Quê Hương 4 - Thơ: ChinhNguyen/HNT - Nhạc/Cover: Vương Ngữ Nguyệt

Thơ: ChinhNguyen/HNT
Nhạc/Cover: Vương Ngữ Nguyệt

Người Đi

  

Nước mắt còn đâu tiễn người đi
Đường mưa mờ mịt dấu biệt ly
Khăn tang không thể che sầu tủi
Đất đá vô tình chẳng nói chi

Kể lể làm sao hết đau buồn
Tháng ngày lận đận mất quê hương
Lang thang đất khách không nơi trọ
Gối tuyết gặm sầu mặc gió sương

Tưởng được bên nhau trọn kiếp nầy
Tay buồn còn được tay cầm tay
Ngờ đâu trời đất nhiều cay nghiệt
Trơ trọi nghìn năm lối đọa đày

Muốn được đi theo biết còn không
Hay là người cũng đã sang sông
Thay hình thoát xác thành mây khói
Không thể cùng nhau kể chuyện lòng

Cơn gió nào vừa mới thoảng qua
Rung rinh ngọn cỏ gợn màu hoa
Hay hồn hoa cỏ còn vương vấn
Một chút hẹn thề đã quá xa

Tiếng nói tiếng cười thuở bên nhau
Ngày nào chăn gối mộng trăng sao
Bây giờ chỉ có lời trăn trối
Biết có còn chung được kiếp nào

Người đã đi rồi ta còn không
Xác thân bèo bọt hồn rêu phong
Đường xưa trăng cũ quên rồi nhớ
Bước mỏi tàn theo dấu bụi hồng...

MD.07/11/03
LuânTâm
(Trích trong TT " HƯƠNG ÁO "

MinhThư xb, MD/USA.2007, tr.135-136)

Tháng Năm Về Tôi Lạc Giấc Chiêm Bao

 

(Ảnh: Tác giả gửi)

Tháng Năm về hoa Mẫu Ðơn chớm nở
Muôn sắc màu e lệ dưới mưa sa
Tôi vẫn nhớ phút ban đầu gặp gỡ
Kỷ niệm nào luôn mãi ở trong ta

Tháng Năm về cho tôi thêm nỗi nhớ
Vừa mới gặp cứ ngỡ quen lâu rồi
Giọt mưa rơi dưới hiên em khép nép
Ðôi mắt buồn nhìn về chốn xa xôi

Tháng Năm về gió lùa tay năm ngón
Cánh Mẫu Ðơn đỏ thắm môi son em
Nhớ những ngày tan trường tôi đưa đón
Tình đôi ta in dấu khắp muôn nơi

Tháng Năm về con thuyền theo ngọn sóng
Ðưa em đi xa lắm đại dương trôi
Tự do nào nơi sóng cuồn gió thổi
Em rời xa tôi chết một giấc mơ

Tháng Năm về tôi hái đóa Mẫu Ðơn
Ðem ra biển thả trôi theo con sóng
Hoa nhấp nhô như cánh tay em vẫy
Tôi mất hồn thất lạc giấc chiêm bao...

Y Thy
042722

Thi Tú Tài Miền Nam Xưa Khó Cỡ Nào?

Thực Hiện: Gió Biển Podcast

Kiếp Nào Có Yêu Nhau( Minh Đức Hoài Trinh) - Love In A Certain Life (Thanh Thanh)

 

(Minh Đức Hoài Trinh)

Kiếp Nào Có Yêu Nhau

Anh đừng nhìn em nữa
Hoa xanh đã phai rồi
Còn nhìn em chi nữa
Xót lòng nhau mà thôi 

Người đã quên ta rồi
Quên ta rồi hẳn chứ
Trăng mùa thu gãy đôi
Chim nào bay về xứ 

Chim ơi có gặp người
Nhắn giùm ta vẫn nhớ
Hoa đời phai sắc tươi
Đêm gối sầu nức nở 

Kiếp nào có yêu nhau
Nhớ tìm khi chưa nở
Hoa xanh tận ngàn sau
Tình xanh không lo sợ 

Lệ nhòa trên gối trắng
Anh đâu, anh đâu rồi
Rượu yêu nồng cay đắng
Sao cạn mình em thôi?

Minh Đức Hoài Trinh
***

Dịch Thơ:

Love In A Certain Life

Don’t look at me any longer, my dear;

This fresh flower had already turned sear.

Why did you continue to see me again?

That would only give our hearts pain.

 

He has finally forgotten me for good.

