L’automne (Jacques Prévert) - Mùa Thu (Lộc Bắc)

 

 

L’automne

Un cheval s’écroule au milieu d’une allée
Les feuilles tombent sur lui
Notre amour frissonne
Et le soleil aussi.

Jacques Prévert
(1900-1977)
***

Dịch Thơ:

Mùa Thu

Ngựa hoang gục ngã giữa đàng
Phủ lên mình nó lá vàng cuối thu
Tình yêu ta run rẩy
Và mặt trời cũng vậy!

Hình Ảnh &Thơ: Lộc Bắc

Mùa Thu

Thu! Thu! Ta vẫn đợi chờ,
Nhớ thu da diết vô bờ thu ơi!
Mây chiều giăng mắc ngàn khơi,
Vu vơ man mác sầu trôi lửng lờ!

Xa xa đồi núi xanh mờ,
Rừng xơ xác lá lượn lờ gió sang.
Thu phong rụng chiếc lá vàng,
Mắt nai ngơ ngác bàng hoàng ngẩn ngơ!

Hồ xanh mặt nước lững lờ,
Bên hàng cây đứng chơ vơ ngỡ ngàng.
Gió thu từng chập reo vang,
Bên kia dòng suối nhẹ nhàng như mơ.

Về Nam chim nhạn dật dờ,
Gọi đàn lanh lảnh vút mờ nơi nao.
Đồng hoang tiếng vọng xôn xao,
Lạnh lùng lau sậy xạt xào xác xơ.

Không gian lặng ngắt như tờ,
Mưa chiều vừa dứt sương mờ phủ giăng.
Côn trùng bốn phía vang vang,
Hòa thành khúc tấu muôn ngàn tiếng tơ!

Hồ thu xanh ngắt lững lờ,
Nghiêng nghiêng soi bóng lờ mờ trăng thu.
Mây trôi đáy nước thâm u,
Ngàn sao lắp lánh mịt mù sông Ngân!

Dáng thu huyền ảo trong ngần,
Tiếng thu xào xạt thi nhân thẩn thờ.
Nàng thu muôn kiếp là thơ,
Mùa thu muôn kiếp gợi mơ gợi sầu!

Tình thu bảng lảng về đâu ?!...

Đỗ Chiêu Đức
Thu 2026

Cà Phê: Phương Thuốc Thần Diệu Giúp Giảm Sút Nguy Cơ Mắc Bệnh Lãng Trí Già Nua - Huỳnh Chiêu Đẳng Biên Soạn

Nguồn tin và chi tiết: 

https://www.sciencedaily.com/releases/2026/11/261105224550.htm?utm_source=flipboard&utm_content=other

HCD: Máy tóm tắt nội dung bài báo (có thể còn sót những « tiếng mới » khó hiểu khó nghe)

"Uống Mỗi Ngày Chừng Hai Ba Tách Cà Phê: Phương Thuốc Thần Diệu Giúp Giảm Sút Thấy Rõ Nguy Cơ Mắc Bệnh Lãng Trí Già Nua"

Một cuộc khảo cứu lâu dài trên người lớn tại Hoa Kỳ cho thấy việc uống cà phê có chất cà-phê-in đều đặn có thể gắn liền với nguy cơ mất trí thấp hơn nhiều và với sức khỏe trí tuệ tốt hơn khi tuổi càng cao. Cuộc theo dõi kéo dài đến 43 năm, nên có thể xem đây là một cái nhìn đáng chú ý về liên hệ giữa thói quen uống hằng ngày và sức khỏe của trí óc theo thời gian.

Các nhà nghiên cứu nhận thấy người lớn uống nhiều cà phê có chất cà-phê-in mắc bệnh mất trí với tỉ lệ thấp hơn rõ rệt so với người ít uống hoặc không bao giờ uống. Liên hệ mạnh nhất xuất hiện nơi những người uống từ hai đến ba tách cà phê có chất cà-phê-in mỗi ngày. Việc uống trà cũng gắn liền với kết quả trí tuệ tốt hơn, nhưng số lượng trà đem lại lợi ích nhiều nhất có phần thấp hơn. Điều đáng lưu ý là cà phê đã lấy chất cà-phê-in không cho thấy lợi ích tương tự, khiến người ta đặt câu hỏi phải chăng chính chất cà-phê-in giúp giải thích phần nào sự liên hệ nầy.

Một trong những kết quả nổi bật nhất là sự khác biệt về tỉ lệ mất trí giữa người uống cà phê đều và người uống rất ít hoặc không uống. Trong số người lớn tại Hoa Kỳ uống nhiều cà phê có chất cà-phê-in, các nhà nghiên cứu ghi nhận 141 ca mất trí mỗi năm trên 100.000 người. Trong khi đó, tỉ lệ nầy là 330 ca mỗi năm trên 100.000 người nơi những người ít khi hoặc không bao giờ uống cà phê có chất cà-phê-in.

Bệnh mất trí là tên gọi chung cho những chứng bệnh làm cho trí nhớ, sự suy nghĩ, sự lý luận và khả năng làm các việc thường ngày bị suy yếu dần. Bệnh Alzheimer là nguyên nhân thông thường nhất, tuy còn một số bệnh khác của não cũng có thể đưa đến mất trí. Quên lãng đôi khi có thể là một phần bình thường của tuổi già, nhưng mất trí là tình trạng trí tuệ suy yếu nặng đến mức làm xáo trộn đời sống hằng ngày. Vì vậy, tìm ra những thói quen sinh hoạt gắn liền với nguy cơ mất trí thấp hơn là một việc khảo cứu quan trọng, nhất là khi dân số càng ngày càng già hơn.

Các kết quả nầy cho thấy uống cà phê có chất cà-phê-in đều đặn có thể là một thói quen như thế. Tuy nhiên, kết quả chỉ cho thấy sự liên hệ, chứ không chứng minh được rằng cà phê trực tiếp ngăn ngừa bệnh mất trí. Những khác biệt khác giữa người uống cà phê và người tránh cà phê cũng có thể góp phần vào kết quả đã thấy.

Lợi ích tiềm tàng không chỉ giới hạn nơi bệnh mất trí đã được chẩn đoán. Những người uống nhiều cà phê có chất cà-phê-in cũng ít khi tự báo rằng trí nhớ hoặc khả năng suy nghĩ của mình đã suy giảm hơn. Các nhà nghiên cứu nhận thấy 7,8 phần trăm người lớn uống nhiều cà phê có chất cà-phê-in tự thấy trí nhớ và suy nghĩ suy giảm, so với 9,5 phần trăm nơi những người ít khi hoặc không bao giờ uống. Sự tự thấy suy giảm trí nhớ hay suy nghĩ là những thay đổi do chính người ta nhận ra, dù chưa hẳn đã được thử nghiệm trí tuệ chính thức xác nhận. Người gặp tình trạng nầy có thể cảm thấy việc nhớ tin tức, tập trung, hoặc tìm đúng chữ để nói trở nên khó hơn. Những lời than như vậy không tự động có nghĩa là mất trí, nhưng vẫn có thể cho biết người ta cảm nhận sự thay đổi trí tuệ của mình khi tuổi cao hơn. Tỉ lệ thấp hơn nơi người uống cà phê có chất cà-phê-in làm thêm bằng chứng cho thấy việc uống cà phê gắn liền với sự lão hóa trí tuệ lành mạnh hơn.

Các nhà nghiên cứu cũng xem xét số lượng cà phê uống có liên quan đến mức mạnh của lợi ích hay không. Uống từ hai đến ba tách cà phê có chất cà-phê-in mỗi ngày gắn liền với kết quả thuận lợi nhất về nguy cơ mất trí và về sự minh mẫn của trí óc. Đáng chú ý là sự liên hệ nầy vẫn thấy rõ bất kể nguy cơ do di truyền của người tham dự. Nói cách khác, liên hệ giữa việc uống cà phê và sức khỏe của não vẫn được thấy nơi những người có tố chất di truyền khiến họ dễ bị bệnh hơn. Nguy cơ do di truyền là ảnh hưởng của những biến đổi trong chất di truyền có thể làm tăng hoặc giảm khả năng mắc một số bệnh. Tuy di truyền có thể đóng vai trò quan trọng trong bệnh mất trí, nhưng đó chỉ là một phần trong bức tranh lớn hơn gồm tuổi tác, sức khỏe chung và cách sinh hoạt. Kết quả cũng cho thấy uống nhiều cà phê hơn không hẳn là tốt hơn. Uống quá mức đã thấy có lợi ích mạnh nhất không có vẻ đem thêm sự che chở nào nữa.

Cà phê không phải là thức uống duy nhất gắn liền với sức khỏe trí tuệ tốt hơn. Các nhà nghiên cứu nhận thấy uống trà cũng gắn liền với nguy cơ mất trí thấp hơn và với sự minh mẫn của trí óc tốt hơn. Với trà, liên hệ mạnh nhất xuất hiện nơi những người uống từ một đến hai tách mỗi ngày. Cũng như với cà phê, uống nhiều hơn mức nầy không có vẻ đem lại thêm lợi ích. Tuy nhiên, cuộc khảo cứu không phân biệt trà có chất cà-phê-in và trà không có chất cà-phê-in. Vì vậy, kết quả không thể xác định được phải chăng chất cà-phê-in là nguyên nhân của sự liên hệ thấy nơi người uống trà.

Kết quả về cà phê cho thêm một đầu mối. 

Trong khi cà phê có chất cà-phê-in thường được thấy gắn liền với nguy cơ mất trí thấp hơn và kết quả trí tuệ tốt hơn, thì cà phê đã lấy chất cà-phê-in không cho thấy lợi ích tương tự. Chất cà-phê-in là một chất kích thích có sẵn trong thiên nhiên, có trong cà phê, trà và một số loại cây khác. 

