Nụ Cười Em Năm Xưa - Nhạc & Lời: Nguyên Bích - Hòa Âm Hòng Công Luận - Ca Sĩ: Quang Tuấn

Nhạc & Lời: Nguyên Bích
Hòa Âm Hòng Công Luận
Ca Sĩ: Quang Tuấn

Mưa Nắng Hai Mùa…

  

Ta giấu mùa đông trong mắt nâu
Để tâm cảm nhận phút ban đầu
Để tan hơi lạnh lùa sau gáy
Để giấc nồng nàn suốt đêm thâu

Ta đón mùa đông thật an nhiên
Có ai nhung nhớ trọ trước thềm
Có ai thỏ thẻ lời tâm sự
Có một sáng về thật bình yên

Mùa đông ơi hỡi mùa đông
Hè ai gửi nắng sưởi ấm lòng
Hòa chung nhịp sống theo tùng lúc
Mưa nắng hai mùa bước song song.

Kim Oanh

Mùa Đông 2026

Khúc Mưa Qua

Hạnh phúc mềm như bông
Trong tận cùng chờ đợi.
Lòng rung khẽ cơn giông,
Ta nhớ ai thở dài?

Mưa rơi trên phố vắng,
Mưa rơi trên đường xưa
Ta, nỗi buồn sâu lắng,
Ngồi quạnh hiu, nghe mưa!

Tìm đâu thời áo bay?
Tiếng hát chiều thu phai,
Đưa chân người rong ruổi,
Tiễn tình ta, ngậm ngùi!

Như chưa từng quên nhau,
Để còn ươm nỗi nhớ,
Như chưa từng thương đau,
Để còn ru mộng hờ!

Đêm, ôi đêm khôn cùng!
Buồn, ta cây sầu đông
Chờ mùa sang, trút lá,
Chờ người qua, rũ lòng!

Ngủ ngoan giấc mộng đầu,
Đường mưa đã chìm sâu,
Cơn mê dài, mê mải…
Nên tim đau, mệt nhoài!

Nên làm sao nguôi ngoai?
Một giòng sông quên lãng,
Một trời thơ mênh mang,
Chở đời nhau muộn màng!

Hạnh phúc buồn như trăng,
Trên lối về, thinh lặng.
Soi dấu mưa nhạt nhòa,
Xóa vết chân người qua…

Tưởng Dung

Tóc

  

Kỷ niệm ngọt ngào hương tóc em
Văn khoa tiếng guốc thật thân quen
Từng đêm tóc vẫn bay vào mộng
Dệt những vần thơ em rất em

Tóc rối như lòng bối rối thêm
Tình cờ gặp gỡ muốn làm quen
Đất trời nghiêng ngả trên vai nhỏ
Mấy kiếp mấy đời được có em

Cây cải về trời bởi gió đưa
Nhìn theo mỏi mắt những chiều mưa
Nón không đủ lớn che dòng tóc
Cay đắng kiếp nầy anh cũng ưa

Tóc xõa ôm lưng những ngày vui
Tung tăng chạy nhảy rộn tiếng cười
Vô tình tà áo bay quấn quýt
Cho gã si tình mê hụt hơi

Nắng hong tóc gội những trưa hè
Hoa bưởi thơm lừng dáng Bến tre
Sóng nước Cửu long say màu mắt
Thướt tha yểu điệu đón anh về

Tóc ngủ đêm xuân ngào ngạt hương
Hồn anh bỗng chốc hoá thiên đường
Gối chăn hoa bướm chừng hư ảo
Mây trắng bồng bềnh tiên thiên hương

Tóc che má thẹn dấu môi hôn
Đời bỗng thơm tho hết giận hờn
Lớp lớp hoa rơi trăng sao rụng
Rừng thu thay áo ngộp từng cơn

Nũng nịu tóc thề thêm vấn vương
Hồn ai phiêu lạc mất quê hương
Thôi đừng nhìn lại thêm hờn tủi
Cắn tóc nghiêng thành khói gió sương

Vuốt tóc làm duyên dễ chết người
Tương tư mấy kiếp vẫn chơi vơi
Áo bay hứng tóc bay ngây ngất
Thương cả dáng đi lẫn dáng ngồi

Vào đời vào mộng tóc mê say
Ba sinh hương lửa mấy đêm ngày
Trăm cay nghìn đắng qua dâu bể
Tóc vẫn thèm ru thơ ngây hoài...

MD. 12/18/01
LuânTâm

Anh Học Khiêu Vũ

Rumba, Besame Mucho

Cuối thập niên 1990 nơi anh cư ngụ tự nhiên có phong trào đi học khiêu vũ, Ball Room DU ancing. Bộ môn này vừa vận động cơ thể, giúp trí nhớ, vừa xả stress. Lại ra vẻ mình cũng yêu mến “nghệ thuật”, không khiêu vũ cứng nhắc như sinh viên Quân Y đi diễn hành ngày Quân Lực VNCH năm xưa.

Thế là anh và bà xã đi học khiêu vũ những bài học riêng, private lessons. Học phí khá cao, 75 đô một giờ những năm đó. Cô giáo, là Certified Dance Instructor, gốc Nam Mỹ, từng là Champione và cũng đã là giám khảo nhiều cuộc thi khiêu vũ nghệ thuật. Bài học đầu tiên cô giáo dạy phải thả lỏng cơ thể. Cô nói khiêu vũ là ca hát với chuyển động, “Dancing is singing with motions”, không được cứng nhắc. Thứ hai là phải ăn mặc đẹp, râu tóc phải gọn gàng.

Sang bài học thứ hai, cô giáo nói sau bài đầu, đêm về cô bị Nightmare! Ác mộng! Hỏi cô tại sao. Cô nói vì nhớ tới đôi giày của anh! Vừa to, vừa thô, không đúng giày khiêu vũ. Lý do là chân anh số 8 1/2 nhưng thường mua giày số 9 1/2 đi cho thoải mái. Thế là cô nói nên mua 2 đôi giày khiêu vũ, một đôi cho những điệu thường, một đôi đế cao mũi thon để khiêu vũ những điệu Latin. Cô có một cửa hàng bán đồ khiêu vũ. Cô mời mua 2 đôi, một đôi thường giá 175 đô, đôi Santiago gót, cao mũi nhọn 200 đô. Anh đành phải nghe lời cô giáo, mua cả 2 đôi.

Sang đến bài học thứ 5, cô khuyến khích: “Bạn có năng khiếu, nếu chịu khó học sẽ tiến xa”. Anh nghĩ có lẽ cô nói câu này với hầu hết học viên. Rồi cô cho biết 6 tháng nữa sẽ có một buổi trình diễn vĩ đại, thi khiêu vũ, Dance Competition, tại Hotel Del Coronado, sẽ có cả ngàn khán giả. Trong số đó có một hai màn trình diễn Pro-Am (Professionals & Amateurs) giữa những chuyên gia khiêu vũ và những người học nhảy tài tử. Cô mời anh làm tài tử, khiêu vũ một màn cùng cô là nhà nghề. Cô sẽ luyện cùng anh một điệu Latin, khoảng 10 đến 15 giờ học. Anh hỏi thêm các chi tiết khác. Cô nói ngày biểu diễn cần mướn y phục khiêu vũ đẹp và mua một bàn VIP có ẩm thực cho thân hữu mình, 10 người, chỉ khoảng 2000 đô. Được xem và tham dự trình diễn, chừng 4 tiếng đồng hồ. Anh thấy mấy món “linh tinh” này nhiều quá, không nhận lời, nói sức và tuổi mình không theo nổi. Cô nói “Please, just do it for me” (Vui lòng đi, làm vì tui). Đến lúc này anh bèn cầm tay cô, đặt lên đầu gối phải của mình. Anh co, duỗi đầu gối. Chắn chắn cô cảm thấy có tiếng “lạo sạo” rất nhẹ trong khớp gối. Anh kể mấy năm trước đi trượt tuyết, bị một Skier đụng mạnh, anh té ngã trên một dốc cao, đứt một dây gân (ACL), phải giải phẫu. Đành làm cô thất vọng!

