Chợt Nghĩ Về Hai Nơi - Sáng Tác: Trầm Tử Thiêng - Tiếng Hát Bảo Côn Bảo Côn

Bến Cũ Chiều Mưa

 

Bến cũ, chiều về, con nước động
Líu ríu mưa bay phủ kín dòng
Nước rộng chòng chành con đò nhỏ
Se sắt gió chiều nhuộm sóng xô.

Chiều mưa, 01 tháng 08.2019
Đặng Xuân Xuyến

Con Về Thăm Bố

 

Ngày Từ Phụ, con trở về thăm bố,
Miệng mỉm cười, hôn bố, mắt long lanh!
Nhìn bố đăm đăm, rồi giã biệt nhanh.
Bố tỉnh dậy với hai dòng nước mắt!

Bố không khóc vì nỗi buồn hiu hắt,
Mà khóc vì, sung sướng được gặp con!
Có phải, theo mây qua đỉnh Thái Sơn...
Nghĩ đến bố, lòng mến thương bổi hổi?

Nên về thăm bố, rồi đi rất vội,
Không dặn dò, cũng chẳng nói năng chi.
Con yêu dấu ơi… con đã ra đi,
Vẫn sinh động trong trái tim bố mẹ.

Trên Thiên Đàng, con hãy mừng vui nhé!
Bố mẹ gặp con, trong mỗi kinh cầu!
Dù âm dương, song chẳng cách biệt nhau,
Cứ thỉnh thoảng, nhớ về thăm bố mẹ!

Trần Quốc Bảo
Richmond, Virginia

Tái Thượng Ký Gia Huynh 塞上寄家兄 - Cao Biền

Cao Biền

Cao Biền 高駢 (821-887) tự Thiên Lý 千里, tướng đời Hậu Đường, cháu của Nam Bình đô vương Cao Sùng Văn (tướng cầm quân dưới triều vua Đường Hiến Tông Lý Thuần).

Đầu đời vua Ý Tông, Cao Biền trấn giữ biên cương chống sự xâm lược của giặc Thổ Phồn 吐蕃. Năm Cảm Thông thứ 7 (866), Cao Biền trấn giữ An Nam, làm Tĩnh hải quân tiết độ sứ. Năm Càn Phù thứ 2 (875) đời Hy Tông, chuyển sang trấn giữ Tây Xuyên.

Nguyên tác Dịch âm

塞上寄家兄 Tái thượng ký gia huynh

棣萼分張信使希 Lệ ngạc phân trương tín sứ hy,

幾多鄉淚濕征衣 Kỷ đa hương lệ thấp chinh y.

笳聲未斷腸先斷 Già thanh vị đoạn trường tiên đoạn,

萬里胡天鳥不飛 Vạn lý Hồ thiên điểu bất phi.

Chú giải:

Lệ ngạc: Hoa cây đường lệ. Thơ "Đường lệ" trong phần Tiểu nhã của Kinh Thi, "Mao thi" nói là nhạc do Chu Công Đán sáng tác để yến ẩm với anh em, nên sau thi nhân dùng điển này nói về anh em.

Hồ: Từ chỉ chung các dân tộc thiểu số ở phương Bắc như Khang Cư, Đột Quyết, Hung Nô, Hồi Ngột... cũng đặc biệt chỉ Hung Nô. Hung Nô là tên một bộ tộc ở miền bắc, sống du mục, chúa của họ gọi là Thiền Vu (phiên âm theo tiếng Mông Cổ). Từ Hán, Đường trở về sau, Hung Nô mới trở thành ngoại hoạn (hoạn bên ngoài) lớn nhất của Trung Quốc.

Dịch nghĩa

Ngoài ải gửi anh trai

Anh em mình cách xa nhau, tin tức vắng

Bao nhiêu nước mắt nhớ quê làm ướt áo trận

Tiếng kèn hồ chưa dứt hồn đã đứt

Trời Hồ muôn dặm không có bóng chim bay

Dịch thơ

Ngoài Ải Gửi Anh Trai.

Cách biệt anh em đã bấy chầy

Nhớ quê áo trận lệ rơi đầy

Khèn Hồ chưa dứt lòng đã đứt

Vạn dặm trời Hồ vắng chim bay

Con Cò

Ít khi thấy một võ tướng đa cảm như Cao Biền

***

Ngoài Ải Gửi Anh Trai.

Anh em cách biệt đã lâu ngày,

Áo trận nhớ quê thấm lệ hoài.

Chưa đứt tiếng kèn hồn đã dứt,

Trời hồ vạn dặm én không bay.

Mỹ Ngọc.

Jun. 13/2026.

***

Biên Ải Gửi Anh Trai

Anh em cách biệt chẳng thơ chi

Mắt lệ thương quê đẫm chiến y

Kèn ải chưa ngưng lòng đã đứt

Trời Hồ muôn dặm vắng chim di

Lộc Bắc

Jun26

***

Góp ý:

Như anh Tâm và anh Giám đã nói, Cao Biền không có anh theo sử sách. Cao có người anh kết nghĩa là Chu Bảo, và hai người cháu là Cao Kiệt và Cao Tầm. Tầm nổi tiếng hơn, nên khi được về triều, Cao Biền đã tiến cử Tầm làm Tiết Độ Sứ Tĩnh Hải Quân thay mình và được triều đình chấp thuận.

Trong loạn Hoàng Sào, vì Cao chần chừ không chịu đánh giặc nên bị tướng nhà Đường là Chu Ngạn giết chết ở Dương Châu, vậy chuyện mả Cao Biền ở Việt Nam chỉ là truyền thuyết.

Tựa bài thơ là ký gia huynh, mà Cao không có anh nên mình thắc mắc là gửi cho ai.

Bài thơ ngắn, không có chữ khó, trừ chữ Lệ Ngạc thì Thi Viện đã giảng rồi.

Tâm sự của một chinh nhân trấn thủ nơi biên tái nghe cũng thảm lắm, làm Bát Sách nhớ tới lính VNCH, ngày xưa, trấn giữ nơi tiền đồn hẻo lánh, đau khổ không kém, nhưng Việt Nam, trong rừng, còn có chim ca hót…

TRÊN QUAN ẢI, GỬI ANH TRAI.

Anh em xa cách, ít được tin,

Áo chiến bao lần nước mắt in,

Tiếng kèn chưa dứt đà đứt ruột,

Vạn dặm trời Hồ không bóng chim.

Bát Sách.

(Ngày 25/06/2026)

***

Nguyên tác: Phiên âm:

塞上寄家兄-高駢 Tái Thượng Ký Gia Huynh - Cao Biền

棣萼分張信使希 Lệ ngạc phân trương tín sứ hy

幾多鄉淚濕征衣 Kỷ đa hương lệ thấp chinh y

笳聲未斷腸先斷 Già thanh vị đoạn trường tiên đoạn

萬里胡天鳥不飛 Vạn lý Hồ thiên điểu bất phi

Bài thơ có đăng trong sách:

Vạn Thủ Đường Nhân Tuyệt Cú - Tống - Hồng Mại 万首唐人绝句-宋-洪迈

Ngự Định Toàn Đường Thi - Thanh - Thánh Tổ Huyền Diệp 御定全唐 诗-清-圣祖玄烨

Giải nghĩa chữ khó:

Tái thượng: Nơi biên cương, vùng biên giới xa xôi phía Bắc.

Lệ ngạc: Hoa thường/đường lệ và đài hoa. Trong văn học Trung Hoa, cụm từ này là điển tích tượng trưng cho tình anh em ruột thịt thắm thiết. Điển tích này bắt nguồn từ Kinh Thi trong bài thơ Thường lệ (常棣) phần Tiểu Nhã. Bài thơ này ca ngợi tình anh em ruột thịt với những câu mở đầu:

Thường lệ chi hoa, ngạc bất vi vi? Phàm kim chi nhân, mạc như huynh đệ. (Hoa thường lệ xum xuê, đài hoa không rực rỡ nâng đỡ hoa sao? Lòng người ngày nay, chẳng ai bằng anh em). Từ hình ảnh hoa và đài hoa thường lệ, người đời sau đã đúc kết thành điển tích Lệ ngạc để nói về tình anh em.