Forgotten me? As he completely could!

The autumn moon has broken in two;

Which bird flown back to its clime due?

 

Oh bird! ever happen to meet him if you, 

Send word, I still remember, in the blues.

My life’s flower had so obviously faded;

Every night I sob on sad pillows shaded.

 

In any generation if we love one another,

Mind! find the yet unblown you’d rather

Fresh flowers to freshness always adhere;

Ingenuous love thus encounters no fear.

 

My hot tears are soaking the pillow white;

Where are you? where you are just tonight?

The bridal wine tastes bitter, of my own!

Why do I have to drink it up all alone?

Translation by Thanh Thanh

Thoáng Hương Ngày Cũ

T. thân yêu,

“Thời gian từ bao giờ vẫn là tiếng hỏi han vô tình”. Câu nói của ai đó bỗng chợt về khiến em chùng lòng, quay quắt. Hôm qua, dọn dẹp lại các thùng sách vở, giấy tờ dưới garage, tình cờ lá thư của T. gửi cho em trong những ngày còn ở trại tị nạn nằm trong quyển sách cũ bỗng rơi ra. Cả một quá khứ thời học trò kéo nhau về, bềnh bồng trong trí tưởng. Thoắt đó mà đã mấy mươi năm. Biết bao điều thay đổi. Những buổi sáng thức dậy ở đây, cho đến bây giờ đôi lúc em vẫn còn lạ lẫm với những điều mình đang sống, đang có. Hạnh phúc hay khổ đau? Nụ cười hay nước mắt? Dường như em đã nhận đầy đủ cả từ ngày xa nhà, cất bước ly hương. Một cuộc chia lìa không ai định trước. Và từ đó chúng ta đã nghìn trùng xa cách.

Nhớ những ngày giữa tháng Ba năm nào, lênh đênh trên biển chỉ thấy trùng dương gió lộng, mây nước mịt mùng. Trước ngày đi, không gặp được T. để từ giã. Đến nhà T. trọ lần cuối, cửa đóng im lìm, biết rằng chúng ta sẽ chẳng còn cơ hội để gặp nhau trong cõi đời này nhưng em đã không khóc, dù lòng buồn tơi tả… Nhét vội lá thư vào khe cửa, em thì thầm: “T. ơi! Xin giã biệt!” rồi vội vã bước đi sau một hồi lâu đứng chờ mong phép lạ, cánh cửa kia bật mở, gương mặt với nụ cười và chiếc răng khểnh của T. xuất hiện. Nước mắt sẽ rơi và em sẽ không đi nữa… Nhưng tất cả chỉ là mơ!

Những ngày trên biển, có hôm ngồi trên khoang tàu nhìn mặt biển phẳng lặng như mặt nước hồ thu, em ngạc nhiên không nghĩ là mình đang ở trong một cuộc hành trình đầy hiểm nguy, gian khổ như đã từng nghe kể mà là đang dạo thuyền trên sóng nước cô đơn, lẻ loi giữa đất trời xa lạ. Chợt nhớ tiếng đàn, giọng hát của T. trong buổi họp mặt cuối cùng của nhóm bạn bè xưa… thiết tha, ray rức. Ước gì có T. bên cạnh với cây đàn, em sẽ hát cho quên đời, quên nỗi xót xa.

Lá thư của T. đến khi chỉ còn 2 tháng nữa là em sẽ rời trại để đi định cư. Lá thư mang quá khứ ùa về, đưa em đi rất xa để tìm lại những ngày thương yêu cũ.

D. thương yêu,

Cho tới lúc này, những nốt nhạc mở đầu cho Sonate 14 (Ánh Trăng) vẫn còn chập chùng, chới với trong anh. Những âm điệu mỗi lúc chùng xuống, thêm… thêm nữa… rồi trở về đoạn đầu… dìu dặt.

Những người xưa, khi rời xa người yêu họ như thế nào D. nhỉ? Beethoven đã không từng đi lang thang suốt mấy ngày ở trong rừng đó sao? Nghe Julietta trở lại và ông đã biến nỗi đau xót đó trở thành bài Sonate tuyệt diệu, để Frank Lizt ví von: “Một bông hoa nở giữa hai vực thẳm không đáy.”

