Thứ Tư, 18 tháng 11, 2026

Thu Về

Rừng phong lá đỏ lại quay về
Dẫu biết sắp đông vẫn thích mê
Thuở đó ngây thơ chưa vướng lụy
Tình tan, mây nổi có đâu nề!?


Lộc Bắc

Mars23


Bóng Thời Gian

 

Gió chuyển mùa sang, cây vàng lá
Theo vòng nhật nguyệt, cỏ úa màu
Trời nhuốm heo may, tàn nắng hạ
Đã mấy thu rồi, ta mất nhau!

Bên kia bờ biết ai còn nhớ
Bên này sông bước lạc, chân hoang
Bến phù sa bên bồi, bên lỡ
Nẻo phù vân hoa rụng, mơ tàn.

Ước gì gom được bóng thời gian
Ép cánh hoa mơ giữa rộn ràng
để xanh non nước, thơm giấc ngủ
và mộng ngày thơ mãi hiền ngoan.

Ra đi không hẹn ngày trở lại
Nhạt nhòa kỷ niệm lúc tiễn đưa
Thời gian hờ hững còn trôi mãi
nên nhớ và quên...như nắng, mưa!

Vàng lá bâng khuâng gió cợt đùa
Bên trời thấp thoáng ánh sao thưa
Ngày rũ tà dương, đêm cổ tích
Hỏi thầm: Bên ấy đã thu chưa?

Huy Văn

Em Về

 


Sương thu làm úa lá sầu 
Lá rơi trên phím gợi màu nắng xưa 
Bàn tay mười ngón bỗng thừa 
Đàn buồn tấu khúc chiều mưa cuối trời 
Thanh ngân âm vọng ngàn khơi, 
Ta nghe sóng vỗ mộng đời mênh mông. 
Thiên di vút cánh phiêu bồng, 
Còn ta ôm giấc hư không kiếp này. 
Em về phố đã đổi thay 
Con đường thuở đó hôm nay bụi mù. 


Đỗ Bình


Xuống Vàng Phai Tôi

 

"Hôm nay có phải là thu
Mây năm xưa đã phiêu du trở về" (Đinh Hùng)

Hôm nay là 15/11/2026. Là giữa mùa thu Châu Âu.

Tiếng là giữa thu nhưng mãi đến hôm nay, nơi tôi ở, mới thật sự thu về. Bằng một sáng sớm sương mù lãng đãng, một bầu trời thấp, đầy mây xám. Bằng cơn mưa phùn và những trận thu phong! Bằng đám lá vàng rớt đầy góc ‘’cerisier’’, dù hôm qua, mới được hốt sạch !

Dự đoán thời tiết là mưa bắt đầu trưa nay, từ 13h kéo dài đến …22h! Dự đoán là một chuyện. Nhưng mưa là chuyện khác. Chuyện của ông Trời. Mà Trời muốn thì phải ... chịu thôi ! Nên từ 10h đã lất phất mưa rơi ! Và gió lạnh. Biến cái 11°C thành 5°C!

Vâng, thưa Đinh thi sĩ: Hôm nay mới thật thu về. Trên không, mây đã lê thê ngang đầu. Buồn buồn những giọt mưa Ngâu. Đang vui, lòng cũng phải … sầu theo thôi !

Với tôi, nếu mùa đông là mùa sum họp ( Giáng Sinh, Đầu năm ) thì thu là mùa chia ly. Nhất là từ 20 năm sau này. Nếu lá phải lìa cành thì nhiều bạn tôi cũng đã bỏ tôi mà đi. Từ Chiểu, Quân của tháng 11/2006 cho đến Vĩnh Sanh tháng 9 năm này!

Trong 20 năm, tôi mất 95% những người bạn thân. Từ Việt đến Tây! Và hầu như tất cả đều ra đi trong mùa thu, đúng hơn, bắt đầu từ tháng 9 !

Giữa thập niên 2000’s, do công việc, tôi phải vắng nhà thường xuyên. Khi Châu Âu, khi Pháp. Dài là một tuần, ngắn là sáng đi, khuya về ! Đến và đi là ở những sân bay! Lúc với đồng nghiệp nhưng thường thì chỉ một mình. Mà một mình trên ‘’đất khách’’ thì nản lắm! Hôm nào ăn tối với các đồng nghiệp (quốc tế) thì không sao. Nhưng, nếu không, tối đến, anh đi một mình, ngồi trong nhà hàng một mình, ăn một mình, về khách sạn một mình ( ‘’ một mình tôi về với tôi’’ / Trịnh công Sơn), , …ngủ một mình (!) . Chán không biết nói sao cho hết! Ngủ không được, tôi lò mò xuống quầy rượu khách sạn, kêu một ly bia, trao đổi vài câu với người ‘’barman’’, rồi kiếm cho mình ‘’riêng một góc.. tối’’, tôi ngồi nghĩ ngợi mông lung. Khi chuyện nhà, khi chuyện … sở !!!!

Nên, trong ‘’Xuống vàng phai tôi’’, viết năm 2005, có những câu tương phản ‘’ ngày đông ,ngày vắng, ngày mưa ngày nắng …. người không người có , người mây người gió ….’’ chỉ là nói về đoạn đời ‘’giang hồ’’ (nhất) của tôi thôi ! Không có liên quan đến ''cái gì'' ( là ''cái gì ''?) khác cả ‘’nàng tiên nâu’’ chẳng hạn )!

Mời các anh chị, các bạn nghe ca khúc viết cách đây 21 năm.

Lúc người viết chưa quá ‘’vàng phai’’ như bây giờ!

BP
15/11/2026

Giang Thượng Ngâm Nguyên Bát Tuyệt Cú 江上吟元八絕句 - Bạch Cư Dị (Trung Đường)


Bạch Cư Dị 白居易 (772-846) tự Lạc Thiên 樂天, hiệu Hương Sơn cư sĩ 香山居士 và Tuý ngâm tiên sinh 醉吟先生, người Hạ Khê (nay thuộc Thiểm Tây). Ông là thi nhân tiêu biểu nhất giai đoạn cuối đời Đường, là một trong những nhà thơ hàng đầu của lịch sử thi ca Trung Quốc. Ông xuất thân trong một gia đình quan lại nhỏ, nhà nghèo nhưng rất thông minh, 9 tuổi đã hiểu âm vận, mười lăm tuổi đã bắt đầu làm thơ. Ông chủ trương thơ phải gắn bó với đời sống, phản ánh được hiện thực xã hội, chống lại thứ văn chương hình thức. Ông thường nói: "Làm văn phải vì thời thế mà làm... Làm thơ phải vì thực tại mà viết, mục đích của văn chương là phải diễn đạt tình cảm của nhân dân”. Thơ ông mang đậm tính hiện thực, lại hàm ý châm biếm nhẹ nhàng kín đáo. Họ Bạch chủ trương thơ ca phải giản dị để dân chúng đều hiểu được; tình cảm, tư tưởng phải giàu tính nhân dân, nói được nỗi lòng của mọi người trước thế sự. Thơ ông rất trữ tình. Khi ông bị đi đày từ Tràng An đến Tây Giang, ba bốn ngàn dặm, dọc đường thấy trường học, chùa chiền, quán trọ, hồ sen… đều có đề thơ của mình.


