Ngày Xưa Hoàng Thị - Thơ: Phạm Thiên Thư - Phổ Nhạc: Phạm Duy - Ca Sĩ:Thái Thanh

Thơ: Phạm Thiên Thư
Phổ Nhạc: Phạm Duy
Ca Sĩ:Thái Thanh

Thoáng Hương Qua - Phạm Thiên Thư

Ðầu xuân em lễ chùa này
Có búp lan vàng khép nép
Vườn trong thoáng làn hương bay
Bãi sông lạc con bướm đẹp

Vào hạ em lễ chùa này
Trên đồi trái mơ ửng chín
Lò hương có làn trầm bay
Vờn trên bờ tóc bịn rịn

Giữa thu em lễ chùa này
Lầu chuông có con chim hót
Tiếng ca theo làn gió may
Lá vàng sương gieo nhẹ hạt

Sang đông em lễ chùa này
Ngoài sân có mưa bụi bay
Hắt hiu trong cành gió bấc
Vườn chùa rụng cánh lan gầy

Cuối đông đưa em tới đây
Trong lòng áo quan gỗ trắng
Tóc em tợ óng làn mây
Cội hoa tưởng ai trầm lặng

Em vừa nằm xuống đất này
Vườn trong có bông đào nở
Con bướm chập chờn hương bay
Quơ sợi râu vàng bỡ ngỡ

Nắm đất nào vừa lấp mộ
Có con chim hót đầu cành
Tiếng tan trên giòng suối xanh
Nước ơi sao buồn nức nở

Bây giờ tôi biết em đâu
Cuối vườn nụ mai nhiệm mầu
Vừa thoát làn hương trinh bạch
Em ơi! Mây đã qua cầu… 

Phạm Thiên Thư

Bài thơ này đã được nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhạc 

thành nhạc phẩm Em Lễ Chùa Này

Tiễn Khách Viễn Du

 

(Kính Điều Hương Hồn Thi Sĩ Phạm Thiên Thư)

Thư Lâm héo nụ hoa vàng

Những vần trác tuyệt treo ngang cõi Thiền

Người đi thả bóng thiên duyên

Pháp Thân Tâm bỏ lại miền tử sinh

Kiếp xưa rối kiếp u minh

Áo lam phai sắc thiêng linh chuỗi buồn

Quá quan lên đỉnh mê cuồng

Cũng thôi tất cả Đoạn Trường Vô Thanh

Tuệ hoa Mai dưới trời xanh

Đã quên khép nụ tàn canh mê đời

Thôi thì thôi nhé ai ơi

Chén canh rau đắng giữa trời chuông rung

Lối kia tới nẻo vô cùng

Đường này sương khói mịt mùng trùng quan

Quyên rơi tiếng hót than van

Chúc người thanh thản lên đàng miên du … 

Los Angeles 8 - 5 - 2026

 Cao Mỵ Nhân

Đôi Mắt Thuyền Độc Mộc -Thơ: Phạm Thiên thư Nhạc: Nguyễn Tuấn - Hoà Âm: Quang Đạt - Ca Sĩ: Ngọc Quy

Thơ: Phạm Thiên thư
Nhạc: Nguyễn Tuấn

Hoà Âm: Quang đạt

Ca Sĩ: Ngọc Quy  

Phạm Thiên Thư, Tục Lụy Và Giải Thoát - Nguyễn Viện

Nguồn hình ảnh,Nguyễn Viện Chụp lại hình ảnh,Tác giả (trái) cùng nhà thơ Phạm Thiên Thư

Nhà thơ Phạm Thiên Thư (1940 – 2026) vừa qua đời vào chiều 7/5 tại Sài Gòn. "Những phương trời viễn mộng", nói theo cách của Tuệ Sĩ không chỉ cho Tô Đông Pha mà còn là một Phạm Thiên Thư của những "động hoa vàng", đã khép lại.

Những năm còn là sinh viên, tôi đã bắt gặp Phạm Thiên Thư trên Tập san Tư Tưởng của Đại học Vạn Hạnh. Và tôi đã rất thích thơ ông bởi những mỹ từ như ngọc, lấp lánh thiền vị.

Rồi những ca khúc do Phạm Duy phổ nhạc thơ ông như Ngày xưa Hoàng thị, Đưa em tìm động hoa vàng… đã làm cho tuổi trẻ chúng tôi thời ấy mê đắm và "ngủ quên" cuộc chiến tranh khốc liệt đang tung tóe trên khắp quê hương. Đặc biệt, 10 bài đạo ca cũng do Phạm Duy phổ nhạc thơ ông, càng khiến cho chúng tôi "viễn mộng" khỏi binh đao khói lửa.

