Thơ: Nguyễn Thanh Bình ( Bát Sách)
Nhạc: Phạm Anh Dũng & AI Suno
Hòa Âm: Phạm Anh Dũng
Hát: AI Sno
Thứ Năm, 4 tháng 6, 2026
Hãy Cho Tôi
Hãy cho tôi quyền tự do lựa chọn
Lựa chọn hướng đi của kiếp làm người
Chọn nơi mưu sinh, chọn người tri kỷ
Chọn lấy con đường thiện mỹ, tâm nhân
Hãy cho tôi quyền tự do ý thức
Tích lũy những điều suy nghĩ thâm sâu
Đừng bắt tôi phải kiềm chế tâm hồn
Hay hạn chế những phiêu lưu tư tưởng
Hãy cho tôi quyền tự do diễn đạt
Để nói lên những điều mình muốn nói
Để viết ra, để phơi bày sự thật
Về những bất công khi sống trong đời
Nhân quyền, chính là không mất tự do
Là độc lập khi mưu cầu hạnh phúc
Vì thành công không phải kiếm dễ dàng
Nếu không dựa vào khả năng tự hữu
Hãy cho tôi nhiều đường đi nước bước
Để chọn hướng nào tốt nhất mà đi
Để trưởng thành trong tự do lựa chọn
Để nâng cao giá trị một con người
Hãy cho tôi, Hãy cho tôi người ơi
Một nụ cười luôn hé nở trên môi
Một tự do để yêu tôi, yêu người
Để biết mình đang sống có tình thương
Hồng Vân
Lưu Lạc
Ta chỉ còn đây chút nắng chiều
Gió bụi xác xơ không quán trọ
Ngựa xe xa vắng nẻo cô liêu
Gắng gượng mà đi hết dặm hồng
Mai sau còn lại dấu chân không
Có loài hoa dại nào thương xót
Xin giữ giùm ta chút nắng trong
Đã mấy lần đi mấy lần sầu
Hẹn hò còn đến tận kiếp sau
Thuyền hoa cập bến không ai đón
Có phải vô duyên tự kiếp nào
Còn chút mây hồng áo tương tư
Để dành mai mốt gửi người xưa
Chân trời góc biển dù lưu lạc
Cũng được nâng niu chút hương thừa
Nếu có qua đây xin khóc giùm
Mưa nào kỷ niệm áo choàng chung
Nắng nào nghiêng nón hôn dòng tóc
Yêu đã thiên thu vẫn thẹn thùng
Rồi cũng biệt ly cũng tiễn đưa
Con đường hò hẹn trả gió mưa
Trăng sao thêu áo mây se tóc
Hoa cỏ ngậm ngùi theo dấu xưa
Nếu chẳng cùng đi chẳng cùng về
Giữ giùm chút kỷ niệm đam mê
Để dành kiếp khác làm mai mối
Mà nhận ra nhau vẹn ước thề….
MD 05/04/02
LuânTâm
(Trích trong TT”HƯƠNG ÁO”,MinhThư xb,MD,USA.2007, tr.37-38)
Những Bước Chân ...
Hai người bạn cũ tình cờ gặp lại nhau tại nơi làm việc, một chỗ rất nên thơ. Sở làm trông ra con sông nhỏ nước chảy êm đềm. Bên bờ sông là công viên xanh mướt, có liễu rủ, có sóc tung tăng, có trăng vàng và có cả hoa vàng li ti thêu thảm cỏ. Khoảng giữa sông có một cồn đất nổi lên, ở đó thấp thoáng một ngôi nhà mái đỏ, núp bóng cây liễu rủ tóc đong đưa... Toàn bộ như một bức tranh.
Họ thường cùng nhau đi dạo lối mòn của công viên khi vạt nắng chiều còn lưu luyến ngọn cây.
... Nhớ một ngày mùa đông, tuyết dày phủ mặt đường, một người bước trước, dấu giày in sâu trong tuyết, người kia nghịch ngợm đặt chân theo những dấu giày. Và tiếng cười ròn vang lên trong không gian lạnh giá.
Thời gian trôi qua trôi qua...
Hư vô thường của tạo hóa, hai người bạn xa nhau và chưa có dịp gặp lại nhau.
...Một ngày trở lại chốn xưa thì thấy cảnh vật dường như không đổi, kỷ niệm xưa ùa về...
Ta đến nơi này mây vẫn trôi
Xa xa cồn tím trổ hoa rồi
Đong đưa liễu rủ ngôi nhà đỏ
Rợn rợn chân trời mát xanh tươi
Ta đến nơi này sóng lăn tăn
Vàng hoa cánh nhỏ ủ ân cần
Thảm xanh cỏ biếc mưa còn ẩm
Sóc nhỏ trên cành thoăn thoắt nhanh
Ta đến nơi này nhớ dáng xưa
Bước chân ai đó khít khao vừa
Dấu giầy ai bước theo từng bước
Tuyết vẫn rơi nhiều dẫu rất thưa
Ta đến nơi này ngắm mây trôi
Hồng, xanh, tím, đỏ, ráng bên trời
Bên khung cửa sổ xưa cùng ngắm
Bao năm, mới đó, thoáng qua rồi ...
Sao Khuê
3-2016
Morocco Huyền Ảo Và Nỗi Nhớ
Mahia Palace- Marrakesh Morocco
Những nét vẽ ngoằn ngoèo, bí ẩn, màu vàng nâu đậm trên hai cánh tay trần của những cô bạn người Ả Rập mỗi khi họ về nước thăm gia đình và quay trở lại sở làm, những nét vẽ huyền bí ấy cứ thu hút ánh mắt tôi, tự hỏi không biết những hình vẽ ấy thể hiện điều gì, hay chỉ là nghệ thuật thôi? Ghislaine, cô bạn thân người Ả Rập làm cùng phòng giải thích:
-Mỗi người có một tên khác nhau, người vẽ sẽ dựa vào tên, ngày sinh và tính cách của mình mà vẽ, mỗi kiểu đều khác nhau, biểu tượng cho niềm vui, tình yêu, sự sung túc và câu chúc phúc cho người đó, ví dụ hình vẽ tròn, mandala nói lên sự trọn vẹn; những nét vẽ vươn lên như những sợi dây leo, ý nói hy vọng, phát triển đến sự thành công; vẽ con mắt, hình học là sự trừ khử những điều xấu, xui xẻo của cuộc đời. Hình vẽ ấy được gọi là Henna, người phụ nữ Ả Rập rất tin vào nét vẽ bói toán Henna này như bùa hộ mệnh của mình, không những là nét đẹp văn hóa, tín ngưỡng mà còn là thời trang nữa.