Lời phi lộ

Nghe Bạch Cư Dị ca tụng thì thơ của Nguyên Bát thuộc hàng siêu đẳng, không ai địch nổi. Nhưng kỳ thực ông này làm rất ít thơ và không có bài nào thuộc hàng tuyệt tác. Tìm mỏi mắt trong Google mà không thấy bài nào của ông. Có lẽ họ Nguyên chỉ là một bạn thân thường ngồi nghe Họ Bạch ngâm thơ. Nói cách khác, thơ của Nguyên Bát không phải là yêu tinh, bài thơ của Bạch Cư Dị khen thơ của Nguyên Bát mới thật sự là yêu tinh. Giao hoan với bài thơ này phải rất thận trọng kẻo dễ bị lừa.

Nguyên tác Dịch âm

江上吟元八絕句 Giang Thượng Ngâm Nguyên Bát Tuyệt Cú

大江深處月明時 Đại giang thâm xứ nguyệt minh thì,
一夜吟君小律詩 Nhất dạ ngâm quân tiểu luật thi.
應有水仙潛出聽 Ưng hữu thuỷ tiên tiềm xuất thính,
翻將唱作步虛詞 Phiên tương xướng tác "Bộ hư từ".

Bộ hư từ: Tên một nhạc khúc trong nhạc phủ, nói về thơ của thần tiên.

Dịch thơ

Trên Sông Ngâm Bài Tuyệt Cú Của Nguyên Bát

Trên sông xa vắng lúc trăng lên,
Tuyệt cú thơ anh ngâm một đêm.
Hà Bá cũng ngoi lên thưởng thức,
Bài mang âm hưởng nhạc thần tiên.

Lời bàn

Nguyên Bát là Nguyên Tông Giản, một bạn thơ của BCD. Trên sông vắng, trong đêm trăng, ngồi một mình (không có Nguyên Bát trên thuyền và không có rượu tức là không có bạn bè nào khác (BCD không nghiện rượu nhưng hễ có bạn là phải uống rượu), lấy thơ tuyệt cú của Nguyên Bát ra ngâm khiến thần tiên ở đáy sông (dịch là Hà Bá) cũng ngoi lên nghe ké. Một lối quảng cáo Nguyên Bát hay tuyệt trần!

Con Cò
***
Trên Sông Ngâm Thơ Hay Của Nguyên Bát.

Trăng thanh sông rộng nước lư đừ,
Một tối tôi ngâm tiểu luật thư.
Thần nước ngoi lên cùng thưởng thức,
Vì như âm hưởng "Bộ Hư Tư.̀"

Mỹ Ngọc phỏng dịch.
Oct. 10/2026.
***
Đêm khuya ngâm bài tuyệt cú

Dương Tử sáng trăng nơi vắng xa
Suốt đêm thơ bạn tôi ngâm nga
Thủy thần len lén lên nghe trộm
Rồi ngỡ cõi tiên giáng hiện là

Thanh Vân
***
Câu 2 Bạch Cư Dị ngâm thơ của Nguyên Bát theo giọng ngâm của người trần tục chứ không có âm hưởng của điệu ‘bộ hư’ của các tiên, thần chẳng hạn như hà bá, thủy thần. Thủy thần sau khi nghe xong thích quá bèn chuyển lời của bài thơ theo điệu ‘bộ hư’ để hát. Chuyển mạch của bài thơ là hai chữ 翻將 ‘phiên tương’ = lại còn, đem.

Bạch Cư Dị đề cao thơ của bạn đến thế này thì thật tuyệt cú mèo, không cần áo thụng vái nhau mà nhường cho thủy thần vái hộ!

Trên sông ngâm tuyệt cú của Nguyên Bát

Chốn sâu, sông rộng ánh trăng tơ
Một tối ngâm nga bạn ‘luật’ thơ
Hà bá cũng trồi lên dự thính
Chuyển lời hát xướng ‘bộ hư từ’

Song thất lục bát:

Ánh trăng trong, chốn sâu sông cũ
Thơ của ông thích thú ngâm nga
Thủy thần trồi nước nghe qua
Bộ hư chuyển điệu, múa ca góp phần!

Lộc Bắc
Oct26
***
Theo Thi Viện thì Nguyên Bát là Nguyên Tông Giản, một bạn thơ của Bạch Cư Dị. Bạch khen thơ của Nguyên một cách đặc biệt, khiến mình tò mò muốn tìm đọc, nhưng không sao tìm ra được.

Ưng là nên như thế, nhận lấy. Ưng hữu rất khó dịch, anh Tâm đã giảng là tất cả.

Phiên là vỗ cánh bay, rung động, lật lại, Nguyễn Tôn Nhan cho một số chữ kép như Phiên ấn là in lại, Phiên cung là phản cung, khai ngược lại, Phiên dịch, Phiên xa là xe quay nước. Vậy Phiên tương là giống nhau, theo ý tôi.

Trên Sông NgâmThơ Tuyệt Cú Của Nguyên Bát

Vùng xa, sông lớn, lúc trăng trong,
Đêm ngâm thơ luật nhỏ của ông,
Thần nước cũng trồi lên nghe ké,
Vì thơ phảng phất Bộ Hư cung.

Bát Sách.
(Ngày 15/10/2026)

***
Nguyên tác: Phiên âm:

江上吟元八絕句 Giang Thượng Ngâm Nguyên Bát Tuyệt Cú

白居易 Bạch Cư Dị

大江深處月明時 Đại giang thâm xứ nguyệt minh thì,
一夜吟君小律詩 Nhất dạ ngâm quân tiểu luật thi.
應有水仙潛出聽 Ưng hữu thủy tiên tiềm xuất thính,
翻將唱作步虛詞 Phiên tương xướng tác "Bộ hư từ".