Chất nầy tác động lên hệ thần kinh trung ương và được biết nhiều nhất vì làm tăng sự tỉnh táo tạm thời và làm giảm cảm giác mệt mỏi. Việc chất cà-phê-in có góp phần vào sức khỏe trí tuệ tốt hơn qua nhiều năm hay không là một câu hỏi khác. Sự khác biệt giữa cà phê thường và cà phê đã lấy chất cà-phê-in khiến điều nầy đáng được khảo cứu thêm, nhưng không thể xem đó là bằng chứng rằng chất cà-phê-in là nguyên nhân của các lợi ích đã thấy.

Gộp chung lại, các kết quả cho thấy uống vừa phải cà phê có chất cà-phê-in và trà có thể gắn liền với sự lão hóa trí tuệ lành mạnh hơn. Với người uống cà phê, hai đến ba tách mỗi ngày có vẻ cho liên hệ mạnh nhất; với người uống trà, một đến hai tách cho kết quả thuận lợi nhất. Tuy cần thêm khảo cứu để xác định các thức uống nầy có trực tiếp ảnh hưởng đến nguy cơ mất trí hay không, những kết quả lâu dài nầy là tin đáng khích lệ cho những người đã quen uống cà phê hoặc trà trong nếp sống hằng ngày.

HCD: Mấy năm sau nầy thấy nhiểu bài báo ca tụng cà phê quá. Không biết “tập đoàn cà phê” có chi tiền ra không.

Thời buổi nầy chỉ có “lanh” mới thoát nổi chuyện bị gạt. Người xưa “có tiển mua tiên” ngày nay có tie62mn mua luôn niềm tin của kẻ khác. Tội nghiệp con cháu sau nầy....

Ô hô

Cậy "Đa kim" tác quái, khua môi múa mỏ, dẫn dắt miệng đời theo lối rẽ;

Mua "Tín nhiệm" cầu vinh, lừa mị lòng dân, che đường bách tính tới nguồn chân.

Huỳnh Chiêu Đẳng

Hoa Thạch Thảo - Bruyère: Mùa Thu, Tình Yêu Và Nỗi Nhớ Người Đã Xa

Hoa Thạch Thảo - Bruyère: Mùa thu, tình yêu và nỗi nhớ người đã xa

Cùng quý anh chị TMG,

Trong bài viết "Hoa Thạch Thảo", tác giả Ara Phat – tự xưng là "hắn" – đã đưa người đọc vào một hành trình văn chương đầy hoài niệm. Hành trình ấy khởi đầu từ bài thơ L’Adieu của thi sĩ Pháp Guillaume Apollinaire (1880-1918), đi qua bài thơ cảm tác Lời Vĩnh Biệt của Bùi Giáng, đến ca khúc Mùa thu chết của Phạm Duy, rồi khép lại bên những cửa hàng hoa ở Bỉ vào mùa lễ Toussaint.

Nhờ những trang viết ấy, ta mới biết hoa Thạch Thảo (tiếng Pháp là Bruyère, tiếng Anh là Heather) chính là nhành hoa mang theo hương thời gian và nỗi nhớ trong thơ Apollinaire. Loài hoa ấy mềm mại như cỏ, nở mầu tím ngát vào mùa Thu – cũng là mùa lễ Các Thánh (Toussaint) tháng 11. Để rồi, dù cho thu có tàn, mầu tím Thạch Thảo vẫn giữ nguyên như một lời tiếc nhớ khôn nguôi.

Đó là một sự tiếp nối kỳ diệu giữa những bậc thầy ngôn từ – những người đã kết hợp tài tình giữa hình ảnh và nhạc điệu để tạo nên một sự hội nhập toàn thể từ L’Adieu, Lời Vĩnh Biệt cho đến Mùa Thu Chết.

Mùa Thu vẫn trở lại, nhưng Người Xưa có thể không trở lại nữa! Khép lại cảm nhận riêng này, xin gửi đến quý anh chị bài viết 'Hoa Thạch Thảo' của tác giả Ara Phat.

Hoàng Yến

***

 Hoa Thạch Thảo - Ara Phat

Mỗi khi nhắc đến mùa thu, những bài hát về thu, hình như ai cũng nhớ đến một bài hát nổi tiếng của Phạm Duy, bài "Mùa thu chết", ông đã dịch và phổ nhạc từ bài thơ lừng danh, bài "L’adieu" của Guillaume Apollinaire:

L’adieu

J’ai cueilli ce brin de bruyère

L’automne est morte souviens-t’en

Nous ne nous verrons plus sur terre

Odeur du temps brin de bruyère

Et souviens-toi que je t’attends

Guillaume Apollinaire, Alcools, 1913

Hắn thích bài dịch của Nhà thơ Bùi Giáng

Lời Vĩnh Biệt

Ta đã hái nhành lá cây thạch thảo

Em nhớ cho mùa thu đã chết rồi

Chúng ta sẽ không tao phùng được nữa

Mộng trùng lai không có ở trên đời

Hương thời gian mùi thạch thảo bốc hơi

Và nhớ nhé ta đợi chờ em đó…

Một thể điệu khác hắn cũng thích khi ông viết bài “Lời Vĩnh Biệt” kiểu thứ hai và ông đã thêm chữ nghĩa thành 8 câu thơ 7 chữ dù bài “l’Adieu” chỉ có 5 câu

Ðã hái nhành kia một buổi nào

Ngậm ngùi thạch thảo chết từ bao

Thu còn sống sót đâu chăng nữa

Người sẽ xa nhau suốt điệu chào

Anh nhớ em quên và em cũng

Quên rồi khoảnh khắc rộng xuân xanh

Thời gian đất nhạt mờ năm tháng

Tuế nguyệt hoa đà nhị hoán tam.

(Bài này ông có ghi trong quyển «Đường vào thi ca» của ông).

Loài hoa Thạch Thảo và bài thơ “Lời vĩnh biệt" đã dẫn chúng ta tới truyền thuyết về một chuyện tình thật buồn nhưng cũng thật lãng mạn“

Ngày xưa ở một ngôi làng nhỏ, có một đôi trai gái là Ami và Edible. Hai người này sống cạnh nhà nhau từ nhỏ và họ là một đôi bạn rất thân.

Khi Edible trưởng thành, trở thành một thanh niên khôi ngô, tuấn tú, dáng người cao cao và trở thành tâm điểm của biết bao cô gái trong làng. Nhưng anh không để ý tới ai cả vì trong lòng anh đã có hình bóng của một người, người con gái mà anh yêu chính là cô bạn hồi còn bé, bây giờ cũng đã trở thành một thiếu nữ xinh đẹp được mô tả có làn da trắng, đôi môi nho nhỏ lôi cuốn những ai đã một lần gặp mặt, duyên dáng với mái tóc nâu bồng bềnh ôm lấy bờ vai nhỏ bé và khuôn mặt khả ái của Ami làm bao nhiêu chàng trai say đắm và mong ước có được trái tim nàng.

Không phải chỉ có cô gái làng Đình Bảng của Hoàng Cầm đòi có lá diêu bông mới lấy làm chồng, Ami chỉ đồng ý lấy ai đem về cho cô một loài hoa lạ mà nàng cảm thấy thích. Bao nhiêu chàng trai đem hoa tới nhưng chỉ nhận được cái lắc đầu là không phải, mọi người đều bỏ cuộc. Ngay cả Edible cũng không tìm được cho dù là người hiểu rõ tính tình cô bạn nhất.

Một ngày mùa thu khi cả hai vào rừng hái nấm, săn thú. Trên đường về họ cùng nhau trò chuyện và ngắm cảnh rừng núi.

Bỗng Ami nói lớn, gọi Edible và chỉ cho anh một bụi hoa dại màu tim tím mọc trên vách núi cao: "Chính là nó, loài hoa ấy, Ami thích, rất thích"

Edible nhìn lên bụi hoa rồi nói với Ami:

– Ami đứng đây chờ anh, anh sẽ hái xuống cho Ami

– Không, không được. Edible! vách núi cao và nguy hiểm lắm

– Nhưng đó là loài hoa Ami thích, Edible sẽ lấy xuống cho Ami.

– Không, Ami không cho Edible đi.

Edible nhìn Ami mỉm cười rồi nói "đứng đây chờ anh, anh sẽ quay trở lại, sẽ mang nó xuống cho Ami, sẽ mang hạnh phúc đến cho em mãi mãi".

Nói xong anh từ từ leo lên vách núi . Mặc cho Ami ngăn cản. Vách núi cao dựng đứng thật nguy hiểm không cẩn thận trượt chân là mất mạng ngay.

"Được rồi, cuối cùng thì Edible cũng làm được" – Edible nắm được bụi hoa trong tay quay xuống với Ami, nhưng tại sao tự nhiên anh lại cảm thấy chóng mặt quá.

Mà sao mặt đất bây giờ lại có nhiều Ami thế. Anh bình tĩnh lại, quay xuống nói với Ami: "Ami! Edible làm được rồi, anh làm được rồi nhé!"

Thả bụi hoa xuống cho Ami rồi sau đó tìm cách leo xuống. Lạ quá, đầu anh choáng váng không còn nhìn thấy gì nữa và chóng hết cả mặt. Đau quá, đã mất minh mẫn. Tay anh mỏi dần, chân không trụ vững trên vách núi nữa…

- "…..không….." Ami hét lên khi thấy Edible đang rơi xuống, thả người trong không trung.

Anh quay mặt về phía Ami nói: "đừng quên anh nhé" rồi nở nụ cười mãn nguyện và anh đã đi xa, xa mãi.