Thời ấy, ở Đại học Vạn Hạnh có những tài năng trẻ như thầy Tuệ Sỹ, triết gia Phạm Công Thiện và nhà thơ Phạm Thiên Thư rất được Thượng tọa Viện trưởng Thích Minh Châu trọng vọng và công chúng yêu mến. Mỗi người một độc đáo khác cho đến tận bây giờ.

Sau 1975, cảm quan về nghệ thuật của tôi thay đổi. Không còn thích hoa mỹ, không còn thích thoát tục bởi thực tế cuộc sống quá khắc nghiệt. Cơm áo gạo tiền "không đùa với khách thơ". Đoạn trường vô thanh của Phạm Thiên Thư ầm ĩ một thời trở thành vô vị.

Bản thân Phạm Thiên Thư cũng phải kiếm ăn với đầy những âm thanh hỗn độn của cuộc sống, bằng việc mở quán cà phê Hoa Vàng trong Cư xá Sĩ quan Chí Hòa cũ. Tại đây, ông còn hành nghề chữa bệnh.

Có một ngày tôi đến chỗ ông để nhờ chữa bệnh bao tử. Ông lấy một lọ dầu do chính ông bào chế, xoa xoa trên bụng tôi rồi bảo "xong rồi". Lúc về ông tặng tôi lọ dầu mà sau này tôi biết được ông sử dụng để chữa… bá bệnh.

Ông cũng tặng tôi mấy tập thơ, trong đó có tập Tự điển cười dày cả ngàn trang.

Một lần khác ngồi cà phê, Phạm Thiên Thư bảo: "Đau đâu rờ đấy, bệnh gì cũng khỏi."

Cũng vui thôi. Tôi quen nhà thơ Mai Trinh Đỗ Thị, vợ (cũ) của ông, trước khi quen ông. Và tôi cũng quen con trai ông, Phạm Thiên Văn, nữa.

Sinh thời, chị Mai Trinh Đỗ Thị hay ngồi nhậu ở 81 Trần Quốc Thảo cùng đám giang hồ văn nghệ. Mai Trinh và Thảo Phương là hai nhà thơ nữ vừa làm thơ hay vừa nhậu giỏi luôn có mặt. Những ngày ấy thật vui. Dân văn nghệ Sài Gòn chẳng ai là chưa từng lê la ở đó.

Trở lại với Phạm Thiên Thư. Có lần nhà thơ Ngô Nguyên Nghiễm, nhà văn Nguyễn Đức Minh rủ tôi cà phê. Anh Phạm Thiên Thư cũng có mặt. Tai ông nghễnh ngãng và ít nói hơn. Phạm Thiên Thư ngồi hiền lành như đất. Cái hình ảnh một nhà thơ tài hoa, một hành giả sâu sắc đã lặn sâu vào cõi tịnh.

Giữa một danh tiếng lẫy lừng với dòng thi ca hoa mỹ và lãng mạn còn hơn cả tiền chiến, một Phạm Thiên Thư còn lại trước mặt tôi lúc ấy chỉ là một ông già lắt lẻo:

Lòng như bát ngát mây xanh

Thân như sương tụ trên cành tâm mai

(thơ Phạm Thiên Thư)

Sương tụ rồi sương tan. Phạm Thiên Thư có đó rồi Phạm Thiên Thư trở thành hư vô. Nhưng những lời hát như Ngày xưa Hoàng thị, Đưa em tìm động hoa vàng, Em lễ chùa này… tôi tin sẽ còn được hát rất lâu.

Với riêng tôi, Đạo ca 4 tức Quán Thế Âm mới chính là Phạm Thiên Thư bản lai diện mục.

Nhưng nếu nói về sự nghiệp của Phạm Thiên Thư thì không thể không nhắc đến cái kỳ công thi hóa Kinh Kim cang, cũng như trường ca Đoạn trường vô thanh (3.290 câu lục bát) đã được trao giải văn chương toàn quốc năm 1973 của Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu.

Tình ca và đạo ca, hay nói cách khác, thi sĩ và đạo sĩ nơi Phạm Thiên Thư đã chan hòa làm một. Một phẩm chất mà sự hoa mỹ của ngôn từ không phàm tục hóa ngưỡng vọng giải thoát cái "tâm mai". Mà ngược lại, mĩ từ của Phạm Thiên Thư đã quyến rũ chúng sinh vào đại nguyện từ bi trong tục lụy và hóa thân độ lượng trong đại ngã.

Một nén tâm nhang cho Phạm Thiên Thư, cũng như cho những "động hoa vàng" đã khuất nẻo trong thời gian.