Anh tiếp tục học thêm với cô Giáo sư khiêu vũ gần 10 giờ học tư nữa. Sau đó có lớp Ball Room Dance tại Balboa Park, chiều thứ Bảy và Chủ Nhật. Mỗi chiều một giờ, dạy tập thể (Group lessons), có 3 đô mỗi học viên một lần. Có đủ lớp: sơ cấp, trung cấp và cao cấp (Beginers, Intermediate and Advance). Anh và bà xã cùng một số bạn cũng theo học cả nhiều tháng. Cô giáo anh cũng là một trong nhiều huấn luyện viên.

Vài năm sau, phong trào học Ball Room Dance rồi cũng tàn. Có lẽ một phần “ai rồi cũng già”. Anh và nhiều bạn thôi học khiêu vũ. Có một kỷ niệm với một ông bạn cùng học. Ông ta nói khiêu vũ với Cô giáo như lái xe Mercedes, khiêu vũ với bà xã thì như lái xe vận tải. Anh cười và nói: Bạn không sợ cấp trên của bạn nghe được, bạn sẽ được mời ngủ ngoài Salon à?

Một ông bạn khác nói với anh là học khiêu vũ, nhớ cho đúng các các chuyển động (figures) còn khó hơn nhớ các chi tiết Cơ Thể Học. Ông ta có vẻ hãnh diện tỏ ra thuộc bài kể tên các chuyển động như Telemark, Chassé, Pivot, Spin Turn, Corté, Contra Check… và nhiều nữa. Anh nghe lùng bùng cả lỗ tai!

Một ông bạn cao niên nghe thấy, nói: Thôi các ông ơi, ráng đi cho vững, không té ngã là quý rồi.

Anh vừa xem lại ngăn tủ. Hai đôi giày khiêu vũ có bám bụi, nhưng trông vẫn còn khá mới. Một thoáng nhớ những ngày qua. Nhớ những kỷ niệm vui. Nhưng chắc chắn anh không tiếc cơ hội trình diễn khiêu vũ trước cả ngàn khán giả tại Hotel Del Coronado.

Trần Văn Khang

Phần phụ lục:
- Wedding Dance: https://www.youtube.com/watch?v=o9v_nS2QybQ
- Ca khúc Luân Vũ Ngày Tân Hôn, vài đôi bạn trẻ đã dùng khai mạc dạ vũ dịp Tân Hôn: https://www.youtube.com/watch? v=ao0KWDdlgfk&list=PLXRqSoCAhHBtiSvxhGzRSOkJeYbRr0uDn&index=28

GỬI EM THOÁNG HƯƠNG THU

GỬI EM THOÁNG HƯƠNG THU
Tôi gửi em chớm vàng thu đến
Như dã quì một dạo đơn sơ
Chiều tan trường cùng đến dốc mơ
thả tình mộng vào trong sương khói.


Tôi gửi em âm cuồng sóng gọi
Ngày mênh mông, hụt hẫng, chơi vơi
Sương thu lắng. Hồn mềm, chân mỏi
Hoàng hôn nghiêng bóng nắng ngang trời.


Tôi gửi em hạt sương trên lá
Ánh lưu ly, màu nắng hiền hòa
làm lăng kính soi mùa sương tỏa
Nhớ làm sao thuở ngát đường hoa!


Tôi gửi em khoảng trời viễn xứ
cùng hương thu trong gió miên man
Thu nói hộ tôi lời tình tự
khi về trên lối nhỏ chiều sang.


Tôi gửi em xa xăm mắt nhớ
Dõi trông về phố cũ, đường xưa
Gửi thêm ánh thu buồn muôn thuở
thay tiếng lòng theo gió ngân đưa.


Gửi một bóng trăng thu vời vợi
làm đèn soi giấc ngủ em hồng
Trăng theo mộng tìm hương đất mới
về bên tôi cho thỏa chờ mong.
HUY VĂN

BÓNG THỜI GIAN
Gió chuyển mùa sang, cây vàng lá
Theo vòng nhật nguyệt, cỏ úa màu
Trời nhuốm heo may, tàn nắng hạ
Đã mấy thu rồi, ta mất nhau!

Bên kia bờ biết ai còn nhớ
Bên này sông bước lạc, chân hoang
Bến phù sa bên bồi, bên lỡ
Nẻo phù vân hoa rụng, mơ tàn.

Ước gì gom được bóng thời gian
Ép cánh hoa mơ giữa rộn ràng
để xanh non nước, thơm giấc ngủ
và mộng ngày thơ mãi hiền ngoan.

Ra đi không hẹn ngày trở lại
Nhạt nhòa kỷ niệm lúc tiễn đưa
Thời gian hờ hững còn trôi mãi
nên nhớ và quên...như nắng, mưa!

Vàng lá bâng khuâng gió cợt đùa
Bên trời thấp thoáng ánh sao thưa
Ngày rũ tà dương, đêm cổ tích
Hỏi thầm: Bên ấy đã thu chưa?
HUY VĂN


NHỚ VỀ ĐÀ LẠT
BÌNH MINH
Đồi nương vọng tiếng buôn làng
Gió đưa nắng lướt trên hàng thông reo
Sương giăng bóng núi lưng đèo
Suối trườn khe đá, bướm theo nắng về
Vườn ai vàng, tím Pensée
Tung tăng gót nhỏ, tóc thề Em bay
Sương còn đọng cánh trên vai
Đã nghe ấm áp một ngày cao nguyên .

HOÀNG HÔN
Lâm Viên ngã bóng dài thung lũng
Rừng gọi chim muông, gió thoảng..buồn!
Sương cũng chao mình trên lá cỏ
Không gian vọng lắng một hồi chuông .

Ngày trôi theo nắng mờ nhân ảnh
Mây cũng nằm im giữa đỉnh trời
Hồ soi bóng nước trong hiu quạnh
Chập chùng phố núi gọi trùng khơi .

ĐÊM
Đêm lạnh! Tình nồng trên Thủy Tạ
Đèn soi mờ ảo bóng tình nhân
Cà phê thả khói vào hoang dã
Hương rừng theo gió gọi tri âm .

Bâng khuâng du khách chờ đêm lắng
Lãng đãng, mơ hồ lụa sương giăng
Dường như có tiếng lòng xa vắng
Hòa suối rừng khuya gọi bóng trăng .

MƯA
Trời, mây, đồi, núi chung màu
Lá, hoa sướt mướt, đỉnh sầu gió lay
Ngàn thông hiu hắt lạnh đầy
Mưa qua thung lũng đưa ngày vào đêm
Dốc lầy cho phố buồn thêm
Thương Em quang gánh nặng trên lối về
Nơi đây Mưa gọi tình quê
Cao nguyên xa vắng, cà phê đắng hồn.
HUY VĂN

LỜI TẠM BIỆT
Trời cao nguyên chiều buông nắng nhạt
Bước loanh quanh,blòng không muốn dời chân
Mới chớm hè mà đã lạnh bâng khuâng
cho hồn lắng theo núi đồi Đà Lạt.

Trong hơi thở còn sương lành, gió mát
Làm sao đi, khi mộng tưởng còn đầy
Chưa quay bước đã mơ hồ tiếng hát
của suối ngàn và hoa lá, cỏ cây.

Đành là chuyện bể dâu trời định phận
sao lòng đau một tiếc nuối âm thầm
Bao mộng ước giờ đã thành thương hận
vừa hoa niên đã lận đận phong trần.

Thì cũng đành về xuôi theo định mệnh
Bỏ sau lưng vườn mộng thắm hoa mơ
Tuổi đôi mươi vừa dệt mấy vần thơ
đã cay đắng mang dấu buồn thế kỷ.

Lửa chinh chiến len vào đời "học sĩ"
Đốt thanh xuân , thiêu cả mộng bình yên
Mai ta đi, lòng trĩu nặng ưu phiền
Buồn gác trọ, ngậm ngùi trang nhật ký.