D. ơi,

Anh có thể ngồi hàng giờ đọc, nghiền ngẫm sự chia xa. D. vừa đi, D. đi rồi, em đã đi… Em… Em… chứ không thể trải hoặc biến hết những gì có trong anh kể từ lúc biết D. đã đi. Hỏi anh như thế nào từ lúc em đi? Nắng như thiêu… nóng khủng khiếp. Ừ, thì anh trả lời D. đây: Vui, vui lắm. Niềm vui này Đinh Hùng đã thét:

“Sầu rũ tóc, ngậm ngùi in khóe mắt…” Tóc anh ngắn không đủ dài để rũ và mắt của ta cũng đâu đủ buồn để ngậm ngùi in được những thanh âm.

Ừ, thì vui lắm, ta đã nhìn thấy họ vui ở đâu đó. Như trong “Love Story” khi nói “Cười đi, cười đi… Keep smile!”. Và sau đó thì “Tôi òa khóc” (nguyên văn). Kể từ lúc D. đi, mỗi ngày đi lại trên những con đường cũ, mỗi bước, mỗi bước… là một an ủi, vỗ về: “D. đi, đi rồi, thôi thì ngày mai, ước mong trời lại sáng tươi. Hãy chịu đựng, gìn giữ nỗi đau này như một món quà của Thượng đế ban tặng để cho ngày mai chúng ta sống tốt đẹp và xứng đáng hơn”.

Bây giờ, nơi D. ở, trời xanh lắm không? Chắc là có mưa. Mưa giữa thu… và khi mưa mau, em có đi trong mưa và nhớ đến những ngày tháng cũ ở nơi này?

Ở nơi chốn mới đó, có thi sĩ đã mô tả như là: “cái sa mạc máy móc, trơ lạnh và cô đơn”. Nhưng nhớ đến nhau, tin tưởng nhau sa mạc sẽ biến mất, phải không D.?

Vậy thì: “Hỡi chim! Chim của ta ơi. Đừng khép cánh ngừng bay chim nhé”.

Đừng để cho tình yêu tan biến vì người ta bảo rằng: “Sa mạc cấu thành nơi nào tình yêu tan biến”. Giờ thì chỉ mới là chia xa, và khởi đầu…

D. thương nhớ,

Hãy gắng vui lên D. nhé! Hãy biến mất mát này thành may mắn cho nhau. Anh vẫn còn đây và luôn cầu nguyện cho D. cho hai chúng ta sẽ có ngày gặp lại.”

Đọc xong lá thư, em ngỡ như vừa uống cạn ly rượu mạnh, men đắng cay lúc mới chạm môi bỗng tỏa thành hương ấm áp lan tràn trong cơ thể. Lá thư đầu tiên thay cho lời bày tỏ lại đến với em trong khoảng không gian giữa chúng ta đã được đo bằng khoảng cách là hai bờ đại dương xa thẳm, làm sao để em không chua xót, ngỡ ngàng. Nhưng từ thâm sâu tận đáy tim niềm hân hoan cũng bắt đầu vỡ òa như thác đổ để rồi từ đó T. dù rất xa xôi nhưng lại là bạn đồng hành luôn bên cạnh, là sức mạnh, niềm tin nâng đỡ, vực em đứng lên để bước tới trong mọi cảnh đời.

Những ngày đầu tiên theo đám bạn đến nhà xin T. dạy thêm Toán Lý Hóa cho kỳ thi Tú tài II, em đã thấy được sự ân cần, chăm sóc của T., một người bạn, người anh đầy tình thân ái. Cũng xuất thân và ra trường vài năm trước đó từ NQ, nên T. xem các cô học trò nhỏ như những cô em gái và ngược lại cả bọn cũng xem T. như một người anh hơn là người Thầy. Không có chuyện gì khác hơn nếu không có một ngày, đám bạn trong nhóm khám phá ra trên quyển lưu bút chuyền tay cuối niên học của em với những lời nhắn nhủ rất dịu dàng của của T. và hai chữ “Thương em,” ở dòng cuối cùng trước chữ ký của người viết. L. đã rú lên như bắt được… quả tang:

- Trời ơi, tình ghê chưa?

Cả nhóm xôn xao:

- Đâu đâu, chuyện gì vậy?

Thế là, cả bọn chúi đầu vào quyển Lưu Bút theo ngón tay chỉ của L. Nhỏ M. láu lỉnh:

- Đúng rồi, vậy là hai người “tình trong như đã mặt ngoài còn e”, đó nha.

Em đỏ mặt vội chống chế:

- Thì đứa nào anh T. cũng coi như nhau mà.

L. lườm em với ánh mắt sắc như dao:

- Như nhau sao được, anh T. đâu có viết chữ “Thương em” trong lưu bút của tụi tao như của mày đâu. Thôi đừng có chối mày ơi!