Sài Gòn 8/5/2026

Nguyễn Viện

( Từ nguồn BBC News)

Đượm Tình Cha Mẹ -Thơ: Lê Kim Hiệp - Phổ Nhạc & Hát: NPTịnh Hiếu - Hòa Nhạc: NPĐăng Khoa - Thực Hiện: Kim Oanh

 

Thơ: Lê Kim Hiệp (Con trai thứ 7 của Ba Má)

Phổ Nhạc: NP Tịnh Hiếu

Hòa Nhạc: NP Đăng Khoa

Thực Hiện : Kim Oanh (Con gái thứ 9 của Ba Má)

Hình ảnh: Gia đình 

- Từ năm 1945 - 1957 ở Phú Hữu - Xã Trung Ngãi - Vĩnh Long - Việt Nam

- Từ năm 1984 - 2002 ở Melbourne - Australia

- Từ năm 2002 - 2010 Hài cốt đưa về Đường Văn Thánh - Vĩnh Long

- Từ 2010 An táng hài cốt tại mộ phần Giòng Họ Lê - Tại Phú Hữu, Xã Trung Ngãi , Vĩnh Long Việt Nam

Trái Tim Mẹ - Kim Phượng

 

Có những buổi chiều vàng hiu hắt
Thả hồn rong vạt nắng bâng khuâng
Đường quê xa đã giũ bụi trần
Cánh chim trời mẹ đà khuất bóng

Đêm chiêm bao những gì ấp ủ
Mươi mươi năm một giấc mộng hờ
Tình chắt chiu nuôi lớn trẻ thơ
Bằng vô tận hương quê ngan ngát

Trái tim mẹ vô bờ rộng mở
Nơi nồng nàn giây phút bình yên
Nơi ẩn sâu giáo huấn dịu hiền
Soi bóng nước tim ơi... hỡi mẹ

Kim Phượng
Ngày Từ Mẫu 2026

Tình Yêu Má! - Kim Oanh

 

Đêm dần buông nơi hàng hiên vắng
Lòng nghĩ gì dưới ánh trăng thanh
Gió nhớ ai chao đọng lay cành
Hay ta nhớ ngày xanh tuổi nhỏ

Nhớ một đời Má Ba khốn khó
Trọn khối tình vui có bên nhau
Vượt biết bao giông tố ba đào
Chỉ mong ước đời sau hạnh phúc.

Và... sông có khúc người có lúc
Bỡi yêu con chẳng phút nghỉ ngơi
Theo dòng định mệnh xa trôi
Nơi xứ lạ vun bồi công sức

Mong cháu con hưởng đức sống đời
Rèn tài trí thành người hữu dụng
Tâm nhân ái khoan dung độ lượng
Không uổng công nuôi dưỡng sinh thành.

Mother's Day là ngày hiếu hạnh
10 tháng 5 chạnh nhớ Má nhiều
Lời nguyện cầu dâng Má bao nhiêu
Cũng không đủ tình yêu của Má!

Kim Oanh
Mother's Day 10.5.2026

Mẹ Một Trời Hoa - Tô Đình Đài

 

“Lòng Mẹ bao la như biển Thái bình”

Con chào đời…nắng ấm bình minh!

Dòng sông ngọt bùi bao Thời đại!

Thuyền Mơ giữa bến Nhân tình!

Mẹ là gió mát… trưa hè

Vòng tay hiền diệu vuốt ve!

Dòng sữa ngọt ngào…lời âu yếm!

Giấc An bình…mưa nắng chở che!

Mắt Mẹ tươi mát…ánh Trăng Thu!

Long lanh xua đuổi cõi sương mù…

Ca dao, tục ngữ…một trời thương nhớ

Giúp cõi đời …trăng sáng…đèn lu!

Mê là Lò Sưởi đêm Đông…

Hơi trầu cau…môi má ửng hồng

Bức tranh nghèo…cơm dưa mắm

Vui lòng khách Quý…viếng thăm!

Đời Mẹ…nhưa sống ươm mùa Xuân

Vạn vật hò reo…pháo nổ tưng bừng

Bao ong bướm cùng hoa tình tự

Mây mưa…suối mộng mãi chung tình!

Tạ ơn Mẹ…Một Trời Hoa

Long lanh chiếu sáng dải Ngân Hà

Phủ lên chiều rộng…nhiều ngăn cách

Tình thương diệu vợi…gió mưa sa!

Tô Đình Đài

Bao La Tình Mẹ - Duy Anh

 

Bao La Tình Mẹ tự ngàn xưa
Chim mái tảo tần, thấy tội chưa.
Những lúc nhường ăn, thương quá đổi
Nhiều khi nhịn khát, nói sao vừa.
Kiếm mồi nuôi bé... trời hừng sáng
Xòe cánh ấp con... buổi xế trưa.
Ngậm lá làm dù, thân chịu ướt
Che đàn thơ dại dưới trời mưa...