Ami thẫn thờ bên bờ vực thẳm, như người mất hồn, không nói, không cười tay cầm bụi hoa tim tím ấy. Cô ngồi đó cho đến khi người trong làng tìm kiếm và đưa cô về.

Chỉ mình cô về được còn Edible đã quên đường về rồi. Đau đớn đến nỗi Ami không nhỏ được giọt nước mắt, không ăn uống gì cả, suốt ngày chỉ lặng lẽ ngồi trong vườn chăm sóc cho bụi hoa tim tím ấy, bụi hoa đã làm Edible không trở về được.

Thời gian không xóa được nỗi nhớ, cho đến một ngày cô đã chìm vào giấc ngủ dài, giấc ngủ ngàn thu, và chắc chắn một điều là trong giấc ngủ đó Ami và Edible mãi mãi bên nhau.

Có lần hắn đọc được trong 10 bài đạo ca của Phạm thiên Thư có bài “Pháp thân” làm hắn liên tưởng đến cuộc trùng phùng này dù là nơi cõi niết

Mai sau chờ nhau nhé

Đầu thai làm kiếp hoa

Chốn mây mù phiêu bạt

Chờ đợi chim hót ca.

Sau khi Ami chết đi loài hoa tim tím ấy được người dân trong làng chăm sóc cẩn thận. Ai ai cũng thương xót cho đôi tình nhân trẻ.

Đấy là chùm hoa thạch thảo. Sắp đến mùa lễ Các Thánh (toussaint) ngày thanh minh của Âu châu, những chậu hoa Bruyère (hoa thạch thảo) được đem đến những phần mộ cùng những loại cúc mà người Việt mình hay gọi là cúc họa mi.

Hắn sống ở Bỉ gần 40 năm, năm nào đến mùa lễ Toussaint, nơi các cửa hàng hoa bán nhiều nhất vẫn là hoa “bruyère”, cúc đại đóa và hoa cúc pomponnette chỉ dùng để đi tảo mộ,chứ những loại này không chưng trong nhà.

Hoa Thạch thảo (Bruyère – trong thơ của Apollinaire) không có thực ở Việt Nam . Rất nhiều người VN vẫn quen gọi cúc tím hay cúc cánh mối là hoa Thạch thảo.

Bruyère trong từ điển Pháp-Việt là Thạch thảo, không phải cúc và chỉ có mọc ở xứ ôn đới mà thôi (Nguồn gốc Châu Âu). Bruyère có màu tím mà cũng có màu khác nữa.

Hắn lại nghĩ, có lẽ theo truyền thuyết khi Ami gọi Edible và chỉ cho anh một bụi hoa dại màu tim tím mọc trên vách núi cao: “Chính là nó, loài hoa ấy, Ami thích, rất thích” nhìn thấy chùm hoa trên khe núi mà được dịch là “thạch thảo” (cỏ mọc trên đá) chăng.

Truyền thuyết hoa Thạch Thảo gắn bó với mùa Thu. Bài thơ vĩnh biệt của Guillaume Apollinaire và dòng nhạc Phạm Duy đã giao duyên, hợp thành bản nhạc “Mùa Thu Chết” một ca khúc rất nổi tiếng trong thập niên 70 tại Sài Gòn:

Ta ngắt đi một cụm hoa thạch thảo
Em nhớ cho: Mùa Thu đã chết rồi!
Mùa Thu đã chết, em nhớ cho
Mùa Thu đã chết, em nhớ cho
Mùa Thu đã chết, đã chết rồi. Em nhớ cho!
Em nhớ cho,
Đôi chúng ta sẽ chẳng còn nhìn nhau nữa!
Trên cõi đời này, trên cõi đời này
Từ nay mãi mãi không thấy nhau
Từ nay mãi mãi không thấy nhau…
Ta ngắt đi một cụm hoa thạch thảo
Em nhớ cho: Mùa Thu đã chết rồi!
Ôi ngát hương thời gian mùi thạch thảo
Em nhớ cho rằng ta vẫn chờ em.
Vẫn chờ em, vẫn chờ em
Vẫn chờ….
Vẫn chờ… đợi em!
(Mùa Thu Chết – Phạm Duy)

Thời tiết xoay vần đến xuân phân sang hạ chí, kế tiếp là thu phân và theo sau là đông chí. Mùa nào cũng luân lưu đến rồi đi làm gì có cái gọi là “mùa thu chết”.

Mùa Thu chẳng bao giờ chết, nó đi rồi lại trở về, có chết chăng là bao cuộc tình đã chết trong mùa Thu, tạo cảnh chia ly cho bao người tình yêu dấu đã chia tay và chẳng bao giờ trở lại theo mùa Thu… cho dù “Vẫn chờ em, vẫn chờ em

Vẫn chờ….

Vẫn chờ… đợi em!”

Đồi Delta Bruxelles mùa Toussaint

25/10/2022

Ara Phát

Có Những Chiều Thu - Nhạc Sĩ: Phạm Mạnh Cương - Ca Sĩ: Thanh Thúy

Nhạc Sĩ: Phạm Mạnh Cương
Ca Sĩ: Thanh Thúy
Thực Hiện: LeVanChu

Tình Thu

Thu đến đây rồi em có hay
Gió lùa se sẽ tỏa hương say 
Trời xanh thăm thẳm mây vờn cuộn 
Nắng sớm chan hòa bướm lượn bay 
Bước nhỏ vườn xưa lòng thổn thức 
Hồn quê bến cũ dạ vơi đầy 
Tình yêu gởi gắm vào nơi ấy 
Nguyện ước muôn đời chẳng đổi thay. 

Trần Đại Bản 
VA. Thu 2025 

Lá Tìm Về Cội

Ôi thôi, một cánh lá vàng. 
Mùa thu chưa tới đã tang tóc rồi. 
Mây còn đỉnh núi chưa trôi. 
Mà heo may tiễn lá rơi bên thềm. 
Hạt mưa gõ cửa màn đêm. 
Hay hồn thu nhẹ gót trên đường về. 
Lá thu đằm thắm tình quê. 
Một trăm con nước cũng về đại dương 
Chốn nào mới thật quê hương? 
Có ai biết lá đoạn trường vào thu. 
Làm sao tan hết sương mù. 
Nắng hồng trải bước phiêu du lá vàng. 
Hôm nay có phải thu sang? 
Báo tin thu đến, cánh vàng vội rơi. 
Lá tìm về cội thảnh thơi. 
Ngủ trong lòng Mẹ tuyệt vời thiên thu. 

Trần Quốc Bảo 
Richmond, Virginia

Vô Đề (Tạc Dạ Tinh Thần Tạc Dạ Phong) 無題 (昨夜星辰昨夜風) - Lý Thương Ẩn (Vãn Đường

 

 

Lý Thương Ẩn 李商隱 (813-858) tự Nghĩa Sơn 義山, hiệu Ngọc khê sinh 玉谿生, người Hà Nội, Hoài Châu (nay Tầm Dương, phủ Hoài Khánh, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc), xuất thân trong một gia đình quan lại nhỏ sa sút. Thuở thiếu thời giỏi văn thơ, được giao du với các con của tể tướng Lệnh Hồ Sở, trong đó có Lệnh Hồ Đào. Bấy giờ trong triều có hai phe đối nghịch nhau, tranh quyền đoạt lợi, một phe là Tăng Ngưu Nhu, phe kia là Lý Đức Dụ, hầu hết quan lại đều bị lôi cuốn vào cuộc tranh chấp ấy. Sở theo phe Ngưu. Năm Lý Thương ẩn mười bảy tuổi (829), Sở tiến cử làm tuần quan mạc phủ. Năm hai mươi lăm tuổi (837), ông lại được Lệnh Hồ Đào khen ngợi, nâng đỡ nên đỗ tiến sĩ năm Khai Thành thứ 2. Năm sau ông được Vương Mậu Nguyên, tiết độ sứ Hà Dương mến tài, dùng làm thư ký và gả con gái cho. Chẳng may, Vương thuộc phe Lý Đức Dụ khiến ông trở thành kẻ vong ân bội nghĩa, xảo quyệt vô hạnh trong mắt Lệnh Hồ Đào. Vương Mậu Nguyên chết, rồi Lý Đức Dụ thất thế, ông đến kinh sư nhưng không được làm gì cả. Sau nhờ Trịnh Á vận động, ông được làm chức quan sát phán quan. Trịnh Á bị biếm ra Lĩnh Biểu, ông cũng đi theo. Ba năm sau ông lại trở về, làm truyện tào tại Kinh Triệu. Ông nhiều lần đưa thư, dâng thơ cho Lệnh Hồ Đào để phân trần và xin tiến dẫn, nhưng vẫn bị lạnh nhạt. Tiết độ sứ Đông Thục là Liễu Trọng Hĩnh dùng ông làm tiết độ phán quan, kiểm hiệu Công bộ viên ngoại lang. Liễu bị bãi quan, ông cũng mất chức. Như thế là ông mắc kẹt giữa hai phái, chưa hề được đắc chí trên hoạn lộ, cứ bôn tẩu khắp nơi: Tứ Xuyên, Quảng Đông, Quảng Tây, Từ Châu nương nhờ hết người này đến người khác, long đong khốn khổ. Cuối cùng ông về đất Oanh Dương thuộc Trịnh Châu rồi bệnh chết năm 46 tuổi.

