Bố Tôi

1.

       Tuần trước, chúng tôi đã có cơ hội kể cho quý vị nghe 1 câu chuyện thật riệng tư, đó là chuyện về mẹ tôi, người đã từ giã cõi trần này vào đêm vọng lễ giáng sinh. Nói chuyện về 1 người đàn bà có chồng mà không nói đến ‘phân nửa còn lại’ thì có lẽ cũng có vài thiếu xót, nên xin 1 lần nưã, mượn những khoảng khắc sáng thứ bảy này để nói về ‘phân nửa kia’, đó là bố tôi.

       Năm nay bố tôi đã 86 tuổi. Ông không bao giờ ngờ rằng người đàn bà kết duyên chồng vợ với mình 54 năm trước, trẻ hơn mình 1 con giáp lại ra đi trước mình. Năm 80 tuổi, bố tôi nói: “Mọi sự ở trần gian bố giao cho mấy mẹ con, lo sao thì lo; còn bố, bố chỉ lo suy nghĩ về chuyện đời sau”.

       Người ta bảo ‘sống gửi thác về”. Lẽ sống chết trong đời sống con người phải chăng là thế. Trong 4 cái khổ theo nhà Phật là ‘Sinh Lão Bịnh Tử’ thì bố tôi đã trải qua được ba cái rồi, chỉ còn cái khổ cuối cùng thì ông đang chiêm niệm để chờ ngày bước tới. Ấy thế mà trong những ngày chơi vơi cuả tuổi già, Thiên Chuá lại cất đi cái xương sườn cụt cuả bố tôi để ông vốn chao đảo với cuộc đời, nay lại càng chao đảo thêm.
       Thánh vịnh 89, câu 10 ghi nhận như sau:

“Tính tuổi thọ trong ngoài bảy chục
Mạnh giỏi chăng là được tám mươi
Mà phần lớn chỉ là gian lao khốn khổ
Cuộc đời thấm thoát, chúng con đã khuất rồi”

2.
       Cái khổ nhất cuả tuổi già là sự cô đơn. Bố tôi từ trước đến nay dường như chỉ có 1 người chính để tâm sự, để nâng đỡ, để nhờ vả. Người đó là mẹ tôi. Trước đây mẹ tôi hay phàn nàn là bố không để cho mẹ ngủ qua đêm. Bởi vì mẹ tôi có thói quen ngủ sớm. Mới 9 giờ thì gà đã lên chuồng. Còn bố tôi thì mãi 10g30 tối mới ngủ. Mắt đã loà thì làm sao coi TV, đọc sách; nghe radio thì tai nghễnh ngãng phải mở thật to; thành ra mẹ tôi vẫn thường hay chiều bố ráng thức để nghe bố tỉ tê chuyện cuộc đời.

       Không hiểu có phải vì thế hay chăng mà mẹ tôi trở thành phát ngôn viên cho bố. Điều gì bố muốn anh em trong nhà làm thì đều nói cho mẹ, rồi mẹ nói với anh em. Thế cho nên khi mẹ tôi chết, dường như trong gia đình mất đi hẳn cái gạch nối giưã bố và mọi người trong gia đình.
Trước đây, tôi vẫn chờ đến 8 giờ tối để nói chuyện với mẹ vì sau 8 giờ tối gọi Optus free. Thực ra, nhiều khi chuyện cũng chẳng có gì, lắm khi chỉ là 1 chuyện tầm phào nào đó nhưng có lẽ chỉ để nghe được tiếng cuả nhau, biết rằng mẹ khoẻ, bố khoẻ mà yên tâm.

       Đã biết bao nhiêu lần tôi muốn tung hê tất cả mọi sự để trở về Adelaide sống, ấy thế mà cũng đã lê lết ở đất Melbourne này hơn 15 năm. May mà Trời cho bố mẹ tôi khoẻ mạnh, không mang 1 chứng bịnh gì gọi là nghiêm trọng nên 1 năm đôi lần gặp nhau xem ra cũng yên tâm 1 phần nào.
Có 1 tâm nguyện cuả mẹ mà tôi chưa toại nguyện là việc mẹ tôi muốn về lại quê hương thăm gia đình và bạn bè mà trong gia đình chẳng có ai đi cùng. Mấy năm trước khi bố tôi còn khoẻ mạnh thì cả hai người đã đi từ bắc ra nam trong 1 chuyến đi gọi là ‘dối già’ và giã biệt mọi người cùng 1 nhóm bạn già.
       Bố tôi nay không đủ sức đi đâu nữa mà mẹ tôi, vốn là chân chạy vẫn còn muốn về nhưng ngại về 1 mình. Đã mấy lần rủ mà chúng tôi cứ khất lần. Mẹ tôi gạ gẫm: “Mẹ chỉ cần đưá nào cùng đi, đến được Saigon thì chả cần nữa, muốn đi đâu thì đi”. Bà vẫn ngại chuyến đi xa lỡ có trục trặc gì thì không biết ứng phó ra sao.