Lệ ngạc phân trương: Hoa và đài hoa bị xé rách, lìa nhau. Đây là một hình ảnh ẩn dụ đau khổ. Anh em ruột thịt vốn cùng một gốc sinh ra, nay người ở quê nhà, người nơi biên ải xa xôi, giống như một bông hoa bị tước đi đài hoa của nó, trái với quy luật tự nhiên.

Tín sứ: Người đưa thư, sứ giả chuyển tin tức.

Chinh y: Áo mặc khi đi chinh chiến, áo lính.

Già/Hồ già: Một loại kèn của các dân tộc phương Bắc ngày xưa, âm thanh trầm buồn, thường gợi nỗi nhớ nhà.

Hồ: Vào thời cổ đại, người Trung Nguyên (Hoa Hạ) dùng từ "Hồ" để chỉ chung các dân tộc thiểu số, du mục sinh sống ở vùng biên cương phía Bắc và phía Tây Bắc Trung Hoa (như người Hung Nô, Đột Quyết, Khiết Đan...). Cách gọi này mang tính phân biệt chủng tộc của người Hán đối với các tộc người ngoại bang. Khi đi vào thơ ca, đặc biệt là Thơ Biên Tái, viết về vùng biên cương, chiến trận như bài thơ này của Cao Biền, từ "Hồ" được dùng như một tính từ hoặc danh từ để chỉ tất cả những gì thuộc về hay đến từ vùng đất hoang vu, lạnh giá, xa xôi này như: Hồ mã 胡馬, Hồ cầm 胡琴, Hồ tiêu 胡椒, Hồ đào 胡桃, Hồ sàng 胡床 …

Hồ thiên: Bầu trời vùng đất Hồ (vùng biên cương phía Bắc, nơi các dân tộc thiểu số sinh sống).

Dịch nghĩa:

Tái Thượng Ký Gia Huynh Gởi Anh Trai Từ Biên Ải

Lệ ngạc phân trương tín sứ hy

Anh em chia cách, tin tức hiếm hoi

Kỷ đa hương lệ thấp chinh y

Biết bao giọt lệ quê hương đã thấm đẫm chiếc áo chinh chiến

Già thanh vị đoạn trường tiên đoạn

Tiếng kèn Hồ chưa dứt mà khúc ruột đã đứt trước

Vạn lý Hồ thiên điểu bất phi

Dưới bầu trời đất Hồ muôn dặm, đến chim muông cũng không buồn bay

Bình luận:

Bài thơ là một kiệt tác thơ biên tái, thể hiện sâu sắc nỗi lòng nhớ thương quê hương và gia đình của người lính nơi biên thùy xa xôi. Một bức tranh nghệ thuật tuyệt đẹp nhưng đượm buồn, kết hợp hài hòa giữa tình cảm cá nhân, nỗi nhớ nhà và không gian biên giới hùng vĩ, khắc nghiệt.

Cao Biền không dùng ngôn từ mạnh bạo của một vị tướng, mà dùng tiếng lòng của một người em, một người con ly hương. Nỗi đau trong thơ gia tăng theo từng câu: từ cái "hiếm hoi" của tin tức, đến cái "ướt đẫm" của chinh y, và cao điểm là tiếng kèn làm "đứt ruột". Câu cuối cùng Vạn lý Hồ thiên điểu bất phi là một nét vẽ xuất thần. Không gian mở ra vô tận nhưng lại đóng băng mọi sự sống. Đến cánh chim, biểu tượng của tự do, cũng không thể bay nổi dưới bầu trời ấy, càng tôn lên nỗi cô đơn của con người trước thiên nhiên vùng biên ải.

Dịch thơ:

Gởi Từ Biên Ải

Thể thất ngôn:

Anh em ly tán nhận tin thưa,

Lệ đẫm chiến bào tợ gió mưa.

Tiếng địch chưa ngưng lòng đã đứt,

Dưới trời rộng lớn cánh chim thưa.

Thể lục bát:

Anh em xa cách lâu ngày,

Bặt tin buồn nhớ lệ đầy y trang.

Kèn chưa dứt, lòng nát tan,

Trời Hồ muôn dặm chẳng màng chim bay.

Sending a Poem to My Brother from the Frontier by Gao Pian

Separated like flower and calyx, letters from home are rare,

Countless tears for my homeland have soaked my battle coat.

Before the mournful sound of the nomad flute even fades, my heart breaks,

Across ten thousand miles of the northern sky, not a single bird flies.

Phí Minh Tâm
***
Góp ý:

Cao Biền sinh năm 821 và sử liệu không nói ông ta có anh em gì chăng, nhưng thời đang còn làm tướng lãnh của Thần Sách Quân - một loại cấm quân được thành lập để chống lại người Thổ Phồn - ông quen thân Chu Bảo (周寶, sinh năm 814) và hai người kết nghĩa huynh đệ. Về sau Chu thay Cao làm tiết độ sứ ở vùng Thanh Hải, Cam Túc ngày nay. Vùng này là cứ địa của người Đảng Hạng (党項) và sự nghiệp của Cao bắt đầu trỗi dậy khi ông ta thành công trong việc trấn áp người Đảng Hạng trong năm đầu (859) thời Đường Ý Tông rồi được phái xuống La Thành năm sau để chống việc xâm lăng của Nam Chiếu. Tình bạn giữa Cao và Chu sứt mẻ dần về sau vì tranh giành quyền lực rồi hai người ra mặt tranh chấp nhau để rồi cuối cùng chết cách nhau một năm (887-888).

Nếu gia huynh (家兄) trong tựa đề bài thơ là Chu Bảo thì sự đời nghĩa cũng ... buồn! Họ Cao khóc vì nhớ bạn hay vì buồn thân phận ở xứ Hồ lúc đã gẩn 40 tuổi. Phải chăng đây là một bài thơ nữa thổ lộ việc muốn có cơ hội tiến thân ở triều đình?

棣萼 Lệ ngạc

Ngạc là đài hoa; lệ là tên tắt của lệ đường hoa (棣棠花-Kerria japonica). Đây là một loài hoa hồng màu vàng ở Đông Á, trông tựa như vạn thọ, nhưng không có ở Việt Nam và không thấy liệt kê trong sách Phạm Hoàng Hộ, có thể vì loài hoa kép không kết quả. Mặc dù người Tàu có thành ngữ "lệ ngạc" để chỉ tình huỵnh đệ [đài hoa nâng đỡ cánh hoa] (xuất phát từ Kinh Thi và Tấn thư) hoa này được trang ヤマブキ - ja.Wikipedia nói đến hoa này nhiều hơn

笳聲 già thanh

Già thanh là tiếng (kèn) Hồ già (胡笳). Già là một loại kèn của người Mông Cổ dùng hai lưỡi gà, không có lỗ như tiêu.

- Trả lời về Hồ già :

Không ai biết rõ hồ già thời Đường-Tống ra sao cả vì các sách về nhạc cụ chỉ nói nó trông tựa loại kèn nào đó. Hồ già đầu tiên là loại sáo làm bằng cách cuốn tròn lá cây sậy thành một cái ống; lá sậy có thể dài tới 6o cm và rộng 6 cm. Thời còn bé tôi không biết đến hồ già nhưng đã từng cuốn lá làm sáo/kèn. Và dĩ nhiên không thể xoi lỗ trên loại kèn này. Wiktionary dịch 笳 thành reed-leaf whistle, sáo lá lau.