Em vừa mắc cở vừa tức vì không cãi lại mấy cái miệng của đám bạn đang đồng tình tấn công tới tấp, chỉ biết dọa sẽ mách lại với T để mong chúng im miệng.

Dọa thì mạnh vậy mà đến lúc gặp T. em đã phải cắn môi mấy lần mới nói được thành câu:

- Sao T. viết chữ “thương em” trong Lưu Bút làm chi cho tụi nó chọc D. quá chừng đi.

Lần đầu tiên em thấy T. nhìn em với đôi mắt rất lạ, giọng T. trầm ấm:

- Thì có sao đâu, ai nói gì kệ họ, cứ nói đến hỏi anh đây này.

Lúc đó, lòng em bỗng nhiên nhẹ nhỏm dù câu trả lời cũng chưa giải thích được gì. Nhưng em vẫn không dám hỏi thêm gì hơn. Hôm sau gặp tụi bạn. Em bảo ngay:

- Anh T. nói đứa nào có thắc mắc thì cứ gặp anh ấy mà hỏi đi nhé.

Cả bọn nhìn nhau, L. thì bĩu môi:

- Dại gì, cho người ta nói mình… tò mò, tọc mạch sao.

Thế là câu chuyện được chấm dứt ở đó, xem ra bọn này vẫn còn sợ oai “ông Thầy” lắm đấy chứ!

Ngày cuối của nhóm học luyện thi, mới biết T. đàn và hát thật hay. Không hiểu sao T. lại hát “Bài không tên số 2” của Vũ Thành An. Tiếng hát T. nồng nàn, ấm áp hòa quyện với tiếng đàn trầm buồn, ray rức làm cả đám con gái vốn liếng thoắng, nói cười giờ như lịm người, tan biến.

“Lòng người như lá úa, trong cơn mê chiều

Nhiều cơn gió cuốn, xoay xoay trong hồn

Và cơn mê này, vẫn còn đây …

Kỷ niệm xưa đã chết, cơn mê đã chiều

Tình yêu đã hết, xót xa đã nhiều

Đời thôi sẽ còn mai sau…

Thôi em đừng xót thương

Rồi ngày tháng phai đi

Thôi cuộc tình đó tan rồi

Không còn gì nữa, tiếc mà chi.

Đời một người con gái, ước mơ đã nhiều,

Trời cho không được mấy, đến khi lấy chồng

Chỉ còn mối tình mang theo..."

Riêng em, lòng như nốt nhạc vừa được khảy lên với những âm thanh mới, rung động, ngân nga… kể từ sau tiếng đàn và lời hát như ru của T. hôm ấy.

Bẵng đi một tháng, sau những ngày vật vã với học hành, thi cử, không ngờ T. lại là người đầu tiên đến chúc mừng em thi đỗ Tú tài II. Buổi chiều hôm đó, T. đến thăm, bất ngờ như một cơn bão lạ, khiến em ngạc nhiên đến sững sờ. Vì chưa bao giờ T. hỏi hoặc đến nhà em trong suốt thời gian dạy thêm. Vậy mà giờ đây, T. sừng sững trước mặt như đã quen thuộc, đã đến rất nhiều lần.

Không ngờ T. cũng rất “sính” thơ, đưa cho em bài thơ Vườn Xưa của Tế Hanh đã chép sẵn trên trang vở học trò trước khi từ giã với lời nhắn nhủ: “Tình cờ đọc được bài thơ này, thấy hay chép ra tặng cho D. đấy”. Bài thơ với những câu nhẹ nhàng mà ray rức.

“Mảnh vườn xưa cây mỗi ngày mỗi xanh

Bà mẹ già tóc mỗi ngày mỗi bạc

Hai ta ở hai đầu công tác

Có bao giờ cùng trở lại vườn xưa?

Hai ta như ngày nắng tránh ngày mưa

Như mặt trăng mặt trời cách trở

Như sao hôm sao mai không cùng ở

Có bao giờ cùng trở lại vườn xưa?

Hai ta như sen mùa hạ cúc mùa thu

Như tháng mười hồng tháng năm nhãn

Em theo chim đi về tháng tám

Anh theo chim cùng với tháng ba qua

Một ngày xuân em trở lại nhà

Nghe mẹ nói anh có về hái ổi

Em nhìn lên vòm cây gió thổi

Lá như môi thầm thì gọi anh về

Lần sau anh trở lại một ngày hè

Nghe mẹ nói em có về bên giếng giặt

Anh nhìn giếng, giếng sâu trong vắt

Nước như gương soi lẻ bóng hình anh

Mảnh vườn xưa cây mỗi ngày mỗi xanh

Bà mẹ già tóc mỗi ngày mỗi bạc

Hai ta ở hai đầu công tác

Có bao giờ cùng trở lại vườn xưa?”

