tiêu đề Nhãn
- BIÊN KHẢO
- CÂU ĐỐI
- CỔ THI
- GIA CHÁNH
- GIẢI TRÍ
- HÌNH ẢNH HỘI NGỘ
- HÌNH ẢNH NAY
- HÌNH ẢNH XƯA
- HỘI HỌA
- KHOA HỌC
- LƯU NIỆM
- LỊCH SỬ
- LỜI HAY Ý ĐẸP
- NHẠC
- SƯU TẦM
- SỨC KHOẺ
- THƠ
- THƠ CẢM TÁC
- THƠ DIỄN NGÂM
- THƠ DỊCH
- THƠ NHẠC
- THƠ PHỔ NHẠC
- THƠ SƯU TẦM
- THƠ TRANH
- THƠ TRANH NGHỆ SĨ
- TIN BUỒN
- TIN VUI
- VĂN
- VŨ HỐI THƯ HỌA
- VƯỜN THƠ VIÊN NGOẠI
- XƯỚNG HỌA
- YOUTUBE
Thứ Sáu, 13 tháng 3, 2026
Xuân Trở Lại
Mặt trời lên tan đông lạnh mây mù
Xin giã từ tuyết đổ phủ âm u
Đón gió mát cỏ cây bừng sống dậy
Chim ríu rít trên cành xuân phe phảy
Sóc tung tăng nhảy nhót gọi trên cành
Trời một màu trong vắt bóng thiên thanh
Cả vũ trụ bừng lên vui sức sống.......
Đời rộn rã tim yêu chờ gió lộng
Cho nụ hoa chớm nở đón chào mời
Cánh bướm bay lượn khúc nhạc yêu đời
Cho bỏ lúc đêm dài buồn hoang vắng...
Xuân trở lại đem tin yêu sức sống
Xuân yêu thương đón gió mới trong lành
Đời đón chào buỗi "Vận Hội" bình minh
Xua bóng tối đêm đen vào dĩ vãng.......!
Xuân Về

Bài Tình Buồn
Thiết tha trên báo thân
Diễn đàn thơ quen thuộc
Có nỗi gì bâng khuâng
Vì bài thơ thật buồn
Nghe lòng ướt mưa tuôn
Nghe tình như vời vợi
Ngập hồn những nhớ thương
Suốt tháng năm bên nhau
Bài thơ buồn đến sau
Người tình đang trước mặt
Sao khổ luỵ u sầu
Em vẫn hoài mộng mơ
Rối mù những vầng thơ
Bài tình buồn thầm lặng
Hoang mê tới vô bờ ...
Hawthorne 3 - 6 - 2022
Cao Mỵ Nhân
Các Chuyên Gia Thường Khuyên: “Hãy Tập Thể Dục Cho Não” Nếu Muốn Giảm Nguy Cơ Sa Sút Trí Tuệ (Dementia, Như Alzheimer).

HCD : Máy tóm tắt nội dung bài báo (có thể còn sót những « tiếng mới » khó hiểu khó nghe)
1. Ý chính của bài: “Kéo giãn” não để chống sa sút trí tuệ
- Các chuyên gia thường khuyên: “Hãy tập thể dục cho não” nếu muốn giảm nguy cơ sa sút trí tuệ (dementia, như Alzheimer).
- Nhưng thay vì chỉ làm một việc lặp đi lặp lại (như giải ô chữ mỗi ngày), bài báo nhấn mạnh:
Điều quan trọng là “kéo giãn” não bằng nhiều hoạt động khác nhau, giúp não phải học, phải thích nghi, phải suy nghĩ theo nhiều cách.
Những hoạt động này được gọi là “cognitively enriching activities” – hoạt động làm giàu, kích thích trí tuệ.
2. Những hoạt động “kéo giãn” não là gì?
Bài báo liệt kê nhiều ví dụ về hoạt động kích thích trí tuệ, từ nhỏ đến lớn, xuyên suốt cuộc đời:
- Đọc và viết (sách, báo, tài liệu…).
- Học ngoại ngữ.
- Chơi cờ (như cờ vua).
- Giải câu đố, trò chơi trí tuệ (puzzle, ô chữ…).
- Đi bảo tàng, xem triển lãm, xem nghệ thuật.
- Chơi nhạc, học nhạc cụ.