Duy Anh
Mother's Day
05/10/2026

Mẹ Tôi - Hàn Thiên Lương

 

Mẹ tôi khuất bóng bên trời
Tôi nay vẫn nhớ những lời mẹ ru
Trưa hè gió thoảng vi vu
Tiéng mẹ nhè nhẹ như thơ ấm lòng!

Tháng ngày cha trải núi sông
Đêm đêm khắc khoải mẹ mong mẹ chờ!
Vì con vất vả từng giờ
Dạy con thoát khỏi tuổi thơ dại khờ!

Nước non khói lửa mịt mờ
Đưa con vào lính ngẩn ngơ giữa đời
Xót đau đành chịu im lời
Nhớ con mẹ khóc trọn thời chiến chinh.

Nguyện cầu tàn cuộc lửa binh
Chồng con của mẹ yên bình đoàn viên.
Cha tôi nằm lại trận tiền
Lệch vành tang chế triền mên mẹ sầu!

Con mẹ chẳng biết về đâu
Tàn mùa chinh chiến dãi dầu tang thương
Đứa thì chết giữa chiến trường
Đứa thì tù ngục nắng sương bạc đầu!

Mẹ tôi ôm vạn nỗi sầu
Một ngày gục ngả mái đầu trằng hoa
Mồ mẹ lạnh dưới trăng tà
Hồn mẹ chắc vẫn thiết tha nỗi đời!

Nay con lưu lạc xa xôi
Nguyện cho hồn mẹ xa đời phù du
Bình yên nước Phật thiên thu
Đời nầy cõi tạm mịt mù gió bay !!

Hàn Thiên Lương
Nhân ngày Lễ Mẹ 2026

Le Bonheur (Mère Teresa Calcutta) - Hạnh Phúc ( Trần Quốc Bảo)

Mẹ Thánh Têrêsa Calcutta (1910-1997)

Le Bonheur

Le bonheur, c’est tout petit,
Si petit que, parfois, on ne le voit pas.
Alors on le cherche, on le cherche partout.
Il est là dans l’arbre qui chante dans le vent.
Dans le regard de l’enfant.
Le paint que l’on rompt et que l’on partage.
La main que l’on tend

Le bonheur, c’est tout petit,
Si petit, parfois, qu’on ne le voit pas.
Il ne se cache pas, c’est là son secret.
Il est là, tout près de nous, et parfois en nous.

Le bonheur, c’est tout petit,
Petit comme nos yeux pleins de lumière
Et comme nos coeurs pleind d’amour!

Mère Teresa Calcutta
Bản tiếng Pháp (do nữ sĩ Thái Lan sưu tầm)
***
 Dịch Thơ:

Hạnh Phúc

Huyền vi quá!... Hạnh phúc ơi!
Ta tìm Hạnh phúc khắp nơi mơ hồ.
Ô kìa!... Hạnh phúc, ai ngờ!
Đang reo vui, với gió lùa trên cây.
Và trong mắt bé thơ ngây
Nhất là trên những bàn tay nhân từ!
Giúp người nghèo đói vô cư,
Đầy tràn Hạnh phúc khi vừa dang tay.
Hạnh phúc, quá nhỏ bé thay!
Biết sao tìm thấy ở ngay trong đời?
Thế mà… Hạnh phúc khắp nơi
Rất gần mà cũng đồng thời trong ta.
Hạnh phúc như một sát na,
Dịu hiền cặp mắt, chan hòa tâm linh!
Hạnh phúc tràn đầy trái tim,
Khi lòng ta trải rộng Tình Yêu Thương!

Trần Quốc Bảo
Richmond, Virginia

Xuân Về, Xa Quê Hương - Hoàng Thục Uyên

Mỗi độ xuân về, xa quê hương
Còn thấy mẹ lắng, sầu vấn vương
Xa xăm đôi mắt nâu rưng lệ
Con hỏi mẹ buồn, thấy thương..thương

Mẹ ơi, đừng nhớ chuyện ngày xưa
Bao nhiêu thương nhớ biết cho vừa!
Con cháu quây quần chung quanh mẹ
Mẹ là ánh đuốc của tình thương 

Mẹ ơi, sầu não sẽ qua mau
Quay về con cháu hết niềm đau
Nhẹ buông quá khứ, tâm tĩnh lặng
Vô Ưu, Hạnh Phúc sẽ đến mau...