Lời tạm biệt xin nhắn mây, gửi gió
Câu giã từ đành giữ lại trên môi
Chào Đà Lạt. Chào "Nỗi Buồn Gác Trọ"(*)
Chân về xuôi, hồn ở lại núi đồi.

HUY VĂN
( Mùa Động Viên 1972 )

(*) Tác phẩm của các nhạc sĩ Hoài Linh- Mạnh Phát 

Thu Đến Ròi Đây Em Có Hay

 

Thu về rồi đó! Phải không Em?
Sao nắng còn vương vấn bên thềm
Phương này nỗi nhớ vàng theo lá
Bên ấy hình như mưa trắng đêm ?

Thu đến cho lòng thương nhớ ơi
Chiều xưa mây ngủ giữa lưng trời
Thẫn thờ chân bước lên đồi vắng
Lặng đếm giọt buồn theo lá rơi .

Thu tím hoàng hôn, mây lướt gió
Rừng phong lãng đãng khói sương trầm
như thể đất trời ngưng nhịp thở
để nghe sầu lắng khúc hoài âm.

Thăm thẳm một màu thu lạnh vắng
Miên man mây phủ bóng sơn khê
Tiếng lòng hay tiếng thu đọng lắng
khi bóng trùng khơi ngập lối về?!

Ai gửi hồn thu qua ngàn dặm
cho ngày vàng võ với heo may
Hắt hiu sương khói hôn làn tóc
Thu đến rồi đây! Em có hay?

HuyVăn

 

Ước Ao

 

Ước gì anh nắm lấy tay em
Một lần thôi em sẽ không quên
Chắc hẳn là bàn tay anh ấm?
Em sẽ run những ngón tay mềm

Một lần thôi, dù chỉ vài giây
Anh hãy hôn lên tóc em đây
Khi anh hờ hững không trở lại
Theo bước anh tóc em là mây

Ước gì anh cùng đi với em
Một đoạn đường thôi, trong hoàng hôn
Em sẽ bảo thời gian dừng lại
Để anh nhìn thấy mắt em buồn

Em sẽ vì anh, em làm thơ
Lòng em sẽ ướt lúc trời mưa
Lòng em sẽ nhạt theo màu nắng
Sẽ ngậm ngùi theo ánh trăng mờ

Ước gì anh đến tìm gặp em
Một hôm thế giới bỗng lặng im
Một hôm em thấy mình hạnh phúc
Nghe tim mình mơ chuyện nhân duyên

Kim Loan

Cánh Nhạn Lẻ Loi

Xướng: Cánh Nhạn Lẻ Loi

Mênh mông bát ngát ánh tà dương
Thoáng cánh chim bay lẻ bạn đường
Một chiếc thuyền con trên sóng nước
Hai hình bóng nhỏ mặt trùng dương
Trời xanh vách núi xa thăm thẳm
Đất đỏ bờ lau mọc cạnh đường
Hỏi nhạn về đâu đơn lẻ bóng
Ngàn khơi tiếng vọng gợi sầu thương.

Tuyến Lê Sydney
23-3-2018
***
Họa: Tiếng Chim Gọi Đàn

Vỡ tổ chim đành vượt đại dương
Ước mong tao ngộ bạn chung đường
Dệt thơ trao gởi tình đồng cảm
Tấu khúc đăng đàn nghĩa cố hương
Từ lúc thành niên luôn khuất nẻo
Đến nay tuổi hạc vẫn tha phương
Lời thề quang phục còn vương vấn
Chiến hữu muôn phương vững lập trường.

Lâm Hoài Vũ
Ago 03 , 2026

Nhạc Sầu Tương Tư - Hoàng Trọng - Kim Trúc

Sáng tác: Hoàng Trọng 

Trình bày: Kim Trúc

Buổi Sáng Ra Vườn

 

Sớm mai

mở cửa ra vườn,
nghe bầy chim nhỏ
hót mừng nắng tươi.
Vượt qua giấc ngủ đông dài,
lộc non cuống quýt chen vai cành gầy.

Sớm mai
trời nhẹ hây hây,
gió lùa vạt nắng
làm đầy không gian.
Ra vườn chầm chậm bước chân,
sợ làm đau ngọn rau non vừa trồi.

Trồng vào đây
chút xa xôi,
hương nồng của quế,
tím vời tía tô.
Giậu mùng tơi, khóm bạc hà,
liếp rau húng lủi đậm đà tình quê.

Ra vườn,
sống lại giấc mơ,
ngôi nhà thơ ấu
bên bờ sông Hương.
Trồng vào đây những yêu thương
xưa, còn quanh quẩn trong vườn sáng nay.

Sông-Hương

Mảnh Vườn Xanh

Vui thú điền viên một mảnh vườn

Khung trời xanh ươm màu lá thắm

Tách cà phê thả hồn xa thẳm

Nhớ khung trời bao nỗi vấn vương....

Ai đã qua rừng thẳm dậm ngàn ...?

Áng mây trôi lạc loài cánh nhạn

Cõi hoang vu suối nguồn đã cạn

Giữa đất trời nỗi nhớ mênh mang

Nắng chan hòa bàng bạc trời xanh

Màu lá thắm gợi niềm luyến nhớ

Kỷ niệm đẹp tình thơ một thuở

Mãi đợi chờ ngày tháng mong manh....!

Dấu chân xưa lạc bước đường về...

Mây trắng phủ khung trời xa thẳm

Cánh vạc bay dậm ngàn lá thắm

Cõi trời xa vạn dậm lê thê.........!

Ảnh & Thơ: Ngư Sĩ

 

Ức Sơn Tuyền 憶山泉 - Ngô Dung (Vãn Đường)

(Ngô Dung 吳融 tự Tử Hoa 子華, người Sơn Âm, Việt Châu, đỗ tiến sĩ năm Long Kỷ đời vãn Đường)

Nguyên tác Dịch âm

憶山泉 Ức Sơn Tuyền

穿雲落石細湔湔 Xuyên vân lạc thạch tế tiên tiên,
盡日疑聞弄管弦 Tận nhật nghi văn lộng quản huyền.
千仞灑來寒碎玉 Thiên nhận sái lai hàn toái ngọc,
一泓深去碧涵天 Nhất hoằng thâm khứ bích hàm thiên.
煙迷葉亂尋難見 Yên mê diệp loạn tầm nan kiến,
月好風清聽不眠 Nguyệt hảo phong thanh thính bất miên.
春雨正多歸未得 Xuân vũ chính đa quy vị đắc,
只應流恨更潺湲 Chỉ ưng lưu hận canh sàn viên.

Dịch nghĩa

Nhớ Con Suối Miền Núi

Một dòng chảy xiết thấp thoáng trong mây, quanh co trên đá
Tiếng róc rách như tiếng sáo tiếng đàn
Từ độ cao cả ngàn sải, nước rơi xuống tung toé như ngọc vỡ
Vực sâu thăm thẳm phản chiếu khoảng trời xanh biếc
Sương khói mê ảo, lá cây mọc loạn nên khó thấy
Trăng sáng đẹp, gió rì rào nghe không muốn ngủ
Lúc này mưa xuân đang nặng hạt chưa thể về được
Chỉ có thể trút bỏ nỗi buồn cho dòng nước cuốn đi

Dịch thơ

Nhớ Con Suối Miền Núi

Xuyên mây vạch đá chảy tràn lan,
Chiều xuống nghe như tấu sáo đàn.
Nước đổ từ cao như ngọc vỡ,
Vực sâu xanh thẳm giống trời lam.
Khói mê lá loạn nhìn khó thấy,
Trăng đẹp gió hiền thức vẫn ham.
Mưa rớt nặng nề về chửa được,
Thả buồn theo nước chảy miên man.

Lời bàn

Từ kiểu luồn lạch (xuyên mây vạch đá) đến tiếng nước chảy (tấu sáo đàn, như ngọc vỡ) đều là đặc thù của suối núi. Cây lá, sương khói, vực sâu, trăng gió... đều nên thơ.