Lý Thương Ẩn

Văn Lý Thương Ẩn có phong cách khôi lệ ỷ cổ, thơ nổi tiếng ngang Ôn Đình Quân, nên người Đương Thời gọi là “Ôn - Lý”, hoặc ngang Đỗ Mục, nên được gọi là “tiểu Lý - Đỗ” (để phân biệt với “Lý - Đỗ” là Lý Bạch - Đỗ Phủ). Vương An Thạch đời Tống khen ngợi rằng người đời Đường học tập Đỗ Phủ mà đạt được mức “phiên ly” (rào dậu, xấp xỉ) của ông, thì chỉ có một mình Thương Ẩn. Dương Ức và Lư Tử Nghi mô phỏng thơ ông làm ra tập Tây Côn thù xướng nên có tên Tây Côn thể. Tác phẩm của ông có Phàn nam giáp tập (20 quyển), Ất tập (20 quyển), Ngọc khê sinh thi (3 quyển); ngoài ra còn một quyển phú và một quyển văn. Tương truyền ông có tình luyến ái với nữ đạo sĩ Tống Hoa Dương và các cung nữ Lữ Phi Loan, Khinh Phụng, nên ông làm bảy bài Vô đề mang tính diễm lệ, bí ẩn.

Thơ ca Lý Thương Ẩn có nhiều nét rất đặc sắc so với truyền thống thơ ca cổ điển Trung Quốc. Ông tiếp thu ảnh hưởng cổ thi, nhạc phủ Hán - Nguỵ và cả cung thể Lương - Trần. Ông cũng học tập ngũ ngôn hiện thực của Đỗ Phủ, phong cách lãng mạn của Lý Hạ cho nên thơ ông khá phức tạp cả về nội dung tư tưởng lẫn hình thức nghệ thuật.

Đặc sắc nhất trong thơ Lý Thương Ẩn là thơ tình. Với những bài Vô đề, ta thấy được đời sống tình ái của kẻ sĩ đại phu xưa. Lễ giáo phong kiến và chế độ hôn nhân không cho phép tự do, vì thế không thoả mãn yêu đương, họ có nhiều ảo tưởng và khát vọng, hoặc là mang tâm trạng ẩn ức, hoặc là sống phóng đãng buông lung. Thơ Lý Thương Ẩn ít nhiều nói lên niềm mơ ước về hạnh phúc lứa đôi và có tính chống lại lễ giáo phong kiến. Những bài thơ Vô đề của ông âm điệu nhịp nhàng uyển chuyển, tình điệu thê luơng ai oán, niêm luật nghiêm túc chỉnh tề, ngôn từ gọt dũa bay bướm, tạo nên những hình tượng tươi đẹp, sinh động, cảm xúc sâu sắc chân thành. Tuy nhiên do không thể đấu tranh đập tan những gông cùm ấy nên ông cũng như tầng lớp của ông trở nên bi quan tiêu cực, bám lấy hư vô chủ nghĩa, kết hợp với sự suy tàn của thời đại và giai cấp.

Lời phi lộ

Không ai có thể đo lường được cơn nhớ của hai kẻ yêu nhau (vợ chồng nhớ nhau, người tình nhớ người tình). Từ ngàn xưa tới ngàn sau, cường độ của cơn nhớ ấy không bao giờ suy giảm và vẫn độc lập với giai cấp, nòi giống và tuổi tác.

Cơn nhớ người tình trong bài hát Chiều Trên Phá Tam Giang của Trần Thiện Thanh và cơn nhớ vợ trong bài thơ 無題(昨夜星辰昨夜風) Vô đề (Tạc dạ tinh thần tạc dạ phong) của Lý Thương Ẩn đã đạt tới đỉnh của nhớ nhung.

Nhóm LTCD thế kỷ 21 phối hợp hai cơn nhớ ấy thành một cơn nhớ quái dị lấy tên là Cơn-Nhớ-Yêu-Tinh

Phá Tam Giang

1/ Chiều Trên Phá Tam Giang -Thơ: Tô Thùy Yên -Nhạc: Trần Thiện Thanh

(Bấm vào link màu xanh để nghe Lê Uyên & Thiên Kim hát Chiều Trên Phá Tam Giang).

Chiều Trên Phá Tam Giang - Lê Uyên, Thiên Kim (Live Show ...www.youtube.com › watch

Lời của bài hát
Chiều trên phá Tam Giang
anh chợt nhớ em
nhớ ôi niềm nhớ ôi niềm nhớ
đến bất tận
em ơi
em ơi

Giờ này thương xá sắp đóng cửa
người lao công quét dọn hành lang
giờ này thành phố chợt bùng lên
để rồi tắt nghỉ sớm
ôi Sàigòn Sàigòn giờ giới nghiêm
ôi Sàigòn Saigòn mười một giờ vắng yên
ôi em tôi Sàigòn không buổi tối

Giờ này có thể trời đang nắng
em rời thư viện đi rong chơi
hàng cây viền ngọc thạch len trôi
nghĩ đến ngày thi tương lai thúc hối
căn phòng nhỏ cao ốc vô danh
rồi nghĩ tới anh
rồi nghĩ tới anh
nghĩ tới anh

Giờ này có thể trời đang mưa
em đi dưới hàng cây sướt mướt
nhìn bong bóng nước chạy trên hè
như đóa hoa nở vội
giờ này em vào quán nước quen
nơi chúng ta thường hẹn
rồi bập bềnh buông tâm trí
trên từng đợt tiếng lao xao

Giờ này thành phố chợt bùng lên
em giòng lệ bất giác chảy tuôn
nghĩ đến một điều em không rõ
nghĩ đến một điều em sợ không dám nghĩ
đến một người đi giữa chiến tranh
lại nghĩ tới anh
lại nghĩ tới anh
nghĩ tới anh...

Lời bàn 

Bài này là một tuyệt chiêu. Lời lẽ giản dị, tự nhiên và chân thành, nói lên niềm nhớ của một người con trai đang lênh đênh trên Phá Tam Giang gởi về cô em bé bỏng ở thủ đô Saigòn, hoặc niềm nhớ của một nữ sinh Saigòn giữa mùa thi cử nhắn người tình đang đi giữa chiến tranh.

Niềm nhớ cào cấu!

Niềm nhớ bướng bỉnh!

Niềm nhớ bất tận! Nhớ đến độ không dám nhớ thêm nữa….. sợ nếu nhớ nhiều qúa thì rủi ro sẽ đến với người tình.

Lê Uyên (với một giọng “khó khăn” trời phú) đã thổi thêm hồn vào bài hát này.

2/ 無題(昨夜星辰昨夜風) Vô đề (Tạc Dạ Tinh Thần Tạc Dạ Phong)

Bài thơ này mô tả những suy nghĩ khác thường của Lý Thương Ẩn trong một đêm nhớ người tình. Ông trăn trở, băn khoăn, buồn rầu, khắc khoải suốt đêm, tới sáng thì trễ giờ đi làm, phải phóng ngựa lan đài mới kịp giờ tới sở.

Nguyên bản Dịch âm

無題 (昨夜星辰昨夜風) Vô đề (Tạc dạ tinh thần tạc dạ phong)

昨夜星辰昨夜風 Tạc dạ tinh thần tạc dạ phong,

畫樓西畔桂堂東 Hoạ lâu tây bạn quế đường đông.

身無彩鳳雙飛翼 Thân vô thái phượng song phi dực,

心有靈犀一點通 Tâm hữu linh tê nhất điểm thông.

隔坐送鉤春酒暖 Cách toạ tống câu xuân tửu noãn,

分曹射覆蠟燈紅 Phân tào xạ phúc lạp đăng hồng.

嗟余聽鼓應官去 Ta dư thính cổ ưng quan khứ,

走馬蘭臺類轉蓬 Tẩu mã lan đài loại chuyển bồng.

Chú giải

Bài thơ này làm năm Khai Thành thứ 4 (839) đời Đường Văn Tông, khi tác giả mới nhậm chức Hiệu thư lang tại kinh thành. Trước đó, Lý Thương Ẩn từng làm Kinh Nguyên tiết độ sứ, là môn khách của Vương Mậu Nguyên 王茂元. Khi vào kinh, Lý Thương Ẩn mới cưới con gái của Vương Mậu Nguyên ít lâu, nhớ tới nàng mà viết bài thơ này.

Thính cổ ưng quan: Quy chế thời Đường, quan chưởng cung môn đánh trống mở cửa lúc hết đêm; nghe tiếng trống là các quan đi chầu.

Lan đài: Còn gọi là ngự sử đài, tên một cơ quan trong triều đình cổ, giữ nhiệm vụ can gián vua và vạch lỗi các quan. Trong bài này, ngựa lan đài là ngựa của sở (LTÂ nghèo, không có ngựa riêng).

Dịch nghĩa

Không Đầu Đề (Tối Trước Đầy Sao Gió Lộng Phòng)

Đêm qua sao đầy trời, đêm qua gió nổi
Ta (khi thì ở) bên tây lầu vẽ, (khi thì ở) phía đông nhà quế.
Thân ta không có đôi cánh phượng lộng lẫy bay cao,
Nhưng trong lòng có sừng tê giác (cứng rắn) để cảm thông.
Ngồi xa nhau (mà tưởng em) đang chuốc chén xuân ấm áp.
Dưới ánh nến hồng (mà tưởng) đang vui trò "xạ phúc" với em.
Ôi, (thức suốt đêm như thế cho đến lúc) nghe tiếng trống giục đi việc quan
(Lúc đó mới vội vã) Ruổi ngựa tới sở nhanh như ngọn cỏ bồng (bay trong gió)

Dịch thơ

Không Đầu Đề (Tối Trước Đầy Sao Gió Lộng Phòng)

Tối trước đầy sao gió lộng phòng
Vẽ lầu tây mỏi ngủ lầu đông
Thân không cánh phượng bay xa tắp
Lòng có sừng tê để cảm thông
Cách biệt chuốc nhau hơi rượu ấm
Chung vui ánh lửa nến soi hồng
Chao ôi! Tiếng trống quan nha giục
Phóng ngựa lan đài tựa cỏ bồng.