Trần Dương (陈旸 thời Tống), tác giả bộ Nhạc Thư (乐书, 200 cuốn!) viết rằng hồ già có thể (khả năng-可能) trông giống (kèn) tất lật (觱篥) và nói tất lật là một loại hồ già làm bằng ống trúc với lá sậy ở đầu, có 9 lỗ. nhưng hồ già không có lỗ và người đời sau dùng trong diễn binh của cấm quân

陈旸《乐书》說胡笳可能和觱篥很像：“觱篥，一名悲篥，一名笳管...竹为管，以芦为首，状类胡笳而九窍”、“胡笳，似觱篥而无孔，后世卤簿用之” Trần Dương《Nhạc Thư》 thuyết hồ già khả năng hòa tất lật ngận tượng：“ tất lật, nhất danh bi lật, nhất danh già quản... trúc vi quản, dĩ lô vi thủ, trạng loại hồ già nhi cửu khiếu”. “Hồ già, tự tất lật nhi vô khổng, hậu thế lỗ bộ dụng chi." [trích từ zh.Wikipedia]

Rất có thể rằng trong ngữ nguyên già là tên của bộ phận lưỡi gà làm bằng lá sậy.

Huỳnh Kim Giám

***

@ Phí minh Tâm bổ túc thêm về anh em của Cao Biền:

Không thấy có tài liệu lịch sử nào nói đến người anh trai của Cao Biền. Như thế ta phải hiểu hai chữ gia huynh trong tựa bài thơ như thế nào? Có thể có 3 cách hiểu khác nhau phù hợp với lịch sử và văn học.

1-Cao Biền thật sự có một người anh không có chức phận trong quan trường nên không được lịch sử nhắc đến.

2- Một người anh em họ trong gia tộc quan quyền Bột Hải Cao Chi 渤海高 氏. Họ thường gọi nhau là gia huynh trong thư từ và thơ ca.

3- Hiểu theo biểu tượng văn chương thuần túy, nhất là trong thơ ca biên tái, các thi sĩ/tướng lĩnh thường mượn hình tượng người thân (vợ, anh em, mẹ già…) ở quê nhà để làm chỗ dựa tinh thần và bộc lộ khía cạnh mềm yếu trong tâm hồn mình. Bằng cách đề tựa gửi cho gia huynh, Cao Biền muốn nhấn mạnh rằng: Bỏ chiếc áo giáp của một vị tướng oai phong lẫm liệt nơi trận mạc, ông là một người cô đơn và khát khao hơi ấm gia đình khi đang ở giữa vùng biên thùy lạnh giá.

Trộm Vào Vườn!

Sau một đời làm việc vất vả nuôi dạy con cái, đến tuổi hưu người ta rút lui khỏi chốn phồn hoa đô hội đầy bon chen, tìm đến những nơi êm ả thoáng mát thư giãn tuổi già. Nhiều “làng già” được lập ra tại Mỹ để đáp ứng nhu cầu này của giới bô lão. Cuốc sống chậm lại, đường xá riêng biệt, xe cộ vắng vẻ, cổng vào có bảo vệ, ngày đêm có an ninh đi tuần tra. Ở trong làng già người ta dần lơi cảnh giác. Băng qua đường vẫn phải ngó trước ngó sau nhưng không hồi hộp, tim đập bộp bộp như sắp nhảy ra khỏi lồng ngực như ngoài phố. Cửa nẻo vẫn khóa nhưng lỡ quên cũng không sao. Đi vắng nhà nhiều ngày thì báo cho hàng xóm hai bên biết để thay mình đẩy thùng rác ra hay cất vào, nhặt báo nhật trình xem giùm, hay cất hộ hàng họ gửi đến. Vài năm trước một cô bạn của tôi vào đây tìm mua một mái ấm mới. “Ở ngoài kia” cô từng ở nhà single home hay townhouse, nên e ngại không dám mua condo trong này, mặc dù nhu cầu cá nhân và đồ đoàng đã thu vén lại. “Nhỡ đi về đêm khuya, lần mò đoc hành lang thăm thẳm mà có lão nào mở cửa nhảy ra túm mình thì sao?” Tôi nghe cười ngất: “Bà ơi! Có cụ ông U90, U100 nào nhảy ra chận bà thì bà cứ mời cụ vào nhà pha chén chè sen mời cụ nhắp cho vui!”

Ấy thế mà cuộc “đời thái bình cửa thường bỏ ngỏ” trong làng già gần đây bỗng nhiên nhốn nháo hẳn lên vì…có trộm vào vườn! Đúng vậy! Trộm không vào nhà, mà trộm vào vườn! Số là trong làng già này có một khu vườn cộng đồng (community garden) độ 260 thửa vườn cho các bô lão thuê để trồng trọt cho vui. Mỗi người được thuê một vuông đất độ 5mx5m rồi tự che rào, gắn cổng, gắn khóa (!), cày cấy, tưới tắm, gieo trồng, thu hoạch vào ngày mùa. Nhiều “nông dân” ở đây rất mát tay trồng trọt. Họ từ bỏ chức tước kỹ sư, giám đốc, chuyên viên, khoác áo nông dân lam lũ, cày sâu cuốc bẫm, tạo nên những luống cải xanh mướt, những quá bí quả bầu to tròn nặng chĩu, những quả cà chua cà tím trĩu cành trông thấy mà ham.

Phàm có sản phẩm hấp dẫn là có kẻ tham nhòm ngó đến. Một vườn mấy chục cây cà chua chín rộ, để sáng mai ra hái, nào ngờ sáng mai chỉ còn lại những cành trơ lá, cà đã tếch đi đằng nào qua đêm rồi. Thế có tức không cơ chứ! Khi sự việc được trình lên “quan lớn”, tức hội đồng quản trị khu vườn cộng đồng, thì quan lớn cũng lúng túng không biết xử trí sao. Không bắt được quả tang, không có bằng chứng, không có tình nghi thì cũng bó tay. Có vị còn động lòng trắc ẩn vì nghe nói giới bô lão trong làng già có nhiều người gặp khó khăn tài chính và khó khăn thực phẩm, chắc là cùng cực lắm mới phải vào vườn ăn cắp. Nói thì vậy, nhưng đối với “khổ chủ” bỏ công trồng trọt tưới tắm trong nhiều tháng trời, đồ ăn sắp đưa đến miệng mà bị giật mất, tức lắm chứ! Thà không có thì xin, chẳng ai hẹp lòng hẹp dạ mà từ chối không cho.

Tôi may mắn không bị chiếu cố. Của đẹp của ngon mới bị người thò tay mặt đặt tay trái sờ mó đến, chứ rau củ của mình thuộc hạng bét trong làng, ma nó thèm. Tôi từng đùa rằng ai mà vào vườn tôi bẻ trộm là tôi cảm thấy vinh dự đấy, sợ cho không cũng không ai thèm mà còn bị mắng! He he!

Đấy là chuyện năm rồi. Năm nay vừa chớm xuân là tía má lại cùng nhau hừng đông đi cày bừa rôm rả. Người xây hàng rào mới, người dựng lại giàn, người mua đất về phủ lên mấy luống, mấy vồng đã sụp xuống với thời gian, người gieo hạt từ trong nhà cho cây con cao độ bằng ngón tay thì mang ra vườn trồng xuống đất...Năm mới niềm vui mới, hy vọng mới!

Thế rồi… Trộm đạo lại hoành hành, hung hăng hơn năm rồi và sớm sủa hơn hẳn năm rồi. Mùa màng mới bắt đầu, đâu đã có gì ăn được mà ăn cắp hè? Thế mà có đấy. Ba chậu cà chua mua về sắp hạ thổ thì biến đi một chậu. Ba luống cải xà lách non trồng thẳng tắp thì một luống bị bứng sạch trơn! Vài dụng cụ làm vướn không cánh mà bay. Thật là nản! Nhiều vị than phiền rằng mình tập tễnh giở nghề trồng trọt để thư giãn đầu óc, mà bây giờ bị nhũng nhiễu thế này thì lại càng xí trét hơn ! Tình hình rất là tình hình!

Đã có vài lần bị bắt gặp tại trận thì kẻ gian lại lấp liếm: « Bạn tôi bảo cứ việc vào vườn của bạn muốn lấy gì thì lấy. Thế vườn này của ông/bà à ? Xin lỗi tôi nhầm nhé!» Kẻ bị hại gặp cảnh bất ngờ cũng luống cuống không biết rút phone ra chụp một cái hình hay tra hỏi xem « bạn »của quý vị là ai, tên gì, số phone là gì để đối chất, v.v. Thế là kẻ gian vuột thoát.