Tôi ngẩn người lắng nghe Ghislaine giải thích ý nghĩa của những hình vẽ như những ma trận bí hiểm trên mu bàn tay kéo dài lên trên cổ tay của nàng, ngoài ra nàng còn tặng tôi một chai dầu nhỏ, màu vàng đậm của hạt Argan, giải thích:
-Người ta lấy trái argan, tách lấy hạt bên trong, ép hạt này bằng tay trong cỗ máy đá cho ra dầu, dầu này làm tóc mềm, bóng, giúp mọc tóc, còn giúp da dưỡng ẩm, làm biến mất nét nứt nẻ ở da bụng cho phụ nữ mới sanh con vì có vitamin E và chống oxy hóa, ai đến Morocco cũng mua về làm quà cho bạn bè và người thân cả, mình tặng bạn dùng rồi cho mình biết kết quả nhé.
Tôi mở lớn cặp mắt nghe Ghislaine kể về Casablanca, Rabat- Morocco như những điều huyền bí ở một đất nước nằm ở phía Tây Bắc Châu Phi, sát với Đại Tây Dương và biển Địa Trung Hải.
Tôi mơ được đến nơi này để tận mắt nhìn thấy vùng sa mạc rộng lớn với những con lạc đà rảo bước trên nền cát nóng như những câu chuyện thần thoại đã đọc, những ngôi nhà làm bằng lá, đất, vôi và nước để giữ nguồn mát giữa khí nóng lên đến 40 độ C vào mùa hè.
-Tôi sẽ đến thăm đất nước bạn nhé!
-Thật sao!
Morocco là một trong những đất nước đã thôi miên tôi, từ khi quen những người bạn Ả Rập, từ những films như Gladiator, có cảnh sa mạc và đấu trường được quay ở đất nước này; The Mummy (xác ướp) nổi tiếng với đoàn lạc đà, đền cổ Ai Cập, cũng mượn sa mạc Morocco để quay, đặc biệt hơn cả là khu Ait Ben Haddou, của Ouarzazate được gọi là Hollywood của Morocco.
Tôi muốn tận mắt nhìn ngắm thành phố cổ màu đỏ ở Marrakesh, Fes; màu xanh cobalt của Chefchaouen, những con hẻm màu xanh lơ da trời đầy nghệ thuật; màu vàng sa mạc với những cồn cát cháy bỏng của Erfoud, đường đi vào sa mạc Sahara, cưỡi trên lưng những con lạc đà (dromadaire) chỉ có một bướu trên lưng và giỏi chịu sức nóng đổ lửa.
Đã có rất nhiều bài ca ngợi về Casablanca, trái tim hiện đại, nơi của tình yêu và hoài niệm; về Marrakech, Fes, cái nôi của du lịch, nghệ thuật giữa hiện đại và cổ xưa trộn lẫn trong một thành phố; về Chefchaouen đầy thơ mộng vì nằm trong vùng núi Rif, phía Bắc Morocco, gần biển Địa Trung Hải, nhà cửa ở đây được sơn màu xanh lơ của trời, yên tĩnh, nhẹ nhàng như thuộc một thế giới cổ tích!
Về Sahara huyền bí, sa mạc nóng lớn nhất thế giới, rộng lớn vô tận, ban ngày nóng chói chan, bốc lửa, ban đêm lạnh sâu, gió thổi làm cát đổi hình dạng mê hoặc, ánh mặt trời chiếu xuống tưởng chừng bước đi của mình chênh vênh, nhìn xa như có ảo giác, hình bóng ai đó chập chờn rồi biến đi như một bóng nước.
Trong cùng một đất nước Morocco mà mỗi thành phố có đặc điểm riêng, khác biệt nhau rõ nét.
Khi máy bay đáp xuống Casablanca-Morocco vào 7:00 sáng của một ngày tháng năm, tôi đinh ninh trời sẽ mát nhẹ như ở Orange County, nhưng một cơn gió nóng hổi phù vào mặt làm không sao thở nổi, tưởng mình đang ở trong lò nướng bánh mì mà ngọn lửa đang để mức cao nhất.
Đặt chân lên đất nước này, tôi nhớ bộ phim mang cùng tên Casablanca, nói lên sự hy sinh, danh dự, “tình chỉ đẹp khi còn dang dở” một nỗi buồn của hai kẻ yêu nhau mà không đến được với nhau, trái ngược hẳn với một thành phố nhộn nhịp, trung tâm kinh tế và thương mại, đông đúc, sầm uất, mang nét Âu Châu, Bắc Phi.
Bước vào Hassan II mosque, một nhà thờ Hồi giáo đẹp và lớn nhất thế giới, nằm sát bên bờ Đại tây dương, với những ngọn sóng nhẹ nhàng nhấp nhô bên dưới, vừa lãng mạn, hùng vĩ, và tân tiến; xung quanh có những quán café cho mọi người ngồi thưởng thức ngắm cảnh nhất là khi hoàng hôn xuống, ánh sáng từ những tia laser trên đỉnh cao của nhà thờ chiếu xuống thật khó tả hết cái đẹp tận mắt ngắm nhìn.
Rabat, thủ đô của Morocco, yên tĩnh, sạch sẽ, có cơ quan chính phủ, có cung điện hoàng gia với lính canh bên ngoài thay đổi theo giờ, mặc quân phục, ngồi trên ngựa rất oai phong. Nhà cửa xây theo kiểu Châu Âu, trồng nhiều hoa, những cây dừa cao ngất nghệu hai bên đường.