Mộc bản trong các sách:

Bạch Hương San Thi Tập - Đường - Bạch Cư Dị 白香山诗集-唐-白居易
Bạch Thị Trường Khánh Tập - Đường - Bạch Cư Dị 白氏长庆集-唐-白居易
Vạn Thủ Đường Nhân Tuyệt Cú - Tống - Hồng Mại 万首唐人绝句-宋-洪迈
Ngự Định Toàn Đường Thi - Thanh - Thánh Tổ Huyền Diệp 御定全唐诗-清-圣祖玄烨

Giải nghĩa chữ khó:

Nguyên Bát: Tức Nguyên Tông Giản 元宗简, đỗ Tiến sĩ năm 803. Ông từng giữ các chức vụ như Thị ngự sử, Thượng thư Lang trung, rồi 京兆少尹 (Kinh triệu Thiếu doãn - phó quan phủ Kinh triệu). Dù không nổi tiếng rộng rãi như Nguyên Chẩn do tập thơ riêng bị thất lạc sớm từ thời Tống, ông lại là một "tri kỷ nửa đời đầu" vô cùng quan trọng của Bạch Cư Dị, hai người từng có ý định mua nhà ở gần để làm hàng xóm của nhau tại Trường An. Nhiều nơi cho nhầm là Nguyên Chẩn, cũng là bạn thi văn của Bạch, nhưng Nguyên Chẩn là Nguyên Cửu.

Bạch Cư Dị có nhiều bài thơ khác, viết đích danh cho Nguyên Tông Giản, như:

Đáp Nguyên Bát Tông Giản Đồng Du Khúc Giang Hậu Minh Nhật Kiến Tặng 答元八宗简同游曲江后明日见赠 Họa đáp lại bài thơ của Nguyên Bát Tông Giản tặng cho mình vào ngày hôm sau, sau khi hai người cùng đi chơi ở sông Khúc Giang.
Tống Nguyên Bát Quy Phượng Tường 送元八归凤翔 Tiễn Nguyên Bát trở về Phượng Tường.
Triêu Quy Thư Ký Nguyên Bát 朝归书寄元八 Bãi triều trở về, viết thư gửi Nguyên Bát.
Đại giang: Sông Dương Tử, Trường Giang
Giang thâm xứ: Nơi dòng sông sâu thẳm, tĩnh lặng, tách biệt thế giới ồn ào.
Tiểu luật thi: Thơ luật ngắn (thường chỉ các bài tuyệt cú, thơ bốn câu 5 chữ hay 4 câu 7 chữ ngắn gọn). Ở đây chỉ 8 bài thơ tuyệt cú mà Nguyên Tông Giản đã viết tặng hoặc gửi cho Bạch Cư Dị.
Ưng hữu: Tất cả
Thủy tiên: Thần tiên ở dưới nước, các vị thần sông hoặc linh hồn dưới nước (trong tâm thức dân gian Trung Hoa).
Tiềm xuất thính: Lén ngoi lên từ mặt nước để nghe. Chữ "tiềm" (潛) cho thấy sự tĩnh lặng tuyệt đối và sức hút vô hình của tiếng ngâm thơ.
Bộ Hư: Tên một nhạc khúc trong nhạc phủ, nói về thơ của thần tiên, âm nhạc Đạo giáo
Bộ hư từ : Điệu nhạc, khúc hát mang giai điệu thoát tục, thanh cao, du dương như cõi tiên.

Dịch nghĩa:

Giang Thượng Ngâm Nguyên Bát Tuyệt Cú

Đại giang thâm xứ nguyệt minh thì,
Nhất dạ ngâm quân tiểu luật thi.
Ưng hữu thủy tiên tiềm xuất thính,
Phiên tương xướng tác "Bộ hư từ".

Trên Sông Ngâm Bài Tuyệt Cú Của Nguyên Bát

Trên sông Dương Tử đêm trăng sáng nơi vùng xa vắng,
Suốt một đêm, tôi đã ngâm những bài thơ luật ngắn của anh.
Chắc hẳn có những thần tiên dưới nước lén ngoi lên để lắng nghe,
Mà lầm tưởng các bài ngâm ấy là những khúc nhạc "Bộ hư từ" nơi cõi tiên.

Hoàn cảnh sáng tác:

Vào khoảng năm 815, khi Bạch Cư Dị đang trên đường bị biếm trích từ kinh đô Trường An đi làm Tư mã Giang Châu (nay là Cửu Giang, Giang Tây). Đêm thuyền neo trên sông lớn mịt mù ánh trăng, ông lật xem lại chùm thơ tuyệt cú của người bạn thân Nguyên Tông Giản (Nguyên Bát) gửi cho mình trước đó. Sự đồng điệu và nỗi nhớ bạn trong cảnh ngộ cô đơn nơi sông nước đã khiến ông viết nên bài thơ này.

Dịch thơ:

Thể thất ngôn tuyệt cú:

Ngâm Thơ Trên Sông

Trên sông trăng sáng nơi thâm sâu,
Tứ tuyệt thơ anh ngâm bốn câu.
Thần nước ngoi lên lén thưởng thức,
Bộ Hư âm hưởng nhạc thần sầu.


On the River Reciting Yuan Ba Quatrain by Bai Ju Yi
In a remoted bend of the Yangtze under the bright moon,
I recited your quatrains (small regulated verses).
The underwater devas must have come up to listen
Because of its similarity with Bu Xu fairy music.

Commentary:

Rather than directly praising Yuan Ba's poetic craft, Bai Juyi employs a romantic myth: his friend's verses are so profound and ethereal that even the elusive water spirits (shuixian) are drawn out from the river depths to listen.

Written during a period of political banishment for both poets, the act of chanting his friend's poetry "all through the night" emphasizes an unbreakable spiritual bond. The vast, lonely river and the brilliant moon set a melancholy stage, yet the poetry provides a transcendental escape.

By comparing the mundane recitation to the (Buxu ci, a Daoist hymns sung while pacing the stars), Bai Juyi elevates Yuan Ba's poetry from mere human writing to divine, cosmic music.

Phí Minh Tâm
***
Góp ý:

元八=Nguyên Bát là 元宗简=Nguyên Tông Giản, thi nhân thời Đường giữa thế kỷ VIII; sưu tập 30 cuốn, 769 bài thơ đã bị thất truyền và người đời sau chỉ còn biết ít nhiều về ông qua các bài thơ của Bạch Cư Dị.

步虛詞=bộ hư từ là một thể nhạc phủ của Đạo giáo, dùng trong nghi thức 齋醮=trai tiếu (đàn cầu cúng) ra đời thời Lục Triều. Các đạo sĩ mặc lễ phục đi vòng quanh một bình hương tượng trưng cho núi Ngọc Kinh (玉京山, thánh địa nơi thần tiên, hay 元始天尊=Nguyên Thủy Thiên Tôn trú ngụ) và xướng thơ kèm theo tiếng chuông, khánh để diễn tả việc thăng thiên triều bái thần tiên.