Tiếp đó có một chuyện trầm trọng hơn nhiều được ghi nhận. Tội phạm không những bứng, nhổ, bỏ bị xách đi, mà còn đứng ngoài rào của một vườn khác (đã khóa cẩn thận), thò tay vào chế hóa chất giết hàng loạt cà chua đang xanh mướt bên trong. Thế này thì quá mức chịu đựng bình thường rồi ! Kẻ nào gian ác lại đóng vai trò « khủng bố » thế ? Chiến tranh hóa học đã diễn ra !

Tháng này hội đồng nhà vườn họp giải quyết vấn đề. Các chức sắc đều có mặt, các “bị hại” cũng có mặt, mời cả an ninh khu vực đến nói chuyện. Trong quan cảnh nghiêm trọng đầy « khí thế ». mình lẩm nhẩm đánh giá nhanh những thiệt hại tài sản : vài cây cà chua còn chưa có bông, luống cải xà lách cao độ 2cm, vài bụi bông bé tí: chưa đến mươi đồng ! Thế nhưng của mất không bằng cách mất, Công trình chăm bón, sáng hôm tưới tắm, nhặt nhổ cỏ dại, với bao mộng ước ngày mùa. Chàng an ninh trình cho xem vài mẫu máy quay phim có thể đặt trong vườn, khuyến cáo mọi người hãy gắn khóa vào cổng, treo đây đó những « thông điệp » như « Này, hãy cười tươi lên ! Chúng tôi đang quay phim quý vị đây! » (Smile! You’re on camera!) Hoặc « Người nào bị bắt gặp ăn cắp trong vườn người khác sẽ bị mang ra xét xử theo đúng pháp luật”, v.v. Hội đồng quyết định sẽ cấp thẻ hội viên cho các nông dân. Ai bị bắt gặp ở trong vườn mà không có thẻ hội viên trình ra sẽ bị “mời đi làm việc”.

Đến màn lập ngân quỹ để mua máy quay phim gắn trong vườn thì vì tài chính eo hẹp nên phải “sáng tạo”: chỉ mua một máy thật, rồi mua thêm 9 máy giả, nhìn giống y như máy thật nhưng không “work”. Mục đích chính là đe cho sợ chứ không phải bắt cho bằng được. Tôi ngồi dự mà cứ buồn cười. Hóa ra bô lão Mỹ cũng già mưu lắm kế như kiểu kẻ cắp bà già ở VN mình, mua máy dỏm gắn cho chúng sợ.

Từ đây cổng nẻo sẽ kiểm soát cẩn thận. Sáng đúng giờ an ninh sẽ đến mở khóa. Chiều tối đúng giờ họ sẽ khóa lại. Đúng giờ là mấy giờ thì để tùy nhà vườn quyết định. Một người vạch ra rằng trụ cổng đứng cách hàng dậu một khoảng cách nhỏ, một người nhỏ bé ốm yếu sẽ chui lọt. Thế thì sẽ giăng rào lấp chỗ trống đó. Phần tôi thì phân vân không biết mình có nên theo phong trào mua ống khóa riêng cho vườn của mình không. Đúng là chẳng có gì đáng giá, nhưng nếu chung quanh ai cũng rào khóa cẩn thận, còn mỗi vườn mình trống hoác thì rõ ràng là mời gọi ông đi qua bà đi lại hãy ghé bước vào chơi, đúng ra là ghé bước vào xơi!

Tuy hội đồng bàn tán “sắt máu” như vậy nhưng vẫn quan tâm duy trì giá trị nhân bản của khu vườn. Mục đích chính của vườn cộng đồng là giúp các bô lão có nơi thư giãn, gần gũi thiên nhiên, trồng trọt chút đỉnh, chuyện trò rôm rả, gặt hái ít nhiều…vui là chính. Ngoài ra họ cũng muốn tỏ lòng hiếu khách, cho phép mọi người khác trong làng già ghé vào thăm vườn thoải mái, tha hồ len lỏi giữa các mảnh vườn, trầm trồ giàn bí sai quả, vườn rau xanh ngắt, cỏ hoa đẹp mắt. Họ không muốn gắn dầy đặc khắp vườn những bảng biển đe dọa hay nghi kỵ khách viếng thăm, khiến người khác mang mặc cảm mình là tội phạm chỉ vì có chút ít của cải trong vườn bị trộm khoắng đi. Giơ cao đánh sẽ, cần có một sự cân nhắc tế nhị giữa tình và lý.

Bỗng chợt chiều hôm sau tôi nhận được email từ ông giám đốc vườn: “Chiều hôm qua lúc khoảng 5 giờ đã bắt được một nhân vật “đáng chú ý”. Có một nhân chứng (chính ông giám đốc). An ninh đã làm việc.” Đón đợi hồi sau sẽ rõ!

Úi trời! Hồi hộp quá!

Hôm sau thì manh mối đã rõ ràng hơn. Kẻ trộm bị bắt quả tang đang “làm ăn” ngay trong vườn ông giám đốc. Khi bị chất vấn thì kịch bản cũ lại diễn ra:

- Bạn tôi bảo tôi cứ vào vườn này của bạn muốn lấy gì thì lấy!

- Nhưng rõ ràng bà đã ăn cắp cái đệm lót đầu gối của tôi kia kìa.

- Ông đừng nói láo! Cái này tôi mua ở Home Depot.

- Thế sao nó lại có tên tôi đề trên đó?

- Ơ ơ…

Vào “hiện trường” khám xét thì ôi thôi, hằng hà sa số những vật phẩm được “tuyển lựa” từ thập phương mang về. Những cây xà lách bé tí ri hôm nọ bị thuỗm nay đã cao lớn gần nhổ ăn được. Người khác nhìn ra cây cà chua con còn nguyên trong chậu của mình nay đã trưởng thành. Bông hoa đủ loại: gladiolus, thược dược, lilies, đủ màu sắc. Phải công nhận mảnh vườn nhìn rất mê, tươm tất, gọn ghẽ, bắt mắt, hoa lá thập cẩm đủ loại, mỗi thứ một ít. Nhưng biết được xuất xứ của những hoa thơm cỏ lạ này thì giận ơi là giận. 

Kết quả là nhà vườn không “press charges” tức là không yêu cầu truy tố ra trước pháp luật, nhưng khai trừ nhân vật này ra khỏi khu vườn cộng đồng, tước lại mảnh vườn, từ nay cấm cửa không được bước vào khu vườn, nếu tái phạm sẽ bắt bỏ tù và đưa ra tòa xét xử. Nhân vật này là nông dân mới năm nay, mới vừa xin thuê được mảnh vườn đầu tiên, mà đã ra tay “làm ăn” quá cỡ.

Lý lịch tội phạm là đây: một bà cụ 78 tuổi, “đầu óc có vấn đề”, ngày ngày cứ tỉnh bơ vào các vườn khác “tuyển lựa” giữa ban ngày không cần ẩn mặt, bị bắt quả tang thì cứ bảo “bạn tôi” cho phép vào lấy thỏa thích, khi bị tra hỏi dồn vào chân tường thì tươm tướp mắng người khác là đặt điều nói láo, vu oan cho bà. Người như vậy thì đúng là giận thì giận mà thương thì thương! Thôi để bà cụ trở về mái ấm hưởng tuổi già tại gia. Mà cũng không biết bà có cụ ông ở cùng hay sống đơn chiếc, không biết con cái có ở gần và có lui lại thăm viếng không.