Tangier ngay cửa ngõ của Đại Tây Dương và Địa Trung Hải, thành phố của gió biển, thổi tung mái tóc, không khí mát mẻ, những ngôi nhà sơn bằng màu xanh lơ nhẹ rất nghệ thuật.
Xe đi tiếp đến Chefchaouen, thành phố xanh màu cobalt của bầu trời, nằm giữa lòng núi Rif, rất mát mẻ, lạ lùng và thanh bình làm sao.
Ouazzane hiện ra với những đồi núi xanh rì trồng olive, chà là, nơi yên tĩnh cho tâm linh, những nhà thờ với những chiếc loa treo bốn hướng chuẩn bị cho những buổi cầu nguyện của đạo Hồi, ai cũng che khăn chỉ thấy hai con mắt, nơi này ít khách du lịch. Buổi trưa nóng chói chan, ai cũng rút hết trong nhà, đặc biệt nơi đây rất nhiều mèo con, chó thì hiền khô nằm im phơi nắng, mắt lim dim không buồn sủa khi thấy khách lạ đến.
xưởng làm da thuộc với phân bồ câu.
Ngừng lại đặc biệt ở Fez hai đêm, trong khi những nơi khác chỉ một đêm, mới thấy được thành phố cổ này chưa bao giờ được phát triển với máy móc, tất cả làm bằng thủ công truyền thống, thuộc da bằng phương pháp cổ truyền; mới ở đầu thị trấn đã ngửi thấy mùi hôi thối của nước màu ngâm làm da thuộc; quan sát từ trên gác cao của xưởng, cả trăm thùng to, vuông tròn đầy ắp nước đủ màu, những người thợ làm việc giữa trưa nắng gay gắt, họ xắn quần nhảy vào thùng nước nhuộm màu bốc mùi hôi nồng nặc, chủ xưởng phát cho mỗi người tham quan một nhánh cây rau thơm bạc hà, để xua bớt mùi hôi, ông giải thích:
-Ở đây dùng phân chim bồ câu để thuộc da vì có chứa ammonia và chất kiềm tự nhiên, giúp làm mềm da động vật, loại bỏ lông và mỡ còn sót lại, giúp da dễ xử lý hơn trước khi nhuộm; đầu tiên da được ngâm trong nước và vôi, sau ba ngày họ thuộc da bằng cách dùng tay trộn phân bồ câu với da làm mềm da và tách lông, kế đó phải giặt nhiều lần cho hết phân bồ câu, rồi sẽ đem nhuộm màu, họ cũng dùng màu từ cây và khoáng chất tự nhiên chứ không dùng màu hóa học để nhuộm, cuối cùng là phơi trên mái nhà đầy nắng mà các bạn thấy đó.
Tôi tự nhủ:
-Chỉ mới vào đầu làng đã chịu không nổi mùi hôi thối này, thì làm sao dân sống ở đây có thể chịu đựng nổi mùi này từ ngày này qua ngày khác? Đã thế những người thợ làm việc trong thùng chứa nước màu với phân bồ câu, dưới ánh nắng gắt gao qua bao nhiêu ngày tháng, tôi thật phục họ đã phải ráng chịu đựng với cái mùi khó thở này!
Chủ xưởng da cũng chỉ cho chúng tôi cách phân biệt da thật, giả ra sao, da nào có chất lượng mềm, cứng tùy độ giặt, ngâm với phân bồ câu nhiều hay ít ngày. Công trình làm nên một thành phẩm bằng da tại Chouara Tannery là một giá trị truyền thống thủ công bảo tồn di sản Morocco.
Erfoud, nóng như lò lửa, mồ hôi chảy nhễ nhại khi bước ra khỏi xe có máy điều hòa, nổi bật với sa mạc Sahara, những cồn cát đỏ au, ngút ngàn, tua cưỡi lạc đà và những chiếc xe jeep nhảy cẫng, tung khách du lịch té nhào qua hai bên thành xe, hay đập đầu trên trần, tạo cảm giác mạnh, nên phải cài dây thật kỹ; buổi tối được ngắm bầu trời đầy sao chi chít, buổi sáng với ánh mặt trời với góc nhìn có một không hai.
Ngoài ra, đây là một thành phố hóa thạch cổ xưa, rất nhiều khung đá bằng marbre chứa sinh vật hóa thạch hàng triệu năm; người ta dùng hóa thạch làm bàn đá, đồ trang trí trong nhà, quà lưu niệm.
Tôi ái ngại khi tiếp xúc với những người làm việc trong sa mạc, tôi được biết đời sống họ rất thấp, nghèo đói, có những gia đình sống ở làng bên cạnh gần sa mạc Sahara cả mấy chục năm chưa từng bước chân ra khỏi nơi này, họ không cần thiết phải ra ngoài làng, vả lại cũng không có phương tiện để đi, họ chỉ sống bằng nghề dắt lạc đà, bán những đồ trang sức lặt vặt, nhà không có điện, không đủ ăn, họ chỉ sống nhờ vào tiền tips của du khách, không có lương tháng ổn định.
Đi tiếp nữa, vùng Todgha Gorge, với những hẻm núi sâu, vách đá cao hàng trăm thước, đường đèo uốn lượn thật ngoạn mục, cây cọ xen giữa núi đá, ánh sáng thay đổi tùy những nơi bị vách núi che, lúc tối, lúc sáng đẹp như trong phim, khách du lịch cho đây là Grand Canyon tại Bắc Phi. Hai bên đường bầy bán những khăn quàng cổ, vòng đeo tay bằng hóa thạch, mũ nón bằng da, đồ trang trí… tạo nên một cảnh tượng vui mắt từ thiên nhiên đến đồ làm bằng tay nhiều màu.