       Chuyến đi ấy đã chẳng bao giờ xảy ra dù rằng đã thấp thỏm hẹn hò với bà bác bên Mỹ, hay với bạn bè ở những nơi xa xôi để cùng về gặp nhau nơi quê hương. 3.
Người xưa bảo rằng: “Hãy để kẻ chết lo cho kẻ chết, còn kẻ sống hãy lo cho kẻ sống”. Đám tang cho mẹ xong, điều làm bản thân chúng tôi lo nhiều nhất là cuộc sống cuả bố tôi từ đây. Căn nhà tổ mà bố mẹ tôi sinh sống từ trước đến nay, bây giờ 1 mình ông cụ không thể ở. Có cho 1 đưá cháu đến ở với ông thì cũng không xong vì vẫn phải lo cơm nước cho cả hai ông cháu. Thế nên đành phải bán nhà và bố tôi nay là kẻ không nhà, đi lưu vong thay phiên đến nhà 4 đưá em còn ở lại Adelaide mỗi đưá 1 tháng. Ông cụ nhất định không chịu lên Melbourne chơi vì muốn mỗi ngày có dịp ra mộ thăm.

       Sáng thứ hai khi chúng tôi lái xe trở về Melbourne. Cả gia đình giã biệt căn nhà tổ, đưa bố tôi đến ở nhà đưá em, trên đường ghé thăm mộ, ông cụ đứng lặng thinh rồi quỳ xuống đầu mộ kể kể như bao lần đã kể lể cho mẹ tôi nghe mỗi tối. Ngày hôm ấy, khi đến nhà đưá em, ông cụ âm thầm lặng lẽ vào phòng dành cho mình, và ở luôn trong ấy không chịu ra ăn uống gì cả, suốt ngày chỉ ngồi nhìn bức hình cuả mẹ tôi mà thẫn thờ cầu nguyện, làm cho đưá em phải gọi tất cả những anh em còn ở Adelaide đến nhà dỗ dành ông cụ. Rủ ra mộ thăm thì mới xem ra nguôi ngoai đôi chút.
Có lẽ mấy tuần trước đây, dù thiếu mẹ, nhưng ngày nào tất cả các con cái đều quây quần chung quanh ăn uống đọc kinh mỗi tối. Nay mỗi người 1 phương hẹn nhau 100 ngày mới trở lại gặp nhau, làm cho ông cụ bỗng dưng thấy như hụt hẫng.

      Bố ơi,
      Nếu bố có nghe đài sáng hôm nay thì hãy can đảm lên nhé. Hành trình làm người phải chăng chỉ như đi đến 1 điểm hẹn để sống gửi thác về. Thiên Chuá ban cho con người 1 thân xác như chiếc áo bọc bao phủ phần hồn để sống để thở trong cõi đời này. Rồi cũng có lúc cái áo đó cũ kỹ đi, mục nát đi.
       Con người như 1 giọt nước tình thương đi lang thang, đến cuộc đời để học hỏi và có để lại chăng chỉ là chút ít tình thương rải rác nào đó rồi trở về cùng Thiên Chuá là cha tình thương, là biển đại dương cuả yêu thương. Giọt nước lang thang đó nhập vào đại dương tình thương để làm thành 1 gạch nối giưã trời và đất, giưã đời này và đời sau.
Để từ nay, chúng ta tin rằng trên thiên quốc, sẽ có 1 người trong gia đình phù hộ cho chúng ta là những người còn phải đi cho trọn kiếp lầm than làm người cuả mình.

4.
       Chuyện xưa kể rằng khi Huệ Tử thắc mắc tại sao Trang Tử lại vỗ trống mà hát khi vợ mình qua đời thì Trang Tử đáp:

Lúc nàng mới chết, tôi làm sao không khỏi buồn rầu.
Nhưng xét đầu tiên cả nàng vốn không sinh
Không những không sinh mà vốn không hình
Không những không hình mà vốn không khí
Lộn xộn trong cõi hoảng hốt,
biến mà có khí,
khí biến mà có hình,
hình biến mà có sinh;
nay lại biến mà chết:
những việc ấy có khác gì sự đi lại cuả bốn muà, xuân hạ thu đông ?
Người đã nằm yên trong ngôi nhà lớn, mà tôi lại đi theo khóc lóc,
như vậy tự thấy mình không thông hiểu mệnh, cho nên tôi không khóc”
Chúng ta sinh ra trần truồng, rồi lại trần truồng mà trở về lòng đất; chúng ta vốn từ cõi vô hình mà đến, rồi lại trở về cõi vô hình. Trang Tử vả các đệ tử cuả ông phải chăng đã hiểu được ý nghiã cuả thế giới vô thường, cho nên ‘cỡi trên sự biến hoá cuả lục khí, để dong chơi trong cõi vô cùng”.

       Bản thân chúng tôi đã đi tham dự nhiều đám ma, nhưng chưa bao giờ có cái cảm nhận vưà đau xót vưà lạ thường như khi đi đám ma cuả mẹ mình. Phải chăng trước đây, khi đi đám ma là đi đám ma cuả ai đó, 1 người dù thân quen nhưng cũng không thể có cái cảm giác như xé ruột xé gan.
Nói như 1 chia sẻ cuả 1 nữ thính giả gửi đến thì những giọt nước mắt không chảy ra ngoài thì nó lại chảy vào tim, làm cho nhức nhối và đau đớn bội phần hơn nưã. Những cuộc chia ly, dù biết ‘sinh hữu hạn, tử vô kỳ’ và chẳng có ai trên đời này đưcợ trường sinh bất tử, rằng cha mẹ già rồi sẽ qua đời, nhưng khi điều ấy xảy đến, chúng ta lại dường như không thể chấp nhận được nó.
Thế cho nên, có những thoáng chợt khi kỷ niệm cũ ào đến, nước mắt ưá ra, chính lúc đó mới bật khóc trong lặng lẽ mà than rằng “má ơi, sao má bỏ con má ra đi”.