Bất ngờ và xúc động, em đứng lặng người, không hiểu T. muốn bày tỏ điều gì khi gửi cho em bài thơ ấy? nhất là hình ảnh “hai ta” đã làm lòng em… ngây ngất. Lại thêm sự so sánh “ngày nắng/ngày mưa”; “mặt trăng/mặt trời” và “sao hôm/sao mai” nữa là sao? Câu hỏi vẫn làm em thắc mắc mãi đến bây giờ vì dù đã quen nhau một thời gian dài nhưng mỗi lần hỏi T. chỉ trả lời bằng ánh mắt nhìn em lặng lẽ, không nói thêm lời nào và cứ hẹn lại những lần sau.

T. thân yêu,

Thế rồi chúng ta đã không bao giờ có lần sau nữa vì em và T. đã thực sự trở thành “sao hôm và sao mai” sau lần em đến tìm T. để giã từ mà không gặp.

Lá thư duy nhất, đầu tiên và cũng là cuối cùng T. đã viết cho em là một “bản tình ca” tuyệt vời nhất mà em không thể có được bản thứ hai trong suốt quãng đời đã qua và còn lại. Vì sau nhiều lần tìm cách liên lạc với T. lúc đã ổn định cuộc sống ở quê người, em mới biết đó là điều vô vọng. Tin T. mất tích sau vài lần vượt thoát không thành công từ những người bạn ở quê nhà đã khiến em bàng hoàng, chết lặng!

Để hôm nay ngồi đọc lại những giòng thư T. đã viết ngày xưa, cho em thầm mơ có một ngày thấy T. ôm đàn hát giữa bạn bè những Bài Không Tên… nồng nàn, thiết tha như những ngày vui năm cũ.

Tưởng Dung

Cuối Tháng 4, 2011

Ngàn Năm Tóc Nhớ Ngón Tay - Ý Thơ: Nguyễn An Nam - Nhạc: Phạm Anh Dũng - Tiếng Hát: Hồng Nhiên & Minh Đạt

Ý Thơ: Nguyễn An Nam
Nhạc: Phạm Anh Dũng
Tiếng Hát: Hồng Nhiên & Minh Đạt

Chuông Ngọ Giáo Đường

 

Trưa về phố xá đông người,
Chân đi vội vã giữa đời ngược xuôi.,
Gió đưa nắng đổ rã rời,
Tiếng xe, tiếng nói… rối bời bước chân.,
Bỗng vang chuông giáo đường ngân,
Nghe như gió thoảng, thấm dần tim vơi.,
Âm vang tỏa giữa đất trời,
Thầm thì khơi gợi bao thời đã quên.,
Giữa rừng náo động bon chen,
Một giây tĩnh lặng, lòng êm nhẹ nhàng.,
Tiếng chuông ấp ủ dịu dàng,
Như khe khẽ chỉ nẻo đường không xa.,
Quen rồi sống vội "quá đà",
Bẵng quên trầm lặng, thật thà "soi tâm".,
Gọi ta rời bể mê lầm,
Về trong sâu thẳm thâm trầm, - chính ta!,
Trưa nghiêng nắng đổ muôn nhà,
Chuông rơi từng giọt hiền hòa, bao dung...

Munich, đầu tháng 6.2025
Nguyễn-Khắc Tiến-Tùng

Một Mai Trở Lại

 

Một mai trở lại sông Hằng
Có còn hạt cát đang nằm đáy sông
Hay vào sa mạc mênh mông
Bay về dưới cội xương rồng ngẩn ngơ
Đêm nào ngọn gió vu vơ
Không chừng gió xoáy bên bờ vực sâu
Ngày kia trở lại nương dâu
Xin quên đi chuyện thương đau đời thường
Xin làm hạt bụi tầm dương
Ngày xa vời vợi vô thường tri âm
Cõi nào còn giữ thân tâm
Khi tầm tay với phù vân muộn màng
Ngày kia trở lại địa đàng
Luân hồi tới bến bàng hoàng trông nhau
Bên bờ một bụi bông lau
Bạc phơ như chuyện qua cầu đắng cay
Thôi về cây cỏ mảy may
Ngủ yên đi nhé đời này nghe em!