- Xem chim, quan sát thiên nhiên (birdwatching).
- Tham gia các hoạt động có tính xã hội và suy nghĩ nhanh, như:
- Tham gia câu lạc bộ đọc sách (vừa đọc, vừa thảo luận).
- Các hoạt động đòi hỏi phản ứng nhanh, chú ý, suy luận.
Điểm quan trọng:
- Không phải chỉ một hoạt động duy nhất, mà là sự đa dạng.
- Nên chọn những việc có ý nghĩa với bản thân, mình thích và gắn bó lâu dài, chứ không chỉ “thử cho biết rồi bỏ”.
3. Nghiên cứu lớn về “học suốt đời” và nguy cơ Alzheimer
Nhân vật chính trong bài là nghiên cứu do nhà thần kinh tâm lý học Andrea Zammit (Đại học Rush, Chicago) dẫn dắt:
- Đối tượng nghiên cứu:
- Gần 2.000 người lớn tuổi, từ 53 đến 100 tuổi.
- Lúc bắt đầu nghiên cứu, chưa ai bị sa sút trí tuệ.
- Họ được theo dõi trong 8 năm.
- Cách nghiên cứu:
- Hỏi chi tiết về quá trình học tập và hoạt động trí tuệ của họ:
- Thời trẻ,
- Trung niên,
- Tuổi già.
- Đánh giá bằng nhiều bài test thần kinh học để đo trí nhớ, suy nghĩ, tốc độ xét đoán, v.v.
- Kết quả chính:
- Một số người sau đó bị chẩn đoán Alzheimer.
- Nhưng:
- Ở những người có mức độ “học suốt đời” cao nhất, bệnh xuất hiện trễ hơn khoảng 5 năm so với nhóm ít hoạt động trí tuệ nhất.
- Những người duy trì hoạt động trí tuệ nhiều hơn từ trung niên trở đi có tốc độ suy giảm nhận thức chậm hơn.
Một phần rất quan trọng của nghiên cứu là:
- Trong số người tham gia, có 948 người qua đời trong thời gian nghiên cứu và được khám nghiệm não.
- Kết quả:
- Nhiều người có dấu hiệu bệnh Alzheimer trong não (mảng amyloid, rối sợi thần kinh…).
- Nhưng những người có đời sống trí tuệ phong phú hơn (tức là tham gia nhiều hoạt động kích thích trí tuệ) thì:
- Trí nhớ và khả năng suy nghĩ của họ tốt hơn trong những năm cuối đời.
- Tốc độ suy giảm chậm hơn, dù não vẫn có tổn thương bệnh lý.
Điều này dẫn đến khái niệm “dự trữ nhận thức” (cognitive reserve):
- Dự trữ nhận thức nghĩa là:
- Việc học, hoạt động trí tuệ, trải nghiệm phong phú làm mạnh các kết nối thần kinh ở nhiều vùng não.
- Nhờ đó, khi não bị tổn thương do tuổi già hay bệnh tật, não vẫn có “dự phòng” để bù trừ, tìm đường khác để hoạt động, nên biểu hiện suy giảm chậm hơn, nhẹ hơn.
Nói đơn giản:
Não càng được “rèn luyện” và “kéo giãn” nhiều, thì càng có sức chịu đựng trước bệnh tật.
5. Nghiên cứu này nói gì về nguyên nhân – kết quả?
- Nghiên cứu của Zammit chỉ ra mối liên hệ (association) giữa:
- Hoạt động trí tuệ phong phú,
- Và nguy cơ sa sút trí tuệ thấp hơn, khởi phát muộn hơn.
- Nhưng:
- Nó không thể chắc chắn 100% rằng hoạt động trí tuệ là nguyên nhân trực tiếp làm giảm nguy cơ (vì đó là nghiên cứu quan sát, không phải thí nghiệm can thiệp).
- Tuy vậy, kết quả phù hợp với nhiều nghiên cứu khác, ví dụ:
- Nghiên cứu cho thấy chơi nhạc cụ liên quan đến sức khỏe não tốt hơn.
- Nghiên cứu về “tập tốc độ xét đoán “(brain speed training): dùng chương trình trên máy tính, bắt người chơi phải nhanh chóng nhận diện hình ảnh trong khi màn hình có nhiều yếu tố gây nhiễu.
