Dân học trường Tây lại thích Đường
Ngược đời nên phải chịu tai ương
(Thy Lệ Trang)
Những nhà làm thơ tài tử trong nhóm chúng tôi đến với thơ Đường bằng nhiều cách khác nhau.Có người yêu văn thơ từ nhỏ, dưới mái trường trung học đã nghe thầy cô giảng dạy và say mê những bài Đường luật của bà Huyện Thanh Quan- Hồ Xuân Hương-Hàn Mặc Tử....nên đã tìm hiểu, học hỏi và trở thành cây bút tài hoa. Có người được anh chị và bạn bè đi trước hướng dẫn mà thành. Có người bước vào thơ Đường khi tuổi đã xế chiều, xem thơ Đường như một người bạn để tâm tình, để nhắc nhở và để cùng nhau chống lại căn bệnh quái ác Alzheimer.
Riêng với anh Thục Nguyên thì không nằm trong những trường hợp này.Anh tình cờ đến với thơ Đường rất sớm. Cậu học trò Nguyễn Trí Thức đang học lớp mười một chương trình Pháp-người không biết nhiều về văn chương Việt, khi đọc những bài mời họa trên nhật báo Buổi Sáng đã cảm thấy thích thú... đã mày mò học hỏi, họa lại và đã thành công. Tôi được biết điều này qua sự giới thiệu của anh Trịnh Cơ, người bạn học chung trường với anh Thục Nguyên .
Vào khoảng cuối năm 2012, tôi thường gửi thơ xướng họa của nhóm Hoàng Gia cho các anh ở vòng ngoài như Một thời, Trịnh Cơ...Qua anh Trịnh Cơ mà tôi và anh Thục Nguyên quen nhau. Anh Thục Nguyên thỉnh thoảng trao đổi email với tôi, lời lẽ rất bình dị, chân tình. Anh thú thật sau hơn năm mươi năm mới làm lại thơ Đường nên anh rất mê say, nhất là lần đầu tiên anh họa những bài thơ tình cảm mượt mà của tôi và các Anh Chị Em trong nhóm. Một hôm, anh Trịnh Cơ đột ngột nhắn tin: "Thy Lệ Trang đừng gửi thơ mời họa cho Thục Nguyên nữa, để chàng lo thi Quốc tịch".
Theo lời anh Trịnh Cơ, anh Thục Nguyên gặp nhiều thất bại trong cuộc đời nên rất bi quan, nếu lần thi này thi rớt sẽ làm anh chán nản và yếm thế hơn. Tôi nghe lời. Nhưng chỉ được vài hôm, anh Thục Nguyên đã nhớ thơ và Email hỏi thăm nhiều lần. Cuối cùng anh Trịnh Cơ cũng chìu theo "thôi biết đâu thơ sẽ làm chàng yêu đời mà thi đậu". Một thời gian sau, vì bận giang hồ qua Mỹ vài tháng nên anh Trịnh Cơ đã nhờ tôi chuyển thơ họa của anh Thục Nguyên cho cả nhóm và thay anh chỉnh lỗi chính tả giùm anh Thục Nguyên. Thì ra nhà thơ học trường Tây này giỏi thơ Đường luật nhưng tiếng Việt lại thường sai lỗi ngã, hỏi. Chính tả tôi không hoàn hảo lắm nhưng những từ khó có thể hỏi Sông Thu nên tôi nhận lời.
Năm 2015, anh Thục Nguyên rời Virginia và chuyển đến Boston - thủ đô của tiểu bang Massachusetts. Nơi anh ở cách nhà tôi một tiếng rưỡi lái xe.Tôi có đến thăm vợ chồng anh .Trong dịp ghé thăm này tôi được anh chia sẻ về những kỷ niệm thuở mới bắt đầu làm thơ Đường .Đôi mắt anh lim dim, thả hồn về nơi xa xăm và giọng nói đầy xúc cảm". Chẳng hiểu tại sao hồn thơ lúc đó tuôn ra lai láng...không thể nào ngưng được. Nhiều khi đang chạy xe ngoài đường , phải dừng xe lấy giấy bút ra ghi lại một ý tưởng vừa bất chợt hiện đến, một câu thơ vừa được hình thành trong đầu" Anh cũng cho biết có hai kỷ niệm mà không bao giờ quên.Vào năm 1960 , ba anh làm ăn thất bại nên gia đình trở nên nghèo túng, anh phải vừa đi học, vừa đi làm .Cảm buồn cho thân phận mình anh đã viết bài thơ đăng trên báo Buổi Sáng.
