầu thôi, còn thì nhấc lọc ra cho khỏi chát rồi anh thêm nước sôi vào cốc. Phải thế cà phê mới thơm ngon. Anh nhớ chưa? Những tay sành mới biết cách ấy.”

Nhất Linh là “tay” sành về cà-phê, về tâm lý và về cuộc sống con người.

Quyên Di

VBVNHN, Viếng Thăm Hội Viên Đanh Dự Thi Sĩ Lão Thành Trần Công- Tiền Giang Tử (Lão Mã Sơn)

Kính thăm quý văn hữu VBVNHN,

Cung Lan kính mời quý văn hữu xem vài hình ảnh viếng thăm hội viên danh dự thi sĩ lão thành Trần Công- Tiền Giang Tử (Lão Mã Sơn) năm nay đã 103 tuổi.

Lockwood House - Quân Arlington, Tiểu Bang Virginia. 

Cung Lan và chủ tịch VBVĐBHK Hồng Thuỷ viếng anh hai thi sĩ lão thành Trần Công- Tiền Giang Tử (Bút danh trước đây là Lão Mã Sơn) để trao lại bằng Tưởng Lục mà chủ tịch VBVĐBHK Hồng Thuỷ nhận dùm anh Hai hôm Kỷ Niệm 50 NĂM VĂN HỌC HẢI NGOẠI.

Vui lòng bấm vào red link  để xem thêm:

https://vietpen.org/vai-hinh-anh-vieng-tham-hoi-vien-danh-du-thi-si-lao-thanh-tran-cong-tien-giang-tu-lao-ma-son-nam-nay-da-103-tuoi-22-7-2025/

Cung Lan cập nhật thêm hình trong video:

Thăm thi sĩ Trần Công- Tiền Giang Tử ( Lão Mã Sơn) Ngày 22.7.2025
 
Kính chúc quý văn hữu luôn mạnh khỏe và an vui.
Quý mến, 

Cung Thị Lan

Kính Chúc Thọ Anh Hai Trần Công Lão Mã Sơn

 

(Thi Sĩ Trần Công Tiền Giang Tử -  Lão Mã Sơn - 103 tuổi)

Đôi dòng mộc mạc tặng anh Hai
Bách Tuế cộng ba, tiếp cộng… hoài
LÃO MÃ SƠN – thơ chồng biển lớn
TRẦN VĂN CÔNG – chữ chất rừng dài
Thương dân thuở ấy từng phò trợ
Giúp nước ngày xưa đã miệt mài
Guinness có khi giành kỷ lục
VIỆT NAM VĂN BÚT tiệc trong ngoài…

Phương Hoa 

July 23, 2025

Thân Phận Đá Vàng

 

(Thi Sĩ Trần Công Tiền Giang Tử -  Lão Mã Sơn - 103 tuổi)

 

Trăm năm thân phận đá vàng
Trải qua đại hạn lòng mang ân tình
Sáng sớm vui ánh bình minh
Bên hiên chiều muộn một mình thảnh thơi.

Nhìn cánh chim tận mây trời
Ngược xuôi vạn nẻo hỏi đời về đâu?
Đêm đêm nghe nặng lòng sầu
Thềm trăng mơ tưởng hoa cau rụng thầm.

Nhớ xưa gió bụi thăng trầm
Đổi dời thế sự khôn cầm lệ rơi
Qua sông sóng vỗ tơi bời
Nhẹ nghiêng con nước, hỏi người buồn không?

Trăm năm thấu hiểu sắc không
Tai nghe hoa lạnh trời đông mịt mù
Thân ta một kiếp phù du
Bây giờ khoác áo chân tu nhẹ nhàng.

Tế Luân
Viết tặng Lão Thi Sĩ
Trần Công Tiền Giang Tử

 

Anh Tôi Và Tổ Quốc

 

Anh tôi bách tuế đã ngoài ba
Thuở trẻ hiên ngang Lính Cộng Hòa
Nghĩa nặng chu toàn thân trị quốc
Tình thâm vẹn vẽ phận tề gia
Cầu mong đất nước vui cường thịnh
Ước nguyện quê hương sống thái hòa
Khách địa Trần Công hoài cố thổ
Tiền Giang Tử mãi vọng làng cha

ThanhSong ntkp
CA.26/07/2025

Sen Jardin Botanique

Sen chụp ở Jardin Botanique sáng nay.

Hình Ảnh: Vũ Ngọc Hiến

Chỉ Người Thôi!