Hai chữ 翻=phiên và 將=tương đầu câu cuối có rẩt nhiều nghĩa và người đọc chỉ có thể đoán thi nhân muốn nói gì; có thể hiểu rằng họ Bạch đang viết về nguyên ủy của thể nhạc phủ Bộ Hư Từ - đi bộ vòng quanh cõi hư không.

Huỳnh Kim Giám


Thứ Ba, 17 tháng 11, 2026

Hỡi Người Tôi Yêu ''Song Ngữ Có Karaoke'' - Sáng Tác: Nhạc Sĩ Alpha Linh - AI Phục Hồi

Sáng Tác: Nhạc Sĩ Alpha Linh
AI Phục Hồi

Chiều Trên Cố Xứ

 

Lặng bóng chiều buông nhớ cố hương 
Hồ xưa sóng gợn ánh tà dương 
Mây trôi bảng lảng vờn khe núi 
Liễu rũ im lìm nép bến sương 
Lữ khách dừng chân miền viễn xứ 
Thuyền nhân lạc bước chốn tha phương 
Người đi để lại niềm ly biệt 
Quạnh quẽ trời Thu gió vấn vương. 

Trần Đại Bản
VA. Thu 2025

Tâm Nguyện Đêm Thu



Chiều xưa nhớ lại vượt trùng dương
Từ giã em yêu cảnh đoạn trường
Anh phải ra đi tìm lẽ sống
Em đành ở lại chịu phai hương
Cầu Trời duyên phận đừng tan vỡ
Khấn Phật dòng đời hết nhiễu nhương
Thao thức đêm Thu sầu lẻ bóng
Bao giờ mới đẹp thắm uyên ương!?

Lâm Hoài Vũ
10/1981


Đêm Nhớ Trăng

  

 

Hôm đi ta để lại quê nhà 

Tiếng nguyệt cầm thánh thót đêm khuya 

Sáng trăng dải lụa pha màu áo 

Trăng mãi rơi rơi những ngọc ngà 


Hôm đi ta buồn như đêm nhớ 

Dạ quang đầy ắp những men thơ 

Tóc mây cuộn một trời hư ảo 

Sao bước ta đi lại vỡ òa 


Trăng như lỡ tuổi em mười sáu 

Ngày xanh ta lỡ thuở đôi mươi 

Thiên thu đã lỡ câu thề hẹn 

Trăng gục đầu trĩu một bờ vai


Ta nghe trăng thì thầm trên môi 

Lời từ biệt hay yêu đương mãi

Lòng ta tan tác mảnh tình rơi 

Nỗi nhớ bên trời xa xôi lắm 


Đêm nhớ trăng buồn nơi viễn xứ 

Ta dấu vầng trăng trong khói mây 

Sương rớt nẻo khuya về mờ nhạt 

Hay mắt em tôi lệ úa nhoà.


Lê Mỹ Hoàn
3/28/26

Tiếng Việt Trong Sáng: Tào Khang Chi Thê 糟糠之妻 - Đỗ Văn Phúc

 



Người Việt thường nói “Người vợ tào khang,” “Vợ chồng là nghĩa tào khang.”
Chữ đúng là Tao khang chi thê 糟糠之妻 ("tao" không có dấu huyền) dựa theo điển tích sau:

Dưới thời vua Quang Vũ nhà Đông Hán bên Trung Hoa, có vị quan chính trực là Tống Hoằng, được vua gả nàng công chúa trẻ đẹp. Ông từ chối, không thể bỏ vợ; và tâu với vua: “Tao khang chi thê bất khả hạ đường 糟糠之妻不可下堂, bần tiện chi giao mạc khả vong” – nghĩa là người vợ từng cam khổ với nhau thì không thể bỏ; bạn bè từ khi cùng nghèo khó thì không thể quên.

Tao 糟 là các chất cặn bã thải ra sau khi nấu xong rượu. Khang 糠 là lớp vỏ và trấu sau khi xay hạt thóc để lấy gạo.

Như thế, Tao Khang chi thê là người vợ từng chia sẻ cuộc sống nghèo đói, kham khổ. Người Hoa và Việt dùng câu này để giáo dục đàn ông khi trở nên thành đạt, giàu sang phú quí thì không bao giờ phụ rẩy người bạn đời thời hàn vi. Ca dao Việt có những câu rất thâm tình: “Tay bưng dĩa muối chén gừng. Gừng cay muối mặn, xin đừng bỏ nhau.” Hoặc bày tỏ sự cam chịu, thua thiệt của người vợ: “Chàng ơi, phụ thiếp làm chi. Thiếp là cơm nguội để khi đói lòng.” Hay về sự chia sẻ, chấp nhận nghịch cảnh: “Đi đâu cho thiếp theo cùng; đói no thiếp chịu, lạnh lùng thiếp cam.”

Đàn ông khi giàu sang thì dễ bỏ vợ; còn đàn bà thì sao? Đàn bà đa số thủy chung, nhưng cũng không khỏi có ngoại lệ.

Trong Chinh Phụ Ngâm của Đặng Trần Côn, người vợ hứa hẹn cùng chồng:

Thiếp phi Tô gia si tâm phụ
Quân diệc Lạc dương hảo nam nhi

Bà Đoàn Thị Điểm dịch là:

Thiếp chẳng dại như người Tô phụ,
Chàng hẳn không như lũ Lạc Dương.

Nàng Tô Phụ này không phải là người vợ trong truyện Hòn Vọng Phu, thủy chung đứng chờ chồng mà hóa đá. Đó là bà vợ tệ bạc của Tô Tần vào thời Chiến Quốc. Ông đem thuyết Hợp Tung đi du thuyết khắp các nước chư hầu nhà Chu, Sau mười lần bị vua Tần từ chối, xài hết vàng bạc, ông lê lết trở về quê nhà, áo quần rách rưới, tiều tụy và bi gia đình làm ngơ; ngay cả vợ ông không thèm tiếp đón. Bà Tô thản nhiên ngồi dệt vải coi như không biết tới. Ông bùi ngủi cất bước ra đi. Sau đó, ông được trọng dụng và được phong là Tể Tướng của sáu nước (Yên, Triệu, Hàn, Ngụy, Tề, và Sở). Trên đường đi qua nước Sở, ông ghé qua Lạc Dương là quê cũ, cả làng mang cờ quạt ra đón; người vợ quì lạy xin tha. Tô Tần ngửa mặt lên trời mà than rằng: “"Ôi! Khi nghèo khốn thì cha mẹ và cả vợ mình không nhận; khi giàu sang thì họ hàng sợ sệt. Người sinh ở đời, thế lực, chức vị và tiền của có thể coi thường được đâu!"