Phan Khâm

Adieu Mon Pays(Enrico Macias) - Vĩnh Biệt Quê Tôi( Ngô Tằng Giao)

 

Adieu Mon Pays

J'ai quitté mon pays
J'ai quitté ma maison
Ma vie ma triste vie
Se traîne sans raison
J'ai quitté mon soleil
J'ai quitté ma mer bleue
Leurs souvenirs se réveillent
Bien après mon adieu
Soleil! soleil de mon pays perdu
Des villes blanches que j'aimais
Des filles que j'ai jadis connu
J'ai quitté une amie Je vois encore ses yeux
Ses yeux mouillés de pluie
De la pluie de l'adieu Je revois son sourire
Si près de mon visage
Il faisait resplendir
Les soirs de mon village
Mais, du bord du bateau
Qui m'éloignait du quai
Une chaîne dans l'eau
A claqué comme un fouet
J'ai longtemps regardé
Ses yeux bleus qui fouillent
La mer les a noyé
Dans le flot du regret.

Enrico Macias
***
Dịch Thơ:

Vịnh Biệt Quê Tôi

Tôi lìa xa đất nước rồi
Rời căn nhà cũ một thời dấu yêu
Đời tôi héo hắt đi nhiều
Không còn lẽ sống, sớm chiều dần trôi.
Vầng dương đẹp, biển xanh tươi
Tôi đi bỏ lại cuối trời khuất xa
Bao nhiêu kỷ niệm thiết tha
Giờ đây trỗi dậy thăng hoa tâm hồn
Mặt trời quê cũ ửng hồng
Xóm làng, phố thị tôi từng vấn vương
Thân quen bao dáng kiều nương
Tôi đi bỏ lại người thương vô vàn
Tôi còn như thấy mắt nàng
Long lanh giọt lệ hòa làn mưa rơi
Lệ mưa chia cách lứa đôi
Tôi như thấy lại nụ cười đáng yêu
Kề mặt tôi thật mỹ miều
Gợi cho tôi nhớ những chiều làng xưa
Giờ trên tàu chạy xa bờ
Đưa tôi lìa chốn quê nhà nổi trôi
Sóng hằn mặt nước như roi
Quất vào khung cảnh chia phôi dâng sầu
Tôi nhìn mãi phía đuôi tàu
Khắc ghi đôi mắt biếc màu người thương
Khuất chìm dưới sóng đại dương
Bềnh bồng tiếc nuối, thê lương cõi lòng.

LS. Ngô Tằng Giao

Cạn Lòng

 

(viết tặng 1 người)

Ta trở về làng buổi chớm Đông

Đường xưa nhạt nắng vẹt gió đồng 

Gió chiều xưa đấy sao mà lộng

Mướt cả triền đê, mướt cả sông.

Ta ngẩn ngơ lòng đến bến đông

Hỏi dò từ đấy có về không?

Chín năm, ờ nhỉ, bao biến động 

Người ấy giờ sao chửa lấy chồng?!

Ta lặng lẽ tìm giữa thinh không

Ngược nắng mưa xưa ngược gió đồng

Chợt hiểu lòng người sâu hơn rộng

Nửa đời ngờ nghệch sắc sắc không.

Ta đành tạ lỗi với hư không

Tạo hóa trớ trêu nợ vợ chồng

Người ấy vì yêu mà sầu mộng

Vét cạn tơ lòng đốt cháy sông.

Hà Nội, 08:08 ngày 23/07/2023

Đặng Xuân Xuyến

Chương Trình Tiếng Việt Trong Sáng: Chức Năng – Nhiệm Vụ - Trách Nhiệm (Đỗ Văn Phúc)

Tạo hóa nhiệm mầu, sinh ra muôn loài, muôn vật, mà mỗi loài, mỗi vật đều có hữu ích, phải làm một việc gì đó. Tim để bơm máu. máu để nuôi cơ thể, mũi để thở, mắt để nhìn, ong để chuyển phấn hoa, mối để làm sạch cây hư mục, vân vân.

Những thứ do con người sáng tạo, chế ra cũng mang những chức năng. Chiếc ghế để ngồi, chiếc xe để di chuyển, máy thu thanh để nghe tin, nghe nhạc...

Những cơ cấu, chức sắc cũng mang những chức năng: Quốc hội thì làm ra luật, hành pháp thì thi hành chính sách, cảnh sát thì cưỡng chế luật; ông tỉnh trưởng thì điều hành công việc hành chánh trong tỉnh, ông tư lệnh trong quân đội thì chỉ huy lính hành quân bảo vệ non sông.