 

Xanh biếc mênh mông biển gọi mời

Tiếng lòng tha thiết vượt trùng khơi

Thanh âm bọt sóng như thầm bảo

Yêu! Chỉ người thôi phút tuyệt vời!

Xanh biếc mênh mông gió thì thào

Vỗ về ru giấc mộng đời nhau

Dòng đời luân lạc lòng hoài nhớ

Yêu! Sóng cuồng dâng tóc ngã màu!

Thơ: Kim Oanh

Hình Ảnh: Bạn gửi

Nhìn Em Một Mắt

 

Anh nhìn em một mắt
Sao thấy em tận tình
Em mở to đôi mắt
Mừng năm tháng hồi sinh

Một mắt, mặt trời tròn
Một mắt, trăng lênh đênh
Em mở to đôi mắt
Đón anh vào đời em

Nhưng anh thích lang thang
Rong chơi cùng thế gian
Khiến đôi mi khép lại
Mắt tủi, lệ dâng tràn

Anh dỗ dành mắt khép
Một con, tặng riêng em
Mai sau mình cách biệt
Nhìn nhau xót xa thêm

Ôi mắt sầu chơi vơi
Đắm say tình tuyệt vời
Chân mây đang nổi sóng
Dồn dập ảnh hình người...

Cao Mỵ Nhân

Làm Thơ 1

 

Có những bài thơ là ước mơ
Có những bài thơ như gió thoảng
...
Ngồi nhìn trang giấy trắng
Đầu mộng mơ trống vắng
Những lời lẽ đi chơi
Để mình ta “chao ơi...”

Một ngày sau bữa tiệc
Trở về đêm đã sâu
Ngửa nhìn sao trên đầu
Đẹp làm sao đêm thâu

Đời nhiều khi bận rộn
Bao nhịp điệu cùng vang
Cuốn theo từng nốt nhạc
Theo nốt chậm nốt nhanh

Một ngày chạy vòng quanh
Một đêm nằm yên nghỉ
Thêm một bữa tiệc tàn
Và bài thơ dở dang

Dương Vũ

Thơ Tranh: Sớt Chia

Thơ & Trình Bày: Người Phương Nam

Phân Tách Một Bài Báo Quảng Cáo Giả Danh Tin Khoa Học Gạt Bà Con Ta: “Làn Da Mịn Màng Và Mái Tóc Bóng” - Huỳnh Chiêu Đẳng

Thưa các bạn, chúng ta thường gặp những bài viết có vẽ khoa học lắm, thật sự chỉ là mánh mung của nhóm quảng cáo chuyên nghiệp lường gạt chúng ta. Trên đây là một bài được gởi tới trên ngàn người. Tôi tình cờ thấy được mang ra phân tích để thấy nó rất ư là “quảng cáo láo”.

( trích - >)

From: Lion Nguyen <luonguyen5920@ >
Date: 7/20/25 5:33 PM (GMT-08:00)
To: Gởi cho một ngàn người đọc….
Subject: [TựDo-DânChủ] Làm da, tóc và suc khỏe

 

Làn da mịn màng và mái tóc bóng

Khám phá thủ phạm tiềm ẩn đằng sau làn da khô, hư tổn tóc và mụn trứng cá và cách hàng ngàn người đang khắc phục mà không cần thay đổi bất kỳ sản phẩm nào.

"Ngay từ lần tắm đầu tiên, sự khác biệt thật TUYỆT VỜI! Da tôi mềm mại hơn, da đầu không còn ngứa nữa, và tóc tôi trông khỏe mạnh hơn rất nhiều ngay cả kem dưỡng ẩm của tôi giờ cũng hiệu quả hơn!"

Nước tắm của bạn có thể đang gây hại cho bạn theo 7 cách đáng ngạc nhiên

1_ Nước tắm của bạn chứa những kẻ thù vô hình tấn công tóc bạn hàng ngày

Hầu hết mọi người không nhận ra rằng nguồn nước máy thường chứa canxi, magie, clo và kim loại nặng—được đưa thẳng vào da đầu. Những chất gây ô nhiễm này đã được khoa học chứng minh là gây tổn thương nang tóc, gây viêm và đẩy nhanh quá trình rụng tóc—bất kể sản phẩm chăm sóc tóc của bạn đắt tiền đến đâu.*

2_ Lớp cặn trắng tích tụ trên vòi sen cũng bao phủ da đầu của bạn.