Thủ phủ phim sa mạc lớn nhất Châu Phi, được gọi là Hollywood của Morocco là vùng Ouarzazate, nơi đây có Atlas studios, các phim quay tại sa mạc và thành cổ đất đỏ Ait Benhaddou như Games of Thrones, Lawrence of Arabia, Stars Trek… Thành phố cổ này là di sản Unesco. Chúng tôi đứng trên núi cao nhìn xuống một lòng chảo rộng lớn bát ngát vùng đất đỏ, tưởng tượng đến những vó ngựa phi tung bụi đất, những màn đấu súng của nhiều phim đã được quay chiếu nơi đây.
Kết thúc ở Marrakesh, một thế giới sống động kiểu cổ tích sa mạc, với những chợ đêm nhiều màu sắc, người thổi sáo rắn, vẽ bói kiểu henna, nửa thành phố với khu chợ souks cổ, truyền thống, treo đầy đồ da, đèn bằng đồng, quần áo, ồn ào náo nhiệt và nửa thành phố mới hiện đại, kiến trúc màu đất nung đỏ cam khi ánh nắng rọi, nhìn từ trên cao như một thành phố sa mạc cổ đại.
Có ai hỏi tôi vài nét đặc biệt về Morocco, tôi xin tóm tắt như sau:
Nếu Chefchaouen là màu xanh lãng mạn, mộng mơ, Sahara màu vàng cát huyền bí của ngàn lẻ một đêm, Fes cổ xưa truyền thống, Casablanca hiện đại tân thời, Gorges Valleys núi đá hùng vĩ mê hoặc, Ouarzazate thành phố điện ảnh, thì Marrakesh màu cam đỏ của ánh mặt trời sôi động, huyền ảo.
Morocco đã được tôi vén màn bí mật, muôn màu, muôn vẻ, thành phố nơi vua sống thật giàu có sạch đẹp, yên tĩnh, có lính canh, còn nơi người dân đen thì khổ sở tội nghiệp với những nghề tự nghĩ ra để sinh sống qua ngày, không có đủ cơm ăn làm sao nói đến bảo hiểm tương lai cho con người?!
Ghislaine gặp tôi sau chuyến thăm đất nước quê hương của cô ta:
-Cám ơn bạn đã đến thăm đất nước tôi, bạn đã tân mắt nhìn cuộc sống, con người và sinh hoạt của dân tôi rồi đấy! Quê hương tôi đẹp, cổ xưa, tôi hãnh diện đã sanh ra nơi đó, tài nguyên thiên nhiên phong phú lắm, nhưng vẫn nằm im lìm, chưa được khai thác; thật tình mà nói dân tôi khổ và nghèo lắm, chúng tôi phải di cư qua những nước Âu Châu, Bắc Mỹ… chúng tôi chỉ có thể về thăm nhà khi thấy nhớ cha mẹ già, nơi mình sanh ra thôi.
Tôi thông cảm, nắm lấy bàn tay có vẽ những hình Henna của bạn:
-Mình là những người rất may mắn, đang được sống ở đất nước tự do, có công việc và gia đình thật tốt, bạn đừng mặc cảm nhé! Những người di dân cùng mang chung một ý nghĩ: có môi trường sống, an ninh, hệ thống giáo dục, y tế tốt hơn, tìm công việc có bảo hiểm tương lai cho mình và gia đình mà!
Sỏi Ngọc
Montreal, May’26
Đây là link hình ảnh Morocco May’26https://photos.app.goo.gl/agqG34XPXmgnAEtg9
Thứ Tư, 3 tháng 6, 2026
Tìm Lại Thu Xa
Dạ khách bâng khuâng nắng sắp tà
Xào xạc âm quen dồn kỷ niệm
Mơ hồ hương nhẹ thoảng vừa qua
Gió ơi giữ lại hãy ngừng im
Lắng tiếng tơ lòng nhịp trái tim
Thơ thẩn vàng sân rơi rụng lá
Hoài trông cảnh cũ vẫn im lìm
Chim chiều lẻ bạn lẫn trong sương
Len lỏi cành cao gửi mộng thường
Nhàn nhạt trăng non màu ủ rũ
Sáng soi trăng hỡi bóng người thương
Kim Phượng
Em Rủ Rỉ Rằng
Gom mây nhột gió để nhốt ngày
Chả cần vịn đến lời bỏng cháy
Mà ánh trăng cuồng líu ríu say.
Em lại thì thầm chỉ đêm nay
Vãi trăng rắc sáng trải làm ngày
Cuộn gió làm mồi nhen lửa cháy
Cho khối kẻ khờ ngất ngư say.
Em lại... Ừ thì, ta đêm nay
Kê nắng làm đêm gió làm ngày
Vì em ta nguyện làm mồi cháy
Đốt cạn đêm cuồng líu qíu say!
Hà Nội, đêm 23 tháng 10/2023
Đặng Xuân Xuyến
Cà Phê Thứ Bảy
Em chẳng bao giờ thích uống cà phê,
Nhưng thứ bảy em theo anh ra quán,
Anh muốn bên em phút giây thư giãn,
Giữa ồn ào của phố xá cuối tuần.
Anh đưa em đến la Madeleine,
Chọn một bàn nhỏ mình ngồi bên nhau,
Những bàn ghế nâu, tường nhà màu nâu,
Cà phê nâu bưng ra còn hơi khói.
Ly chocolate nóng cho em. Anh gọi.
Anh và em riêng trong một không gian,
Mời em điểm tâm với bánh Croissant,
Bánh mới nướng thơm giòn mùi bơ Pháp
Anh chiều em mua thêm phần bánh ngọt,
Orange dream Cake màu vàng cam ngon,
Uống chocolate nóng chắc phai môi son
Ăn miếng bánh chắc mùi son bay mất.
Anh vẫn thích cuộc đời là sự thật,
Đâu vì màu son, màu phấn điểm trang,
Chốc nữa hôn em anh sẽ thích hơn,
Vì đôi môi em có mùi vị ngọt.
Thứ bảy có nhiều cuộc tình hò hẹn,
Có ai vào quán cà phê như mình?