HoàngThục Uyên
Ngày 23/4/2026

Mẹ Một Đời Nói Dối Bởi Thương Con(Đỗ Quyên) - Mom Lied All Her Life Because She Loved Her Child(Thanh Thanh)

 

Mẹ Một Đời Nói Dối Bởi Thương Con

Cả cuộc đời mẹ giản dị thương con
Chỉ cho đi, sống vẹn tròn sớm tối
Mẹ thương con nên mẹ toàn nói dối
Nhận thiệt thua đắp đổi hết tháng ngày
Bữa cơm xưa nghèo mẹ bảo thích ăn khoai
Chút mắm, rau dưa chẳng đoái hoài thịt cá
Áo mới cho con nhưng mẹ toàn áo vá
Mẹ bảo rườm rà, vướng víu mẹ không quen
Cả đông dài mẹ chỉ chiếc áo len
Con nai nịt chặt lèn trong áo ấm
Mẹ lại bảo thích cái chăn cũ mỏng
Nhường cho con chăn dạ độn bông dầy
Con học xa nhà mẹ xuôi ngược mượn vay
Gửi cho con rồi cuốc cày trả nợ
Mẹ bảo cứ lo học hành thi cử
Mẹ ở nhà vẫn ổn vẫn không sao
Con trưởng thành tuổi mẹ đã dần cao
Vết chân chim lệch xô về cuối mắt
Vẫn cặm cụi vẫn lần hồi cóp nhặt
Bảo: bọn trẻ về cho chúng nó mang đi
Đứa mẹ đẻ ngày nào giờ như cánh thiên di
Mê mải bon chen chẳng mấy khi về được
Nước mắt chảy xuôi...có bao giờ chảy ngược
Mẹ âm thầm nơi cuối rặng hoàng hôn
Mẹ già rồi đồng nghĩa với cô đơn
Nhưng vẫn thương con và vẫn còn nói dối
Trái gió, trở trời hoặc ốm đau nhức mỏi
Con lo, gọi về mẹ bảo : mẹ bình an...
Có giọt lệ vừa rơi xuống đất vỡ tan
Con bật khóc giữa trăm ngàn lối rẽ
Nhưng chỉ có lối đi về phía mẹ
Là bao dung thanh thản đến nghẹn ngào
Mẹ nói dối một đời con mới được bay cao
Mới thỏa ước mơ ngày nào từng ấp ủ
Biết tận hiếu, đáp đền nhiêu cho đủ
Tình mẹ thương con...xin tạc dạ muôn đời
Con thương mẹ nhiều, mẹ nói dối của con ơi

Đỗ Quyên
***
Bài Dịch:

Mom Lied All Her Life
Because She Loved Her Child

All her life Mom simply loved her child,
Just giving, lived life to the fullest, temper mild.
She loved me so she lied all the time,
Accepting losses, made up for it all in chime.
In old poor meals Mom said potatoes she preferred,
Eating some vegetables, to take meat not spurred.
New shirts for me but Mom were all patches,
She said a new one is cumbersome, not matches.
All winter long Mom only wore a sweater,
While I was tight-fitting in warm coats better.
She said the thin blanket she was accustomed to,

Giving me the quilt full of cotton not to me due.
I studied away from home, Mom hustled to borrow,
Sent me gadgets, then plowed thro the debt to owe.
She told me to take care of my studies, each exam,
Mom at home was still fine, ok, there was no jam…
As I grew up, Mom’s age had gradually increased,
The crow’s feet in her eyes, she worried the least,
Still working hard, still storing things for my sake,
Saying for her child when coming back to take.
The child Mom gave birth to is now an exodus wing,
I’ve been so busy that at return I can’t have a fling.
Tears flow down, but to flow backwards: never.
Mom silently lives at the end of the sunset forever.
An old mother is synonymous with loneliness,
But she still loves me and still lies, her onliness.
On climate change, when Mom got tired, sick,
Worriedly I called, she said she was safe, so slick.
There were tears just fallen broken to the ground,
I cried in-between thousand crossroads bound.
But there is only one way towards Mother,
It is tolerance and choking serenity to smother.
Mom has lied for a lifetime for me to fly high,
To just fulfill the dream I once wished to try.
I must know how to be filial, how much to repay
Mother’s love for me I will sculpt my inmost way.
I love You so much, my dear lying Mom fay!