Trong làng già có một số nhân vật không còn sáng suốt như vậy. Thỉnh thoảng lại nghe báo động có “già đi lạc”. An ninh bổ đi tìm, xe cứu hỏa chạy vào chớp đèn đỏ lòe, sau đó lại có thông báo cho mọi người biết đã tìm được già, và già vẫn ổn về sức khỏe lẫn tinh thần. Có nghe chuyện người ta vào tập gym, treo áo khoác trên móc áo bên ngoài, khi trở ra thì áo đã có kẻ mặc hộ đi mất. Mất áo là chuyện nhỏ. Chuyện lớn là chìa khóa xe bỏ trong túi áo cũng đã bị bưng đi theo cái áo! Lại lập camera theo dõi. Đến khi bị bắt quả tang thì bảo: “Tôi dạy cho hắn một bài học đấy! Đồ đạc không bỏ vào locker khóa cẩn thận, cứ treo tòng teng như thế!”

Trở lại việc trộm vào vườn. Ban giám đốc đã có thể tạm yên tâm buông bỏ những mưu chước trừ gian, và sẽ không phải bỏ tiền mua sắm nhiều máy quay phim nữa. Máy thật hay máy giả cũng tốn kém chứ. Tạm thời là vậy. Đến mùa gặt hái trong vài tháng nữa, chắc chắn sẽ còn những vụ “mượn tạm” khác xảy ra, vì mùa màng năm rồi cũng đã bị khoắng đi một ít, mà lúc ấy bà cụ này chưa gia nhập. Kẻ gian còn tiềm ẩn đâu đó. Biết đến bao giờ mọi người mới được quyền làm vườn trong “hạnh phúc đời đời kiếp kiếp” như trong truyện cổ tích!

Còn mảnh vườn này thì ít lâu nữa sẽ giải quyết, sau khi thông báo cho các “bị hại” đến nhìn của cải của mình mà thu về. Hiện nay đang có một danh sách người đợi xin thuê vườn. Một kẻ may mắn nào đó sẽ được tiếp thu khu vườn này để tiếp tục trồng trọt.

Buồn cười một bà làm vườn người Hoa khi nghe tôi báo là thủ phạm đã bị bắt bèn ghé tai tôi thì thầm hỏi nhỏ: “Thế có phải người Á đông không? “ Được biết không phải thì bà thở phào nhẹ nhõm. Tinh thần dân tộc của ai cũng mạnh mẽ, không ai muốn đồng bào mình gây tiếng xấu trong cộng đồng.

Riêng phần thưởng cho ông giám đốc đã có công trừ gian thì sao? Chiều hôm qua tôi đang lửng thửng rời vườn thì thấy ông đang lui cui bắt vòi nước tưới tắm mảnh vườn mới bị tịch thu. Hoa màu đang tăng trưởng sum suê, mà mấy hôm nay trời nắng chang chang, không tưới một ngày là chúng ngoeo đầu rũ xuống cả. Tiếng Anh có câu: “no good deed goes unpunished” – kẻ nào làm việc tốt chắc chắn sẽ bị trừng phạt xứng đáng! Cái luật oái ăm này đã vận vào ông giám đốc nhà mềnh. Mỗi ngày ông sẽ được “thưởng” chăm sóc mảnh vườn cho đến khi nó được phân bổ lại cho một bác nông dân mới.

Thúy Messegee

6/2026

Thương Hoài Ngàn Năm - Tân nhạc : Phạm Mạnh Cương - Cổ nhạc Viễn Châu - Kim Trúc

 

Sáng Tác: Phạm Mạnh Cươngc
Cổ nhạc: Viễn Châu 
Trình Bày: Kim Trúc

Chiều Nay

Người yêu tặng anh lính Hải-quân
Anh hẹn… chiều nay sao không thấy,
Em thẹn thùng, suối tóc giăng tơ!
Trời buồn, mây gió ngẩn ngơ,
Lòng em nhớ quá, đang chờ đợi anh!
Hỡi anh thương, hoa trắng trong xanh,
Lướt trên biển cả, vòng quanh chân trời!
Thuyền anh lả lướt mù khơi,
Tình anh vị mặn lả lơi gió chiều.
Nhớ em không, hỡi hoa sóng thân yêu,
Vừng hồng e ấp, bao chiều ngóng trông!

Sóng ca biển hát, gió thoảng lâng lâng...
Nắng vàng e thẹn, tơ lòng xót xa!
Thiên đàng , hạ giới nở rộ ngàn hoa,
Trùng dương xõa tóc ngân nga lời thề!
NƯỚC NON, MÂY GIÓ vẫn giữ lối về,
Sóng vàng, cát ngọc dựa kề bên nhau!
Chiều buồn, biển sóng bạc đầu
Sương sa đầu núi, mây trời lệ rưng!
Muốn quay lui, nhưng lại ngập ngừng. .
Hồn anh ve vuốt, mộng vàng vai em!

Tô Đình Đài

Chuyện Tình Ngày Xanh

Sáng sáng chờ em trước cổng trường,
Ra vào ngơ ngẩn, dạ vấn vương,
Ngày đó anh vừa hai mươi tuổi,
Tình nhẹ mơ hồ như khói sương….

Em vẫn hay ngồi trước mặt anh,
Em thường mặc áo mầu thiên thanh,
Thầy hùng hồn giảng bài trên bảng,
Anh âm thầm loay hoay vẽ tranh.

Đôi khi em vuốt tóc, nghiêng người,
Quay xuống nhìn anh, mỉm miệng cười,
Môi em thơm mọng mùi nho chín,
Cần gì son phấn tuổi đôi mươi.

Niên học qua vèo như bóng câu,
Không gian rền rĩ tiếng ve sầu,
Sân trường đỏ thắm mầu hoa phượng,
Nghe lòng linh cảm chuyện xa nhau.

Rồi em đi Đà Lạt,
Để anh trọn niềm đau,
Để anh ngồi thơ thẩn,
Tiếc ngày vui qua mau.

Em về tự cao nguyên,
Đem theo làn gió lạnh,
Tiếng thông reo, thác đổ,
Và lớp sương mù bao phủ trời xanh.
Em đến thăm anh,
Mây vương tà áo,
Tặng cho anh món quà nho nhỏ,
Vài cánh mimosa mong manh…
Anh về thao thức năm canh,
Đề thơ trên giấy mầu xanh tặng người.

Nhưng rồi em đã sang ngang,
Anh thường bỏ học, lang thang một mình,
Đâu còn nguyện ước ba sinh,
Lá me tơi tả như tình đôi ta.

Bát Sách

Trì Để Nguyệt 池 底 月 - Trăng Đáy Ao (Trần Văn Lương)

 

Dạo:

      Chỉ cần gió lặng, sóng yên,

Thì trăng kia vẫn nằm nguyên đáy hồ. 

 

Cóc cuối tuần:

 

         池 底 月

寒 風 深 夜 忽 狂 飛,

明 月 黃 光 散 滿 池.

失 道 最 終 由 幻 辯,

亡 羊 畢 竟 為 多 歧,

趙 州 柏 樹 人 難 會,

靈 鷲 心 花 祖 獨 知.

不 久 風 停 池 照 舊,

月 輪 水 底 又 圓 煕.

                陳 文 良

 

Âm Hán Việt:

 

Trì Để Nguyệt

Hàn phong thâm dạ hốt cuồng phi,

Minh nguyệt hoàng quang tản mãn trì.

Thất đạo tối chung do ảo biện,

Vong dương tất cánh vị đa kỳ.

Triệu Châu bách thụ, nhân nan hội,

Linh Thứu tâm hoa, Tổ độc tri.

Bất cửu phong đình, trì chiếu cựu,

Nguyệt luân thủy để hựu viên hi.

Trần Văn Lương

 

Dịch nghĩa:

 

Trăng Đáy Ao

Đêm sâu, con gió lạnh bỗng bay như điên cuồng,

Ánh sáng vàng của vành trăng sáng tản ra khắp (mặt) ao .

Chung cuộc mất đạo vì (lo) biện luận huyền ảo, (1)

Mất dê cuối cùng vì đường nhiều ngã rẽ. (2) 

Cây bách của Triệu Châu, người khó ngộ được, (3)

Đóa hoa Tâm (trên núi) Linh Thứu, chỉ có Tổ (Ca Diếp) một mình biết. (4)

Chẳng bao lâu gió ngừng, (mặt) ao (trở lại yên) như cũ,

Vầng trăng dưới nước lại tròn và sáng.