Niềm vui đôi khi không tốn nhiều tiền,
Ly cà phê đủ cho tình gần lại.
Anh vẫn thích cuộc đời là thứ bảy,
Một ngày thảnh thơi trọn vẹn cho nhau,
Vào quán cà phê chia từng giọt sầu,
Chung từng giọt vui có em tri kỷ.
Cà phê với em. Tình yêu chỉ thế,
Không xa hoa, không mơ mộng hoang đường,
Em cũng thích đời đơn giản dễ thương,
Thứ bảy sau lại cùng anh ra quán.
Nguyễn Thị Thanh Dương.
( May 4, 2013)
Vị Ân Nhân Của Người Việt Tị Nạn
Tháng tư đen đã qua nhưng dư âm vẫn còn vọng trong lòng người. Mỗi năm một tháng tư, hơn năm mươi năm rồi vết thương tuy liền da nhưng nỗi đau vẫn âm ỉ khôn nguôi. Nước mất nhà tan là nỗi đau lớn nhất của tất cả những người yêu dân tộc, yêu quốc gia. Sài Gòn sụp đổ dẫn đến hàng chục ngàn di tản và tiếp đến là hàng trăm ngàn người vượt biển, vượt biên lao vào cõi chết để tìm sự sống. Đã có nhiều sách, báo, phim ảnh tường thuật lại nỗi kinh hoàng của những người vượt biển: tàu chết máy, hết lương thực, gặp hải tặc, bão tố…theo ước tính của các tổ chức nhân quyền thì có thể lên đến 500.000 người Việt đã bỏ mạng ở biển Đông. Đây là một thảm họa nhân quyền lớn nhất thế kỷ hai mươi, sử thế giới gọi là Boat People – thuyền nhân.
Sài Gòn sụp đổ, hàng triệu gia đình ly tán, mất tài sản, người chết. Hàng trăm ngàn quân dân cán chính miền Nam bị đi tù, đi tập trung cải tạo và hàng chục ngàn người đã chết nơi ngục tù, rừng sâu, núi thẳm…
Trong cơn khốn cùng, điêu đứng và tuyệt vọng như thế này, bỗng nhiên phép lạ đã hiện ra. Thế giới phương Tây có những con người quả cảm, nhân ái đã ra tay hào hiệp cứu vớt người vượt biển chẳng hạn như con tàu Cap Anamur (Đức), Ile De Lumière (Pháp) đã cứu vớt hàng chục ngàn thuyền nhân. Đặc biệt nhất là vị tổng thống thứ 39 của Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ đã trực tiếp ra lệnh cho hải quân Mỹ cứu vớt thuyền nhân trên đại dương. Hạm đội bảy cử 5 tuần dương hạm đi cứu người đang lênh đênh trên biển. Jimmy Carter đã ký đạo luật tị nạn 1980 (The Refugee Act of 1980) để thâu nhận những người tị nạn từ Đông Dương. Jimmy Carter đấu tranh với những thành phần bảo thủ kỳ thị người tị nạn để gia tăng nhanh chóng việc cứu người tị nạn. Ông đã thúc đẩy mạnh mẽ để việc thâu nhận người tị nạn mỗi tháng từ 7000 lên đến 14.000 suốt những năm trong nhiệm kỳ của ông. Đích thân Jimmy Carter còn yêu cầu thủ tướng Bergin của Do Thái cùng ra tay cứu người vượt biên. Ông nhắc nhở thủ tướng Do Thái rằng họ cũng từng là những nạn nhân tị nạn khắp thế giới.
Để đáp lại những thành phần bảo thủ, cực đoan chống lại việc tiếp nhận người tỵ nạn. Jimmy Carter đã tuyên bố: “Cho tôi nhắc quý vị rằng, Mỹ là một quốc gia của những người di dân, quốc gia của những người tị nạn. Những người tị nạn Đông Nam Á từng là đồng minh của chúng ta trong chiến tranh Việt Nam. Họ đang chạy trốn khỏi đất nước, nơi mà họ bị tước hết mọi quyền căn bản”. Những thuyền nhân trên biển, những tù nhân của các trại tù cải tạo…đã đến được bến bờ tự do cũng nhờ đạo luật tị nạn, nhờ tình thương lớn , nhờ sự tranh đấu quyết liệt của vị tổng thống nhân ái đến từ tiểu bang Georgia. Những người tị nạn không chỉ được đến Mỹ mà còn được trợ giúp rất nhiều để làm lại cuộc đời. Tổng thống Jimmy Carter và chính phủ do ông lãnh đạo đã cấp ngân khoản cho sở anh sinh xã hội để giúp người tị nạn học tiếng Anh, dạy nghề, giúp chỗ ở ban đầu, giúp thực phẩm, y tế…Vị tổng thống thứ 39 này đã cứu mấy trăm ngàn người Việt Nam và cả gia đình của họ, để họ có được cuộc sống thanh đạt như ngày hôm nay.
Jimmy Carter sinh ra và lớn lên ở tiểu trấn Plains thuộc vùng Tây Nam của tiểu bang Georgia. Thuở nhỏ ông rất thông minh và thích đọc sách. Lớn lên học đại học kỹ thuật Georgia, Đại học Union, Học viện hải quân Hoa Kỳ. Đã từng là kỹ sư hạt nhân và phục vụ trong tàu ngầm của hải quân Hoa Kỳ. Ông là thống đốc thứ 76 của Georgia và là tổng thống thứ 39 của Hoa Kỳ. Trong cuộc tranh cử tổng thống ông từng tuyên bố: “thời kỳ phân biệt chủng tộc ở đây đã qua rồi”. Đây là một việc làm can đảm và nguy hiểm vì điều này đã từng khiến cho nhiều vị chính khách kết thúc sự nghiệp chính trị của mình.