→ Gợi ý rằng tập luyện tốc độ xét đoán, chú ý, phản ứng có thể giúp ích.
Hiện nay còn có nghiên cứu do Viện Y tế Quốc gia Mỹ tài trợ, đang xem xét xem các bài tập não trên máy tính lâu dài (nhắm vào chú ý và thời gian phản ứng) có lợi ích rõ rệt hay không.
6. Gợi ý thực tế: nên chọn hoạt động trí tuệ như thế nào?
- Tốc độ xét đoán của não ảnh hưởng đến khả năng đa nhiệm, lái xe, v.v.
- Bà gợi ý nên chọn hoạt động giúp ta “nghĩ nhanh”, ví dụ:
- Tham gia câu lạc bộ sách: vừa đọc một mình, vừa thảo luận với người khác → kết hợp kích thích trí tuệ và giao tiếp xã hội.
- Zammit nhấn mạnh:
- Không chỉ là một trò chơi hay một bài tập, mà là:
- Những hoạt động có ý nghĩa, mình yêu thích, gắn bó lâu dài.
- Làm đều đặn, không chỉ “thử cho vui”.
7. Sức khỏe thể chất và sức khỏe não gắn liền với nhau
Muốn bảo vệ não, không thể bỏ qua sức khỏe cơ thể.
- Nhiều bệnh mạn tính ở tuổi trung niên làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ về sau, ví dụ:
- Tăng huyết áp: làm hư hại mạch máu, giảm máu lên não.
- Đái tháo đường: nếu kiểm soát kém, gây viêm và tổn thương não.
- Béo phì, rối loạn mỡ máu cũng liên quan đến nguy cơ tim mạch và não.
Vì vậy, các khuyến nghị bảo vệ tim mạch cũng là bảo vệ não:
- Tập thể dục đều đặn (loại vận động ra mồ hôi, tăng nhịp tim).
- Ăn nhiều rau quả, thực phẩm lành mạnh.
- Tránh béo phì.
- Kiểm soát kỷ:
- Đường huyết,
- Huyết áp,
- Mỡ máu (cholesterol).
- Ngủ tốt: giấc ngủ chất lượng cũng rất quan trọng cho não.
8. Tiêm vắc xin và nguy cơ sa sút trí tuệ:
Một điểm thú vị ở cuối bài:
- Tiêm vắc xin zona (shingles): (tin nầy thấy lập lại nhiều lần mấy tháng nay)
- Vốn để phòng bệnh zona – một loại phát ban rất đau do virus.
- Nghiên cứu gần đây cho thấy:
- Những người được tiêm vắc xin zona có nguy cơ sa sút trí tuệ thấp hơn.
- Cơ chế chưa được giải thích hoàn toàn rõ, nhưng:
- Có thể liên quan đến việc giảm viêm, giảm tổn thương thần kinh do nhiễm virus.
9. Kết luận chung của bài
- Không có “công thức thần kỳ” để hoàn toàn ngăn chặn sa sút trí tuệ hay lão hóa não.
- Nhưng:
- Lối sống có thể làm chậm “đường cong suy giảm”:
- Giữ não hoạt động bằng nhiều hoạt động trí tuệ phong phú, có ý nghĩa.
- Chăm sóc sức khỏe thể chất: vận động, ăn uống, ngủ, kiểm soát bệnh mạn tính.
- Cân nhắc các biện pháp phòng bệnh như tiêm vắc xin zona.
- Ý quan trọng nhất:
- “Kéo giãn” não bằng việc học hỏi và hoạt động trí tuệ suốt đời giúp xây dựng “dự trữ nhận thức”,
- Nhờ đó, khi tuổi cao hoặc có bệnh như Alzheimer, não vẫn có khả năng chống đỡ và bù trừ tốt hơn, làm chậm biểu hiện suy giảm trí nhớ và suy nghĩ.
HCD: Phải tập thể dục cơ thể rồi lại thêm tập thể dục trí óc, nghe sao thấy mệt quá
Thứ Năm, 12 tháng 3, 2026
Vá Lại Mùa Xuân - Nhạc Và Lời: Ngân Hà - Song Ca: Kim Lan & Ngọc Quý
Song Ca: Kim Lan & Ngọc Quý
Thực Hiện: Cung Thị Lan
Xuân 1953
ở Quảng-nam)
Xuân về vàng mai
Nắng xuân u-hoài
Thương anh lính trận
Dáng dấp mệt nhoài!