 

Chú thích:

 

(1) Bich Nham Lục , tắc 4:  Đức Sơn Hiệp Phức

      (bản dịch của Thiền sư Thích Mãn Giác)

Đêm ấy (Đức Sơn) vào phòng của Long Đàm đứng hầu mãi đến khuya. Long Đàm nói, “Tại sao Thầy chưa lui đi?” Đức Sơn chào rồi vạch màn bước ra, thầy bên ngoài trời tối bèn quay vào nói, “ Bên ngoài tối quá”. Long Đàm bèn thắp đèn giấy rồi đưa cho Đức Sơn, Đức Sơn vừa tiếp lấy, Long Đàm thổi tắt đèn. Đức Sơn hoát nhiên đại ngộ.Lập tức cúi lạy. Long Đàm nói, “Ông thấy được gì mà ông cúi lạy vậy?” Đức Sơn nói, “Từ rày trở đi kẻ hèn này không còn giám nghi ngờ những gì các lão hòa thượng trong thiên hạ nói nữa.”

Hôm sau Long Đàm thượng đường nói, “Trong các ông có một gã răng như rừng kiếm, miệng như bát máu, dù có lấy gậy đập đi nữa cũng không quay đầu. Ngày sau gã sẽ lên đỉnh cao mà lập đạo ta ở đó.” Đức Sơn bèn đem sớ sao ra trước Pháp đường, dơ cao ngọn đuốc lên nói, “Nghiên cứu các biện luận huyền ảo, thật ra cũng chẳng khác gì đặt một sợi lông vào hư không; xét tận các quan kiện cốt yếu, lại chỉ giống như nhỏ một giọt nước vào thung lũng lớn.” Rồi đốt hết đi.

 

(2)  Đa kỳ vong dương (mất dê vì nhiều nẻo), theo sách Liệt tử, thiên Thuyết Phù:

...

Người hàng xóm của Dương Tử (Dương Chu) mất một con dê. Ông ta dẫn một nhóm đi tìm và cũng nhờ người nhà của Dương Chu đi theo. Dương Chu nói: "Ôi! Mất một con dê sao lại đi nhiều người vậy?" Người hàng xóm đáp: "Đường nhiều ngã rẽ quá." Khi trở về, Dương Chu hỏi: "Đã tìm thấy dê chưa?" Hàng xóm đáp: "Lạc mất rồi." Lại hỏi: "Sao lạc mất?" Người hàng xóm đáp: "Vì có quá nhiều nẻo, tôi không biết đi ngã nào nên quay về."

 

(3) Vô Môn Quan, tắc 37: Đình Tiền Bách Thụ

     (bản dịch của Trần Tuấn Mẫn)

 Công án:

Một ông Tăng hỏi Ngài Triệu Châu:

- Ý Tổ sư sang Đông là gì?

Sư đáp:

- Cây bách ở trước sân.

 

(4) Vô Môn Quan, tắc 6: Thế Tôn Niêm Hoa

     (bản dịch của Trần Tuấn Mẫn)

Công án:

Thế Tôn xưa tại pháp hội núi Linh Sơn cầm cành hoa giơ lên trước chúng. Bấy giờ mọi người đều làm thinh, chỉ có ngài Ca-diếp rạng mặt mỉm cười. Phật dạy:

- Ta có nhãn tạng chính pháp, diệu tâm Niết-bàn, tướng thực không tướng, pháp môn vi diệu, chẳng lập thành văn tự, truyền riêng ngoài giáo, nay trao ông Ma-ha Ca-diếp.

 

Phỏng Dịch Thơ:

Trăng Đáy Ao

Đêm sâu gió lạnh thoắt ào ào,

Rắc vụn trăng vàng khắp mặt ao.

Xa đạo vì lao nhao biện luận,

Mất dê bởi luẩn quẩn bôn đào.

Pháp môn Linh Thứu nào ai thấy,

Thiền thất Triệu Châu mấy kẻ vào,

Sóng gió lao xao dần tĩnh lặng,

Trăng chìm vẫn chẳng khác trên cao.

Trần Văn Lương

Cali, 6/2026

-----

Lời than của Phi Dã Thiền Sư:    

Phật tính con người ai cũng có. Than ôi, chỉ vì vọng tưởng và lăng xăng kiếm tìm kiến giải cùng những biện luận huyền ảo nên nó đã bị che lấp.

Nhưng một khi được thiện tri thức khai ngộ, không nghĩ thiện không nghĩ ác (*), thì bỗng nhiên cái "bản lai diện mục" của mình sẽ hiện ra, chẳng khác gì lúc gió lặng sóng yên thì sẽ thấy mặt trăng vẫn còn nằm nguyên trong đáy nước như trước.

Lão tăng nói gì vậy?  

Ối dào, lại mở mắt chiêm bao.

Hỡi ơi!

 

Ghi chú:

 

(*) Pháp Bảo Đàn Kinh, bản dịch của Hòa thượng Thích Duy Lực:

"...

Khi ấy đại chúng mới biết, nên có mấy trăm người đuổi theo để đoạt y bát, trong đó có một Tăng tên tục là Trần Huệ Minh ngày trước làm Tứ Phẩm tướng quân, tánh tình thô bạo, dẫn đầu đi trước, đuổi kịp Huệ Năng. Huệ Năng bỏ y bát trên tảng đá nói rằng:

Y bát là vật làm tin, há dùng sức mà đoạt được sao? Liền ẩn mình trong đám cỏ. Huệ Minh đến, muốn lấy y bát mà chẳng nhúc nhích được, liền kêu: Hành giả! Hành giả! Tôi

vì Pháp đến, chẳng vì Y đến. Huệ Năng liền ra ngồi trên tảng đá, Huệ Minh đảnh lễ nói rằng: Mong hành giả vì tôi thuyết Pháp. Huệ Năng nói:Ông đã vì Pháp mà đến đây, thì nên ngưng nghỉ các duyên, chớ sanh một niệm, ta sẽ vì ông mà thuyết.

Một hồi sau Huệ Năng nói: Chẳng nghĩ thiện, chẳng nghĩ ác, đang khi ấy cái nào là bổn lai diện mục của Thượng Tọa Minh? Huệ Minh ngay đó đại ngộ,

***

Bóng Trăng Trên Mặt Ao

Đêm khuya giá lạnh trổi cuồng phong, 

Lấp lánh ao sâu rợn ánh vàng.

Lạc đạo vì lăng nhăng biện luận,

Mất dê bởi lắm lối nhiều đường.

Triệu Châu cây bách ai người ngộ,

Linh Thứu hoa tâm một kẻ tường.

Sóng gió rồi tan, ao tĩnh lặng

An nhiên mặt nước lại tròn trăng.

Mùi Quý Bồng

(phóng tác)

06/25/2026

Bảo Quốc Trấn Không

 

Trấn Không Bảo Quốc, tấm lòng trung
Góp mặt hiên ngang khắp chiến vùng.
Phi đạo trải dài, chim sắt lướt
Bầu trời vươn rộng, cánh bằng tung.
Đêm đen phòng địch, bay soi rọi
Ngày rạng sát thù, lượn kiếm lùng.
Lắm lúc thương về nơi hậu tuyến
Nhớ sao cô bé mắt huyền nhung...

Duy Anh

Mừng Ngày Không Lực 1/7

Vườn Nhà Cuối Thu

Vườn Nhà Cuối Thu - Người Phương Nam

Ở châu Úc, 1/6 là vào đông. Mùa đông tới, tiết trời lạnh lẽo, sẽ không có bông hoa nào chịu nổi. Vì vậy nhân lúc còn được một số hoa nở cuối thu sót lại, tôi chụp giữ lên để thỉnh thoảng xem lại trong những ngày vắng bóng hoa sau vườn.

Xin chia sẻ với quý bạn.

Cúc đồng tiền (Gerbera)

Hải đường (Begonia)

Bát tiên (Euphorbia milii), (Crown Of Thorns)

Sen đá

Hoa sim (Tibouchina)

Lá chua (không biết tên) dùng như xà lách ăn chung với nem nướng, gỏi cuốn, bánh xèo, chả giò vv...