Tất Niên Tự Trào
Chao ôi! thấm thoát hết năm Heo
Nghĩ đến thằng tôi thật chán phèo
Áo rách lại hoàn manh áo rách
Thân nghèo cũng vẫn cái thân nghèo
Sông lầy bởi thế bao lần lội?
Núi thẳm vì đâu mấy lượt leo?
Phải nợ duyên gì cho đáng kiếp...
Mồ cha !...Cái khó cứ đeo theo!
Nguyễn Tri Thức
17-1-60
Bài thơ đăng báo chưa được bao lâu, một cô bạn gái học chung lớp đã tìm đến gửi anh một phong thư.Trong phong thư là số bạc 45oo đồng.Đó là một số tiền lớn thời bấy giờ.Anh cảm thấy rất tủi thẹn.Dù biết cô bạn gái có cảm tình sâu đậm với mình nhưng anh nhất định không nhận.Và cũng vì mặc cảm chênh lệch giàu nghèo nên dù anh rất qúy mến cô, anh vẫn trốn tránh tìm quên.Kỷ niệm thứ hai là khi anh lấy bút hiệu Michilan nhiều nam thi nhân rất ngưỡng mộ. Họ tưởng anh là con gái nên khi xướng họa đã có những lời ỡm ờ , trêu ghẹo như muốn hẹn hò, muốn làm quen.Có người đến tòa soạn mong gặp "giai nhân". Thấy nhiều người tìm kiếm quá, ông chủ nhiệm phải lên tiếng nhắc nhở. Cuối cùng anh phải ra mặt cho mọi người biết anh là trang nam tử.
Hầu hết trong thơ anh Thục Nguyên đầy ắp nỗi buồn, nỗi buồn của người đánh mất ước mơ một thời tuổi trẻ nỗi buồn của cuộc hôn nhân nửa chừng gãy đổ, nỗi buồn của thân phận, của quê hương. Nếu như anh xót xa vì những bất hạnh dồn dập trong cuộc đời đã làm thơ anh cay cú tức giận thì lạ thay đối với người vợ bỏ đi, anh chỉ nhắc lại với những lời trách rất nhẹ nhàng .
Đắng Cay
Có lần tớ cũng "dứt đường tơ"
Cải tạo vài năm, bậu chẳng chờ
Lặng lẽ xuôi dòng, thuyền tách bến
Âm thầm dứt áo, bóng xa bờ
Ngày về thắt dạ, đầy chua xót
Đêm đến chạnh lòng, hết ước mơ !
Đã thế thì thôi đành chịu thế
Đắng cay vẫn đọng đến bây giờ
Thục Nguyên
Cho đến bây giờ... anh vẫn không quên những ngày tháng đen tối nhất trong cuộc đời. Gà trống nuôi một bầy con sáu đứa. Sống ở vùng kinh tế mới không nổi, anh phải dắt con trở về SG. Để mưu sinh, anh phải làm tất cả những công việc cho dù thấp kém nhất: làm thuê, vác mướn ở chợ Cầu Ông Lãnh, chạy xe ba gác...