Translation by Thanh Thanh

Đôi Điều Tâm Sự: Lễ Mẹ Nhớ Má Má - Đỗ Chiêu Đức

Tôi là người Việt gốc Tiều Châu, nên gọi MẸ là MÁ MÁ Trong bài thơ "NHỚ TÙA HIA" làm để điếu tang để nhớ và kỷ niệm lúc Ba tôi mất (2013), tôi có giới thiệu chi tiết : Má Má tôi là cháu gái của bà chủ chành lúa. Đó là Chành Khổng Hưng Phát của thập niên 1940, ở phía bên kia cầu sắt bắt qua sông ngang nhà lồng chợ Cái Răng, là chành lúa lớn nhất Thị Trấn Cái Răng lúc bấy giờ, nên Má Má tôi cũng thuộc dạng Tiểu Thơ, mặc dù ở trên Ba Láng thuộc miệt vườn, nhưng vẫn được ông bà ngoại cho đi học chữ Hoa, nên cũng biết chút đỉnh chữ Nho, và theo nề nếp cổ xưa, nên cũng học đủ các thứ Công Dung Ngôn Hạnh...của một cô gái vùng đồng bằng sông nước của Nam kỳ Lục tỉnh; nên mặc dù là một "Tiểu thơ miệt vườn" Má MÁ tôi vẫn giúp mẹ chăm lo cho em út, quán xuyến việc nhà như gánh nước tưới rau, tưới cải, tưới trầu, giặt giũ quần áo... vì Má Má là Chị Hai ở trong nhà.

1947                             1955            1956                   1960                           1962

Mỗi lần Tết nhứt hay nhà có đám giỗ đám tiệc, thì các "Tiểu thơ miệt vườn" cũng ra sức trang điểm các món ăn cho đẹp mắt, nhất là các loại dưa và cải chua được khắc thành những chữ Nho như : Phước, Lộc, Thọ, Khang, Ninh 福,祿,壽,康,寧... Các Hương Sư, Hương Quản thường để mắt xem xét xà khen con gái xứ Ba Láng biết chữ Nho. Ngoài ra trên các mặt bàn hoặc màn treo còn được các cô thêu đủ loại bông hoa chim cá cảnh và chữ Nho, như Gia Đình Hạnh Phúc 家庭幸福, Diên Niên Ích Thọ 延年益壽, Như Hoa Mỹ Quyến 如花美眷, Hoa Hảo Nguyệt Viên 花好月圓... v.v. và v.v...

Nên...

Má Má tôi cũng là một tay thêu rất đẹp, rất khéo, tất cả các mặt gối ở nhà nằm đều do một tay bà thêu ra cả ! Còn tôi, theo thị hiếu của gia đình, tôi thay "Tùa Hia" (Ba tôi) làm "chuyên gia" tạo mẫu và "can-kê" các mẫu thêu lên vải cho Má Má tôi thêu. Sau nầy, lớn hơn, vẽ khéo tay mà lại viết chữ đẹp, tôi còn vẽ và chế tác các mẫu thêu mới cho Má Má tôi nữa.

1963                  1964                          1968                            1971                       1973

Vì gia đình đông anh em, tôi có tới 8 đứa em, năm gái ba trai; Nên mỗi đứa đều phải có một cái gối thêu theo tuổi của mỗi đứa. Vì vậy mà tôi phải tìm mẫu để thiết kế cả 12 Con Giáp cho gối của đứa nào thì ra đứa nấy mà không lộn xộn giành giựt nhau mỗi tối!

Trong quá trình tìm mẫu thiết kế cho 12 con giáp thật là vất vả: Ví dụ như : Tuổi Dần, tuổi Thìn, tuổi Ngọ thì rất đễ dàng tìm mẫu con Cọp, con Rồng, con Ngựa thật đẹp để làm mẫu thêu. Còn như "Tuổi Tý là con chuột nhà, bắt vịt bắt gà khoét lổ đào hang" hổng lẽ vẽ hình con chuột mỏ nhọn lĩu thì thêu lên coi sao được, nên tôi đã phải mượn hình tượng của con MICKEY MOUSE để làm mẫu thêu cho đẹp. Cũng như Tuổi Thân con khỉ thì mượn hình tượng của Tề Thiên Đại Thánh, tuổi Hợi con Heo thì mượn hình tượng của Trư Bát Giới...

Rồi...

Không lẽ chỉ vẽ có cái hình mà thôi, còn phải có chữ nữa chớ! Cái nầy mới rắc rối đây, phải tìm chữ nào cho phù hợp với cái mặt gối nằm ngủ mà còn phải có ý nghĩa và "ăn với cái hình" thì mới được. Ví dụ như : Mặt gối hình con Ngựa tuổi Ngọ thì viết bốn chữ MÃ ĐÁO THÀNH CÔNG 馬到成功, hình Tề Thiên con Khỉ tuổi Thân thì viết 4 chữ THÔNG MINH DĨNH NGỘ 聪明颖悟, hình Trư Bát Giới con Heo thì hạ 4 chữ CAO CHẨM VÔ ƯU 高枕無憂, có nghĩa : Ăn no ngủ kỷ không lo lắng gì cả !... Có nhiều con liên quan đến Thành Ngữ Điển Tích như con Gà tuổi Dậu, thì tôi viết câu Thành Ngữ VĂN KÊ KHỞI VŨ 聞雞起舞 (là Nghe Gà gáy thức dậy múa may luyện võ ) lấy tích của ông ....