Phong lữ (Geranium) sẽ tàn vì sương giá chiều đông

Hình Ảnh: Người Phương Nam

Sydney, Úc Châu 1/6/2026

Cà Phê và Âm Nhạc

Không nhớ từ lúc nào tôi thích cà phê, để xem ký ức tôi trở về dòng sông xưa, con đường cũ ...khoảng trời Huế thân thương của tuổi thơ, của thời hoa mộng mà không ai có thể “tắm hai lần cùng một dòng nước trong một dòng sông”. Ngày ấy đâu rồi ….

Hình như trước 75, một ngày đẹp trời. Bích Đào có người mời cà phê, bạn ngại đi một mình, nên rủ tôi cùng đi cho vui. Quán cà phê mọc trên một hồ Sen nên thơ trong Thành Nội, vắng vẻ yên tĩnh. Dưới chân chúng tôi là hồ nước, Sen mọc không nhiều vừa đủ để khách ngồi ngắm những búp viền cánh hồng thanh khiết ló lên. Chủ nhân bỏ nhạc tiền chiến êm dịu. Tiếp viên đến hỏi dùng chè hay cà phê, tôi nghĩ nơi có nhạc nếu dùng ly chè thì không hợp, muốn níu kéo thời gian lâu hơn cần dùng cà phê mới đúng, nên gọi cà phê phin. Ngồi nhìn những giọt chảy chậm trong phin lọc, khói bay bốc tỏa mùi thơm độc đáo, khung cảnh thanh lịch vang lên tiếng hát Lệ Thu, Sĩ Phú, Khánh Ly làm tôi thích thú. Mặc hai người nói chuyện, tôi say sưa thả hồn theo những bản nhạc và thong thả nhấp từng hớp cà phê sữa thấm ngọt. Đêm đó tôi mất ngủ cứ nằm thao thức mãi gần sáng...nhưng không ân hận.

Cà phê có sức quyến rũ, nhưng có kép cũng phải cần thêm đào là âm nhạc mới nên duyên. Sau đó tôi cũng chẳng sợ chuyện mất ngủ, vì âm nhạc cuốn hút tôi mạnh mẽ. Thỉnh thoảng cả nhóm bạn bè đến nhà Ngọc Bảo có quán giải khát gia đình mở bán rất nên thơ. Những bộ bàn ghế được đặt trong khu vườn rộng, dưới gốc những tàng cây Khế, Đào, Trứng Gà, Nhãn lá xum xuê xanh mát, dĩ nhiên là có cà phê và nhạc. Hình như đa số con gái Huế đều mê nhạc, nên khi vào đó ít ai muốn nói chuyện, chỉ muốn im lặng thưởng thức nhạc.

Bạn Kim Hoàng thỉnh thoảng rủ tôi tới quán cóc liêu xiêu bên vệ đường đối diện cổng Đại Nội. Bạn thích anh chàng đang học ngành mỹ thuật điêu khắc trong Đại Nội. Bạn chỉ cần chờ giờ tan trường, được thấy chàng phóng xe Honda ra khỏi cổng thì tối sẽ ngủ ngon. Hai đứa gọi cà phê ngồi chờ, nhìn nắng chiều đang rớt trên mặt hồ Sen cạnh bờ tường, nhưng tâm hồn tôi thoải mái tận hưởng khung tranh êm đềm của buổi chiều thơ mộng, còn hắn thì bị tim đập mạnh, mắt dáo dác “giữa chốn đông người chỉ thấy riêng anh”.

Sau 75 đời đứt ngang rồi...cuộc sống nghèo khổ đói rách, tinh thần uể oải. Đứa dạy miền quê mỗi ngày đạp xe lên về 4, 5 tiếng đồng hồ mệt đuối chán nản nhưng lương ít ỏi, đứa bỏ dạy về thêu hợp tác xã khỏi phải đi xa, đứa lăn thân ngoài chợ đời bắt chước người ta buôn bán. Không còn niềm vui nào nữa, cuối tuần tìm giải trí bằng quán cà phê có nhạc.

Lúc đó nơi đường Mai Thúc Loan có quán cà phê tên Hoa Hồng 9 quay mặt ra đường, đối diện hàng Phượng Vỹ. Tới mùa hè xác rụng đỏ ối ngập con đường dẫn ra cửa Đông Ba. Chúng tôi hẹn nhau, trước khi vào quán kiểm soát tài chánh chặt chẽ mới dám bước vào

Tôi lên tiếng trước
- tao có hai đao
Đứa khác
- tao một đao
Đứa khác nữa
- tụi bây đừng lo, tuần ni tao có năm đao lận
- Ôi như vậy dư sức bao ba đứa kia, yên tâm rồi

Chúng tôi thường lựa bộ bàn sát khung cửa sổ nhìn ra đường, trời mưa nhìn đám bụi mờ hay mưa rơi xối xả, trời hè ngắm con nắng nhạt nhoà trải trên lối đi ngập đầy xác Phượng, hay phóng tầm mắt xa hơn nhìn mây trời lững thững trong xanh diêu vợi.

Khi vắng khách chúng tôi yêu cầu mở nhạc Thái Thanh, mê man theo giọng ca lời nhạc

(*1) “Trong chiều dần im hơi.
Người ngồi thương nhớ bao ngày vui.
Một ngày xưa cũ, đời còn đường tơ.
Là ngày hai đứa chúng ta còn thơ...”

Từng giọt cà phê nhỏ xuống, đợi chờ và thổn thức theo ca sĩ Mai Hương

(*2 ) “Lắng trầm tiếng chiều ngân.
Nhạc dặt dìu ái ân.
Người ôi! Nhớ mãi cung đàn.
Năm tháng phai tàn.
Duyên kiếp vẫn còn lỡ làng.
Đã quên hết sầu chưa ....”

Cứ vậy...quên tất cả, quên cảnh nghèo, quên tương lại mờ mịt, tâm hồn lãng đãng theo tiếng hát Lệ Thu

(*3) “Chiều buồn len lén tâm tư.
Mơ hồ nghe lá thu mưa.
Dạt dào tựa những âm xưa.

Tách cà phê nóng hổi, hớp từng ngụm thấm lưỡi, mùi thơm phức hít vào mũi ngây ngất, ôi tuyệt vời và hạnh phúc lâng lâng lên tận mây xanh bỏ lùi thực tại.

Thế rồi quán bị công an đến tịch thu đĩa nhạc, quán vắng khách dần dần đến một ngày thì đóng cửa. Chúng tôi đau nhói con tim, như người yêu vừa bị tử nạn hết cách cứu vãn. Mỗi ngày đạp xe ngang quán, nhìn cánh cửa khép kín lạnh lùng, không còn thiên đàng của chúng tôi, không còn bóng mát che chở tâm hồn, không còn cứu cánh. Niềm đau bị hụt hẫng, tàn nhẫn khiến tôi run lên không muốn đi ngang nơi chốn ấy nữa. Huế không còn quán cà phê nào mở nhạc, chúng tôi hết tìm thú vui, cà phê dần dần bị quên lãng vì cày tối đa, ra đi khi trời chưa sáng và trở về nhà khi trời đã tối

Năm năm sau ... vào đêm Noel. Chị họ của Lộc (bạn trai tôi đã vượt biên mấy tháng trước) lên chở tôi đi uống cà phê hẹn với bạn chị. Tôi không nhớ tên quán cà phê, chỉ nhớ đi qua cầu Trường Tiền và quán nhìn ra sông Hương. Nghe chị Quỳnh nói nhiều quán đã được mở lại “nhạc vàng,” tôi cũng ngờ ngợ chưa tin nhưng khi vào mới rõ. Dưới ánh đèn màu, những nhóm trai gái, những cặp tình nhân ăn mặc đẹp ngồi quây quần trò chuyện. Tôi chỉ biết thả hồn vào âm nhạc và thưởng thức ly cà phê nóng. Tiếng hát Thanh Thuý vang lên

(*4) “Một ngày xa nhau xoá bao hình bóng.