Chị ngồi thêu khăn,
Lá thơ vỏn vẹn,
Lúa vàng tháng ba,
Nương khoai, giồng cà..
Mẹ luôn thầm nguyện
Lạy Đức Thánh Cha!
Hội An Trong Mưa
Hội An chìm trong cơn mưa dầm,
Buổi chiều âm u, chiều sắp tàn,
Nhô trên mái ngói nhà màu xám,
Những hàng giây điện nằm giăng ngang.
Người đi người về trong phố ướt,
Sợi mưa theo người đi từng bước,
Mưa rơi lả tả trên nón lá,
Trên chiếc dù che hay áo khóac.
Gánh Cao Lầu rong băng qua đường,
Hàng ế chiều nay cô bán hàng,
Không nơi dừng chân đặt quang gánh,
Cao Lầu trong mưa cũng biết buồn.
Lẫn trong tiếng mưa có tiếng rao:
“Ai ăn Chí Mà Phù nóng nào?”,
Bước chân người về trong ngõ hẹp,
Tiếng rao kia vẫn còn vọng theo.
Bên hiên phố người đứng đợi mưa,
Hay tìm hơi ấm quán cà phê,
Hè phố lát gạch Tàu màu đỏ,
Vài chiếc lá rơi nằm bơ vơ.
Trước những cửa hàng đèn lồng thắp,
Soi bóng xuống mặt đường mờ nhạt,
Lơ lửng đèn lồng chao theo gió,
Bóng cũng chập chờn, bóng hiu hắt.
Nhưng có cửa hàng nghỉ bán sớm,
Mặc ai qua, lạnh lùng cửa đóng,
Ngoài hiên giàn hoa leo vẫn đẹp,
Hoa đẹp trong mưa trong cuộc sống.
Phố cổ Hội An mưa nhạt nhòa,
Người Hội An vẫn nhớ đường về,
Du khách bỗng thấy mình lạc bước,
Bỗng thấy cô đơn nỗi nhớ nhà.
Nguyễn Thị Thanh Dương
Khai Xuân 2026

Khai Xuân 2026
[STLB]
Năm Bính Ngọ xuân khai thành quả
Tấm chân tình cảm tạ ơn Trời
Một đôi tung cánh chào đời
Ông bà Nội-Ngoại rạng ngời niềm vui
Lòng phấn khởi được lên chức nội
Ấm êm nhà diễm phúc đội ơn nguồn
Thông gia hớn hở vui mừng
Bà con chúc tụng tưng bừng mùa xuân
Cùng bạn hữu nâng ly mừng cháu
Với hiền sui cụng chén chan hòa
Mùa xuân rực rỡ muôn hoa
Tạ ơn Thượng Đế tặng quà nhân sinh.
Đôi tuấn mã thật là vô giá
Niềm tự hào thành quả huy hoàng
(Tam Gia) phấn khởi hân hoan
Niềm vui các cháu dâng tràn mùa xuân
Lòng hoan hỉ tiến vào năm mới
Tiếng ngựa vang hồ hởi biết bao
Nguồn vui hạnh phúc dâng trào
Một đôi tuấn mã vẫy chào tân niên
Hoa thắm nở chào mừng song mã
Ngát hương đời rộn rã biển tình
Khung trời rạng rỡ bình minh
Họ hàng chúc tụng cháu mình lớn khôn
Nguồn hy vọng tương lai tươi sáng
Với niềm tin nền tảng vững vàng
Tình yêu đạo nghĩa rỡ ràng
Chúc mừng con, cháu mọi đàng hanh thông…
Đức Hạnh
17.02.2026
***
Bài Họa:
Mừng Tuấn Mã
Lòng phấn khởi tình yêu kết quả
Con thành tâm cảm tạ đất trời
Mừng vui tuấn mã chào đời
Thông gia mừng rỡ sáng ngời nguồn vui
Lòng mừng rỡ chức ông, bà nội
Nắng xuân ngời sáng tỏa cội nguồn
Bà con vui vẻ chúc mừng
Tân niên phúc lộc thơm lừng vườn xuân
Hoa nở thắm vươn chồi chúc cháu
Chóng lớn nhanh nhanh nhẩu nhân hòa
Tương lai sáng sủa thăng hoa
Hồng ân Thiên Chúa thái hòa hữu sinh
Thật tuyệt vời! Cháu cưng quý giá
Vẫy chào đời thư thả đàng hoàng
Niềm tin vững chãi hỉ hoan
Đi trên đường Chúa ngập tràn hoa xuân
Bướm ong múa hoa khoe áo mới
Suối nhạc bừng thuận lợi biết bao
Ngựa phi nước đại cao trào
Phất cờ chiến thắng vẫy chào tân niên
Cả Nội-Ngoại chúc mừng Tuấn mã
Bước vào đời thành quả nghĩa tình
Tâm hồn rạng rỡ ánh minh
Đẹp lòng hiếu thảo biển tình long lanh
Đường đạo nghĩa khai nguồn tỏa sáng
Nguồn chân lý nền tảng đá vàng
Chồi non nảy lộc rỡ ràng
Chúc con, chúc cháu, mọi đàng hanh thông.