5.
       Ngày xưa ở Việt Nam, gia đình chúng tôi theo thói thượng cuả người Hà Nội gọi cha mẹ mình là ‘cậu mợ’. Khi khôn lớn bố tôi bảo, người kinh đô lạ kỳ, chọn hai người xa họ nhất là cậu mợ để bảo con cái dùng gọi cha mẹ mình, thôi từ nay phải gọi lại cho chính danh. Ấy thế mà không hiểu sao trong khi người ta thường gọi ‘bố mẹ’ hay ‘ba má’ thì anh em chúng tôi lại nửa nam nưả bắc mà gọi là ‘bố má’.
       Bài điếu văn đọc trong thánh lễ an táng trước khi tiễn mẹ tôi ra lòng đất, đoạn cuối ghi nhận như sau:
       Chúng con nào có bao giờ ngờ rằng ngày hôm nay má ra đi, bỏ bố, bỏ các con bỏ các cháu ở lại cõi đời này. Còn biết bao nhiêu chuyện ngổn ngang trong lòng con muốn hỏi má, nay biết hỏi ai.
Từ trước đến giờ lúc nào má cũng là cột trụ cuả gia đình mình, chuyện lớn chuyện nhỏ đều từ tay má lo liệu. Những lúc anh em không đồng ý kiến, má là người kết hợp cho tình gia đình vẹn toàn.

       Má là chỗ nương tựa từ tinh thần đến vật chất cho chúng con. Không biết có phải vì thế mà má đã ôm trọn những lo âu vào lòng âm thầm chịu đựng. Bao nhiêu lần cuộc đời làm cho má đau khổ, lắm khi má muốn tâm sự, thế mà chúng con lại vô tình không biết đến để chia sẻ cùng má.

       Bố vẫn bảo, má họ VŨ, nên đã đem mưa hồng ân trên trời đến để tưới cho cây LÊ nhà mình tốt tươi. Cây LÊ ấy ngày hôm nay không còn được má chăm sóc dưới thế này nữa, nhưng với Đức Tin cuả người công giáo, chúng con luôn khẩn nài Thiên Chuá là cha tình yêu tha thứ những lỗi lầm nếu có cuả má ở trần thế. Chúng con tin rằng trên cõi trời cao, má sẽ vẫn phù trợ cho mọi người trong gia đình để các con, các cháu cũng sống sao cho nên người như sự trông mong dưỡng dục sinh thành cuả bố má.
       Con có nói ngàn lời cũng không đủ cho hết những điều muốn nói. Giã biệt má yêu thương cuả chúng con.
        Thân phận con người là bụi tro, đến từ bụi tro và trở về bụi tro, hôm nay chúng con xin tiễn đưa má trở về lòng đất.

       Má ơi,
       Má cuả con ơi, má có nghe tiếng con không ?

Minh Duy

Lòng Mẹ Bao La

      

      Tôi vẫn tự hãnh diện với chính mình là sống quá nửa đời người mà Chuá vẫn cho còn có Mẹ, để có thể nhõng nhẽo, có thể than thở và có thể vòi quà những khi có thể. Sự hãnh diện đó đã chấm dứt khi Chuá gọi mẹ tôi về vào đêm vọng giáng sinh vưà qua. Nhìn mẹ nằm đó bất động, nhịp thở càng lúc yếu,người lạnh dần, tôi run sợ vì thấy như mình trở nên hụt hẫng giữa đường đời từ nay.

      Từ thưở bé, tôi đã là 1 đưá bé khó nuôi. Xem tử vi thì thầy bảo “mệnh vô chính diệu” may mà có mấy chính tinh chiếu vào nên còn sống dật dờ đến nay. Không biết có phải vì thế hay chăng mà từ khi bà ngoại mất, mấy năm học trung học, cứ mỗi năm trời trở lạnh thì tôi lại phải vào nằm nhà thương vì chứng bịnh loét bao tử. Đã có lần ói ra máu, phải nằm nhà thương cả tháng. Do đó năm nào đi học, việc nhập học trễ vào tháng 8 thay vì tháng 7 vẫn là chuyện thường xảy ra vì “cháu nó còn nằm nhà thương”, thậm chí cái hôm đi thi tú tài một, môn việt văn cũng ôn bài trên giường bệnh và đi xích lô đến trường thi.

      Thế cho nên mấy năm học trường Hưng-Đạo lớp 10 và lớp 11, nhà phải dặn dò thầy giám hiệu quen là ‘cháu nó khi nào không khoẻ, xin về thì thầy cho cháu về ngay’. Không biết có phải vì thế mà chúng tôi thường đậu chiếc xe Honda cuả mình bên chỗ đậu xe cuả rạp Thăng Long xế bên trường chứ không đậu trong sân trường xe kẹt cứng, lỡ làm biếng muốn về lên xin phép xong mà xe không thể lấy ra thì hỏng chuyện.