Hai câu mở đề:

Cho biết khá rõ về con suối: chảy từ trên cao và len lỏi giữa đá, âm thanh phức tạp như hòa nhạc.

Hai câu 3 & 4:

Tả cái vĩ đại của con sưối: Nhìn lên thì thấy nước đổ xuống gây âm thanh của ngọc vỡ (dùng văn tả thác để tả suối). Nhìn xuống vực thì thấy nước đọng thành hồ phản chiếu trời xanh (lượng nước phải nhiều lắm).

Hai câu 5 & 6:

(Nhìn cảnh vật hai bên suối) thì không rõ vì khói (do hơi nước bốc lên) và lá (rậm rạp) lay trước gió che khuất tầm nhìn. (Nhìn lên trời) thì trăng vẫn đẹp khiến thức hoài để ngắm.

Hai câu kết:

(Đột nhiên có) trận mưa lớn. Chả nên quan tâm, nhân lúc mưa xuân cản đường về, thì cứ ngồi nghỉ, thả buồn trôi theo dòng suối, một nỗi buồn dịu ngọt, vu vơ. Tuyệt vời.

  Con Cò

***

Nhớ Suối Núi

Xuyên mây vạch đá nước như bay,
Tựa sáo đàn nghe vọng suốt ngày.
Ngọc vỡ tung rơi ngàn trượng đấy,
Trời xanh in bóng một khê này.
Khói mờ lá dậm nhìn đâu thấy,
Gió mát trăng thanh ngủ khó say.
Nặng hạt mưa xuân về chẳng được,
Nỗi buồn trút bỏ suối trôi ngay.

Mỹ Ngọc.

Jul. 25/2026.

***

Góp ý của Bát Sách:

Góp Ý Cho Bài ỨC SƠN TUYỀN Của Ngô Dung.

Cám ơn những góp ý của anh Giám và anh Tâm. Đọc xong, thấy phân vân, không biết mình hiểu có đúng ý tác giả không.

Tựa bài thơ là Ức Sơn Tuyền, nghĩa là tác giả nhớ lại cảnh cũ, nhưng mấy câu chót thì mình thấy tác giả đang có mặt tại chỗ, mắc mưa, không về được.. chữ hận cũng khó hiểu: sao lại hận, hận cái gì ? Chữ thứ 5 của câu chót phải phiên âm là cánh mới đúng luật bằng trắc.

Bài này có nhiều chữ khó.

&Tận là hết, chết, hết sức như tận tâm, tận tụy; tận ngôn là nói hết lời.

Vậy tận nhật là hết ngày hay cả ngày? Cả ngày hay tối ngày thì hợp lý hơn.

&Sái: rảy nước, vãi ra, tan ra, thoát ra (như sái lạc là thong dong, thoát khỏi mọi ràng buộc). Câu này có chữ hàn, rất khó hiểu

&Toái : vỡ nát.

&Hoằng: sâu thăm thẳm. Tên sông.

&Hàm : chứa, thấm đẫm.

&Tầm: tìm. Đơn vị đo. Rồi. Chẳng bao lâu. Vẫn như cũ.

&Sàn viên : dáng nước chảy chậm, róc rách. Bên trên thì nước chảy mạnh, rơi như ngọc vỡ, bên dưới thì chảy chậm, nghe như trái ngược, nhưng khi suối đi hết chỗ dốc đứng, tới chỗ dốc lài thì nước chảy chậm.

Nhớ Suối Núi

Xuyên mây, lách đá, chảy miên man,
Ngày tối nghe như tiếng sáo đàn,
Ngàn nhận nước rơi như ngọc vỡ,
Hang sâu phản chiếu bóng trời lam.
Khói mê, lá loạn nhìn không rõ,
Trăng đẹp, gió hiền, khó ngủ êm.
Mưa xuân rơi nặng chưa về được,
Gửi hận theo dòng nước tràn lan.

Bát Sách.

(Ngày 30/07/2026)

***

@ ý kiến của Phí Minh Tâm :

...sao lại hận, hận cái gì ?

Chữ hận恨 ngoài nghĩa oán hận còn có nghĩa sầu muộn hối tiếc, tình cảm với cái gì mình không làm được. Ở đây thi nhân nhớ lại cảnh suối rừng và nhớ lại vì bị mưa nên không về nhà được. Tuy nhiên bài thơ được làm thời Vãn Đường, giai đoạn loạn lạc chiến tranh triền miên. Nỗi sầu của tác giả có thể không chỉ là nhớ nhà, mà còn là nỗi bất lực của một trí thức trước thời cuộc đất nước Trung Hoa suy tàn vào cuối thời Đường. pmt

***

Con suối miền núi

Nước tuôn theo đá theo mây trôi
Róc rách nghe như tiếng sáo trời
Tung toé từ cao y ngọc vỡ
Vực sâu thăm thẳm xanh trùng khơi.
Sương mờ cây rậm che không thấy
Trăng sáng gió đùa khó nghỉ ngơi
Mưa đổ ào ào lưu bước khách
Nỗi sầu nước chảy hận bời bờ

Thanh Vân
***
Nhớ Suối Rừng

Xuyên mây vỗ đá tiếng lanh tanh
Nghe thoảng suốt ngày đàn sáo quanh
Ngàn thước nước rơi ngọc lạnh vỡ
Một đầm sâu thẳm biếc trời xanh
Khói mờ, lá rậm tìm không thấy
Gió mát trăng thanh ngủ khó thành
Nặng hạt mưa xuân về chẳng được
Buồn này trút bỏ suối trôi nhanh!

Song thất lục bát:

Tiếng thanh thanh xuyên mây vỗ đá
Nghe suốt ngày ròng rã rạng ngời
Ngọc lạnh vỡ, ngàn thước rơi
Một vùng sâu thẳm in trời biếc xanh
Tìm không thấy khói thành, lá thấp
Ngủ sao đành gió mát trăng trong
Mưa nặng hạt về không xong
Buồn này gửi suối ra sông, biển đầy!

Lộc Bắc

Jul2026

***

Nguyên tác: Phiên âm:

憶山泉-吳融 Ức Sơn Tuyền – Ngô Dung

穿雲落石細湔湔 Xuyên vân lạc thạch tế tiên tiên
盡日疑聞弄管弦 Tận nhật nghi văn lộng quản huyền
千仞灑來寒碎玉 Thiên nhận sái lai hàn toái ngọc
一泓深去碧涵天 Nhất hoằng thâm khứ bích hàm thiên
煙迷葉亂尋難見 Yên mê diệp loạn tầm nan kiến
月好風清聽不眠 Nguyệt hảo phong thanh thính bất miên
春雨正多歸未得 Xuân vũ chính đa quy vị đắc
只應流恨更潺湲 Chỉ ưng lưu hận cánh sàn viên

Nguyên tác bài thơ có đăng trong sách của các thời đại Trung Hoa:

Đường Anh Ca Thi - Đường - Ngô Dung 唐英歌诗-唐-吴融

Đường Thi Cổ Xuy - Kim - Nguyên Hảo Vấn 唐诗鼓吹-金-元好问
Đường Bách Gia Thi Tuyển - Tống - Vương An Thạch 唐百家诗选-宋-王安石
Thạch Thương Lịch Đại Thi Tuyển - Minh - Tào Học Thuyên 石仓历 代诗选-明-曹学佺
Ngự Định Toàn Đường Thi - Thanh - Thánh Tổ Huyền Diệp 御定全 唐诗-清-圣祖玄烨

Giải nghĩa các chữ khó:

Sơn tuyền: Suối tự nhiên chảy ra từ núi thường trong mát; không chỉ là nguồn nước uống mà còn là một cảnh quan thiên nhiên đẹp, được ca ngợi trong văn thơ. Một ẩn dụ cho nhân cách hoặc tư duy cao quý và trong sáng, thường được dùng để ca ngợi tư cách của một con người.