Lời bàn:

Bài này vừa lộng lẫy vừa chung tình vừa cảm động. Đây là thơ nhớ vợ làm theo thể thất ngôn bát cú. Lời lẽ bay bướm. Niêm luật chỉnh tề. Tình tiết đằm thắm.
Câu 1 & 2:
Tối hôm qua trời đầy sao, ta (khi thì) vẽ trong phòng họa ở phía tây (khi thì) nẳm trong phòng ngủ ở phía đông, cửa bỏ ngỏ (ở trong phòng mà gió lộng).
Hai câu 3 & 4:
(ta quanh quẩn suốt đêm như vậy vì nhớ em) thân không có cánh phượng để bay xa tới gặp em nhưng lòng có sừng tê giác (quý hiếm và cứng rắn) để cảm thông với em.
Hai câu 5 & 6:
Ta bèn hâm rượu nóng, (mơ rằng) hơi rượu có thể chuốc say cho em ở nơi xa. Ta thắp nến lên, (hy vọng) ánh sáng màu hồng tới chiếu em.
Hai câu kết cảm động nhất:
(Ta thức suốt đêm như vậy đến sáng, cho tới khi nghe thấy trống trong dinh giục đi làm cũng còn chần chừ, sau cùng thì phải) phóng ngựa như bay (nhẹ tựa cỏ bồng) mới kịp tới sở.
Thơ viết cho vợ mà cảm động như vậy thì trách gì vợ chả chết yểu vì cảm động! Cô vợ trẻ đọc bài thơ này ắt phải khóc hết nước mắt, còn tâm địa nào để trách chồng bỏ mình chăn đơn gối chiếc theo đuổi công danh.

Con Cò

***
Nhớ Đêm Qua

Đêm qua thoảng nhớ gió trăng sao
Lầu họa bên Tây, lầu quế cao
Không cánh phượng hoàng bay đến gặp
Nhưng tim tê giác thấu lòng nhau
Chơi trò ‘truyền móc’ nhâm nhi chén
‘Đoán vật’ vui xuân cuời đổi trao
Trống giục liên hồi ta cất bước
Thân nầy như cỏ đã hư hao

Thanh Vân

***

Không Đề

Sao ngợp đêm qua, gió cuốn tung
Bên tây lầu họa,. quế phòng đông
Thân không cánh phượng cùng bay bổng
Tâm sẵn sừng tê điểm cảm thông
Ngồi cách ‘dấu-tìm’ xuân rượu ấm*
Chia phe ‘hỏi-đáp’ nến đèn hồng*
Than ôi trống dục quan nha gọi
Phóng ngựa đài cao nhẹ cỏ bồng!

Lộc Bắc

Oct26

*Tống Câu (送鉤) và Xạ Phúc (射覆) là hai trò chơi cung đình (và bàn tiệc) rất phổ biến trong xã hội Trung Quốc cổ đại. Chúng gắn liền với văn hóa tiệc rượu (tửu lệnh) và tư duy bói toán, đố vui của người xưa.

***

Vô Đề (Tạc Dạ Tinh Thần Tạc Dạ Phong)

Kỳ này, thư ký Lộc Bắc đưa ra một bài Vô Đề của Lý Thương Ẩn do ÔC đề xướng không biết từ hồi nào mà lại thấy mấy giòng của Bát Sách phản đối đàn anh.

Những bài Vô Đề của Lý thường mơ hồ, úp mở, dùng chữ lạ, điển tích, đọc xong, suy nghĩ rất lâu mà không biết rõ tác giả muốn nói gì, và mình hiểu đúng hay sai. Bài này cũng vậy, rất khó hiểu.

ÔC cho rằng đây là bài thơ nhớ vợ: nhớ nàng (Vương Yến Mỹ, vợ Lý) mà viết bài thơ này.

ÔC còn đưa bài thơ Chiều Trên Phá Tam Giang của Tô Thùy Yên để nhấn mạnh về nỗi nhớ. Khi Nhật Trường phổ nhạc bài thơ, ông chỉ lấy một đoạn hay thôi, vì bài thơ khá dài, và khúc đầu không nói gì về tình yêu, về nỗi nhớ cả. Bài thơ này cũng vậy vậy thôi, xin lỗi, bài Ta Về mới là tuyệt tác.

Sau khi đọc bài Vô Đề kỳ này rất nhiều lần, thì Bát Sách cho rằng Lý có nhớ thật, nhưng không phải nhớ vợ, mà nhớ lại chuyện đêm hôm qua (tạc dạ) với một người đẹp nào đó.

Lý cũng dùng nhiều chữ khó:

-Tinh thần: chỉ chung mặt trời, mặt trăng và các vì sao.
-Thái : văn chương, chức quan, đất phong ( thái ấp ), mầu rực rỡ.
-Linh : thần linh, linh hồn, linh hiển, linh hoạt, tốt lành.
- Tê: con tê giác.
Linh Tê là sừng con tê giác linh thiêng.
Tự điển Nguyễn Tôn Nhan có dẫn câu thơ của Lý Thương Ần, nhưng viết là Linh Tri, và giảng là Điểm Sáng Tâm Linh, và dịch “ lòng có linh tri đủ hiểu thông “
-Tống: đưa đi, tiễn, dâng lễ vật.
-Câu: cái móc, cái liềm, lưỡi câu.
Tống Câu là một trò chơi, như anh Tâm đã giải thích.
-Noãn: ấm áp.
-Tào: hai bên (trong vụ án, trò chơi), bọn, lũ, đám đông, tên nước, họ.
Phân tào là chia 2 phe.
-Xạ: bắn, kích thích làm người ta phải nói ra (phún xạ)
Xạ Phúc là trò chơi phỏng đoán, như anh Tâm đã giảng.
-Ta: lời than thở.
-Lan đài: thuộc về chỗ làm.

Giảng theo văn xuôi:

Đêm qua, có trăng sao, có gió,
Trong một dinh cơ sang trọng, lầu vẽ ở phía tây, nhà quế ở phía đông,
Dù thân không có đôi cánh bay rực rỡ của chim phượng,
Nhưng lòng có sừng tê linh thiêng nên cảm thông được. (mà cảm thông cái gì? khó hiểu lắm)
Ngồi cách, chơi trò tống câu, uống rượu ấm,
Chia phe, chơi trò xạ phúc dưới nến hồng,
Than ôi, ta nghe trống là phải đi làm việc quan,
Cưỡi ngựa Lan Đài nhanh như cỏ bồng.
Hai câu cuối than về nỗi vất vả, gò bó khi làm quan.

Vô Đề (Tạc Dạ Tinh Thần…)

Sao sáng đêm qua, gió thổi đầy,
Phía đông nhà quế, họa lầu tây,
Thân không cánh đẹp như chim phượng,
Lòng có sừng linh hiểu được ngay,
Ngồi cách chuốc rượu xuân ấm áp,
Chia phe phỏng đoán, nến hồng lay,
Buồn nghe trống gọi đi chầu sớm,
Chạy ngựa Lan đài tựa cỏ bay.

Bát Sách.

(Ngày 29/10/2026)

***

Nguyên tác: Phiên âm:
無題二首 其一-李商隱 Vô Đề Nhị Thủ Kỳ 1- Lý Thương Ẩn

昨夜星辰昨夜風 Tạc dạ tinh thần tạc dạ phong
畫樓西畔桂樓東 Họa lâu tây bạn quế lâu đông
身無彩鳳雙飛翼 Thân vô thái phượng song phi dực
心有靈犀一點通 Tâm hữu linh tê nhất điểm thông
隔坐送鉤春酒暖 Cách tọa tống câu xuân tửu noãn
分曹射覆蠟燈紅 Phân tào xạ phúc lạp đăng hồng
嗟余聽鼓應官去 Ta dư thính cổ ưng quan khứ
走馬蘭臺類斷蓬 Tẩu mã Lan Đài loại đoạn bồng

Dị bản:
Chính Lý Thương Ẩn cho dị bản trong sách của mình:
Câu 2: đường堂=gian nhà giữa thay vì lâu樓=nhà lầu
Câu 8: chuyển轉=chuyển vận thay vì đoạn斷=chặt đứt
Lý Thương Ẩn làm nhiều bài thơ với tựa Vô Đề, nên thông thường câu 1 được viết sau tựa để phân biệt bài thơ. LTA có làm hai bài Vô Đề Nhị Thủ, do đó có 2 bài Vô Đề Nhị Thủ Kỳ 1 nên hay bị nhầm lẫn nhau. Bài thơ bên trên có đăng trong hai sách của LTA:
Lý Nghĩa San Thi Tập Chú - Đường - LýThương Ẩn 李义山诗集注-唐-李商隐

Lý Nghĩa San Thi Tập - Đường - Lý Thương Ẩn 李义山诗集-唐-李商隐
Ngự Định Toàn Đường Thi 御定全唐詩 có đăng bài này (Tạc dạ…) trên trang 140 Quyển 540. Bài Vô Đề Nhị Thủ Kỳ 1 (Phượng vĩ…) được đăng trong cùng Quyển 540 trang 249.

Giải nghĩa chữ khó:

Họa lâu: Lầu vẽ, lầu được trang trí hoa văn rực rỡ, nơi ở của những người quyền quý hoặc kỹ nữ sang trọng.

Quế lâu: Lầu quế, tương tự như họa lâu, chỉ nơi chốn hoa lệ, thanh tao.

Thái phượng: Chim phượng hoàng rực rỡ sắc màu.