      Thuở bé có những cái ma le khi đi học. Muốn gì thì thường nhõng nhẽo với mẹ chứ chẳng bao giờ xin với bố. Lúc còn học tiểu học, học ở Taberd, có xe nhà trường đưa đón không nói làm gì. Khi lên trung học, dù học gần nhà cũng theo chúng bạn đòi mua xe cho oai. Mẹ tôi sợ con mình ốm yếu, không vác nổi mấy chiếc xe gắn máy nên ra đường Gia Long mua cho chiếc PC. Tôi nằm khóc 3 ngày vì xe PC là xe...con gái, nhất định phải đổi xe Honda dame (dù đó cũng là xe dành cho... đàn bà). Thế là nhà phải đem đi đổi.

      Cả nhà mấy đưá em muốn gì thì phải xin, chứ phần tôi thì không phải xin mà là đòi. Chỉ ho nhẹ 1 cái là mẹ sẽ mua cho ngay. Cái gì mình không thích nữa thì mới cho mấy đưá em chơi. Mỗi sáng ra đầu đường ăn sáng cũng chẳng phải xin tiền, nhà có cưả hàng bán sách, tủ tiền sẵn đó, mấy anh em cũng chỉ mình tôi được phép tự động cần bao nhiêu cứ lấy xài. Đúng là ‘giầu con trưởng khó con út’. Ngày mẹ sinh ra tôi, bố tôi đã lấy ngay hình đưá con sơ sinh cuả mình làm bià cuốn ‘Bí quyết hạnh phúc gia đình’ mà nhà sách Đa-Minh cuả gia đình mới in ra.

      Người ta bảo : “Có mẹ mọi lẽ đều xuôi” quả là đúng. Mẹ tôi cứ âm thầm theo dõi đưá con xem ra èo uột cuả mình để coi nó cần gì để ...chiều. Chiều ngang, chiều dọc, chiều tới, chiều lui nhưng mẹ chẳng bao giờ cằn nhằn mà chỉ có tôi là hay cằn nhằn mẹ. Xem ra đúng là mẹ nợ tôi suốt đời nên cứ phải lo cho tôi. May mà tôi chỉ là thứ ‘công tử bột’ không biết ăn chơi đàm đúm với chúng bạn nên mẹ cũng yên tâm. (Dù thế cả mấy năm đầu học đại học, nghe chúng bạn rủ rê đi chơi đó đây, có thầy cả năm cũng chưa thấy mặt. Đến khi rớt, mẹ lại phải...ra tay, nhờ người quen đến trường gặp viện trưởng xin....giúp đỡ).

      Cả tuổi thơ cuả tôi cứ vô tư như thế trôi qua. Ngoảnh bên trái thấy mẹ, ngoảnh bên phải thấy mẹ, ngó trước ngó sau cũng thấy mẹ. Hình như ở đâu cũng có mẹ cả làm cho tôi ... yên tâm sống. Bởi vì khi có gì trục trặc thì đã có mẹ giải quyết. Như có lần xe Honda bị cảnh sát hốt vì đậu tầm bậy, lại phải gãi đầu gãi tay nhờ mẹ ...giúp. Mấy hôm sau xe đã được đưa về nhà không hư hao gì cả.

       Khi vưà học xong tiểu học, nghe nói đi tu... sướng (?), nhà hỏi có muốn lên tiểu chủng viện cuả dòng Phanxicô ở Thủ Đức học tiếp trung học thì hăng hái đi ngay. Lẽ tất nhiên nhà cũng đã dặn dò từ cha giám đốc đến thầy coi nhà để ý trông chừng cho cháu. Khi chưa đi tu thì cứ mơ rằng được có dịp bay nhảy tự do, sẽ chẳng còn ai kiểm soát, ai dè chương trình học không những đã nặng mà cả ngày từ sáng sớm đến chiều tối, phải sống trong cảnh ‘chim chậu cá lồng’, những lúc rảnh rỗi chỉ nhìn qua hàng rào mà sao thấy những người đang lang thang trong cơn nắng gắt ngoài đó sao...sướng hơn mình.

      Thế cho nên, cả ngày cứ trông đứng trông ngồi cho đến chuá nhật để...gặp Mẹ. Và khi chiếc xe xích lô máy chở mẹ và các đồ tiếp tế lên thì chạy oà ra khóc và nhất định đòi về nhà vì ở đây không có mẹ nên...mất vui. Mẹ lại phải vào gặp cha giám đốc xin cho cháu về.

2. 

      Trong lòng tôi lúc này biết bao nhiêu cảm xúc, để có thể nói mãi nói hoài không chán. Thế nhưng nếu cứ kể mãi thì thành ra khoe khoang, dù rằng đó là 1 sự khoe khoang về 1 tình mẹ bao la, lắm lúc con chưa xin thì mẹ đã hỏi con có cần gì không. Hơn thế nưã, chỉ sợ rằng đó là những sự riêng tư mà mình với cái tính ‘ruột ngựa trời cho’ đã kể lể để những điều đó không còn là riêng tư nưã.

      Bây giờ nhìn lại, lắm lúc tôi thấy mình hời hợt với những nhu cầu cuả mẹ, như khi về Adelaide thăm mẹ lần đầu khi mẹ còn tỉnh, tôi ít khi nào ngồi hàng giờ để nói chuyện với mẹ như những đưá em khác ngồi, tôi chỉ ngồi trong chốc lát, hỏi dăm ba câu chuyện rồi lăng xăng chạy chỗ này chỗ nọ. Rồi đến khi nói chuyện với mẹ, tôi chỉ tìm cách trấn an mẹ, chọc mẹ cười và rồi lại biến mất đi đó đi đây.