Sau khi miền Nam mất và trong hai thập niên kế tiếp, hàng vạn người chồng trở về từ các trại cải tạo . Gần như tất cả các bà vợ đã chờ đợi chồng sau 5, 10 năm hay lâu hơn trong hoàn cảnh vô cùng nghiệt ngã; họ chịu đựng, đứng vững và kiên trinh. Không biết ở các nước khác sẽ có được bao nhiêu phần trăm những phụ nữ cao quí vững lòng chờ chồng trong hoàn cảnh như thế. Giờ này, vài chục năm sau, có một số các ông nhìn thấy vợ mình già đi, thô mịch thì sinh tật đèo bòng, đi Việt Nam kiến vợ trẻ. Các ông sao không nhớ rằng ngày xưa, các bà vợ cũng xinh tươi, mũm mĩm; họ đã dâng hiến cả thời thanh xuân cho chồng.''

Bỉ sắc tư phong 彼嗇斯豐

Cũng trong vài câu đầu của Truyện Kiều của Nguyễn Du, chúng ta gặp ngay thành ngữ “Bỉ sắc tư phong.” Bỉ (彼) là cái kia, cái đó; Tư (斯) là cái này. Sắc (嗇) là keo kiệt, thiếu thốn; Phong (豐) là phong phú, dồi dào.

Như vậy, thành ngữ này có nghĩa: Nếu mặt này thiếu kém, thì mặt kia sẽ dồi dào. Trong cuộc sống, nếu được điều này, sẽ mất điều nọ. Đó là một thứ luật bù trừ, sự cân bằng; không thể đòi thỏa mãn cùng lúc mọi thứ.

Qua Truyện Kiều, cụ Nguyễn Du muốn gửi một thông điệp rằng tài ba và cuộc sống con người không thể toàn vẹn cùng nhau. Đó là câu “Chữ tài liền với chữ tai một vần.” Ngày trước, các thầy dạy Quốc Văn thì giải nghĩa đó là thuyết “Tài Mệnh Tương Đố” của cụ. Nhưng đúng ra thì cụ đã mượn ý từ câu thơ “Tài Mệnh lưỡng tương phương” 才命兩相妨 (tài và mệnh chỉ làm hại nhau) của Lý Thương Ẩn đời Đường bên Trung Hoa. “Đố” 妒 là ghen ghét, đố kị; còn “phương” 妨 là hại, là ngăn trở, (ví dụ: Vấn đề di dân bừa bãi gây phương hại đến nhiều lãnh vực trong xã hội). Vậy “tương đố” hay “tương phương” thì cũng như nhau.

Chúng tôi xin ghi lại toàn văn bài thơ Hữu Cảm 有感 của Lý Thương Ân như sau:

Trung lộ nhân tuần ngã sở trường 中路因循我所长
Cổ lai tài mệnh lưỡng tương phương 古来才命两相妨
Khuyến quân mạc cưỡng an xà túc 劝君莫强安蛇足
Nhất trản phương lao bất đắc thường 一盏芳醪不得尝

Dịch nghĩa:

Ta vốn theo sở trường của mình thong dong đi trên đường giữa.
Xưa nay tài và mệnh luôn hại nhau.
Khuyên anh không nên miễn cưỡng vẽ rắn thêm chân.
Nếu không thì một chén rượu ngon cũng không nếm được.

Trong Kinh Cựu Ước của Thiên Chúa Giáo cũng có câu: “Vì Ngài gây ra sự đau đớn, nhưng Ngài hàn gắn lại; Ngài gây ra vết thương, nhưng tay Ngài lại chữa lành.” (For He maketh sore, and bindeth up; He woundeth, and his hands make whole.” Job 5:18, ấn bản King James).

Phân biệt Vô và Phi

Tuần qua, có một thân hữu gửi thư nhờ giải thích về hai chữ Vô, Phi, Bất, và Thất vì thấy chúng như cùng một nghĩa.

Hai chữ Vô và Phi trong Hán tự đều có nghĩa là không (trái với có). Tuy thế, cách dùng có khác nhau, dù trong thực tế, người ta vẫn hiểu cách nhầm lẫn hai chữ này.

* Vô 無 (12 nét) còn đọc là ‘mô.” Nghĩa là không, trái nghĩa với “có.”

Ví dụ: Vô minh 無明 chữ nhà Phật, nghĩa là ngu si không có trí tuệ. Vô loại, vô gia đình, vô lương, vô lí, vô luân...

* Phi 非 (8 nét), cùng nghĩa với “vô” 無 ở trên; nhưng nó còn có nghĩa “trái ngược, không đúng với cái nghĩa đã có, đã được qui định.”

Ngoài ra, Phi cũng còn có những nghĩa khác: (1) Lầm lỗi. Như văn quá sức phi 文過飾非 (Có lỗi rành rành lại còn kiếm lý bôi xóa che lấp). (2) Chê, hủy báng. Như phi thánh vu pháp 非聖誣法 (chê thánh, vu miệt chánh pháp).

Để hiểu đúng về sự khác nhau giữa hai chữ Vô và Phi, xin đơn cử vài ví dụ:

1.- Người trong gia đình trực hệ ăn nằm với nhau. Ở các nước văn minh, nhất là Á Đông coi đó là hành vi “phi luân 非倫.” Vì xã hội đã có sẵn một nền luân lý ấn định rõ các mối quan hệ trong gia đình, việc nào được làm, việc nào bị cấm kị; mọi người đều được dạy thế, làm trái lại là “phi luân, phi đạo đức.” Nhưng nếu hành vi đó xảy ra ở Phi Châu hay các bộ lạc trên đảo Thái Bình Dương, thì phải coi là “vô luân 無倫” chứ không phải “phi luân 非倫.” Vì đối với các dân tộc còn sống man khai, không có nền đạo lí, quan niệm rõ ràng về các mối quan hệ, họ coi như việc giao hoan trong vòng gia đình là bình thường không có gì sai trái cả.

2.- Phi lý 非理 khác Vô lý 無理 ; Phi nghĩa 非義 khác vô nghĩa 無義. Phi lý phi nghĩa là những điều ngược lại những lý luận, ý nghĩa thông thường. Vô lý, vô nghĩa nói lên điều chưa hề có.

3.- Những tổ chức chúng ta thường nghe là “phi chính phủ” (NGO, Non-government organizations), gọi là phi, vì chúng không nằm trong phạm vi thẩm quyền của các chính phủ. Nhưng tình trạng “vô chính phủ” (anarchy) là khi trong xã hội, cộng đồng hỗn loạn, những đám người hành động không theo luật lệ, mạnh ai nấy làm, không ai kiểm soát được.

Chữ Phi 非 trong Hán Tự còn viết và đọc nhiều cách khác nhau: 不 bất, phầu, phủ; và cũng có nghĩa tương tự là Chẳng.