Jimmy Carter đảm nhận chức vụ tổng thống với một hoàn cảnh vô cùng khó khăn. Nạn suy thoái kinh tế sau chiến tranh Việt Nam, dư âm của Watergate vẫn âm ỉ nhức nhối, thất nghiệp tăng cao, giá dầu đột biến vì OPEC làm khó…Jimmy Carter đã có những thành tựu lớn trong sự nghiệp ngoại giao trên trường thế giới. Ông đã giúp Ai Cập và Do Thái ký hòa ước David chấm dứt chiến tranh, hòa bình hai nước giữ vững đến tận hôm nay. Jimmy Carter với chủ tịch Liên Xô ký hiệp ước SALT II hạn chế vũ khí. Ông từng muốn hủy bỏ hết vũ khí nguyên tử trên trái đất này.
Jimmy Carter là một vị Tổng Thống nhân ái, yêu chuộng hòa bình. Ông ký đạo luật bảo vệ môi trường, lập khu công viên quốc gia Alaska với một diện tích khổng lồ. Ân xá cho những người trốn quân dịch trong chiến tranh Việt Nam. Jimmy Carter lập ra trung tâm Carter, Habitat for Human để cứu trợ nhân đạo, giúp đỡ người nghèo khổ khốn cùng ở Mỹ cũng như khắp thế giới. Habitat của ông đã cứu nhiều triệu người châu Phi thoát khỏi dịch bệnh, chết chóc, cung cấp thuốc men và chăm sóc sức khỏe… Habitat đã dựng hơn 5000 căn nhà cho người nghèo. Bản thân Jimmy Carter là một thợ mộc lành nghề. Ông xắn tay áo vào làm cùng với các thiện nguyện viên của Habitat. Jimmy Carter được thế giới nhìn nhận như là trung tâm kiến tạo hòa bình, bởi vậy mà năm 2002 ông vinh dự được trao giải thưởng Nobel hòa bình. Jimmy Carter còn là tác giả của 23 quyển sách trong ấy nhiều quyển rất ăn khách, Tiêu biểu như: Why Not The Best?, Talking Peace: A Vision For The Next Generation, An Hour Before Daylight: Memories of a Rural Boyhood, Palestine: Peace Not Apartheid…
Tiểu bang Georgia chúng ta thật vinh hạnh có được một vị Tổng Thống nhân ái, lịch thiệp, nhã nhặn nhưng cũng rất kiên cường trong việc tranh đấu cho những người tị nạn. Ông là một vị tổng thống sống cho mọi người, suốt đời làm việc vì mọi người. Một trăm năm đời người của ông quả thật là một chuỗi ngày vô cùng trân quý. Sau một đời phục vụ tha nhân, ông lại về an nghỉ cùng người vợ thân yêu ở tại tiểu trấn Plains. Ngôi nhà thuở thiếu thời vẫn còn ở đấy. Thư viện và bảo tàng của ông thì ngay tại vùng Metro của Midtown Atlanta.
Một ngày tháng tư tôi đến đây thăm viếng và tưởng nhớ một vị tổng thống nhân ái, một đại ân nhân của người Việt Nam tị nạn tại Hoa Kỳ.
Tiểu Lục Thần Phong
Ất Lăng thành, 0526
Thứ Ba, 2 tháng 6, 2026
Đêm Đông Lạnh Trời Mưa Xuống - Nhạc Và Lời: Phạm Anh Dũng - Hòa Âm:Phú Hùng - Tiếng Hát: Phương Thảo
Nhạc Và Lời: Phạm Anh Dũng
Hòa Âm:Phú Hùng
Tiếng Hát: Phương Thảo
Hòa Âm:Phú Hùng
Tiếng Hát: Phương Thảo
Tìm Nhau Ngày Mưa
Vắng người trời cũng sầu mưa
Thiếu người gió buốt cũng vừa chạm qua
Van mưa mau tạnh rời xa
Mang chút nắng ấm chiều tà sưởi em
Đường tình ngày ấy mang tên
Hai chiếc bóng kết ướt mềm lòng tôi
Mưa xưa nồng ấm bờ môi
Mưa nay nhoà nhạt phai rồi hương yêu
Quán cũ hò hẹn tịch liêu
Phố phường lất phất bao chiều áo bay
Tìm lại bóng dáng thơ ngây
Hoài mơ nhung nhớ đong đầy cho nhau
Tim hằn tì vết xót đau
Mưa bão vây bủa úa nhàu không gian
Quạnh hiu phòng vắng thênh thang
Bắt bóng mộng vỡ ngỡ ngàng người xa….
Kim Oanh
28/10/2016
Gửi Đêm
Em lại ra ngồi ngóng đợi ai
Để se sợi nhớ thắt thêm dài
Để dìu ánh mắt thêm hoang hoải
Để ríu cười buồn thêm mắt ai
Em lại ra ngồi ngóng đợi ai
Để líu ríu đêm tiếng thở dài
Để ngân ngấn lệ đêm trống trải
Để nhói đêm dài một dáng ai!
Hà Nội, 09:30 ngày 19/04/2023
Đặng Xuân Xuyến
Tình Thu - Ước Mong
Tình Thu
Lời xa xôi ấy cõi lòng em
Vàng lá thu rơi nhuộm trước thềm
Ngơ ngẩn hồn xưa quen dáng cũ
Đợi hài trở bước nhẹ từng đêm
Vườn tình ái ý thơ lưu khách
Theo bóng mây ray rứt thẫn thờ
Thu chợt đến khơi sầu tiếc nuối
Người mơ ơi thỏa ước mong chờ
Ôi thương nhớ nỗi buồn vương mãi
Định mệnh nào ly cách biệt nhau
Ôm kỷ niệm vai gầy trĩu nặng
Người đi rồi biết ở nơi đâu
Kim Phượng
***
Cảm Tác:
Ước Mong
Dù xa xôi nhớ mãi tình em
Bao mùa thu lá phủ bên thềm
Khắc khoải hồn đau thương dáng cũ
Hồn anh thao thức nhớ từng đêm!
Đời anh giờ đây là viễn khách
Nhìn áng mây trôi dạ thẫn thờ
Phải được trở về bên xứ cũ
Chúng mình kết họp khỏi mong chờ!