Những việc vừa nói đó gọi là ‘chức năng.’

Chức năng mang tính chất tổng quát. Chữ chức năng trong Anh ngữ, là function, được định nghĩa như sau:“an activity that is natural to or the purpose of a person or thing.” (Một hoạt động tự nhiên hoặc là mục đích (sử dụng) của người hay vật)

Rồi trong mỗi cơ quan có chức năng đó, được phân bổ, ấn định chi tiết những việc phải thi hành để thực hiện chức năng của mình. Những việc này được gọi là nhiệm vụ. Tiếng Anh là task: “a task is a specific action or assignment aimed at achieving a particular goal.” (Phần việc đặc biệt được giao phó để hoàn thành một mục tiêu nào đó).

Tiếng Anh cũng có chữ ‘duty’ để nói về ‘nhiệm vụ.’ Đó là công việc, là hành vi, là dịch vụ, là chức năng mà người được bổ nhiệm chức vụ phải thi hành. “Duty: obligatory tasks, conduct, service, or functions that arise from one's position).

Ví dụ:

Tôi giao nhiệm vụ cho anh là trong ngày hôm nay, phải đúc kết hồ sơ về vụ này đâu vào đó.

Trong cuộc hành quân này, tiểu đoàn 2 có nhiệm vụ đánh thẳng vào mục tiêu chính; tiểu đoàn 3 đánh cạnh sườn, tiểu đoàn 1 phục kích chặn không cho địch rút lui.

Trong khi đó, ‘trách nhiệm’ thì khác hẳn với các khái niệm trên. Trách nhiệm là một nghĩa vụ mang tính đạo lý hay pháp lý, tâm lý gánh nặng lên vai của người chức sắc về những sự việc nào đó. Responsibility: “The quality or state of being responsible: such as: moral, legal, or mental accountability.” “Responsibility defines who is accountable for a task.”

Ví dụ:

Khi một đứa trẻ phạm pháp, phụ huynh của nó phải chịu trách nhiệm liên đới.
Ông sĩ quan an ninh phải chịu trách nhiệm nếu đặc công địch lẻn vào phá hoại kho đạn.
Thầy cô phải chịu trách nhiệm về các em học sinh trong giờ học.

Tóm lại:

Chức năng là những nhiệm vụ đặc biệt mà một người hay cơ quan có trách nhiệm thực thi. (Functions refer to the specific tasks or activities that an individual or department is responsible for carrying out within an organization.)

Câu giải thích trên đây có lẽ cũng giúp cho chúng ta thấy ý nghĩa các chữ Chức Năng, Nhiệm Vụ và Trách Nhiệm. Chúng tôi xin thêm một thí dụ để suy nghiệm:

Ông xã trưởng có chức năng cai trị, điều hành một xã. Ông ta có nhiệm vụ bảo vệ trị an, phát triển kinh tế, thăng tiến đời sống dân chúng, vân vân; và ông có trách nhiệm về những sự kiện xảy ra trong xã.

Ở Việt Nam bây giờ, đọc trên báo thấy người ta dùng chữ ‘cơ quan chức năng’ rất thông thường. Ví dụ: Hai đối tượng bị bắt giao cho cơ quan chức năng xử lý. Kể ra thì cũng không sai, nhưng nó bao quát, mơ hồ quá.

Ở miền Nam chúng ta thì thường dùng chữ ‘cơ quan hữu trách, nhà chức trách’ hợp lý hơn, vì nó giới hạn phạm vi quyền hạn và trách nhiệm của từng loại hình công việc trong đời sống xã hội.

Thanh Niên, Thanh Nữ

Tuần trước, có người hỏi chữ “thanh nữ” để nói về một cô thanh niên có đúng không.

Thanh Niên là tuổi trẻ, Thiếu Niên cũng là tuổi trẻ. Không có sự ấn định nào về độ tuổi của mỗi lứa. Cứ cho ‘thiếu niên’ là lứa tuổi trung học, từ 11, 12 đến 18. Trên 18, 20 thì coi là thanh niên vậy.

Tự điển Khai Trí Tiến Đức chỉ ghi rằng ‘thanh niên’ là tuổi trẻ, không phân biệt gái trai.

Cụ Đào Duy Anh, trong Hán Việt Tự Điển, ghi Thanh niên là người trẻ tuổi, ‘thanh nữ’ là vị thần làm ra sương, hay là thần của mùa thu.