Ví dụ: bất khả (không thể), bất nhiên (chẳng thế), bất tử, bất đắc dĩ, bất đắc kì tử, bất phân thắng bại, bất lợi, bất nhân, bất nghĩa, bất minh, bất chính, vân vân.

Ngoài ra còn chữ Thất 失 (5n) có nghĩa là mất đi.

Ví dụ: Thất thần, thất sắc, thất thật (thiệt), thất đức, thất lộc (qua đời, cũng gọi là bất lộc), thất sách, thất nhân tâm, vân vân.

Đỗ Văn Phúc

Thứ Hai, 16 tháng 11, 2026

Mềm Giấc Thu Say - Thơ:Thảo Nhân Thi - Phổ Nhạc: Ngô Thanh Nam - Tiếng Hát: Phạm Cao Tùng

Sáng Tác:Thảo Nhân Thi & Ngô Thanh Nam
Tiếng Hát: Phạm Cao Tùng


Mùa Thu Lại Về(2006)



Thu về… thấy mình ớn lạnh
Vạn vật oằn mình, gánh chịu đổi thay.
Nắng vàng phe phẩy hây hây,
Như lời ru khẻ, cỏ cây u-buồn

Lá xanh đã biến thành vàng,
Hoa tàn bướm lạc, ng​ỡ ngàn​g l​ãng xa.
Lá rơi xào xạc sau nhà,
Niềm xưa, ý cũ, xót xa tháng ngày.

Lá vàng rơi rớt dẫy đầy,
Phố phường giá lạnh, tiếng giày lặng thinh.
Đếm từng chiếc lá sân mình,
Cõi đời trần thế, mênh mông cõi buồn.

Cõi trần thử thách khó khăn,
Xin Cha sưởi ấm cho lòng lâng lâng!
Mưa thu tê buốt não lòng,
Cho đời có sức, chịu mùa tuyết đông.

Trải bao bảo tuyết, gío giông
Đời người gió thoảng, hoa tàn, phấn rơi!
Đã là thân phận người đời,
Xin Cha thương xót…làn hơi nắng chiều

Tô Đình Đài


 

                         

 

Giữa Hai Mặt Đời



Bây giờ em đã ngủ chưa?
Khi bên anh ngày mới bắt đầu
Giấc ngủ em mơ, là ngày anh có thật
Chạy hết vòng đời mà chẳng gặp nhau...

Đã bao lần ta xếp lại nỗi đau
Vào thăm thẳm kiếp này những nếp
Đuôi mắt leo nheo tình đời quá hẹp
Cá chậu chim lồng biết thuở nào ra?

Em ở đầu sông hay bên biển rộng
Con nước buồn và biển mặn ngàn năm
Anh ở cuối sông nơi bờ biển cạn
Giọt nước mắt nào cũng mặn trầm luân…

Em hãy ngủ say, đừng chút phân vân
Dẫu năm tháng có hao mòn nhan sắc
Vì mỗi nụ hôn là nhắm nghiền đôi mắt
Ta mãi một đời đâu cứ nhìn nhau!

Giữa anh và em muôn vạn chiều sâu
Đôi mắt người đời chỉ như miệng giếng
Cứ ngỡ tình yêu là soi mặt kiếng
Nhìn thấy bóng đời mà ngỡ tình sâu!

Giữa anh và em là ngày nối đêm thâu
Là giấc mơ luôn bắt đầu ngày có thật...

Nguyễn Vĩnh Long

Thu Tàn Tôi Vẫn Yêu Thu

 

Rừng cây trút hết lá vàng,
Hắt hiu gió thổi... cho tàn tạ Thu!
Mây trời ảm đạm âm u,
Núi rừng ẩn khuất, mịt mù khói sương.

Cô đơn trải xuống mặt đường,
U buồn giăng mắc tơ vương khắp trời!
Tình Thu theo nước buông trôi.
Thu đi lặng lẽ, cho người bâng khuâng…

Tường vi nhỏ giọt lệ hồng,
Cúc vàng rũ rượi ôm lòng xót xa!
Đó đây đã thấy tuyết hoa,
Lạnh lùng, thời tiết lướt qua đông rồi!

Thì thôi từ giã… Thu ơi!
Bao người sầu muộn khung trời biệt ly.
Riêng tôi ôm mối tình si,
Yêu Thu… yêu cả những gì tang thương!

Trần Quốc Bảo
Richmond, Virginia

Sóng Nước Xô Trôi Hết Anh Hùng


Tôi đọc truyện Tam Quốc của La Quán Trung từ hồi tiểu học. Cũng theo trào lưu… tiểu thuyết, tôi chẳng ưa gì Tào Tháo.
Tôi còn nhớ trong bản dịch Tử Vi Lang tôi đọc hồi nhỏ, có một tình tiết về Thái Diệm làm tôi ngần ngại khi gọi Tào Tháo là gian hùng.

Thái Diệm là con gái của danh sĩ Thái Ung. Thời loạn lạc, nàng bị quân phương Bắc bắt về đất Phiên, phải lấy người xứ ấy, sanh được hai con. Nàng nhớ quê, làm ra 18 khúc kèn rợ Hồ, truyền về Trung Nguyên. Tào Tháo vốn chơi thân với Thái Ung, cha của Thái Diệm, nghe được những bản nhạc này, thấy động lòng, bèn cho người đem ngàn vàng chuộc Thái Diệm về Hán. Rồi gả cho Đổng Kỳ, một viên quan, làm chính thê.

Lúc Tào Tháo đang trên đường đánh Lưu Bị ở Hán Trung, chợt nhớ bạn cũ (khi đó đã mất), ông ghé qua nhà Thái Diệm. Tào Tháo nhìn thấy vách nhà có treo một tấm bìa, ghi bài văn bia có tám chữ do cha nàng viết, không hiểu nghĩa, rồi cùng Dương Tu giải được câu đố chữ ấy.

Tam Quốc chí diễn nghĩa của La Quán Trung đã nói về ứng xử của Tào Tháo với Thái Diệm như thế. Đây chính là điều làm tôi dai dẳng thắc mắc về con người thật của Tào Tháo. Nay rảnh rỗi, tôi đọc lại để tìm hiểu một phần sự thật.

Tam Quốc chí của La Quán Trung chỉ là tiểu thuyết lịch sử, hư cấu quá nhiều. Tôi lục tìm trong bộ Tam Quốc chí của Trần Thọ (được xem là chính sử). Tuy nhiên, bộ sách này chỉ ghi chép về các sự kiện lịch sử, nhân vật quân sự, chính trị nổi bật thuộc ba nhà Ngụy, Thục, Ngô. Có nhắc đến Thái Ung, nhưng với Thái Diệm thì không.