Điều luôn dằn vặt trái tim anh là không phải bất tài hay làm biếng mà vì số phận nghiệt ngả luôn trút xuống đời anh bằng những trận cuồng phong tàn bạo nhất. Tuy nhiên dù trong giông bão cuộc đời anh vẫn có những niềm vui. Chị Lan, người thiếu nữ hiền lành chất phác đã bước vào đời anh, chia sẻ những khốn khổ nhọc nhằn. Kề vai anh chung sức nuôi sáu đứa con riêng của anh, một đứa con chung của hai người và thêm hai đứa con nuôi từ tấm bé. Gia cảnh anh chị không giàu nhưng đầy lòng bác ái, thấy tình cảnh hai đứa trẻ bị bỏ rơi quá tội nghiệp nên đã dang tay cứu vớt. Đó là một nghĩa cử cao đẹp của con người có tâm hồn Bồ Tát. Niềm vui tinh thần của anh là thơ Đường, điều mà anh không bao giờ nghĩ tới là có ngày sẽ tiếp tục xướng họa trở lại.Vậy mà nơi xứ người anh Thục Nguyên đã gặp lại ước mơ thuở học trò của mình vào tuổi đời 74. Anh say mê làm thơ, chăm chú gõ từng chữ với chiếc cell phôn bé tí của mình gửi đến các thi hữu. Có nhiều bài trường thiên dài chín mười đoạn nhưng anh vẫn kiên nhẫn cong lưng ngồi gõ từng đêm. Như thế đủ cho chúng ta biết anh yêu thơ đến chừng nào. Nhờ vậy qua thơ, chúng ta biết được tâm sự của anh.
Trái Đắng
Gần hết cuộc đời, tay vẫn trắng
Bạn bè thăm hỏi đành im lặng
Phải đâu biếng nhác, chẳng ưa mưa
Mà rất siêng năng, nào ngại nắng?
Số phận xem ra thật hẩm hiu
Niềm vui chờ mãi càng xa vắng
Hẳn là định mệnh đã an bài?
Kết quả làm sao không chát đắng?
Thục Nguyên
Ngoài những biệt danh Michilan, Thục Nguyên, anh Nguyễn Trí Thức còn có thêm biệt danh Tú Rách khi viết về những chuyện thời sự nóng bỏng.
Xin Đừng Cướp Nữa...
Tiền đã không còn chỗ chứa rồi
Xin đừng cướp nữa các ngài ơi
Chủ nhân đói khổ ôm đầu khóc
Đầy tớ no nê toét miệng cười
Sáng dạo Thái Lan cùng mỹ nữ
Chiều về Hà Nội với hoa khôi
Bạc tiêu như nước đâu cần biết
Dân chúng lầm than gọi thấu trời!
Tú Rách
Đầu năm 2018, anh Thục Nguyên có ý định gác bút, không làm thơ nữa.Tôi và các bạn trong nhóm đã lên tiếng phản đối lấy lý do là nếu không làm thơ anh sẽ chóng quên và sức khỏe sé kém đi. Anh cũng có làm thêm vài lần nhưng vẫn không thay đổi ý định. That 's enough.Với anh như thế là đủ lắm rồi. Bây giờ ...với lứa tuổi tám mươi mốt, tinh thần anh vẫn sáng suốt, vẫn nhẹ nhàng nhắc đến chuyện xưa và vui vì dù gặp nhiều phong ba anh vẫn giữ tâm hồn trong sạch như thuở nào.
Chân Dung Tự Họa
Đứng trước gương soi, thật chẳng ngờ
Mặt còn tươi tắn, mắt chưa mờ
Nhìn qua bờ mép râu thưa thớt
Ngó lại mái đầu tóc bạc phơ
Chẳng thích bon chen, mang tiếng dại
Không màng hơn thiệt, chịu danh khờ
Nhưng ta hãnh diện về ta lắm
Nhìn khắp châu thân chẳng vết nhơ
Thục Nguyên
Dù không còn làm thơ, tôi biết anh Thục Nguyên vẫn theo dõi hàng ngày trên email nhóm xướng họa thơ Đường. Và tôi biết chắc chắc rằng trong trái tim anh, anh đã dành sẵn cho Đường Thi một chỗ thật trang nghiêm và trân trọng nhất.
Thy Lệ Trang