Mãi nhớ em nỗi sầu vương mãi
Biết bao lâu đời thôi xa nhau
Cõi lòng ta thôi sầu tương biệt
Gần bên nhau mình khỏi tìm đâu!?
Hàn Thiên Lương
9-5-2026
Tạp Ghi Và Phiếm Luận:Những Nhạc Khúc Mùa Hè Trước 1975
... Rồi chiều nay Hè trở lại đây
Phượng thắm rơi Phượng thắm rơi đầy
Lại cách xa nhau chín mươi ngày
Hay là một thế kỷ dài
Mà lòng ai đang khóc ai...
Tiếng hát cao vút như réo gọi, như nhắc nhở, như nức nở của ca sĩ Hoàng Oanh với lời ca bản nhạc Mùa Chia Tay của nhạc sĩ Duy Khánh như làm sống lại những mùa hè của năm mươi năm trước. Tội nghiệp cho tuổi trẻ của các thập niên 60-70 của Thế kỷ trước, học hành dang dở vì bị lôi cuốn một cách bất đắc dĩ vào vòng chiến tranh ý thức hệ giữa Nam Bắc Việt Nam. Những mùa hè là những "Mùa Chia Tay" có khi không bao giờ còn gặp lại, vì...
Đời trai chinh chiến ngang trời,
Súng gươm là bạn... và...
Bút nghiên là... cố nhân thôi !
Giọng hát lanh lảnh làm xao xuyến lòng người của nữ ca sĩ Thanh Tuyền lại như réo gọi ta trở về với quá vãng xa xưa:
Người ơi, thắm thoát niên học hết rồi
Chúc đi cạn lời giây phút ly bôi.
Ngày mai tan trường mình không chung lối,
Thương nhau nhiều biết gởi về mô,
Kỷ niệm cũ tan vào hư vô...
"Ba Tháng Tạ Từ" của nhạc sĩ Thanh Sơn đã âm thầm nói lên sự "Tạ Từ" không phải là "Ba Tháng" mà có khi mãi mãi sẽ không còn gặp lại nhau nữa:
Rồi đây có những khi buồn não lòng,
Cố nhân biền biệt có nhớ nhau không ?
Ngoài kia, hoa phượng rụng rơi tơi tả,
Dư âm làm sống lại đời ta...
Dù ngăn cách nhớ hoài ngày qua !...
Nhắc đến nhạc sĩ Thanh Sơn cũng không thể không nhắc đến "Nỗi Buồn Hoa Phượng". Một bài ca nói lên mỗi niềm chung của lứa tuổi học sinh trong ba tháng nghỉ hè, lại vừa là tâm sự thật của nhạc sĩ với cô bạn cùng lớp có tên là "Nguyễn thị HOA PHƯỢNG", là một "Tiểu Thư" con nhà công chức ở chốn thành đô theo cha về học ở vùng lục tỉnh Sóc Trăng xa xôi, làm cho chàng thư sinh tỉnh nhỏ nghe xao xuyến tâm hồn như những vầng thơ rất nên thơ của nhà thơ Huy Cận thời Tiền Chiến:
Vậy đó bỗng nhiên mà họ lớn
Tuổi hai mươi đến có ai ngờ
Một hôm trận gió tình yêu lại
Đứng ngẩn trông vời áo tiểu thư
Đến khi nàng tiểu thư con công chức về lại xứ thành đô hoa lệ, bỏ lại chàng thư sinh nhạc sĩ miền quê, lúc chia tay chàng hỏi "Nếu mình nhớ nhau thì làm cách nào?". Nàng đã trả lời rằng : "Mỗi năm đến mùa hoa phượng nở, anh nhìn hoa phượng anh sẽ nhớ tới em! Bởi tên em là Hoa Phượng mà!". Nhưng từ đó hai người không còn gặp lại nhau nữa.
Mười năm sau ngày chia tay cô gái mang tên Hoa Phượng, vào mùa hè năm 1963 tại Sài Gòn, một lần tình cờ đi ngang qua một ngôi trường học và nhìn thấy hoa phượng nở đỏ rực, ông bỗng nhớ lại người xưa, cảm xúc ùa về để ông hoàn thành ca khúc "Nỗi Buồn Hoa Phượng", trong tên bài hát có tên của người xưa để cho...
Mỗi năm đến hè lòng man mác buồn !...
Khi biết rằng:
... Ta từ là hết người ơi!
Càng thổn thức hơn với:
... Tiếng ve nức nở buồn hơn tiếng lòng,
Biết ai còn nhớ đến ân tình không ?!...
Đường xưa in bóng hai đứa nay đâu,
Những chiều hẹn nhau lúc đầu...
Giờ như nước trôi qua cầu !...
Và nhạc sĩ Thanh Sơn cũng cho biết thêm rằng nhờ sáng tác bản nhạc "Nỗi Buồn Hoa Phượng" mà mỗi tháng ông nhận được sáu ngàn đồng tiền tác quyền (năm 1963 với hối đoái 1 đô-la Mỹ bằng 60 đồng VN lúc bấy giờ) Vừa thoát được cảnh nghèo túng, ông còn mua được nhà, xe để đi lại. Tất cả cuộc sống ấm no sung túc đều nhờ vào "Nỗi Buồn Hoa Phượng" mà có cả ! Nhưng người xưa thì vẫn biền biệt phương trời, để cho...
Màu hoa phượng thắm như máu con tim,
Mỗi lần hè thêm kỷ niệm,
Người xưa biết đâu mà tìm !...
Không tìm được người xưa, nên đến năm 1967 Thanh Sơn lại cùng nhạc sĩ Song Ngọc sáng tác nhạc phẩm "Phượng Buồn" để hoài niệm đến người xưa. Lời ca da diết u buồn trong tiếng hát lanh lảnh cao vút của nữ ca sĩ Thanh Tuyền như xoáy vào lòng người nghe :
Nếu ai một lần trong cuộc vui
Xa vắng người thương nghe mặn môi
Trách gì loài hoa kia còn rơi
Tôi đi người về hai lối
Ngậm ngùi ai nói không nên lời !...