Linh tê: Sừng tê giác linh thiêng. Theo truyền thuyết, sừng con tê giác có một đường vân trắng chạy dọc từ gốc đến ngọn (nhất điểm thông), có khả năng thông linh, cảm ứng được vạn vật.

Tống câu: Trò chơi "chuyền móc sắt". Một nhóm người chuyền tay nhau một chiếc móc/nhẫn, một người khác phải đoán xem vật đó đang ở tay ai.

Phân tào: Chia thành các tổ, các nhóm để thi đấu.

Xạ phúc: Trò chơi đố vật ẩn giấu. Người ta giấu một vật dưới cái bát hoặc cái hộp, người chơi phải đoán xem đó là vật gì dựa trên các câu đố hoặc bói toán.

Lạp đăng: Ngọn đèn sáp (đèn nến).

Thính cổ: Nghe tiếng trống thúc. Thời Đường, tiếng trống ban sáng báo hiệu giờ các quan viên phải vào triều hoặc đến công sở làm việc.

Ứng quan: Đi làm việc quan, thực hiện bổn phận chức trách.

Lan Đài: Nơi lưu trữ sổ sách, bí thư của triều đình (ngự sử đài hoặc bí thư tỉnh). Ở đây chỉ nơi làm việc của tác giả.

Đoạn bồng: Cỏ bồng bị đứt rễ, bay theo gió. Ẩn dụ cho thân phận trôi nổi, không có định hướng, cô đơn của tác giả.

Dịch nghĩa bài thơ:

Vô Đề Nhị Thủ Kỳ 1 Đêm Qua

Tạc dạ tinh thần tạc dạ phong
Gió và các ngôi sao đêm qua vẫn còn đó,
Họa lâu tây bạn quế lâu đông
Nơi bờ phía tây lầu vẽ, phía đông lầu quế
Thân vô thái phượng song phi dực
Thân mình không có đôi cánh của chim phượng rực rỡ để bay đến bên nhau,
Tâm hữu linh tê nhất điểm thông
Nhưng trái tim lại như sừng tê giác linh thiêng, có một đường vân thấu suốt, hiểu thấu lòng nhau.
Cách tọa tống câu xuân tửu noãn
Ngồi cách nhau một hàng ghế, cùng chơi trò truyền móc, chén rượu xuân thật ấm áp,
Phân tào xạ phúc lạp đăng hồng
Chia thành các nhóm chơi trò đoán vật dưới bát, ánh đèn nến rực đỏ.
Ta dư thính cổ ưng quan khứ
Than ôi, ta nghe tiếng trống giục mà phải đi làm việc quan,
Tẩu mã Lan Đài loại đoạn bồng
Cưỡi ngựa đến Lan Đài, thân phận tựa như ngọn cỏ bồng đứt rễ bay theo gió.

Hoàn cảnh sáng tác:

Bài thơ này được nhiều người cho là sáng tác vào khoảng năm 839 (năm Khai Thành thứ 4 thời Đường Văn Tông), căn cứ lịch sử và bối cảnh để xác định mốc thời gian này dựa vào câu thơ cuối của bài: Ta dư thính cổ ứng quan khứ, tẩu mã Lan Đài loại chuyển bồng. Vào năm 839, Lý Thương Ẩn đang giữ chức vụ Bí thư tỉnh Hiệu thư lang (một chức quan nhỏ lo việc hiệu đính sách vở tại Trường An). Câu thơ diễn tả cảnh sáng sớm ông phải nghe tiếng trống báo mà vội vã cưỡi ngựa đến Lan Đài để điểm danh nhận việc, trùng hợp với cuộc đời ông vào thời gian này. Có một giả thuyết khác cho rằng bài thơ được viết muộn hơn vào khoảng năm 851 (năm Đại Trung thứ 5) khi ông làm việc tại Tây Xuyên (Tể Châu), nhưng giả thuyết năm 839 vẫn được thừa nhận rộng rãi hơn. Bài thơ ghi lại ký ức về một đêm tiệc ngọt ngào nhưng ngắn ngủi, nơi ông gặp một người phụ nữ (có thể là một người tình bí mật, một đạo cô, hoặc một kỹ nữ tài sắc) mà ông đem lòng yêu sâu sắc nhưng không thể công khai hay đến được với nhau vì những rào cản xã hội.

Dịch thơ:

Thể thất ngôn:

Đêm Qua

Lấp lánh sao đêm với gió lồng,
Bên tây lầu họa, quế bên đông.
Thân không cánh phượng cùng bay múa,
Lòng sẵn sừng tê dễ cảm thông.
Cách ghế chuyền vòng bên ruợu ấm,
Chia phe đoán vật duới đèn hồng.
Than ôi trống giục lo việc nước,
Ruổi ngựa Lan Đài nát cỏ bồng.

No Title Poem 1 by Li Shang Yin

Stars of last night, last night's wind,

West of the painted room, east of the cassia hall.

My body has no colorful phoenix wings to fly to you,

Yet our hearts align, linked by the sacred rhino's horn.

Across the seats, we played the hook-passing game, the spring wine warm,

Divided into groups for guessing games, the wax candles glowing red.

Alas, hearing the morning drum, I must leave for my official duty,

Riding my horse to the Orchid Tower, like a broken tumbleweed.

Commentary:

This poem is a masterpiece of Late Tang romantic poetry. The third and fourth lines ("My body has no colorful phoenix wings... Yet our hearts align...") have become a timeless Chinese idiom expressing perfect mutual understanding and spiritual connection between lovers who are physically separated. The poem beautifully juxtaposes the warmth and intimacy of a secret nighttime gathering with the cold, bureaucratic reality of the morning, where the poet is forced by duty to drift away like a "broken tumbleweed" (duanbeng).

Phí Minh Tâm,

***

Góp ý của Huỳnh Kim Giám:

Bài Vô đề này đã được Con Cò đưa ra từ hơn bẩy năm trước nhưng từ đó đến giờ người ni không hiểu rõ ý Lý Thương Ẩn muốn nói chuyện gì nên có góp ý thì cũng trên vài từ ngữ dùng trong thơ.

Hai chữ 昨夜=tạc dạ trong câu đầu cho người đọc hiểu là thi nhân đang kể lại, hay hồi tưởng một sự việc đáng nhớ hay có ý nghĩa đặc biệt. Sự việc gì thì tùy người đọc ...đoán, chỉ có thể hiểu rằng nó xảy ra ở một nơi sang trọng, quyền quý vì 畫樓=hoa lâu và 桂堂=quế đường là những từ kép để tả những nơi đó. Chữ quế trong thơ đúng ra không thể dịch là quế (gia vị) mà là cây hoa mộc và người đọc cần nhớ rằng cây 桂=quế trong cung trăng là hình tượng của sự thành công trên đường thi cử, hoạn lộ.

Từ kép 彩鳳=thái phụng bây giờ là tên dùng cho con chim két gốc Úc châu (budgerigar hay budgie) thường nuôi trong nhà nhưng dĩ nhiên không thể là chim đó thời Đường khi người da trắng chưa đến châu Úc. Thành ngữ thái phụng ngày xưa được dùng để gọi những đàn bà có tài năng hay nhan sắc nhưng phải làm vợ một người quá thua kém mình; nó cũng được dùng để nói đến trường hợp người phụ nữ chọn lầm chồng. Hiểu thái phụng như thế thì người đọc có thể nghĩ rằng họ Lý đang mơ chuyện được tể tướng Vương Mậu Nguyên cho làm rể. Từ 鳳=phụng chỉ có nghĩa tình duyên trai gái khi đi chung với từ 凰=hoàng vì hòang là con chim huyền thoại mái và phụng là con trống.

靈犀=linh tê là một điển cố dựa vào huyền thoại về loài tê giác và đại khái nói đến khả năng cảm ứng việc linh thiêng, hay thần giao cách cảm. Nhưng ba chữ 一點通=nhất điểm thông cuối câu 4 muốn nói đến ‘thông’ điều gì?

送鉤=tống câu. Từ 鉤=câu có nhiều nghĩa nhưng chắc chắn không phải nghĩa móc câu trong bài, và cả hai từ đều là động từ, vì từ kép ‘tống câu’ là tên của một trò chơi thịnh hành thời Đường trong các buổi yến tiệc. Các người tham dự chia làm hai phe, người bên một phe đoán người bên phe kia cầm gì trong tay, hay đoán tay nào có vật gì hay không. Vật trong tay là bất cứ vật gì nho nhỏ, như đồ trang sức chẳng hạn, và không ai dại cầm lưỡi câu trong tay! Điều đó được phản ảnh trong cum từ 射覆=xạ phúc ở câu 6, vì xạ phúc có nghĩa là đoán biết cái gì người ta đang dấu trong tay. Con gái của Vương Mâu Nguyên không thể là người được tham dự trò chơi vì lề lối “nam nữ thụ thụ bất thân” không cho phép tể tướng họ Vương để con gái dự tiệc hay tham gia trò chơi tống câu.

蘭臺=lan đài là từ kép để chỉ cái “công sở” mà hiệu thư lang (校書郎) họ Lý dang nhậm chức. Lan đài thời Chu là nơi tàng trữ sử sách và tài liệu; tới thời Đường Cao Tông tên được dùng để gọi chức bí thư tỉnh (秘書省) cho các sử quan và ngự sử. Hiệu thư lang là chức thấp kém nhất (hàm cửu phẩm) trong triều đình nên kể lại việc họ Lý không có ngựa riêng phải dùng ngựa công sở để đi chầu triều lúc sáng sớm sau một tiệc rượu có thể là cách diễn tả thân phận long đong trên hoạn lộ, không phải là hai câu thơ kết thúc một chuyện tình.