Hồng Xuyến
Xuân Bính Ngọ 2026
Nếu Thời Tiết Cho Phép
Thứ Tư, 11 tháng 3, 2026
Xuân Xa Quê 1 - Sáng Tác: Nguyễn Tuấn - Tiếng Hát: Ngọc Quy
Tiếng Hát: Ngọc Quy
Ý Xuân
Muôn hoa dậy thức men lối gần
Chạm nhẹ nụ mai vừa chớm nở
Hoa lòng thầm kín những bâng khuâng
Lời chẳng giao lời lỡ trúc mai
Phượng hoàng thôi đã lạc hướng bay
Đâu đó thanh âm rung réo rắt
Rơi tờ lịch mỏng vở từng ngày
Kim Phượng
Tự Trào
(Ảnh: Tác Giả)
Hơi Thở Tuyệt Vời

Ta đến bên đời lúc chớm đông
Lúa vàng nặng trĩu ở ngoài đồng
Dân lành no ấm vui mùa gặt
Cuối xóm đầu thôn pháo đi đùng
Ta đến bên đời chim hót ca
Mừng xuân tươi sắc, bướm la cà
Muôn hoa hé nở khoe màu thắm
Nắng bạc mây hồng dạo thướt tha
Ta đến bên đời mạ thanh thanh
Lúa chín reo vui, vàng níu cành.
Lưng trâu mục tử ê a đọc
Sáo diều vi vút khoảng trời xanh.
Ta đến bên đời xem lá rơi
Vàng cam đỏ tím ngát trên đồi,
Suối len róc rách như hoà nhạc
Trắng xoá nước tuôn đổ tiếng cười
Ta đến bên đời góp chút vui,
Tạ ơn Trời đã tặng cho người
Bức họa thiên nhiên nơi trần thế
Tiên cảnh bồng lai cũng vậy thôi.
Tĩnh tâm ta hưởng từng giây phút,
Hơi thở vào ra rất tuyệt vời.
Sao Khuê
Có Huế Trong Tôi
Anh chưa một lần về thăm xứ Huế
để thấy sông Hương nước chảy đôi bờ
để thấy Trường Tiền sầu vài mấy nhịp
để thấy Ngự Bình tím một bài thơ
Huế thắm ngàn cây, Huế của mộng mơ
những vết lăng xưa trầm tư cúi mặt
như thể ngàn năm chưa hề đánh mất
đôi mắt Huế buồn, đôi mắt Huế thương
Huế của em tôi mưa dầm thấm đất
mưa Huế giăng giăng vắng những con đường
mưa sáng mưa chiều, đêm tàn kín lối
vẳng khúc Nam Bình một Huế em tôi
Có dốc Nam Giao, khói chiều Thiên Mụ
có những đêm trăng tiếng hát con đò
có tiếng chuông ngân giữa lòng Vỹ Dạ
Huế vọng về đâu suốt những vần thơ
Huế những tháng năm, Huế ngày xưa đã
trong tiếng mẹ ru em thuở chào đời
tiếng ru Huế ơi, một đời xứ lạ
có Huế trong tôi, có Huế trong người…
Durham, North Carolina
Người Vĩnh Long