TỔ ĐỊCH 祖逖 (chữ nầy còn được đọc là THÍCH), người đời Tấn, từ nhỏ đã có chí lớn, ngoài việc học văn, mỗi sáng cứ nghe gà gáy là ông thức dậy luyện võ, trở thành người văn võ song toàn. Sau làm đến chức Trấn Tây Tướng Quân. Nên thành ngữ "Văn Kê Khởi Vũ" sử dụng cho hình con gà thì không còn gì thích hợp hơn.

Có nhiều con rất khó tìm câu chữ cho thích hợp, như con Chuột, con Rắn... thì trên mặt gối chỉ thêu thêm 2 chữ "Good-night" hoặc 晚安 (Vãn An nghĩa như Good-night) mà thôi.

Một hôm, tôi đang tạo mẫu cho tuổi Tuất, vẽ xong hình con Chó nằm dưới khóm hoa ngẩn đầu lên nhìn trăng, còn đang băn khoăn chưa biết phải hạ chữ gì, thì thời may có ông Cậu đến chơi. Ông Cậu nầy cũng là Cậu Chủ của Ba tôi ngày xưa, nên giỏi cả cầm kỳ thi họa, ông gợi ý và nhắc cho tôi về điển tích giữa Tô Đông Pha và Tể Tướng Vương An Thạch, rồi sẵn cây viết Nguyên Tử ông khoanh luôn cho tôi 5 chữ : HOÀNG CẨU NGỌA HOA ÂM 黄狗卧花陰 để hoàn tất mẫu gối thêu "Tuổi Tuất là con chó cò, nằm khoanh trong lò lổ mũi lọ lem!".

Về Điển Tích giữa Tô Đông Pha và Vương An Thạch như sau...

Vương An Thạch 王安石 là Tể Tướng đương triều thời Bắc Tống, chẳng những giỏi văn thơ mà còn giỏi về chính trị nữa (Vương An Thạch Tân Pháp, là cải cách chính trị nổi tiếng của ông lúc bấy giờ, ở đây, ta chỉ nói về văn chương). Tô Đông Pha là một quan Hàn Lâm, rất giỏi văn thơ (Trong Đường Tống Bát Đại Gia, ngoài Vương An Thạch ra, thì cha con Tô Đông Pha chiếm hết 3 ghế rồi) và có lẽ vì thế mà ông cũng hơi hợm mình, nên mới cả gan sửa thơ của Tể Tướng, vì ông cho Vương An Thạch đã nhầm lẫn, khi viết 2 câu thơ sau :

Minh nguyệt đương đầu KHIẾU, 明月當頭叫,

Hoàng cẩu ngọa hoa TÂM . 黄狗卧花心.

Có nghĩa:

Trăng sáng Kêu ngay ở trên đầu, và Con chó vàng Nằm giữa lòng hoa.

Ông cho là Tể Tướng đã lẫm cẫm nên nhầm, mới sửa lại là:

Minh nguyệt đương đầu CHIẾU, 明月當頭照,

Hoàng cẩu ngọa hoa ÂM. 黄狗卧花陰.

Có nghĩa:

Trăng sáng Soi ngay trên đĩnh đầu, và Con chó vàng Nằm dưới bóng hoa.

Vương giận, mới đày ông xuống miền Mân Nam (Vùng Phúc Kiến, Quảng Đông ngày nay). Một hôm, Tô Đông Pha đi dạo trong làng để thăm hỏi dân tình thì thấy một con chim lạ rất đẹp, mới hỏi thăm dân làng đó là con chim gì ? Dân làng đáp rằng : Đó là con chim Minh Nguyệt !. Tô nghe nói giật mình. Dân lại nói tiếp là, loài chim nầy chuyên tìm ăn loại sâu bọ màu vàng nằm giữa lòng hoa. Tô hỏi là loại sâu gì ?, thì dân bèn tìm ngắt một đóa hoa thật đẹp, nhưng ở giữa nhụy hoa có một con sâu màu vàng nằm cuốn tròn, mõm dài và mình đầy lông trông như một con chó con bé xíu, dân bảo con sâu đó tên là Hoàng Cẩu !. Tô bèn thở dài và chép miệng : "Thật đáng kiếp !". Ông trách cho sự dốt nát và hợm hĩnh của mình. Từ đó, mới chịu phục Tể Tướng là giỏi....