Đành tìm trên mạng, thì câu chuyện về Thái Diệm có nhắc đến trong bộ sử Hậu Hán thư, phần Liệt Nữ truyện do Phạm Diệp biên soạn. Tôi lại nhờ bạn Google tìm nguyên văn tiếng Hán, và dịch luôn giùm sang tiếng Việt. hậu Hán thư viết như sau:

Trích: “Tào Tháo vốn dĩ giao hảo tốt với Thái Ung, đau lòng vì bạn không có người nối dõi, bèn sai sứ giả đem vàng ngọc sang chuộc bà về…” (hết trích)

Ngoài ra, Hậu Hán thư còn đề cập đến hai chuyện nữa liên quan đến cách Tào Tháo ứng xử với nàng Thái Diệm thế nào.

Chuyện thứ nhất, sau khi tái giá, Đổng Tự phạm pháp và phải tội chết. Hậu Hán thư viết:

Trích: “ Đổng Tự làm chức Truân điền Đô úy, phạm pháp đáng tội chết, Văn Cơ bèn đến chỗ Tào Tháo để cầu xin. Lúc ấy, các quan công khanh, danh sĩ và sứ giả phương xa đang ngồi đầy cả nhà. Tào Tháo nói với quan khách rằng: “Con gái của Thái Bác Giai (tức Thái Ung) đang ở bên ngoài, nay ta cho các khanh cùng gặp.”

Đến khi Văn Cơ bước vào, tóc tai rũ rượi, đi chân đất, dập đầu tạ tội. Lời lẽ của bà vô cùng rõ ràng, sắc sảo, ý tứ lại hết sức đau thương, ai oán, khiến mọi người có mặt đều phải thay đổi sắc mặt. Tào Tháo nói: “Ta quả thực rất thương xót cho nàng, nhưng văn thư kết tội đã gửi đi rồi, biết làm thế nào?”

Văn Cơ đáp: “Minh công có vạn thớt ngựa chiến trong chuồng, dũng sĩ nhiều như rừng, sá gì một thớt ngựa chân nhanh mà không chịu cứu lấy một mạng người đang kề bờ vực cái chết!” Tào Tháo cảm động trước lời nói ấy, liền sai người thúc ngựa đuổi theo thu hồi văn thư và tha tội cho Đổng Tự” (hết trích)

Chuyện thứ hai, ngay sau khi tha tội cho Đổng Tự, Tào Tháo đã có cuộc trò chuyện với Thái Diệm về di sản của cha bà:

Trích: “Tào Tháo nhân đó hỏi rằng: “Nghe nói nhà phu nhân trước đây có rất nhiều sách cổ, nàng còn có thể ghi nhớ được không?” Văn Cơ đáp: “Trước đây người cha quá cố để lại cho thiếp hơn bốn nghìn quyển sách, nhưng qua thời kỳ lưu lạc loạn lạc, chẳng còn giữ được quyển nào. Nay những gì thiếp còn thuộc lòng và nhớ được, chỉ vừa vặn hơn bốn trăm bài mà thôi.

Tào Tháo bảo: “Nay ta sẽ cấp cho nàng mười người thị sử để chép lại theo lời nàng đọc.” Văn Cơ từ chối: “Thiếp nghe nói nam nữ có khác biệt, theo lễ không thể trực tiếp truyền thụ. Xin hãy cấp cho thiếp giấy mực, thiếp xin viết bằng cả chữ chân lẫn chữ thảo theo lệnh. Sau đó, bà tự tay viết lại rồi gửi lên, bài vở không hề có một lỗi sai sót nào” (hết trích)

Như vậy, sự việc Tào Tháo đối xử chu đáo và cứu Thái Diệm là có thật trong lịch sử, và được ghi nhận trong bộ sử Hậu Hán Thư của Phạm Diệp. Tào Tháo nể tình bạn cũ cứu giúp Thái Diệm, lại trọng dụng tài năng của Thái Diệm để cứu vãn sách cổ thất lạc trong chiến tranh.

Việc Tào Tháo giết người nhà Lã Bá Sa cũng có nhiều dị bản trong sử liệu, và câu chuyện trong Tam Quốc diễn nghĩa khác khá xa những ghi chép được các sử gia đời sau dẫn lại

Một người như Tào Tháo, so với Lưu Bị và Tôn Quyền thì thế nào?

Bia miệng ngàn đời cho rằng Tào Tháo là kẻ gian hùng. Đó là nhìn qua tiểu thuyết hư cấu của La Quán Trung. Có khác gì bao chuyện thời nay, tôn vinh thần tượng, miệt thị đối phương. Nghĩ cho cùng, người đời nhiều khi đánh giá một nhân vật lịch sử chỉ qua những câu chuyện tuyên truyền về người đó.

Nhâm nhi ly rượu, luận cổ suy kim, mỉm cười với những chiêu trò “lật sử” thời thế. Tôi chợt nhớ bài thơ Lâm Giang Tiên của Dương Thận (bản dịch Lê Thanh Dũng):

“Trường giang cuồn cuộn chảy về đông
Sóng nước xô trôi hết anh hùng
Phải trái được thua đều xoá sạch
Non xanh vẫn còn đó
Hoàng hôn đỏ bao lần…”

Vũ Thế Thành
(BS Nguyễn Cầm và Ds TP Sưu Tầm) 
------ꭥ☼ꭥ------

Góp ý của Nguyễn Thượng Vũ:

Email BS Nguyễn Cầm: Sóng nước xô trôi hết anh hùng

Đây là 1 bài viết vô cùng giá trị, vô cùng hàn lâm mà BS Cầm và DS TP Nguyên đã kiếm ra và chuyển lại bài viết của tác giả Vũ Thế Thành khảo cứu và viết ra.

Trọng tâm của bài viết là Tào Tháo có khí tiết, có nhân phẩm hay không?

Sử sách nhân gian của Trung Hoa trong nhiều thế hệ và thế kỷ đã dùng con người Tào Tháo là điển hình cho sư xảo quyệt, của kẻ gian hùng của lịch sử Trung Hoa.

Tuy nhiên, sự thât không phải như vậy.
Nếu đặt sự cấu kết của tác phẩm Tam Quốc Chí Diễn Nghĩa thì cuốn / bộ / sách này là kết quả của trên 1400 năm thay đổi của dân tình và văn hóa Trung Hoa bắt đầu có từ thời nhà Tây Tấn của Tư Mã Ý và con cháu cho tới ngày nay.

Trần Thọ là Sử Gia bắt đầu viết bộ sử Tam Quốc từ cuối thế III.
Bộ sách của ông là 1 bộ sử thuần túy ( chứ khổng phải tiểu thuyết "diển nghĩa" sau này).