      Chẳng gì thì cái hôm tôi về thăm mẹ là hôm Melbourne cup 2006. Tình trạng sức khoẻ cuả mẹ xem ra không có nhiều lo lắng. Bố mẹ tôi đã mua vé máy bay để ngày 13/12/2006 lên Melbourne ăn Noel với gia đình tôi, nên tôi cứ nhủ lòng là mình còn thật nhiều thời giờ để nói chuyện giông dài với mẹ nên thôi mẹ đang mệt để mẹ nghỉ, chọc cười cho mẹ vui là quý hoá rồi. Vậy mà đó là lần cuối cùng tôi nhìn thấy mẹ tỉnh. Lúc giã biệt mẹ ra phi trường về lại Melbourne lần đó, có người gọi điện thoại vào giường bệnh nói chuyện với với mẹ, tôi chẳng chờ mẹ nói xong mà nói câu từ giã, tôi chỉ nắm tay mẹ mà nói “má nghỉ con đi”.

      Ai có dè đâu hình ảnh cuả mẹ tôi ngày hôm đó là hình ảnh linh động cuối cùng trước khi tôi nhìn thấy mẹ lần sau đó bất động nằm trên giường bệnh chống trả với thần chết. Từ đó, tôi chỉ vào nhà thương để thấy thân xác mẹ ngày càng gầy gò ốm yếu hơn, chân teo lại và tay tê lạnh; thế nhưng sắc mặt cuả mẹ không hiểu có phải do nước biển, do thực phẩm tiếp tế mà vẫn coi bình thường.

      Cho đến lúc mẹ qua đời, trước khi đóng nắp hòm, tôi quỳ bên quan tài mẹ ngó nghiêng và thấy sao mẹ cuả tôi hôm nay đẹp quá. Tôi nhớ đêm hôm ấy trước đó, tôi đã để bàn tay mình trên bàn tay chắp lại cuả mẹ đang lạnh giá, cả gia đình đặt tay chồng lên tay tôi làm có lúc tôi thấy tay cuả mẹ ấm lại. Phải giá như tôi xốc mẹ ngồi dậy, ôm mẹ vào lòng để truyền hơi ấm cuả mình cho mẹ thì không chừng Chuá sẽ cho mẹ sống lại thì sao ?!

      Đêm ở nhà quàn trời đang nóng bức bỗng dưng đổ mưa dữ dội, ấy thế mà sáng hôm sau đưa tiễn mẹ ra nơi an nghỉ cuối cùng thì trời lại tạnh ráo, đất không ẩm ướt mà lại có gió mát. Tôi nhìn vào chiếc quan tài đang hạ dần xuống huyệt trong lòng xót xa, bởi trong quan tài đó, có thân xác mẹ tôi, người đã lo cho tôi không thiếu thứ gì từ ngày tôi chào đời cho đến ngày nay.

      Khi quan tài hạ được phân nửa thì mọi người tham dự ném hoa xuống huyệt cho mẹ. Tôi rải những hạt cát trên quan tài mẹ để mong thân xác mẹ vốn đến từ cát bụi nay được yên ổn thư thái trở về bụi tro, tôi thầm thĩ cầu xin để phần hồn cuả mẹ, nay đã từ giã chiếc áo thân xác để về trời thì sẽ luôn ở mãi với chồng, với con cháu để phù hộ cho những người còn ở trên cõi thế.

      Khi mọi người đã ra về, chỉ còn mình tôi và 1 người bạn ở lại chứng kiến việc hạ quan tài cuả mẹ xuống lòng đất. Cả hai chúng tôi quỳ ở cuối quan tài thầm thỉ đọc kinh. Quan tài từ từ đụng đất. Người bạn kinh nghiệm chạy bốn phiá coi xem quan tài đụng đất ngay ngắn chưa, khẽ gật đầu hài lòng, tôi ra hiệu cho nhà quàn rút dây lên. Đống đất ngày hôm qua được đào lên làm mộ huyệt cho mẹ nay lại được đổ xuống lại trên quan tài cuả mẹ.

      Xác cuả mẹ ngàn thu nay giã biệt để chẳng còn bao giờ còn có những tiếp xúc thể xác với nhau, thế nhưng với Đức Tin cuả người công giáo, tôi tin rằng ngày sau hết mẹ con tôi lại gặp nhau.

      Má ơi,

      Bây giờ thì má cuả con có thể hiểu thấu những gì con suy nghĩ, con băn khoăn. Có những điều từ trước đến nay con không nói với má vì sợ rằng má thêm lo lắng trong cuôc sống, nay con chẳng cần than thở, má cũng hiểu và con nghĩ rằng má sẽ cùng đồng hành với gia đình trong cuộc sống. Xin nâng đỡ bố, nâng đỡ các con, các cháu. Để mọi người cũng có thể hoàn tất kiếp người cuả mình 1 cách trọn vẹn như Chuá đã cho má sống trong 73 năm làm người ở dưới thế này.

Minh Duy

Melbourne, Australia 

Nhớ Về Mẹ

1.
      Đêm hôm ấy, có lẽ nhiều người trong chúng ta đang hớn hở vui vẻ chuẩn bị đi dự lễ nửa đêm, sẽ đánh dấu đêm giáng sinh đầu tiên anh em trong gia đình chúng tôi mất mẹ. Chỉ mới ngày hôm trước, cứ tưởng rằng mẹ sẽ còn ở với mình vài ba năm nữa, bởi mới cách đó 24 giờ đồng hồ, mẹ đã có thể tỉnh dậy, nhận ra người này người nọ trong gia đình, cố gắng bập bẹ nói vài ba chữ như những điều trăn trốn cuối cùng mà có ai hay. Lúc đó, cả nhà đã lạc quan, lo toan chuyện dài hạn như đi tìm nursing home để đón mẹ ra khỏi nhà thương. Không ai nghĩ rằng mẹ như cây đèn dầu sắp cạn cố gắng vùng lên cháy sáng trước khi vụt tắt.