Bạn đã bao giờ nhận thấy cặn phấn trên vòi sen hoặc vòi nước chưa? Chính lớp khoáng chất tích tụ đó tạo thành một lớp màng vô hình trên da đầu mỗi khi bạn tắm, ngăn chặn các chất dinh dưỡng và làm nghẹt chân tóc. Lớp màng sáp này là một lý do lớn khiến các phương pháp điều trị đắt tiền thường thất bại.*

3_ Cơ thể bạn hấp thụ nhiều clo hơn khi tắm so với khi uống nước máy.

Các nghiên cứu cho thấy da bạn hấp thụ nhiều chất gây ô nhiễm hơn gấp sáu lần khi tắm nước nóng so với hệ tiêu hóa khi uống cùng một loại nước. Những hóa chất này đặc biệt có hại cho da đầu, chúng oxy hóa protein và phá vỡ chu kỳ phát triển tự nhiên của tóc.*

4_ Hầu hết những người bị rụng tóc không rõ nguyên nhân đều có một điểm chung.

Các bác sĩ da liễu hiện nay đã nhận ra điều mà các nghiên cứu đã chỉ ra trong nhiều năm: những khu vực có nước cứng thường xuyên báo cáo tỷ lệ tóc mỏng hơn—đặc biệt là sau khi mọi người chuyển đến những vùng đó. Điều này giải thích tại sao nhiều người đột nhiên bị rụng tóc sau khi chuyển nhà.*

5_ Bạn thực sự đang tắm bằng nước từ những đường ống bị ăn mòn, đã hàng chục năm tuổi

Hệ thống cấp nước trung bình của Hoa Kỳ đã hơn 45 năm tuổi—một số đường ống thậm chí còn hơn một thế kỷ. Những hệ thống cũ kỹ này sẽ rò rỉ kim loại, tích tụ vi khuẩn và đưa nước bị ô nhiễm thẳng vào vòi hoa sen, tạo ra một cơn bão hoàn hảo cho việc phá hủy nang tóc.

6_ Các sản phẩm chăm sóc tóc đắt tiền của bạn không hiệu quả vì chúng không thể tiếp cận được nang tóc.

Lớp phủ khoáng chất từ nước cứng ngăn cản các sản phẩm chăm sóc thấm sâu vào da đầu. Khi bạn loại bỏ lớp phủ này bằng nước lọc, các sản phẩm hiện tại của bạn cuối cùng cũng có thể phát huy tác dụng – giúp bạn tiết kiệm hàng trăm đô la so với các lựa chọn thay thế kém hiệu quả.*

7_ Rụng tóc sau khi chuyển nhà không phải là ngẫu nhiên – mà là do nguồn nước của bạn.

Tỷ lệ rụng tóc tăng đột biến sau khi chuyển nhà thường liên quan trực tiếp đến sự khác biệt về chất lượng nước. Hàm lượng khoáng chất khác nhau giữa các vùng miền là lý do tại sao quy trình chăm sóc tóc của bạn đột nhiên không còn hiệu quả.*

Hãy tưởng tượng làn da mềm mại hơn và mái tóc bóng mượt hơn – Tất cả bắt đầu từ việc tắm gội.

Lena M

https://baomai.blogspot.com/2025/07/lan-da-min-mang-va-mai-toc-bong.html

(< - hết trích)

-----===<o0o>===-----

Huỳnh Chiêu Đẳng:

Bài không có dựa vào khoa học mà viết bừa để quảng cáo dục dỗ người dễ tin. Tôi để chữ màu den từ đây.

Bài báo là một dạng quảng cáo trá hình cho sản phẩm lọc nước tắm, làm bộ dựa vào khoa học để tạo cảm giác cấp bách.

Tôi phân tích từng điểm nêu ra trong bài, để các bạn thấy là không đúng khoa học, cường điệu hóa, hoặc có phần đúng nhưng bị bóp méo theo hướng quảng cáo:

1. Nói “Canxi, magie, clo và kim loại nặng được đưa thẳng vào da đầu... gây tổn thương nang tóc, gây viêm và đẩy nhanh quá trình rụng tóc”: Sai lệch: Canxi và magie là thành phần của nước cứng, không gây hại trực tiếp đến nang tóc qua da. Clo trong nước máy được kiểm soát ở mức an toàn. Không có bằng chứng vững chắc nào cho thấy những thành phần này trong nước sinh hoạt gây rụng tóc qua da đầu. Kim loại nặng thì đúng là có hại, nhưng nước máy ở các nước phát triển được kiểm soát để không vượt ngưỡng nguy hiểm.