Tiên tiên: tiếng nước chảy róc rách hoặc hình ảnh nước phun, rửa sạch, reo vui. Trong ngữ cảnh này mô tả dòng suối nhỏ chảy len lỏi qua đá và mây.

Quản huyền: nhạc cụ thổi (quản - ống sáo) và gảy (huyền - dây đàn). Ở đây ví tiếng nước chảy như tiếng đàn sáo.

Tận nhật: suốt cả ngày

Nhận: đơn vị đo chiều dài cổ của Trung Hoa ngày xưa (tùy thời đại, 1 nhận bằng khoảng 7 đến 8 thước, tương đương 1,84 – 2,4 mét). thiên nhận: ngàn nhận, chỉ vách đá dựng đứng với độ cao ngất ngưởng.

Sái lai: nước bắn tung, vẩy xuống.

Toái ngọc: ngọc vỡ, ví vệt nước suối tung bọt trắng xóa như những viên ngọc tan vỡ.

Hoằng: chỉ một mảng nước hoặc dòng suối nước trong và sâu. nhất hoằng là một làn nước, một vũng nước nhỏ.

Hàm: chứa đựng, bao bọc, soi bóng.

Sàn viên: tiếng nước chảy róc rách triền miên không ngừng, hoặc hình thái dòng nước tuôn chảy lững lờ đầy tâm sự.

Dịch nghĩa bài thơ:

Ức Sơn Tuyền Nhớ Con Suối Miền Núi

Xuyên vân lạc thạch tế tiên tiên

Một dòng nước thấp thoáng trong mây, quanh co trên đá, reo lên những tiếng róc rách,

Tận nhật nghi văn lộng quản huyền

Suốt cả ngày, cứ ngỡ như nghe tiếng sáo tiếng đàn.

Thiên nhận sái lai hàn toái ngọc

Từ vách cao ngàn trượng rơi xuống, dòng suối lạnh tung toé như ngọc vỡ

Nhất hoằng thâm khứ bích hàm thiên

Khi thành một vùng sâu thẳm trải dài về phía xa, màu nước xanh biếc như ôm trọn cả bầu trời.

Yên mê diệp loạn tầm nan kiến

Sương khói mịt mù, lá cây mọc hỗn loạn khiến người ta muốn tìm suối mà khó thấy.

Nguyệt hảo phong thanh thính bất miên

Đêm trăng thanh gió mát, nghe tiếng suối, lòng thao thức chẳng thể ngủ yên.

Xuân vũ chính đa quy vị đắc

Lúc này trời đổ nhiều mưa xuân, ta lại đang chịu cảnh lưu lạc chưa thể trở về quê.

Chỉ ưng lưu hận cánh sàn viên

Đành gửi gắm nỗi hận ly hương vào dòng suối, khiến tiếng nước càng thêm nức nở nghẹn ngào.

Bình luận:

Bài thơ được sáng tác khi tác giả Ngô Dung (850 – 903) đang chịu cảnh ký lữ 羁旅- lưu lạc giang hồ, xa quê hương vào thời Vãn Đường, giai đoạn triều đại nhà Đường khủng hoảng trầm trọng, chiến tranh loạn lạc nổ ra liên miên.. Tiết trời đang là mùa xuân, mưa dầm dề ngăn trở đường về quê nhà. Đứng trước cảnh ngộ bế tắc của bản thân và thời cuộc, nghe tiếng suối núi bên tai, nhà thơ bùi ngùi nhớ về một dòng suối cũ (có thể ở quê nhà Việt Châu, nay thuộc Thiệu Hưng, Chiết Giang), từ đó mượn cảnh suối để ngụ ý tiếng lòng sầu muộn của kẻ tha hương.

Về nội dung với tình và cảnh giao hòa, bài thơ bắt đầu bằng những nét vẽ sinh động về thanh âm và hình ảnh của dòng suối trong núi. Suối không chỉ là vật thể vô tri mà có linh hồn: biết gảy khúc “quản huyền", biết hóa thành "ngọc".

Tuy nhiên, tâm điểm của bài thơ nằm ở hai câu cuối. Nỗi hận "quy vị đắc" (chưa thể về) biến tiếng suối vui tươi ban ngày thành tiếng khóc than nức nở về đêm. Nỗi sầu của tác giả không chỉ là nhớ nhà, mà còn là nỗi bất lực của một trí thức trước thời cuộc loạn lạc cuối thời Đường.

Về nghệ thuật với bút pháp tinh tế tận dụng thính giác và thị giác: tác giả vận dụng tài tình phép thông cảm (synesthesia), nghe tiếng suối thành đàn sáo, nhìn làn nước sâu thấy cả bầu trời.
Cặp câu 3-4 và 5-6 đối xứng hoàn chỉnh:
Câu 3: Thiên nhận (cao ngất) sái lai (động) hàn toái ngọc
(ngọc vỡ lạnh)
Câu 4: Nhất hoằng (sâu thẳm) thâm khứ (tĩnh) bích hàm thiên
(bầu trời xanh)
Câu 5: Yên mê diệp loạn (cái mịt mờ hỗn loạn ban ngày)
tầm nan kiến (tìm khó thấy)
Câu 6: Nguyệt hảo phong thanh (cái sáng sủa thanh tịnh ban đêm)
thính bất miên (nghe không ngủ)
Câu cuối “lưu hận” đã nhân cách hóa dòng suối, thành người bạn tri kỷ đang khóc cùng dòng lệ của thi nhân.

Dịch thơ:

Suối Miền Núi

Xuyên mây trên đá tiếng thì thầm,
Như sáo đàn vang chốn thảo lâm.
Ngọc vỡ lạnh rơi từ nghìn trượng,
Một vùng nước biếc tận xa xăm.
Lá sương đầy loạn khó nhìn thấy,
Trăng thanh gió mát chẳng yên nằm.
Mưa xuân dầm dãi chưa về được,
Suối chảy đem buồn thấu tận tâm.

Mountain Spring by Wu Rong

Through clouds and on rocks and stones, it softly splashes and gleams,
All day long, it sounds like flute and zither themes.
Pouring from thousand-fathom heights, a cold, shattered jade,
Sinking into a deep pool, where the blue skies fade.
Lost in mist and tangled leaves, its source is hard to sight,
Under the bright moon and fresh breeze, its sound keeps me awake through the night.
The spring rains fall heavily and my return home is delayed,
So the flowing stream must carry my sorrow in the murmuring cascade.

Commentary:

The poem blends sound, sight, and emotion into a unified aesthetic experience.
The first couplet uses auditory imagery: the spring as music.
The second couplet shifts to visual brilliance: jade-like water, sky-like depth.
The third couplet creates an ethereal atmosphere: mist, leaves, moon, wind.
The final couplet reveals the poet’s inner sorrow, turning natural sound into emotional resonance.

@ý kiến của Phí Minh Tâm:

Nghĩa của bài thơ được chép lại từ Thi Viện. Dường như trong bài thơ này Thi Viện xài nguyên tác của Ngô Dung, nhưng lại dịch dị bản của NĐTĐT của nhà Thanh.

Câu 2:

Nguyên tác: 盡日疑聞弄管弦 Tận nhật nghi văn lộng quản huyền

nghĩa: Suốt ngày ngỡ như đang nghe ai đó gảy đàn, thổi sáo.

Thi viện: Tiếng róc rách như tiếng sáo tiếng đàn

Dị bản: 杳杳疑聞弄管弦 Yểu yểu nghi văn lộng quản huyền

nghĩa: Thấp thoáng, tiếng sáo và tiếng đàn dìu dặt.

Câu 4:

Nguyên tác: 一泓深去碧涵天 Nhất hoằng thâm khứ bích hàm thiên

nghĩa: Một hồ nước sâu trải dài về phía xa (dưới) bầu trời xanh

Thi viện: Vực sâu thăm thẳm phản chiếu khoảng trời xanh biếc

Dị bản: 一泓深註碧涵天 Nhất hoằng thâm chú bích hàm thiên

nghĩa: Hồ nước xanh ngọc thẳm sâu soi bóng cả khoảng trời bao la.