Đến năm 1974, nhạc sĩ Tuấn Hải cũng cho ra đời một bản "Phượng Buồn" rất được giới mộ điệu ưa thích, do nữ ca sĩ Hoàng Oanh thu thanh đầu tiên vào dĩa nhựa nhạc Ngày Xanh. Nhưng trong tất cả các băng nhạc và đĩa nhạc của khoảng thập niên 1990 - 2000, đều ghi tên tác giả của Phượng Buồn là nhạc sĩ Thanh Sơn. Vì sao lại có sự nhầm lẫn trái khoái nầy ? Sau đây là lời giải thích của nhạc sĩ Tuấn Hải được tìm thấy trên mạng :
Bài này tôi viết năm 1974 tại Sài Gòn và đã sắp xếp Hoàng Oanh hát đầu tiên vào dĩa nhựa nhạc Ngày Xanh tại phòng thu của một người Hoa ở số 13 đường Bùi Hữu Nghĩa (trước cửa chợ cá Hòa Bình, quận 5 Chợ Lớn cùng trong năm ấy). Đến năm 2004 tôi về Sài Gòn gặp lại một số bạn cũ trong đó có các nhạc sĩ: Ngọc Sơn, Đài Phương Trang, Dzoãn Bình và Vinh Sử. Rồi chúng tôi có cuộc hẹn đi uống bia tại quán Hội Nghệ Sĩ...
Sau khi tặng Vinh Sử một CD Phượng Buồn thì người bạn này nói liền: "Xin lỗi anh, em có làm một chương trình có bài Phượng Buồn nhưng gặp khó khăn về việc kiểm duyệt tác giả ở nước ngoài nên đã để tên anh Thanh Sơn cho dễ dàng và tiện việc thanh toán bản quyền..." Ngay lúc đó tôi không thấy gì phiền hà vì việc đã rồi. Hơn nữa Thanh Sơn sau này có chút gì vui vui... Thế là vấn đề thông qua.
Sau đó bài Phượng Buồn lần lượt được nhiều trung tâm sử dụng nên việc " tam sao thất bản" càng lan tràn theo tỉ lệ thuận...
Phượng Buồn của Thanh Sơn, Thanh Tuyền hát:
"Phượng Buồn" của nhạc sĩ Tuấn Hải gần đây được rất nhiều ca sĩ hát và được nhiều người yêu thích, với âm điệu du dương và lời ca gợi cảm, chân thật, nhẹ nhàng đánh động lòng người nghe:
Trong tiếng hát ve phượng hồng là hoàng hậu đó
Phượng buồn vì tình ta tan theo sóng biển nổi trôi
Ngàn năm trong tôi, tình này không phai phôi
Xuân qua hè tới ta nhớ nhau luôn phượng ơi !...
Cảm xúc biết bao khi nghe hát câu...
Xuân qua hè tới ta nhớ nhau luôn phượng ơi !...
Dù sao thì sự nhầm lẫn giữa tên của hai tác giả đều có sáng tác bản nhạc "Phượng Buồn" cũng tạo nên một giai thoại trong làng tân nhạc cận đại một cách rất nên thơ và không kém phần thú vị! Điều đáng nói là cả hai bản nhạc đều hay, đều gợi cảm, đều du dương và đều làm cho người nghe không khỏi bâng khuâng nhớ về thời áo trắng với hoa phượng đỏ thắm trong sân trường mỗi độ hè về.
Bây giờ tóc đã bạc, mắt đã mờ, răng đã... giả hết rồi, nhưng "Mỗi năm đến hè, vẫn thấy Lòng man mác buồn", khi nghe lại "Lưu Bút Ngày Xanh" với lời ca réo rắc...
Lòng xao xuyến mỗi khi hoa phượng rơi
Nhắc lại câu chuyện buồn...
Trường còn kia ôi mái đổ tường rêu
Nơi kỷ niệm êm ái...
Lớn lên trong mùa ly loạn, xếp bút xếp nghiên, hổ lều hổ chỏng, học hành dang dở... Kỷ niệm thời tuổi trẻ chỉ còn lại nuối tiếc của những mùa hè với hoa phượng đỏ thắm sân trường; Rồi lại phải lao vào vòng chiến tranh ý thức hệ một cách oan uổng. Chiến tranh chấm dứt thì lại phải làm thân lưu vong nơi xứ lạ quê người. Những "Mùa Chia Tay" cứ mãi tiếp nối nhau, biết đến bao giờ mới tìm lại được "Những Này Xưa Thân Ái" cũ ?! Như lời ca của "Thương Ca Mùa Hạ"...
Một ngày biệt ly trăm ngày nhớ nhau...
Nuối tiếc cuộc vui ân tình phút đầu
Nếu ai đã từng rung cảm
Đôi lần nhặt màu hoa thắm
Lòng bâng khuâng biết mình đã yêu ...
Tuổi trẻ là tình yêu của lứa tuổi học trò, vào đời với tình yêu gia đình, yêu cuộc sống, yêu non sông, yêu Tổ quốc... Giờ lại phải đành gởi thân nơi chân trời góc bể nầy để ngậm ngùi nhớ tiếc cho những tháng ngày hoa mộng đã qua. Cám ơn nhạc sĩ Thanh Sơn với Nỗi Buồn Hoa Phượng, với Ba Tháng Tạ Từ, với Thương Ca Mùa Hạ, với Lưu Bút Ngày Xanh... Cám ơn nhạc sĩ Tuấn Hải với Phượng Buồn, Cám ơn nhạc sĩ Duy Khánh với Mùa Chia Tay...
Nhạc sĩ Thanh Sơn lúc trẻ và khi về già
Những ca khúc bất hủ của mùa hè, sống mãi và theo mãi gót chân lưu vong của người Việt đi khắp năm châu bốn bể...
Hẹn bài viết tới!
杜紹德
Đỗ Chiêu Đức
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)