2. Bài viết nói “Lớp khoáng chất tích tụ tạo màng vô hình ngăn dưỡng chất và nghẹt chân tóc” Cường điệu: Cặn vôi từ nước cứng có thể tích tụ ở vòi sen, nhưng không tạo ra “màng sáp” trên da đầu đủ để ngăn dưỡng chất hay làm nghẹt nang tóc. Không có nghiên cứu nào xác nhận lớp màng như vậy gây rụng tóc hoặc làm giảm hiệu quả sản phẩm chăm sóc tóc.

3. Nói “Da hấp thụ nhiều clo hơn 6 lần khi tắm nước nóng so với uống” Sai cố ý gây hiểu lầm: Mặc dù có một số hấp thụ qua da và hít khí clo trong khi tắm, con số "gấp 6 lần" không phải là số liệu được khoa học xác nhận. Clo trong nước máy là ở mức rất thấp (thường dưới 4 mg/L), và không đủ để gây tổn thương da đầu như bài báo mô tả.

4. Bài viết nói: “Khu vực nước cứng có tỷ lệ rụng tóc cao hơn” Không có bằng chứng xác thực: Một số nghiên cứu cho thấy nước cứng có thể làm tóc khô và khó chải, nhưng không chứng minh được nó là nguyên nhân gây rụng tóc. Rụng tóc là một vấn đề phức tạp, thường do di truyền, nội tiết tố, hoặc stress, chứ không do nước cứng đơn thuần.

5. Nói “Đường ống cũ gây rò rỉ kim loại và phá hủy nang tóc” Phóng đại: Đúng là ống cũ có thể rỉ kim loại như chì (nếu là ống chì), nhưng nước máy ở Mỹ được kiểm tra thường xuyên để đảm bảo an toàn. Không có nghiên cứu nào chỉ ra việc tắm với nước từ ống cũ gây phá hủy nang tóc qua da.

6. Nói “Khoáng chất ngăn sản phẩm chăm sóc tiếp cận nang tóc” Cường điệu: Có thể đúng ở mức độ làm giảm hiệu quả (tóc bị “build-up” khiến khó hấp thu), nhưng không đến mức “hoàn toàn không thể tiếp cận nang tóc”. Hiệu quả của sản phẩm phụ thuộc vào nhiều yếu tố như pH, thành phần hoạt tính, thời gian sử dụng, v.v.

7. Nói “Rụng tóc sau khi chuyển nhà là do nguồn nước”: Thiếu căn cứ: Không có bằng chứng khoa học xác thực nào chứng minh rằng sự khác biệt về nước máy giữa các vùng là nguyên nhân chính gây rụng tóc sau khi chuyển nhà. Việc chuyển nơi sống đi kèm stress, thay đổi môi trường, khí hậu, ăn uống – những yếu tố thực sự ảnh hưởng đến tóc.

Dùng một số điểm có phần đúng hướng độc giả về hướng nghĩ sai để quảng cáo:

- Nước cứng làm khô tóc và da: Đúng một phần: Nước cứng chứa nhiều khoáng chất (Ca, Mg) có thể làm tóc xơ rối, da khô. Tuy nhiên, không gây ra tổn hại sâu đến mức cần lọc nước để “cứu” da và tóc như bài báo gợi ý.

- Đường ống cũ có thể chứa tạp chất: Đúng nếu là ống chì chưa được thay thế. Nhưng phần lớn thành phố lớn đã nâng cấp hệ thống. EPA (Mỹ) có tiêu chuẩn giám sát chặt chẽ nước sinh hoạt.

Kết luận:

Đây là bài quảng cáo trá hình, sử dụng ngôn ngữ khoa học nửa vời, gây lo sợ không căn cứ và cường điệu hóa tác hại của nước máy để khiến người đọc tin rằng họ cần mua bộ lọc nước tắm. Không cần thay đổi nước tắm nếu bạn đang sống ở khu vực có nước đạt tiêu chuẩn EPA hoặc WHO. Nếu có vấn đề với tóc hay da, nên xem xét các nguyên nhân khác (stress, hormone, di truyền, sản phẩm dùng sai cách...) trước.

Cũng như mọi chuyện khác, các bạn hãy tin ở chính mình, đừng tin tôi, có khi tôi sai. Tôi không phải là người chuyên môn đâu.

Huỳnh Chiêu Đẳng