Trong Việt Nam Tự Điển, ông Lê Văn Đức và Lê Ngọc Trụ định nghĩa ‘thanh niên’ là tuổi xanh, là đàn ông trai trẻ, và ‘thanh nữ’ là con gái (dùng trong các đoàn thể xã hội).

Còn ông Huỳnh Minh Xuân trong Việt Hán Tự Điển thì ghi Thanh Nữ: Nữ thanh niên.

Với ba cuốn tự điển, chúng ta thấy cách định nghĩa khác nhau.

Như thế, có thể nói rằng Thanh Niên 青年, cũng là thanh xuân 青春 là chữ dùng chung cho người trẻ tuổi, không phân biệt giới tính. Ví dụ; Đoàn Thanh Niên Cộng Hòa, Đoàn Thanh Niên Cộng Sản bao gồm cả trai và gái.

Nhưng khi cần tách ra, hay nhấn mạnh thì có thể nói: nam thanh niên, nữ thanh niên. Chữ Thanh Nữ ít thấy dùng. Ngày xưa có Đoàn Thanh Nữ do bà Ngô Đình Nhu lập ra thôi, trong tổ chức này hoàn toàn dành cho các cô thôi.

Thiếu niên 少年 tuổi trẻ, cũng thế không phân biệt nam nữ. Nhưng khi nói về các cô gái trẻ, người ta dùng chữ ‘thiếu nữ’ mà không thấy ai dùng chữ ‘thanh nam, thiếu nam’ cho các nam giới!

Còn một chữ mà chúng tôi thấy người ta dùng không chính xác. Đó là Phụ 婦, người vợ. (khác với phụ 父 là cha, người già). Khi nói đến phụ nữ, tất nhiên đó là những người đàn bà có chồng, chứ không thể ghép các cô các bà chưa chồng vào trong nhóm này được. Cũng thế, thiếu phụ là người đàn bà có chồng, nhưng còn trẻ. Quả phụ là đàn bà chết chồng, ở góa, gái góa (không phải góa phụ) Cô phụ là đàn bà ở một mình, cô đơn.

Hôm nay, có một vị chuyển tin nhan đề: “Một gia đình Việt Nam gồm người Mẹ trẻ, và 3 cháu bé còn rất trẻ ..đã bị thảm sát..tại thành phố Cornelius, Washington County, tiểu bang Oregon.”

Theo tin, ba cháu bé mới 2, 5, và 7 tuổi. Tác giả cho là còn rất trẻ! Không rõ cháu bé đến tuổi nào thì được coi là không còn trẻ? Còn chúng tôi, 80 tuổi có được coi là không còn trẻ? Quí vị có ý kiến gì không?

Đỗ Văn Phúc
(Đài Phát thanh Đáp Lời Sông Núi)

Tháng Tư Sầu Nghẹn Đong Đầy - Thơ & Video: Phương Hoa - Hòa Âm & Trình Bày: SunoSinger

Thơ & Video: Phương Hoa
Hòa Âm & Trình Bày: SunoSinger

Lời Mẹ Tháng Tư

 

Này hỡi con sao con dại thế
Gây tương tàn dâu bể phân ly
Tan đàn xẻ nghé ích gì
Thê lương cám cảnh ở đi nát lòng
Tự dấn thân chim lồng cá chậu
Tay nhúng chàm hòng tậu bã vinh
Soi gương tuẫn tiết liều mình
Đấy bao hồn phách anh linh tôn thờ
Đưa tay bốc lịch cuối tờ
Tháng Tư cái móc danh nhơ lưu truyền

Kim Phượng

Đã Đến Tháng Tư

 

Mới đây đã đến tháng Tư rồi
Buồn bã vào ra đứng lại ngồi
Một thuở quê xưa tràn mạch sống
Mấy thu nơi cũ cạn nguồn vui

Trông trời cánh nhạn nghiêng đầu núi
Nhớ cảnh con thuyền lạc giữa khơi
Ai chở thời gian xa bất tận
Lệ như còn mặn chát bờ môi

Tháng Tư lại đến chân vừa bước
Một chút mưa bay thấm lạnh hồn
Ôi mối sầu em sao mãi ướt
Trên vai anh bao tháng Tư buồn

Tháng Tư tờ lịch vừa mới xé
Mặt đất vẫn còn loang nỗi đau
Biển chẳng nguôi sóng sầu đáy nước
Tình đầu ai mộng gặp kiếp sau.

Lê Mỹ Hoàn
4/20/2024