      Thế cho nên hôm 24/12 tình hình đã chuyển đổi khác. Trưa hôm ấy vào thăm chúng tôi vẫn còn nghe tiếng ngáy đều như đang ngủ mê. Lòng mừng thầm và cho rằng mẹ mình đã qua thời kỳ nguy hiểm và đang dần dà trở nên ổn định hơn: chẳng gì thì bác sĩ cũng đã tính chuyện gắn 1 ống đưa đồ ăn thẳng vào bao tử thay cho ống tạm thời vẩn cho đồ ăn vào mũi, họ cũng sẽ rút ống thở ở ngực ra để có thể thở tự nhiên 1 mình mả không còn cần trợ lực nưã. Mọi chuyện đã chuẩn bị để sẽ được thực hiện sau kỳ nghỉ lễ. Thế mà chiều hôm ấy, khi vưà về đến nhà thì từ trong nhà thương đưá em hốt hoảng gọi mọi người trong gia đình phải đến nhà thương ngay, càng sớm càng tốt vì mẹ chúng tôi vưà ngưng thở khoảng 20 giây rồi thở lại nhưng xem ra yếu lắm. Nhịp thở không bình thường, lên xuống không ổn định.

      Y tá gọi bác sĩ trực. Họ quan sát và cho biết có thêm máu chảy ra từ trong óc. Và họ không thề làm gì hơn. Nài nỉ mãi để họ cho làm CT scan xem vì đâu mà máu chảy ra thêm nhưng họ không chịu làm ngay vì nhân viên trong bịnh viện lúc ấy ai nấy đều đang tíu tít ‘merry xmas’ nhau và chia tay đi nghỉ lễ. Người làm trực đâu có bao nhiêu. Nói mãi người bác sĩ trực mới miễn cưỡng gọi về nhà cho người consultant. Họ đồng ý cho scan đầu nhưng khi làm hẹn thì phải chờ thêm 2 giờ đồng hồ nưã. Mẹ chúng tôi đã qua đời trước khi cái hẹn đi làm CT scan xảy ra đêm hôm đó.

2.
      Lúc đó là 7g22 phút tối đêm vọng giáng sinh. Cả nhà đã hẹn nhau đi lễ nưả đêm ở nhà thờ VN rồi về ăn reveillon với nhau. Ấy thế mà giờ đây trong bóng đèn mờ ảo cuả phòng bịnh, mọi người thầm thì đọc kinh. Cái máy đo nhịp tim cho mẹ tôi cứ xuống dần, 80, 79, 78 rồi 70, 69, 60... có lúc nó đứng lại ở 1 mức nào đó rồi nhích lên đôi chút. Bác sĩ chạy vào chỉ hỏi xem có muốn chích morphin cho mẹ tôi để khỏi đau đớn không, mọi người lắc đầu. Mẹ tôi nằm thinh lặng, không có 1 dấu hiệu gì đau đớn, 50 ngày chiến đấu với cơn bịnh ngặt nghèo trong đó có 41 ngày hôn mê bất tỉnh xem ra đã đến hồi kết thúc.
      Mọi người trong gia đình đều quỳ xuống bên giường bịnh, nước mắt ưá tròng, liên tục đọc kinh cầu xin để nếu Chuá muốn cất mẹ về xin đưa người ra đi bình an.
      Hơi thở cuả mẹ tôi yếu dần. Đứa em trai làm bác sĩ lấy đèn pin rọi vào mắt mẹ lắc đầu khóc. “Không còn hy vọng gì nữa đâu”.

      Óc cuả mẹ đã chết nay chỉ còn hơi thở yếu ớt. Hơi thở ấy ngày càng yếu ớt hơn. Khi nó xuống dưới 50 thì có đưá em gái gào khóc day chân mẹ “má ơi, má đừng bỏ chúng con”. Mẹ tôi vẫn nằm bất động, dáng điệu thản nhiên như đang triền miên trong 1 giấc ngủ không bao giờ tỉnh giấc. Nhịp tim cứ thế xuống dần 40, 39, 32, 31 ,30 rồi mọi người nghe 1 tiếng te kéo dài, trên máy 1 gạch dài báo cho biết hơi thở cuối cùng đã thở ra, nhẹ nhàng. Mẹ cuả chúng tôi đã ra đi, đi về trời trong đêm chuá giáng sinh.

3.
      Nếu ngược giòng thời gian để kể lể cùng qúy vị thì từ đầu tháng 11 đến nay, bản thân chúng tôi cứ loay hoay đi về giưã Melbourne và Adelaide. Mẹ chúng tôi bất ngờ vào bịnh viện ngày 5/11 chỉ vì quỵ té ngực đập vào tường. Nhà thương đáng lẽ cũng chẳng cho ở lại nhưng vì đi không được nên họ đành cho ở lại vài hôm để quan sát.