Thì ra hai câu thơ của Tể Tướng là để nói về 2 loài vật nầy:

Con chim Minh Nguyệt đang hót ở trên đầu, và...

Con sâu Hoàng Cẩu nằm rút mình giữa nhụy hoa.

Trở lại với...

Má Má tôi, bà có đôi mắt rất tinh tường và đôi tay khéo léo, không chút run rẫy khi cầm kim thêu, mặc dù đã trên 60 tuổi rồi. "Bà xã" và các cô em gái của tôi đều là "học trò" về thêu thùa của bà. Nhớ có lần, "bà xã tôi" thêu cái mỏ chim hơi to, các em đùa là "Cái mỏ chim bị xỉ mủ"; Lại có lần, một đứa em gái tôi thêu cái hàng rào màu đỏ và màu hường. Mấy đứa khác xúm nhau cười nhạo, thì cô em lại nói ngang rằng : "Hàng rào thì người ta muốn sơn màu nào thì sơn chớ, cười cái gì !". Mãi cho đến hơn 70 tuổi Má Má tôi mới thôi không còn thêu nữa.

Trong cuộc đời thêu thùa của bà, ngoài việc thêu các mặt gối cho người nhà nằm, bà còn thêu tặng cho các bà con em cháu khác... Nhớ một lần, cô Ba của tôi sanh em bé nhằm năm Tuất, bà bèn thêu cái mặt gối có con chó và câu "Hoàng Cẩu ngọa hoa âm" để tặng. Mấy hôm sau, Bà Nội tôi ghé nhà nhắc nhở Má Má tôi, sao tặng cái mặt gối "KỲ QUÁ VẬY!". Má tôi mới chợt nhớ ra rằng, dượng Ba của tôi là Thầy Thuốc Bắc họ HUỲNH (Hoàng) 姓黄. Câu "Hoàng Cẩu ngọa hoa âm" khác nào gọi con của cô dượng Ba là "Con Chó Vàng nằm dưới bóng hoa"!. Vỡ lẽ ra thì việc đã rồi, nên đành phải nín thinh luôn, may mà cô dượng Ba cũng không có để ý mà bắt lỗi gì hết, thiệt là hết hồn ! Nên... Nhiều khi không phải mình cố ý, hảo ý nữa là đằng khác, nhưng cũng làm ra những chuyện dễ "Giựt Mình"!...

2010                     2018                   2021                2024                2025                2026

Suốt một cuộc đời vất vả với chồng con, Má Má tôi vẫn kiên trì "Tướng phu giáo tử 相夫教子 : Giúp đỡ chồng và nuôi dạy con cái. Vừa làm dâu, vừa làm vợ, vừa làm mẹ trong gia đình bên chồng, lại phải vừa làm chị quan tâm giúp đỡ cho các em còn nhỏ dại khi bà Ngoại mất còn ông Ngoại thì đi về Tàu lúc các dì và cậu hãy còn chưa tới tuổi dậy thì...

Những tưởng Má Má sẽ đi trước "Tùa Hia" là Ba tôi, nào ngờ bà lại sống thọ hơn những 13 năm (2013-2026). Giờ thì "Ông Bà" đã gặp gỡ và đoàn tụ nhau rồi. Chúc cho Pá Pá Má Má sẽ luôn luôn hạnh phúc bên nhau trong cõi vĩnh hằng!

Nay nhân ngày LỄ MẸ, lại nhằm lúc MÁ MÁ mới vừa nhắm mắt ra đi, con xin chân thành ghi lại mấy hàng vội vả nầy. Như một nén hương lòng nguyện cho hương hồn của Má Má sẽ mãi mãi được thanh thản nơi miền cực lạc.

Má Má

 

Má Má là mẹ tuyệt vời,

"Tiểu thơ Ba Láng" thuở đời còn xinh.

Theo chồng vất vả linh đinh.

Cái Chanh buôn bán một mình sớm hôm.

Cái Răng tần tảo nuôi con,

Trở vế Ba Láng gót son rạng ngời.

Nội ngoại đồng loạt đổi đời,

Trưởng thành con cháu khắp nơi đạt thành.

Má Má nét mặt hiền lành,

Thọ niên chín tám mới đành ra đi.

Bao la lòng mẹ nói gì...

Chúng con chỉ biết khắc ghi trong lòng.

Má là biển rộng mênh mông !...

Đỗ Chiêu Đức

Kính tưởng nhớ nhân ngày

LỄ MẸ 2026

Thay mặt cho bà xã và các em, các con, các cháu...

Con trai đầu lòng của Má Má

杜紹德

Đỗ Chiêu Đức