Trong sách lịch sử của Trần Thọ thì không hề có các việc như Kết Nghĩa Anh em tại Vườn Đào, không hề có việc Khổng Kinh lên đàn cầu gió Dông gây ra chiến thắng Xích Bích, không có "Không Thành Kế" khi Khổng Mình mở rông thành, ngồi đánh đàn làm Tư Mã Ý sợ hãi phải đem mấy chục vạm hùng binh bỏ chạy.

Tất cả chỉ là bịa đặt hư cấu của các nhà văn thời sau
Các sử gia Nga Sô Viết như Sukhov, Mosheiko và nhất là các sử gia Nhật Bản như Yoshikawa Eiji và Myazaki Ichisada là hai học giả hàng đầu của Nhật Bản về vấn đề này đã cho chúng ta những nhận xét hết sứ thực tế về Tam Quốc Chí Diễn Nghĩa .

Cuốn sách Sangokushi/ Tam Quốc Chí / của Yoshikawa Eiji hiện giờ còn bán rất nhiều tại bên Nhật.
Có rất nhiều Games/softwares/ viết, soạn theo Sangokushi .

Các sử gia Nhật Bản coi Tào Tháo là nhà Chính Trị lớn nhất cuối đời Hán, người có năng lực thức tế mạnh nhất thời Tam Quốc,
Và cũng có nhiều khía cạnh nhân đạo mà về sau này, La Quán Trung không nhắc tới.

Thái độ của Sử Gia Nhật Bản khác hẳn thái độ bênh Lưu Bị và Gia Cát Lượng của La Quan Trung.

Xin vô cùng cảm tạ BS Cầm và DS TP Nguyên đã chuyển lại 1 bài viết vô cùng chính xác và vô cùng hàn lâm.
Xin ngưng nơi đây vì đề tài Tam Quốc Chí là 1 đề tài vô cùng phong phú, bàn chuyện suốt ngày cũng không hết.

Rất thân mến
Nguyen Thuong Vu
------ꭥ☼ꭥ------

Góp Ý của Hoàng Yến:

Thưa anh Thượng Vũ và các anh chị,

Cảm ơn anh Vũ đã chuyển và đưa ra quan điểm về một bài viết vô cùng giá trị của Vũ Thế Thành do Bs Cầm và Ds TP Nguyễn tìm kiếm.

Như anh Vũ đã nhận định, đây là một bài viết rất "hàn lâm", "chính xác" và có cái nhìn rất thực tế về Tam Quốc Chí Diễn Nghĩa. Lời bình của anh Vũ về việc Tào Tháo là nhà chính trị lớn nhất cuối đời Hán, có năng lực thực tế mạnh mẽ nhưng lại bị sử sách nhân gian biến thành hình ảnh của sự xảo quyệt quả thực rất sâu sắc. Chi tiết về cách ứng xử nhân đạo của Tào Tháo với nàng Thái Diệm mà anh nhắc đến thật khác với cái nhìn hư cấu của La Quán Trung.

Thời trước Hoàng Yến chỉ mới nghe tên dịch giả Tử Vi Lang, hôm nay mới đọc được bản dịch của ông cho bài từ "Lâm Giang Tiên" của Dương Thận nhà Minh:

Cuồn cuộn sông dài tuôn biển đông,
Sóng xô cát dập anh hùng,
Tàn mơ thành bại cũng là không,
Non xanh trơ vẫn đó,
Lần lữa bóng chiều hồng.

Đôi bạn ngư tiều phơ tóc bạc,
Gặp nhau gió núi trăng sông,
Mở vò rượu đục chuyện thêm nồng,
Ngàn xưa nay kể lại,
Vang mấy tiếng cười ngông.

Câu kết "Vang mấy tiếng cười ngông" này có lẽ chính là tinh thần "mỉm cười với những chiêu trò lật sử thời thế". Đúng như anh Vũ nói, đề tài Tam Quốc là vô cùng phong phú, bàn chuyện suốt ngày cũng không hết.

------ꭥ☼ꭥ------
Góp Ý của Nguyễn Thanh Bình:

Cám ơn Cô Hoàng Yến. 

Truyện của La Quán Trung đọc rất vui, nhưng dĩ nhiên có nhiều thiên vị: đề cao Khổng Minh, Quan Công một cách quá đáng, chê Tào Tháo là gian hùng, độc ác như giết cả nhà Lý Tả Xa, giết Dương Tu .
Lưu Bị được khen, nhưng gian hùng không kém Tào Tháo. Bài từ của Dương Thận là một kiệt tác. Trong một phim bộ, có bài hát rất hay, mà lời của bài hát là bài từ của Dương Thận.

Bình.
------ꭥ☼ꭥ------
Góp ý của Hoàng Yến:

Cùng các anh chị với anh Bình,

Hoàng Yến đọc ý kiến của anh Bình với anh Vũ giúp hiểu biết thêm. Từ trước đến giờ, mọi người thường được kể lại mấy câu nói nổi tiếng của Tào Tháo như "Thà ta phụ người trong thiên hạ, chứ không để người trong thiên hạ phụ ta" hay câu "thà giết nhầm còn hơn bỏ sót".

Nhưng đọc phân tích của hai anh mới thấy tác phẩm cũ thiên vị thật: cứ thần thánh hóa Khổng Minh với Quan Công, trong khi gán cho Tào Tháo hai chữ gian hùng, độc ác. Kỳ thực, Lưu Bị dù được ca tụng là nhân đức nhưng ẩn chứa mưu lược và sự gian hùng chẳng kém gì Tào Tháo.

Anh Bình có nhắc đến bài từ "Lâm Giang Tiên" kiệt tác của Dương Thận sau này được dùng làm khúc hát mở màn cho bộ phim truyền hình Tam Quốc Diễn Nghĩa (1994), Hoàng Yến nghe không hiểu gì, chỉ cảm nhận giọng ca của Dương Hồng Cơ trầm hùng trên nền các cảnh chiến trận bi tráng:

Tam Quốc Diễn Nghĩa – Khai Mạc Khúc (1994)

Gửi lại "Lâm Giang Tiên (临江仙)" nguyên tác với bản dịch:

Nguyên tác chữ Hán:

滚滚长江东逝水,
浪花淘尽英雄。
是非成败转头空。
青山依旧在,
几度夕阳红。

Phiên âm Hán - Việt:

Cổn cổn Trường Giang đông thệ thủy,
Lãng hoa đào tận anh hùng.
Thị phi thành bại chuyển đầu không.
Thanh sơn y cựu tại,
Kỷ độ tịch dương hồng.

Bản dịch tiếng Việt:

Trường Giang cuồn cuộn chảy về đông,
Sóng xô cuốn hết mấy anh hùng.
Được thua, phải trái, thoắt thành không.
Non xanh nguyên vẻ cũ,
Mấy độ bóng chiều hồng.

Hoàng Yến