      Lần đầu chúng tôi bay về thăm mẹ thì mẹ tôi còn tỉnh táo, ngồi trên giường bịnh có thể nói chuyện bình thường. Người physio còn bảo chỉ cần vài hôm tập đi tập đứng rồi họ sẽ cho về nhà và gửi người đến nhà phụ giúp những việc linh tinh trong vòng 1 tuần lễ.

      Ấy thế mà bịnh bỗng nhiên trở nặng, chứng cao huyết áp nhập thêm 1 cơn đột quỵ tim vào ngày 14/11 đã khiến mẹ tôi mê man bất tỉnh từ lúc đó đến khi trút hơi thở cuối cùng.

      Sáng thứ ba hôm nay tôi đang đi training, vưà trở lại Melbourne có mấy ngày thì nay nghe hung tin “Anh ơi, mẹ không xong rồi”.

      Nhà thương Modbury, không biết có phải vì chẩn đoán sai hay chăng, đã không nghĩ rằng cần phải scan đầu trước đó. Khi làm việc này thì đã muộn. Máu trong óc ra quá nhiều mà không tìm ra chỗ nứt. Họ bó tay và vội chuyển mẹ tôi ra bịnh viện chính ngoài city là Royal Adelaide Hospital. Tại đây, mẹ tôi được chuyển vào khu intensive care. Có y tá trực luân phiên 24/24. Bác sĩ kiểm tra cho biết là mẹ tôi phải tự mình tỉnh dậy trong vòng 48 giờ đồng hồ, nếu không tình trạng đã nguy hiểm sẽ trở nên cực kỳ nguy hiểm.

4.
      Tối thứ năm khi thời hạn 48 giờ đồng hồ sắp sửa trôi qua, chúng tôi đã có mặt bên giường bệnh của mẹ. Bác sĩ cho biết là không có dấu hiệu gì là mẹ cuả chúng tôi sắp sưả tỉnh dậy cả.

      Tình trạng cứ thế kéo dài 1 tuần lễ thì bác sĩ mở hội nghị gia đình để thảo luận về việc chữa trị cho mẹ tôi. Mọi người trong nhà ngồi chặt cứng căn phòng nhỏ nghe tường trình về những gì đang xảy ra cho mẹ tôi trên giường bệnh. Hai người bác sĩ thay phiên nhau trình bày, cuối cùng họ lặng lẽ nhìn mọi người trong gia đình và đề nghị là hãy chấm dứt mọi chưã trị cho mẹ tôi, chuyển mẹ tôi qua khu palliative care cuả những người nằm chờ chết, ở đó vẩn có bác sĩ và y tá chăm sóc, nhưng họ tập trung vào việc chuẩn bị cho người bịnh ra đi nhiều hơn là chưã trị. Họ tiên đoán rằng mẹ tôi sẽ ra đi trong vòng 3 ngày nưã, vì khi đưa vào nhà thương ở đây đã quá trể để có thể làm 1 cái gì cho mẹ tôi.

      Bố tôi giật bắn người khi nghe nói lại là mẹ tôi chỉ còn có thể sống thêm 3 ngày nưã trên cõi đời này. Ông khụp người xuống, thất thần vì bố tôi hơn mẹ tôi 1 con giáp nên lúc nào cũng nghĩ mình là người đi trước. Nay hoàn cảnh trớ trêu, mẹ tôi lại ra đi trước bố tôi.

      Bác sĩ cho biết là nếu không theo đề nghị cuả họ thì cũng có những biện pháp kéo dài sự sống thế nhưng những việc đó chỉ làm cho người bịnh thêm đau đớn và các thân nhân cũng khổ sở không kém. Viễn ảnh khả quan nhất là người bịnh sẽ trở thành người cây trong 1 thời gian dài, có người không biết gì hết cứ nằm bất động như thế đến khi chết, có người may ra cử động được đôi chút, biết gật đầu lắc đầu, hay nắm tay người thân. Họ nói rằng kéo dài như vậy để làm gì cho thêm khổ lòng nhau.

      Gia đình xin họ thêm thời giờ để suy nghĩ. Mọi người xuống nhà nguyện cầu xin. Có lúc đa số anh em trong nhà cũng muốn để mẹ mình ra đi bình an thảnh thơi hơn là phải chịu thêm những đau đớn trước khi lià trần, nhưng ý muốn cuả bố tôi “còn nước còn tát’, cả nhà đã trở lên gặp bác sĩ ngày hôm sau để xin họ tận lực cứu chưã. Ngày hôm đó thăm hỏi những trường hợp tương tự xảy ra trong cộng đồng người Việt có những trường hợp lạc quan: có người nằm bất động cả tháng trời khi tỉnh dậy ngồi xe lăn, vẫn có thể sống thêm với con cái vài ba năm; có người tỉnh dậy bán thân bất toại nhưng vẫn có thể sinh hoạt bình thường dù khó khăn.