Góp ý của Huỳnh Kim Giám

憶山泉 Ức sơn tuyền

Từ 憶=ức trong đầu đề cho người đọc biết rằng thi nhân đang nghĩ đến một một hình ảnh trong quá khứ, hay trong trí tưởng tượng, không phải về một cảnh hiện tại. Lời thơ rất hay, với những từ ngữ làm người đọc có thể liên tưởng tới những âm thanh và phong cảnh bên suối trên núi. Nhưng cũng có những câu nói về bối cảnh đương thời của bài thơ, với một số từ khó hiểu, nên thi nhân muốn nói gì thì người đọc chỉ có thể đoán ... mò!

湔湔=tiên tiên là một từ tượng thanh (onomatopoeic) để tả tiếng nước chảy róc rách, hay tinh tinh, và cũng được dùng để tả nước trong suốt, (có thể từ nghĩa gột, rửa của 湔). Từ kép này đã được dùng từ thời Nam Tống (tk 4) trong bài thơ Thạch lưu thiên (石流篇) của Hà Thừa Thiên (何承天)

煙迷葉亂尋難見 Yên mê diệp loạn tầm nan kiến

Không thể thấy gì? Đứng trên núi cao, và có thể thấy được trời xanh phản chiếu trên vực sâu, tại sao lại không thể thấy gì đó vì khói mù, lá bay? Phải chăng “yên mê diệp loạn“ hàm ý cảnh chiến tranh?

月好風清聽不眠 Nguyệt hảo phong thanh thính bất miên

風清=phong thanh đã được dùng từ thời Nam triều Lương Nguyên Đế (梁元帝) và trong bài thơ Bạc Tương khẩu (泊湘口) của Đái Thúc Luân (戴叔伦). Cụm từ đươc dùng để nói đến một thời hay xã hội thanh bình như trong Hình Loan truyện (峦传) của Ngụy thư. Thi nhân mất ngủ trong một đêm trăng thanh gió mát, lạ không?

春雨正多歸未得 Xuân vũ chính đa quy vị đắc

正=chính nghĩa là đang, 多=đa là lắm, nhiều nói đến mưa nặng hạt. Mưa nặng hạt thì tại sao lại không thể trở về? Tại sao câu này đi tiếp ngay sau câu 月好風清聽不眠 nguyệt hảo phong thanh thính bất miên (làm sao mà có trăng thanh gió mát khi trời đang mưa nặng hạt)? Phải chăng thi nhân muốn nói rằng mưa gió thời loạn không cho phép thiên hạ trở về thới thanh bình thuở xưa mà thi nhân đang mơ tưởng?

只應流恨更潺湲 Chỉ ưng lưu hận canh sàn viên

Cụm từ 流恨=lưu hận đã đươc dùng từ thời Hán để chi những hối hận, oán giận không nguôi. 潺湲=sàn viên vừa có nghĩa là nước chảy chầm chậm, vừa có nghĩa nước mắt chảy ròng ròng; và hàm ý trong câu này nối tiếp nghĩa câu trước ám chỉ thời chinh chiến loạn lạc.

Ngô Dung “hận” ai đến phải khóc ròng trong một đêm trăng thanh gió mát, hận triều đình trụy lạc sắp làm mất nước, hay hận chính mình bỏ phí cuộc đời theo đuổi nghiệp binh rồi hoạn lộ, thay vì tìm một lối sống bình an?

g.

  

Trăng Ly Biệt

Giờ ăn trưa, Thuý Liên dở tờ báo mang theo ra đọc, và như mọi lần Thuý Liên mở mục “Chuyện cười” đọc trước và cũng như mọi lần, đôi khi Liên lỡ cười thành tiếng vì câu chuyện quá buồn cười. Vô tình Liên làm rơi chiếc muỗng nhỏ của ly cà phê. Liên chưa kịp nhặt thì ai đó đi ngang đã cúi xuống và để chiếc muỗng lên bàn. Vẫn say mê đọc nên Liên nói theo phản xạ mà không ngừng lên:

- Thank you!

- Dạ, thưa chị, không có chi.

Ủa, tiếng Việt! Ai nói vậy? Sở này đâu có ai người Việt. Liên ngửng phắt đầu lên. Trước mặt nàng là một ông da vàng tóc đen trông lại có vẻ quen quen.
- Ủa … Ông là…người Việt ?
- Cái đó thì chưa chắc, nhưng tôi là người biết nói tiếng Việt.
Hừ, chưa gì mà đã dở cái giọng ỡm ờ. Liên nghiêm mặt:
- Cảm ơn ông.
Rồi Thuý Liên cúi xuống làm ra vẻ chăm chú đọc.
- Có những người dở báo ra là đọc ngay chuyện vui cười, tôi thì trái lại, khi dở tờ báo mới ra thì xem ….
Ông ta ngần ngừ, chờ cho Liên tò mò mà đặt câu hỏi nhưng Liên, đâu có ngu mà mắc lừa, Liên vẫn giả bộ chăm chú đọc và còn giả bộ cười hinh hích như là đang thú vị với mẩu chuyện tiếu lâm.
- Tôi cũng thích đọc chuyện tiếu lâm nhưng chỉ đọc sau khi đọc…
Ông ta lại giả bộ ngừng, chờ xem Liên có bắt chuyện không.
Còn lâu, ba cái mánh tán tỉnh của đàn ông, Liên, đâu có lạ gì và Liên, vẫn làm ra vẻ không biết đến ông ta đang đứng bên cạnh. Biết ngay mà, chờ không nổi nên ông ta tự động tiếp tục:
- Mục mà tôi đọc đầu tiên khi mở tờ báo ra là mục “ Cáo phó “ …
Liên, nghĩ thầm “ Điên, mát dây, khùng” nhưng vẫn làm thinh. Chờ vài giây, ông ta…đành độc diễn tiếp:
- Tôi đọc cáo phó trước để kịp phân ưu và báo tin cho bạn bè biết mà thăm viếng, nghĩa tử là nghĩa tận …

Liên bực mình, cầm tờ báo đứng dậy nhưng ông ta vẫn tiếp tục lải nhải:
- Chị nghĩ đúng không?
Trời đất, sao lại có người khùng tới mức này!
- Xin lỗi...
Liên, tính chỉ rời đi nhưng lại buột miệng:
- Chắc ông làm báo hay bán hoa, cần săn tin để đăng phân ưu hay bán vòng hoa …
- Khiếp thật! sao ngày xưa chị hiền lành mà bây giờ...
Hả, ngày xưa? Thuý Liên, ngừng lại, mở to mắt nhìn, nhìn từ đầu đến chân, rồi chăm chăm nhìn mặt “người nhiều chuyện”… Ai vậy nhỉ? Trông thì nhang nhác quen quen nhưng… Chịu! không nhớ nổi!
- Sao ? Không nhận ra ai à?
- Xin lỗi, tôi không nhớ ra.
- Thế cái người thường ngồi sau lưng chị khi đi cours?
Liên lại chiếu tướng ông ta nhưng vẫn:
- Chịu! nhưng mà ông ngồi sau lưng tôi, tôi lại không có con mắt sau gáy nên không nhìn thấy ông..
- Ha ha… vẫn không hết làm tàng, làm phách, làm cao.
- Làm tàng, làm phách, làm cao ? Tôi? Tôi làm tàng, làm phách, làm cao?
- Chứ còn ai vào đây. Thế chị không biết là ngày xưa chị bị tụi tôi gọi là “ con nhỏ làm cao “ à. Lầm lầm lỳ lỳ, chăm chỉ đi cours nhưng không bao giờ bắt chuyện với ai, bây giờ vẫn vậy, mặc cho người ta nói vẫn lặng thinh, không thèm tò mò hỏi lại.
Liên phì cười:
- Bây giờ thì nhớ ra rồi, ông Tiếu, chuyên viên kể chuyện tiếu lâm và phá phách. Hôm nay ông tiếu ngạo giang hồ đâu mà lạc đến đây?
- À tôi đến để xin thực tập, tình cờ vừa vào đến đây thì gặp người quen, tình cờ có dịp làm quen, chọc chơi cho bõ, bõ ….
- Bõ ghét ? Tôi làm gì mà ông ghét tôi?
- Ai nói tôi ghét chị hồi nào?
- Ông vừa nói “ Chọc chơi cho bõ..
- Bõ nhớ, bà chị ơi! Mà bà làm ơn bỏ cái chữ ông xa lạ đó đi. Tha hương ngộ cố tri mà ông, ông cái gì?
- Tui ít khi gọi mấy ông là anh lắm, trừ khi thật lớn tuổi để tôi coi là anh, còn ai cũng kêu “ông”, ông ráng mà chịu, mà kêu vậy chứng tỏ ông cũng chưa già lắm, chưa đủ tuổi làm anh tôi...
- Lúc này … có nhiều thay đổi, không im như thóc mà hay..móc họng.