Huỳnh Kim Giám.

***

Vô Đề - Lý Thương Ẩn

無題 (1) Vô Đề(1)

昨夜星辰昨夜風， Tạc dạ tinh thần tạc dạ phong,
畫樓西畔桂堂東。 Họa lâu tây bạn Quế đường đông.
身無綵鳯雙飛翼， Thân vô thái phụng song phi dực,
心有靈犀一點通。 Tâm hữu linh tê nhất điểm thông.
隔坐送鈎春酒暖， Cách tọa tống câu xuân tửu noản,
分曹射覆蠟燈紅。 Phân tào xạ phúc lạp đăng hồng.
嗟余聽鼓應官去， Ta dư thính cổ ưng quan khứ.
走馬蘭臺類轉蓬。 Tẩu mã lan đài loại chuyển bồng.

李商隱 Lý Thương Ẩn

1. CHÚ THÍCH:

- Tinh Thần 星辰 : Từ kép chỉ chung Các Vì Sao trên trời.

- Họa lâu 畫樓 : Lầu các có chạm trổ vẽ vời đẹp đẽ.

- Thái Phụng 綵鳯 : Chim phượng có màu sắc rực rỡ.

- Linh Tê 靈犀 : Một loại Tê Giác, sừng có tuỷ trắng thông từ đầu nầy qua đầu kia, còn gọi là Linh Tê; thường mượn ý để chỉ trai gái vì qúa yêu nhau nên tâm ý tương thông; người nầy biết được người kia đang nhớ thương mình và ngược lại.

- Cách Tọa Tống Câu 隔坐送鈎 : Câu là một loại cống nhỏ bằng đồng, bằng bạc hoặc bằng vàng, dùng để múc rượu. Cách Tọa Tống Câu là một trò chơi trên bàn rượu : người ngồi ngang mặt tìm cách giấu cái cống nhỏ nầy vào tay áo, người ngồi đối diện đoán xem cống ở bên tay áo nào. Ai thua thì bị phạt rượu.

- Phân Tào Xạ Phúc 分曹射覆 : PHÂN TÀO là Chia nhóm; XẠ là Đoán, PHÚC là Đậy; nên XẠ PHÚC là Đoán cái mà người ta đậy lại. Nhưng trên bàn rượu của văn nhân thi sĩ, đây là trò chơi thanh nhã, họ đậy bằng THƠ và đoán cũng bằng THƠ. Ví dụ : Nhóm A ra câu " Duyên Thiên 天 chưa thấy nhô đầu dọc ". Nhóm B đoán được đó là chữ PHU 夫, nhưng không nói thẳng là chữ PHU, mà đọc thành câu " Đại trượng PHU tứ hải vi gia " chẳng hạn để trả lời.

- Ta Dư 嗟余 : TA là Than, DƯ là Ta; nên TA DƯ là Than cho tấm thân ta.

- Lan Đài 蘭臺 : là Bí Thư Tỉnh, năm Long Sóc đời Đường Cao Tông đổi lại thành LAN ĐÀI, nơi làm việc của Lý Thương Ẩn, vì lúc bấy giờ Lý đang giữ chức Bí Thư Tỉnh Hiệu Thư Lang.

2. NGHĨA BÀI THƠ:

Đêm hôm qua các vì sao trên trời lắp lánh, cũng đêm hôm qua gió lốc thổi từng cơn. Ở phía tây của họa lâu và ở phía đông của Quế đường, hai ta đã gặp nhau. Rất tiếc là thân ta không có được đôi cánh đẹp như chim phượng để bay đến gặp nhau thường xuyên; cũng may là lòng ta như Linh Tê có được sự cảm thông nhau sâu sắc. Còn nhớ lúc ban đầu gặp gỡ, ta đã cùng chơi trò dấu câu để uống rượu đang khi hâm nóng rượu xuân, và lại chia nhóm mà đố thơ uống rượu dưới ánh hồng lạp nồng nàn. Đáng tiếc cho ta là cuộc vui chóng tàn, khi nghe tiếng trống điểm canh năm, ta không thể không lên ngựa để đến Lan Đài làm việc, cởi trên mình ngựa mà thân ta còn vất vưởng như cánh cỏ bồng lơ lửng.

Lý Thương Ẩn yêu một người con gái qúy tộc, và trân trọng tình yêu đó một cách bình đẳng giữa nam và nữ, quyến luyến nhau trong cuộc vui ngắn ngủi với người yêu. Tình cảm lãng mạn mà chân thành tha thiết. Trong thời buổi phong kiến trọng nam khinh nữ, xem giới nữ chỉ là công cụ để mua vui, thì tình cảm chân thành của Lý đối với người yêu quả là Quý Hóa !

3. DIỄN NÔM:

Vô Đề

Đêm qua sao sáng gió lùa song,
Gặp gỡ lầu tây phía Quế đông.
Thân chẳng muôn màu đôi cánh phượng,
Ý như linh giác nhất tâm thông.
Cùng ai chuốc chén xuân vừa thắm,
Chia nhóm đố thơ nến rực hồng.
Chỉ tiếc canh tàn quan hối thúc,
Lan Đài lưng ngựa tựa bồng bông!

Lục bát:

Đêm qua sao sáng gió lùa,
Phiá tây lầu Quế đông vừa gặp nhau.
Hận không cánh phượng muôn màu,
Linh tê tâm ý thông nhau bóng hình.
Đoán câu chuốc rượu xuân tình,
Câu thơ đối đáp nến xinh rực hồng.
Tiếc thay canh lụn hừng đông,
Lan Đài cởi ngựa cỏ bồng lắc lư!

Đỗ chiêu Đức diễn Nôm

Anh Về Một Chiều Thu - Thơ: Lê Nguyễn Nga - Nhạc Sĩ: Nguyễn Tưởng - AI Ca

Thơ: Lê Nguyễn Nga
Nhạc Sĩ: Nguyễn Tưởng 

 AI Ca

Hồn Hoang

  

Có những lúc bơi trôi đời quạnh quẽ 

Dấu thời gian như sóng nước qua cầu 

Bóng đêm dài soi giấc ngủ nào sâu

Vươn tay với ánh trăng tàn đơn lẻ 

Thềm liễu rũ gió xen cành rất khẽ 

Mắt xanh xao len  lỏi chốn sương mù 

Nghe mơ hồ tiếng khóc quyện lời ru 

Niệm khúc cuối chơi vơi tìm phiêu lãng 

Qua biển rộng những tinh cầu chiếu sáng 

Lạc lối từ vô thỉ kiếp nào xa

Giữa hoang vu mờ mịt cảnh không nhà 

Tìm ánh lửa hong khô vùng tóc rối 

Ta để lại linh hồn vào bóng tối 

Bước chơi vơi hụt hẫng lối đi về 

Đêm giữa ngày vô thức dẫn bờ mê 

Ôi lắm phút hồn hoang không muốn tỉnh 

Minh Thúy Thành Nội 

Tháng 11/2026

Đạp Sa Hành 踏莎行 - Hạ Chú

踏莎行 - 賀鑄 Đạp Sa Hành - Hạ Chú

楊柳迴塘， Dương liễu hồi đường,
鴛鴦別浦， Uyên ương biệt phố,
綠萍漲斷蓮舟路。 Lục bình trướng đoạn liên châu lộ.
斷無蜂蝶慕幽香， Đoạn vô phong điệp mộ u hương,
紅衣脫盡芳心苦。 Hồng y thoát tận phương tâm khổ,

返照迎潮， Phản chiếu nghênh triều,
行雲帶雨， Hành vân đới vũ,
依依似與騷人語： Y y tự dữ tao nhân ngữ.
當年不肯嫁春風， Đương niên bất khửng giá xuân phong,
無端卻被秋風誤！ Vô đoan khước bị thu phong ngộ.

Chú Thích

1- Đạp Sa Hành 踏莎行: tên bài từ, còn đọc là Đạp thoa hành, có 2 đoạn, tổng cộng 10 câu, 58 chữ, đoạn trước và đoạn sau đều có 5 câu với 3 trắc vận. Suốt bài không đổi vận. Cách luật:

X T B B cú
X B X T vận
X B X T B B T vận
X B X T T B B cú
X B X T B B T vận

X T B B cú
X B X T vận
X B X T B B T vận
X B X T T B B cú
X B X T B B T vận

B: bình thanh; T: trắc thanh; X: bất luận; cú: hết câu; vận: vần

2- Hồi đường 迴塘 = 回塘: ao hồ có hình dáng quanh co uốn khúc.
3-Uyên ương 鴛鴦: tên loài chim thường xuất hiện trong văn chương cổ hay truyện thần thoại, là loại vịt có mầu sắc đẹp đẽ, sống thành đôi, bơi ở ao hồ, con đực là uyên, con mái là ương.
4-Biệt phố 別浦: nhánh sông ngòi nhỏ chảy vào nguồn nước khác.
5-Liên châu 蓮舟: thuyền con đi hái sen.
6- U hương 幽香: mùi thơm thoang thoảng.
7-Hồng y 紅衣: chỉ cánh hoa sen mầu đỏ.
8-Phương tâm khổ 芳心苦: chỉ búp sen có vị đắng.
9-Phản chiếu 返照: ánh sáng phản chiếu trên mặt nước.
10-Triều 潮: con nước lên, thường lúc chiều hoặc tối.
11-Hành vân 行雲: mây bay.
12-Y y依依: hình dung hoa sen phất phơ theo gió.
13-Tao nhân 騷人: chỉ thi nhân.
14- Đương niên 當年: năm xưa, năm đó.
15- Bất khửng giá xuân phong 不肯嫁春風: Mượn câu thơ của Hàn Ác 韓偓 trong bài Ký Hận 寄恨:
“死恨物情難會處，Tử hận vật tình nan hội xứ,
“蓮花不肯嫁春風。Liên hoa bất khửng giá xuân phong.
“Nơi chỗ mà “nhân tâm” và “căm hận” khó hội họp,
“Hoa sen không chịu khoe sắc trong gió xuân”.
Đương niên bất khửng giá xuân phong當年不肯嫁春風: năm ấy (hoa sen) không chịu gả cho gió xuân, liên tưởng hoa sen tàn cũng như mỹ nhân lúc nhan sắc không còn thời xuân xanh.
16- Vô đoan無端: vô cớ.