      Mấy đưá em thay nhau tình nguyện, nếu Chúa cho má tỉnh dậy bình an, thì người lo chăm sóc, đưá bỏ việc ở nhà để lo cho má. Tất cả mọi sự dường như nay chỉ còn cậy trông vào 1 phép lạ từ trời cao khi con người đã bó tay.
      Ngày 21/11, chúng tôi ký tên đồng ý để bác sĩ tiến hành 1 cuộc giải phẫu gọi là ‘percutaneous tracheostomy’. Việc này nhằm giúp cho việc trợ thở nay không qua mũi hay miệng mà qua 1 ống gắn ở ngực nhờ đó có thể thở dễ dàng hơn nhưng cũng có những hậu quả có thể xảy ra như bị nhiễm trùng, chảy máu hay thậm chí chết ngay lập tức.
      Cuộc giải phẫu thành công. Bác sĩ khu intensive care chuyển mẹ tôi vào khu chuyển về não bộ để các bác sĩ tại đây tiếp tục chăm sóc. Tình trạng xem ra ổn định hơn. Cách 1 ngày thì bác sĩ làm scan 1 lần coi còn có máu chảy ra từ óc nưả hay chăng. Có 1 ống tạm thời từ óc hút máu ra ngoài. Tăng xông máu vẫn lên cao dù uống thuốc có lúc lên 180-200. Người ta cho nước biển vào và thỉnh thoảng cho 1 bịch máu. Đồ ăn loãng cho vào bằng 1 ống dẫn vào mũi.
      Bác sĩ bảo người bịnh dù nằm đó bất động nhưng vẫn có thể nghe vẫn có thể hiểu, nên mọi người trong gia đình thay phiên nhau vào nói chuyện, kể lể. Đưá em trai đem 1 cái máy hát vào cho hát nhẹ những bản thánh ca.
      Tình trạng kéo dài thêm vài tuần lễ thì bác sĩ trưởng khoa lại xin gặp gia đình. Và lời để nghị vẫn như cũ: hãy để người bịnh ra đi bình an, không nên cố gắng làm gì nưã.

5.
      Cả gia đình lại cuống quýt lên. Nhiều lời bàn ở những người quen biết, nào là nhà thương bác sĩ đã chê thì họ không còn muốn giữ mình ở đó làm tốn chỗ; nào là mình phải cương quyết thì họ mới tận lực chứ không thì họ sẽ không làm gì nưã. “Đoạn trường ai có qua rồi mới hay”. Trong cuộc sống, có những hoàn cảnh nào phải ai cũng đã trải qua để có kinh nghiệm mà ứng phó. Mọi người lại vào xin gặp bác sĩ. Họ nói rằng nếu cứ khăng khăng cứu chưã thì phải bỏ cái ống hút máu tạm thời từ óc ra và gắn 1 ống thường trực để máu từ óc chuyển xuống bụng và thải ra tự nhiên. Thế nhưng nếu ống này bị block thì người bịnh ngay không thể thay ống mới. Cả gia đình đồng ý.

      Lạ kỳ thay là từ ngày gắn ống thường trực này thì tình trạng xem ra ồn định hơn. Một tuần lễ trước khi qua đời, mẹ chúng tôi bỗng dưng tỉnh giấc, đầu cọ quậy, mắt mở ra chút ít, chân tay cử động và bắt đầu thều thào muốn nói. Y tá vào xem và nói “quả là 1 phép lạ, vì chuyện này thật khó xảy ra”. Họ ghi nhận những chuyện này để báo cáo lên bác sĩ.

      Vì cái ống ở ngực chặn nên mẹ chúng tôi cố gắng nói 1 cách khó khăn. Câu nói đầu tiên nghe được là “bố đâu ?”. Mấy đưá em có mặt vội gọi, thế nhưng khi bố tôi lên đến nhà thương thì mẹ tôi lại hôn mê.
      Và cứ thế mỗi ngày tình trạng xem ra khả quan hơn. Bác sĩ cho biết khi tình trạng khả quan thì sẽ chuyển sang nursing home và chuyện đó có thể xảy ra trong thời gian vài ba tuần nưã. Do đó họ thử nghiệm việc không cho trợ thở xem có thể thở tự nhiên hay chăng và bắt đầu tính đến chuyện gắn ống dẫn đồ ăn trực tiếp vào bao tử. Ngày 23/12 có thể coi là ngày mẹ tôi tỉnh trí nhất. Mẹ tôi có nhận ra mọi người hiện diện. Cố gắng nói thật nhiều kể cả buổi sáng khi mọi người chưa đến nên y tá bảo ‘sáng nay mẹ tụi bay nói tiếng Việt nhiều lắm nhưng tụi tao chẳng hiểu gì cả’. Để mẹ khỏi mệt, mọi người thay phiên nhau hỏi để mẹ trả lời bằng cách gật hay lắc đầu. Hỏi mẹ muốn gì thì mẹ bảo “muốn về nhà’, hỏi có đau không thì bảo ‘đau’. 

      Những câu trả lời đứt quảng ngắn đoạn đó cũng đã đem đến niềm vui cho mọi người để ai nấy hớn hở vế nhà chuẩn bị 1 ngày mừng chuá giáng sinh thật vui ngày hôm sau. Ấy thế mà Chuá đã đưa mẹ tôi về trong ngày Chuá giáng sinh xuống cõi trần này.

      Chúng tôi ghi nhận lại những chuyện riêng tư trên đây như những chia sẻ trong cuộc sống với tất cả quý vị, những người đã ít nhiều cảm thông cho chúng tôi từ ngày chúng tôi có cơ hội gửi những gì xem ra vụn vặt nhất trong cuộc sống đến quý vị qua làn sóng SBS. Mong rằng trong cuộc sống, chính những tình thân dành để cho nhau sẽ là những khích lệ để giúp cho nhau sống cho trọn vẹn hết kiếp người cuả mình.

Minh Duy
(SBS 20/1/2007)