Trời bày chia ly chi cho lòng héo?

Giờ đây cách xa người quên hay nhớ?

Ngày xưa còn đó trăng nước mong chờ...”

Chị Quỳnh bỗng nhiên nhìn tôi lên tiếng “Giờ này chắc Lộc đang ngồi nơi một hộp đêm nào đó”. Như chạm vào nỗi thầm kín, nước mắt tôi trào ra ràn rụa vì tủi thân, may mà đèn màu trang trí hơi tối nên không ai có thể biết tôi đang khóc.

Một đêm mưa gió, Kim Hoàng đến rủ tôi đi cà phê. Tôi có nghe ai mách lại, gia đình Dì của Lộc, nơi hẻm gần nhà tôi mới mở quán trong nhà có nhạc vàng. Chúng tôi đến đó lựa bộ bàn ngoài hiên ngồi nhìn bong bóng vỡ. KH tánh tình hay tếu hay đùa giỡn, nhưng lần này bạn có vẻ tư lự ít nói. Chúng tôi im lặng nghe nhạc nhìn mưa rơi, mỗi người một cõi riêng. Lúc khuya tôi nhắc KH về thôi, bạn uể oải đứng lên và nói “gặp mi lần cuối, tao đã bỏ dạy, có lẽ sẽ vào SG”.

Tôi buồn muốn khóc vì hai đứa có rất nhiều kỷ niệm chung. Thời gian sau bạn đi rồi tôi mới biết gia đình nó lâm vào tình trạng sa sút, bán nhà di chuyển vào Nam. Thời cuộc lúc đó thì đa số ai cũng vậy, tôi hiểu nguyên nhân đêm uống cà phê lần cuối bạn lầm lì, và chẳng ngạc nhiên kiểu người Huế thâm trầm buồn vui đều giấu sâu vào lòng. Nay bạn đã mất nhưng kỷ niệm vẫn đeo tôi dai dẳng, thường sống lại như bạn đang ở bên cạnh.

Và tôi cũng vào Nam, đi ngang những quán cà phê trên đường phố Sài Gòn không tìm được nét cũ, chỉ thấy nơi đó tập trung giới đàn ông hình như mua bán mánh mung. Tôi liều theo những chuyến vượt biên, có lúc chạy thoát, có lúc ở tù, lao đao gần sáu năm, cuối cùng cũng thoát được đến bến bờ tự do.

Tôi lại mơ ước được đến hưởng không khí quán cà phê nghe nhạc, nơi miền thung lũng hoa vàng Bắc Cali. Một lần cùng mấy người hàng xóm gặp lại, rủ nhau vào quán, thấy toàn thanh niên đàn ông, mấy cô gái bưng ly ăn mặc hở hang diêm dúa. Họ xem Football hình như cá độ sao đó, mà la hét ầm ĩ, chẳng thấy mở nhạc, chúng tôi sợ quá chạy ra khỏi quán mau lẹ. Từ đó không dám mơ quán cà phê nữa, chỉ mua về nhà khuấy uống.

Lúc này, “người bạn cà phê” đến gần tôi mỗi buổi sáng, có khi uống kịp có khi đem theo lên xe. Nó luôn theo tôi lúc đi đâu, đến nhà ai lỡ họ không dùng cà phê, nên tôi luôn thủ trong xách tay. Có ly cà phê trước khi vào hãng giúp tinh thần tỉnh táo, làm việc hăng say quen thói mấy chục năm nay. Cuối tuần thức dậy muộn màng, bên tách cà phê thơm ngào ngạt, tôi mở nhạc lớn những bài mình muốn nghe. Ngồi trầm ngâm nhìn ra khoảng vườn sau, mắt thơ thẩn theo những đóa hoa đủ sắc màu rực rỡ dưới tia nắng ban mai, hay những giọt sương đang bám đọng làm tăng thêm vẻ kiều diễm của cánh hoa, thả hồn mây mưa theo tiếng nhạc. Có lúc bên tách cà phê nghe nhạc làm tôi buồn muốn gục ngả, muốn khóc trong trạng thái đầy bị lụy. Có lúc dễ dàng tuôn thơ và cũng có lúc thả hồn về kỷ niệm.

Tôi cũng mới vừa đọc xong mục sức khỏe về sự lợi ích của cà phê. Xin chia sẻ thêm trong bài.

Sức khỏe: TÁCH CÀ PHÊ VÀ TUỔI THỌ - Bác Sĩ Phạm Hiếu Liêm

Caffeine chỉ là chất kích thích, Tách Cà Phê mới là thuốc Truờng Sinh

Nếu bạn ở tuổi trên trung niên, khoảng trên dưới 50 tuổi và biết có một viên thuốc mà bạn có thể dùng mỗi ngày không phải để trị bệnh gì cả, nhưng sẽ làm giảm nguy cơ tử vong đến 30% trong bảy năm tới so với những người không uống viên thuốc “trường sinh” đó, tôi nghĩ bạn sẽ uống viên thuốc ấy ngay. Bản tin từ báo New York Times về một khảo cứu công bố trên báo Y học Annals of Internal Medicine cho thấy uống từ 1.5 đến 3 tách cà phê mỗi ngày là viên thuốc trường sinh nói trên.

Bất kể là bạn uống cà phê có 1 muỗng đường hay cà phê đen và kể cả cà phê decaf (gần như không có caffeine, là loại cà phê được loại bỏ ít nhất 97% caffeine), bạn đều giảm được tử vong so với người cùng tuổi không uống cà phê.

(Nguồn):
www.nytimes.com/2022/06/01/well/eat/coffee-study-lower-dying-risk.html

Minh Thúy

Hạ Buồn - Nhạc Sĩ: Thanh Sơn - Ca Sĩ: Hoàng Oanh - Thực Hiện: MH Phan

Sáng Tác: Nhạc Sĩ Thanh Sơn

Ca Sĩ: Hoàng Oanh

Thực Hiện: MH Phan

Hình Ảnh: Cựu giáo sư và cựu học sinh trường Kỹ Thuật Vĩnh Long

 

Bến Mê Ký Ức

 

Thời gian dẫu biết chẳng quay về, 

Vẫn muốn thêm lần lạc bến mê. 

Cái thuở dại khờ ngơ ngẩn ấy, 

Một đời vương vấn đất hương quê.

Tuy biết ngày qua đã rất lâu, 

Mà lòng luyến nhớ đến âu sầu. 

Dư âm kỷ niệm hoài tha thiết, 

Da diết tuổi hoa... bạc mái đầu.

Cuộc đời ly khách nhuốm bụi sương

Mà lòng vẫn trẻ thuở đến trường

Bởi tình khờ dại ngày xưa đó

Thắm đậm tâm hồn dáng người thương!

Kim Oanh

Tình Yêu Anh

Em đã thấy ngọn cây trên cao

Như tình yêu ở xa vời lắm

Và luôn luôn ông trời làm gió

Rồi tình yêu bất chợt bay đi

Em đã thấy mặt hồ phẳng lặng

Như lắng trầm một tiếng yêu thôi

Nhưng sao con diều soi bóng nước

Để lòng em cứ mãi chơi vơi

Em đã thấy mây trời trôi dạt

Mang tình yêu đi tới chốn nào

Dù cho mây bay xa cuối nẻo

Sao em quên được mối tình đầu

Tóc em ngây thơ còn bện lại

Gió nào giữ khỏi tóc thôi bay

Có sợi nào còn giăng nỗi nhớ

Anh nơi xa sẽ vội quay về

Tà áo em màu hồng tươi thắm

Độ tuổi xuân thì chớm biết yêu

Bài thơ hôm trước chưa thầm tỏ

Dấu yêu như đã mãi về sau

Rừng thu róc rách dòng suối chảy

Nào ai ngăn được suối đang reo

Mùa Xuân đến rộn ràng trước ngõ

Lòng em sao giữ được tuôn trào.

Lê Mỹ Hoàn

6/15/2026