Dịch nghĩa

Bài từ theo điệu Đạp Sa Hành của Hạ Chú.

Dương liễu trồng bên ao quanh co.
Chim uyên ương ở vùng rạch ngòi nhỏ.
Đám bèo xanh dầy đặc ngăn lối thuyền vào hái sen,
Tuyệt nhiên không có ong bướm nào thích mùi thơm nhẹ,
Khi áo đỏ đã cởi bỏ (cánh sen đỏ đã tàn), quả tim đắng (trái sen đắng kết thành).

Ánh trời phản chiếu đón nước triều,
Mây bay đem mưa tới,
Hoa phất phơ (vì gió mưa rơi trên hoa) tựa như lời hoa nói chuyện với nhà thơ.
Năm nao không chịu gả cho gió xuân,
Không dè bị gió thu làm lỡ (thời quang đẹp đẽ).

Phỏng Dịch

Đạp Sa Hành – Hoa Sen Tàn

Dương liễu quanh hồ.
Uyên ương rạch nọ.
Thuyền sen đến, lục bình ngăn lộ.
Tuyệt không ong bướm thích u hương,
Cánh hồng rơi rụng búp hoa khổ.

Ánh chiếu triều lên,
Mây bay mưa nhỏ.
Hướng thi nhân nỗi niềm bày tỏ.
Gió xuân tàn, sắc đẹp dần phai.
Gió thu vô cớ gây đam ngộ.

HHD

 12-28-2016

Bản Dịch của Lộc Bắc

Đạp Sa Hành

Dương liễu, quanh hồ
Uyên ương, ngòi nhỏ
Lục bình ken, thuyền sen kẹt ngõ
Bướm ong nào có thích hương phai
Cánh hồng rụng tất gương sen lộ

Nắng chiếu triều dâng
Mây đem mưa gió
Lắt lay cùng thi nhân than thở
Đương thì chả chịu lấy xuân phong
Đâu ngờ gió thu gây cơ nhỡ!

Lộc Bắc
Dec2016

Bên Bờ Sông Bến Hải

Vào một dịp đầu thập niên 1960, nhờ có người thân quen có chức vụ, làm việc tại Quận Điện Bàn (nay là Thị Xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam), anh thăm Miền Trung và được giúp phương tiện đến bờ phía nam sông Bến Hải. Anh nhìn thấy một người lính bên kia sông. Bài thơ dưới đây diễn tả trải nghiệm và suy tư của anh ngày đó.

Cuối mùa Thu năm ấy

Tôi thăm sông Bến Hải

Nhìn dòng sông nước chảy

Phân chia đất nước tôi

Từ bên này Tổ Quốc

Tôi thấy anh bên kia

Cũng người dân nước Việt

Mà dòng sông ngăn đôi

Tôi nhìn lá cờ đỏ

Nơi cột cờ bên anh

Nhìn cờ vàng bên tôi

Trên một Việt Nam thôi

Nghe từ loa bên đó

Vang một bài hùng ca

Nghe phóng thanh bên tôi

Vang tiếng gọi Chiêu Hồi

Tôi trở về đơn vị

Lo săn sóc thương binh

Có thương binh bên tôi

Cạnh thương binh bên anh

Nghe tiếng gọi “Mẹ ơi”

Từ hai người lính trẻ

Cùng cất tiếng gọi Mẹ

Một Mẹ Việt Nam thôi

Một Mẹ Việt Nam thôi!

(Thơ Khanh Phương)

Trần Văn Khang

Ghi Chú: Khi săn sóc các chiến sĩ, bên này hay bên kia, họ đang mang thương tích nặng, là người quân Y sĩ tôi thường được nghe tiếng rên than vì đau đớn, và tiếng gọi “Mẹ Ơi” nhiều nhất. Thấy thế mới biết tình Mẫu Tử thật thiêng liêng, nhất là trong cơn nguy biến, lúc bên bờ sống chết.

Lưu Lại Dư Hương Từ Câu Chuyện Vườn Hoa Hồng Của Người Nhật ở Mỹ

Vào đầu thế kỷ 20, một gia đình người Nhật di cư đến San Francisco (Hoa Kỳ) và làm nghề trồng hoa hồng ở đó.

Hàng xóm của họ đến từ Scotland cũng trồng và bán hoa hồng, cả hai gia đình đều thành công dựa vào sự lao động cần cù và uy tín, hoa hồng của họ rất được yêu thích ở San Francisco.
Và vào ngày 7/12/1941, nổ ra sự kiện Trân Châu Cảng, cuộc tập kích bất ngờ của Nhật Bản nhằm vào căn cứ hải quân của Hoa Kỳ .Nhật Bản đã bị trừng phạt mạnh mẽ.
Khi đó, tất cả thành viên trong gia đình người Nhật này đã có quốc tịch Mỹ rồi, nhưng cha của họ vẫn giữ quốc tịch Nhật; trong tình hình hỗn loạn này, cả giađình họ đều bị bắt giữ.

Trước khi đi, gia đình người Nhật nóivới nhà hàng xóm người Scotland rằng: “Các bạn có thể chăm sóc vườn hoa của chúng tôi được không?”.
Những người hàng xóm đã đồng ý, nhưng gia đình Nhật này hoàn toàn không có hy vọng vào tương lai được nhìn lại vườn hoa hồng của nhà mình.

Họ bị lưu đày đến Colorado, xung quanh đầy dây kẽm gai và binh lính vũ trang.Một năm trôi qua, không hề có bất cứ sự thay đổi nào. Năm thứ hai, thứ ba rồi thứ tư, đến khi chiến tranh kết thúc, gia đình người Nhật này mới được thả ra, họ đi xe lửa quay về San Francisco.
Điều khiến người ta cảm thấy rất ngạc nhiên đó là gia đình đình người Nhật này đã gặp nhà hàng xóm người Scotland của họ ở nhà ga xe lửa. Thì ra là gia đình hàng xóm cố ý đếnđể đón họ.

Khi họ quay về căn nhà xa cách đã lâu họ thật sự không tin vào quang cảnh trước mắt mình.
Vườn hoa hồng của họ vẫn gọn gàng, tươi tốt như xưa, sinh sôi nảy nở  dưới ánh nắng mặt trời, nhà của họ cũng được quét dọn sạch sẽ, ngăn nắp như thể họ chưa từng rời khỏi.
Trên chiếc bàn trong phòng khách có đặt một quyển sổ tiết kiệm ngân hàng, trong đó ghi rõ số tiền của mỗi hợp đồng bán hoa hồng mấy năm qua.

Trên bàn còn có một cành chồi hồng đỏ tươi đang hé nụ, đây là món quà gặp mặt mà những người hàng xóm tặng cho họ…
***
“Tặng gai cho người, chính tay ta sẽ  bị chảy máu –
Tặng hoa hồng cho người, tay ta sẽ lưu lại dư hương.
Người trong lòng có một đóa hoa hồng,
cuộc đời người đó sẽ là một biển hoa”.

Trong cuộc sống, mỗi người đều có những lúc bị vấp ngã, và khi gặp phải  khó khăn, chúng ta đều khao khát kỳ tích sẽ xuất hiện.
Nếu có thể thì liệu bạn có đồng ý làm người tạo nên kỳ tích đó hay không ?

Thanh Trúc ( dịch)

Tố Miên Sưu Tầm 

Photo by Ignacio Correia on Unsplash

Hong Tóc - Ý Thơ: Phạm Thế Trường - Nhạc: Phạm Anh Dũng - Tiếng Hát:Tuyết Dung - Siliconband AI Cover

Ý Thơ: Phạm Thế Trường
Nhạc: Phạm Anh Dũng
Tiếng Hát:Tuyết Dung
Siliconband AI Cover

Gửi Em Thoáng Hương Thu

 

Tôi gửi em chớm vàng thu đến
Như dã quì một dạo đơn sơ
Chiều tan trường cùng đến dốc mơ
thả tình mộng vào trong sương khói.

Tôi gửi em âm cuồng sóng gọi
Ngày mênh mông, hụt hẫng, chơi vơi
Sương thu lắng. Hồn mềm, chân mỏi
Hoàng hôn nghiêng bóng nắng ngang trời.

Tôi gửi em hạt sương trên lá
Ánh lưu ly, màu nắng hiền hòa
làm lăng kính soi mùa sương tỏa
Nhớ làm sao thuở ngát đường hoa!

Tôi gửi em khoảng trời viễn xứ
cùng hương thu trong gió miên man
Thu nói hộ tôi lời tình tự
khi về trên lối nhỏ chiều sang.

Tôi gửi em xa xăm mắt nhớ
Dõi trông về phố cũ, đường xưa
Gửi thêm ánh thu buồn muôn thuở
thay tiếng lòng theo gió ngân đưa.

Gửi một bóng trăng thu vời vợi
làm đèn soi giấc ngủ em hồng
Trăng theo mộng tìm hương đất mới
về bên tôi cho thỏa chờ mong.

Huy Văn