... Đấy, đấy, buổi đầu họ gặp lại nhau, buồn cười như thế đấy... Và tình cờ ông Tiếu, mà sau này Liên, cứ réo tên là ” Ông Tiếu lâm ơi”, Gặp gỡ cũng chẳng tình cờ vì xếp lớn thấy cùng là người Việt nên cho ông ta thực tập với Liên,, với lại chẳng ai muốn nhận người thực tập, phải chỉ dẫn, mất thì giờ…
Liên, vẫn tiếp tục gọi Tiếu là ông và để đáp lễ Tiếu cũng không ngần ngại gọi Liên, là bà:
- Chẳng lẽ bà gọi tôi là ông mà tôi kêu lại là chị thì có vẻ tôi ….tôi là ông chủ...
- Và tôi là người làm ? Quá quắt!
- Đó là bà nói, trong khi thực sự bà đang là thầy tôi, thưa bà thầy.
- Đàn ông đàn ang mà mồm năm miệng mười. Tội nghiệp cho ai bị làm vợ ông.
Tiếu làm ra vẻ buồn rầu:
- Bà xã tôi hiền lắm, hiền cùng cực, mà các cụ nói hiền quá hoá, hóa…
- Hoá đần. Hứ, ông cậy tài giỏi, chữ nghĩa đầy bồ nên chê vợ ngu đần.
- Lại cũng bà nói, tôi chỉ định nói là hiền quá hoá không khôn.Từ nay nhớ bớt lanh chanh, nhảy xổ vào miệng người khác khi người ta chưa dứt câu. Nhưng thú thật, tôi gặp bà như cá gặp nước, như rồng gặp mây, vui ơi là vui. Những cái pha trò hay kể chuyện dí dỏm của tôi không làm cho bà xã tôi cười được, lý do ra là bà ấy chẳng hiểu gì cả, mặt cứ nghệt ra, chán ơi là chán!
- Chứ không phải là ông pha trò dở quá hay sao?
- Vẫn chưa chừa móc họng. Tội nghiệp cho ông bạn tôi, chịu gì nổi, được cho ăn ngon nhưng lại bị móc ra.

Đó, ông ta khen Liên, một cách … cà chớn như thế đó. Nhưng thật tình mà nói Thuý Liên, thấy vui hẳn lên vì lúc nào cũng có chuyện để mà bốp chát nhau, khiến đầu óc trở nên linh hoạt. Liên, luôn luôn phải nghĩ những câu không phải là đối thoại mà là đối thọi nhau, hà hà ...có tức nhưng mà vui, thua thì tức mà chọc được đối phương tức thì vui vui. Nhưng tức thì có tức mà tức cười.

Các cụ có câu “lửa gần rơm lâu ngày cũng bén”. Gần nhau thì vui vui mà khi về nhà thì lại nhớ nhớ thành ra không biết là rơm đã bén lửa chưa.
Họ cùng làm, cùng về chung chuyến xe nên có những lần chung bước trên công viên ngay gần đó, ngắm sông, ngắm nước, ngắm cây và đến mùa đông tuyết phủ âm thầm cùng lội tuyết ra về. Có lần Liên, vội vàng đi trước, quay lại thì thấy Tiếu nhởn nhơ đi sau, lại còn tinh nghịch dẫm chân lên những dấu giày để lại trên tuyết của Liên,.
- Trên con đường một chiều em đi trước anh theo sau nên chẳng bao giờ gặp nhau.
Tuy trêu Tiếu vậy nhưng … nhưng Liên, nghe âm ấm trong lòng và như được trẻ lại, sống lại cái thuở ban đầu thiếu sót những thơ và mộng như người ta thường kể trong truyện tình lãng mạng.
- Này, tại sao bây giờ bà dễ thương mà ngày xưa bà hắc ám quá vậy. Biết có kẻ đổi tính dễ thương như bây giờ dám ngày xưa cũng có “anh theo Ngọ về”.
- Chứ không phải tôi với ông khắc khẩu gặp nhau là cãi nhau nên tôi dễ ghét hay sao?
- Nếu ghét được thì sung sướng biết mấy… Tôi thích những người thông minh, dí dỏm, nghịch ngợm.
...Và khi chiếc lá đầu tiên đổi màu bay ngang cửa sổ, Tiếu thẫn thờ than thở:

- Ngô đồng nhất diệp lạc, thiên hạ cộng trị thu ((Từ Mai -Trần Huy Bích)

- Ừ! Ngô đồng một chiếc lá rơi
Mọi người đều biết thu thời đã sang. (2)
- Ai dịch vậy?
- Tây đui!
Thế là những bài thơ tuyệt tác của mùa thu được đem ra đọc cho nhau nghe.
- Tại sao mùa thu lại khiến người ta nhớ quê, nhớ nhà. Nhiều hôm buồn tê tái nhớ: nhớ hồ con Rùa, nhớ đường Tự Do, nhớ vườn Tao Đàn và trời ơi nhớ cả tiếng rao bán hàng rong…
- Nhà tôi trong hẻm, trong khu vườn rộng, hôm nào sáng trăng, tôi theo trăng lên lỏi giữa các cành lá, tuyệt vời! Nhớ quá!
- Sáng trăng sáng cả vườn chè, Một gian nhà nhỏ đi về có nhau...(1)
- Hồi đó nghe radio “Một đêm ánh trăng thanh rọi xuống khắp đồng quê bao la, bao la”. (1)…tôi lại nhớ ngày còn sống ngoài Bắc, đêm trăng sáng trải chiếu ngoài sân, nằm trong lòng bà nghe bà kể chuyện cổ tích rồi ngủ quên.
- Lý Bạch có bài thơ nổi tiếng “Tĩnh Dạ Từ”

Sang tiền minh nguyệt quang

Nghi thị địa thượng sương

Cử đầu vọng minh nguyệt

Đê đầu tư cố hương (Lý Bạch)

Nghĩa là

Trăng chiếu sáng đầu giường.

Phủ mặt đất như sương

Ngửng đầu nhìn trăng sáng

Cúi đầu nhớ cố hương (2) 

- Nhiều người cũng thích bài “Nguyệt Hạ Độc Chước” của nhà thơ:

Hoa gian nhất hồ tửu,

Độc chước vô tương thân.

Cử bôi yêu minh nguyệt,

Đối ảnh thành tam nhân.

Nguyệt ký bất giải ẩm,

Ảnh đồ tùy ngã thân.

Tạm bạn nguyệt tương ảnh,

Hành lạc tu cập xuân.

Ngã ca nguyệt bồi hồi,

Ngã vũ ảnh linh loạn.

Tỉnh thì đồng giao hoan,

Tuý hậu các phân tán.

Vĩnh kết vô tình du,

Tương kỳ mạc Vân Hán.(Lý Bạch)

- Ừ,

Rượu một bầu bên khóm hoa
Không ai, riêng mình ta
Nâng ly mời trăng già
Mời bóng nữa là ba
Trăng chẳng biết rượu trà
Bóng quanh quẩn bên ta
Chúng mình bạn gồm ba
Thưởng thức mùa xuân ca
Ta ca trăng bồi hồi
Ta múa trăng vàng rơi
Tỉnh rồi cùng vui chơi
Say thì đành chia phôi
Mãi mãi vẫn bên nhau
Ngân Hà hẹn mai sau (2)

Tàu có nhiều thơ hay nhưng súc tích quá, ít lãng mạng, trầm bổng như thơ Việt. Có những bài, những câu mà hầu như ai cũng biết:

Em không nghe mùa thu

Dưới trăng mờ thổn thức

Hình ảnh kẻ chinh phu

Trong lòng người cô phụ (Tiếng Thu-Lưu Trọng Lư)

Hay

Sáng trăng trải chiếu hai hàng

Bên anh đọc sách bên nàng quay tơ (1)

- Tôi thích xem hoạt cảnh Trăng sáng vườn chè “sáng trăng sáng cả vườn chè, một gian nhà nhỏ đi về có nhau...”(1) . Thấy thanh bình gì đâu...

- Hầu như các thi sĩ Việt Nam đều làm thơ có trăng, nhưng yêu trăng nhất phải kể Xuân Diệu, Hàn Mặc Tử. Trong khi thơ trăng của Xuân Diệu tình tứ lãng mạng thì Hàn Mặc Tử quằn quại vì trăng.

- Nhớ có bài hát “Ai mua trăng tôi bán trăng cho” …ca ong ỏng suốt ngày trên radio nhưng học trò ai cũng thích “ Thuyền ai đậu bến sông trăng đó, Có chở trăng về kịp tối nay” (1)

- Những bài thơ về trăng của Xuân Diệu mới thấm làm sao.

Trăng nhập vào đây cùng Nguyệt lạnh

Trăng thương chẳng nhớ hỡi trăng tàn

Đàn buồn đàn lặng, ôi đàn chậm

Mỗi giọt rơi tàn như lệ ngân (Nguyệt Cầm- Xuân Diệu)

- Nghe mệt! nghe mấy bài hát trung thu hay hơn.

Bóng trăng trắng ngà có cây đa to có thằng Cuội già ôm một mối mơ...(1)

Thuý Liên, làm điệu bộ theo bài hát

- Con nít!

Nghe nè “ Trăng soi sáng ngời treo trên biển trời. Tình ơi! Một nàng Liên,, Thủy rủ chàng Tiếu tếu ra ngồi nhìn trăng....(1)

...Tình cờ ngày làm việc cuối cùng của Tiếu lại rơi vào một tối thu. Tan sở Tiếu rủ Liên, đi dạo công viên cạnh bờ sông ngắm trăng vì đêm đó rằm trung thu, trăng sáng vằng vặc trên trời.

Hai người đi bên nhau chầm chậm, không ai nói câu gì. Một lúc rất lâu sau Liên, lên tiếng:

- Tôi đố ông

Lòng thiếp tựa bóng trăng theo dõi

Dạ chàng xa tìm cõi Thiên San (Chinh Phụ Ngâm-Đặng Trần Côn)

Là thơ ai?

Tiếu không trả lời mà ngâm nga:

- Chàng từ đi vào nơi gió cát

Đêm trăng này nghỉ mát phương nao (Nhớ Mong-Đoàn Thị Điểm)

Tuy Chinh phụ ngâm không nổi tiếng bằng truyện Kiều nhưng những câu thơ nghe thật thanh tao, tôi thích nhất mấy câu

Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy

Thấy xanh xanh những mấy hàng dâu

Hàng dâu xanh ngát một mầu

Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai (Xuất Chinh-Đặng Trần Côn)

- Phút chia tay bao giờ cũng buồn vì mỗi người một ngả, không biết có dịp gặp lại không và không biết ai sầu hơn ai, giống bài thơ “Hoài Thượng Biệt Hữu Nhân” của Trịnh Cốc:

Dương Tử giang đầu dương liễu xanh

Dương hoa sầu sát độ giang nhân

Sổ thanh phong địch ly đình vãn

Quân hướng Tiêu Tương, ngã hướng Tần (Trịnh Cốc)

- Ừ,

....Liễu xuân rủ bến sông Dương

Hoa đơm cành rũ sầu vương lòng này

Ly đình tiếng sáo chia tay

Tiêu Tương người đến, Tần này thiếp đi …(2)

- Ai dịch vậy?

- Không biết, có lẽ “tây đui” ….

Trời về khuya, trăng lên cao dần, thả ánh vàng trong vắt xuống dòng sông. Đáy sông được soi sáng lấp lánh những ánh đèn sáng phản chiếu từ những toà nhà cao bên dòng sông. Nước chao nhẹ, cảnh vật dưới sông trở nên huyền ảo, như thật như mơ từ một cõi thần tiên nào đó. Trong khóm lau tiếng dế thỉnh thoảng kêu vang như đệm nhạc cho cành liễu đong đưa bên bờ sông vắng...

Ánh trăng lát vàng con đường mòn công viên, soi sáng những bông hoa vàng nho nhỏ mọc rải rác chen với cỏ xanh. Trăng vàng, hoa vàng, không gian ngập ánh vàng và áo mặc cũng màu vàng. Chưa bao giờ Liên, thấy nhiều màu vàng đến thế, nhiều ánh trăng đến thế.

Sao đêm nay nhiều trăng quá!...

Hương bưởi thơm rồi, đêm đã khuya (Buồn Trăng - Xuân Diệu), về thôi…

- Ừ, nhưng Liên, lại cười cười

Khách ngồi lại cùng em trong chốc nữa,

Vội vàng chi, trăng sáng quá, khách ơi.

Đêm nay rằm: yến tiệc sáng trên trời,

Khách không ở, lòng em cô độc quá. (Lời Kỹ Nữ -Xuân Diệu)

- Biết Huyền Kiêu không? Bài “Tương biệt dạ “

Hiu hắt giăng khuya lạnh bốn bề

Ý sầu lên vụt tới sao Khuê

Quý thay giây phút gần tương biệt

Vương vấn người đi với kẻ về...

....Ngồi suốt đêm trường không nói năng

Ngậm ngùi chén rượu ánh vàng trăng

Người xưa lưu luyến ra sao nhỉ?

Có giống như mình lưu luyến chăng? (1)

- Chắc giống, thôi về, “quân hướng Tiêu Tương, ngã hướng Tần” (1)

Đường dài hạnh phúc, cầu chúc cho người …. (1)

…… Một đêm trăng, tình cờ có việc đi ngang sở cũ Liên, chợt nhớ “trăng vàng” đêm xưa

Về ngang bến cũ

Nhớ chuyện ngày xưa

Bên dòng sông nhỏ

Thảm cỏ trăng vàng

Bên khung cửa nhỏ

Bướm trắng hoa vàng

Chia tay vội vàng

Dư âm còn lại

Trăng vàng còn đó

Hoa vàng nay đâu? (2)

Ừ, “Trăng ly biệt” đêm nào.... 

Ngày rằm đêm ấy nhiều trăng quá

Trăng trải vàng ra khắp lối đi

Hai người bên nhau đi chầm chậm

Biệt ly còn biết nói năng gì

Ven sông vẳng tiếng dế kêu vang

Liễu rủ đong đưa ánh trăng vàng

Hai người bên nhau đi chầm chậm

Sợ làm tan vỡ ánh trăng loang

Thi sĩ Huyền Kiêu có bài thơ

Tả cảnh chia ly cách đôi bờ

Nỗi sầu cao quá, lên cao quá

Lên tới Khuê rồi vẫn vương tơ... (2)

 (Mượn Vận bài thơ Trăng của Xuân Diệu)

Sao Khuê 

11- 2021

Chú thích:

(1) Tranh, Thơ hay lời ca trên mạng

(2) Thơ hay lời dịch thơ Sao Khuê

Tây đui là tui đây, nói lái.

Rồi Cũng Già - Sáng Tác: Vũ Thành An - Tiếng Hát: Đình Lộc

Sáng Tác: Vũ Thành An
Tiếng Hát: Đình Lộc
Thực Hiện: Oanh Dang