Thứ Hai, 23 tháng 2, 2026
Chớm Xuân
Nụ mầm đã vươn lên
Như giấc ngủ triền miên
Bàn tay nhẹ đánh thức
Đất hé từng kẻ nứt
Có mùi ươm hương hoa
Linh hồn sâu bé nhỏ
Nghe ngóng gió đầu mùa
Đêm qua cây rũ tuyết
Sáng nay đã đâm chồi
Chim hùa nhau đếm nụ
Nghe tim bỗng bồi hồi
Hàng cỏ dại chớm xanh
Dưới làn sương mong manh
Còn miên man giấc mộng
Gót bước màu thanh tân
Trời xanh mây lơ lửng
Chút gió về hây hây
Chim én từ đâu đến
Tung tăng lượn cả bầy
Khoác áo màu len mỏng
Cười với nắng ban mai
Xuân vừa trên vai nở
Đông tàn nhẹ trong tay
Lê Mỹ Hoàn
Xuân Ước Vọng
Thông đứng bơ vơ xếp thẳng hàng
Đất khách ta còn mang lận đận
Quê nhà dân chẳng được an khang
Nếu như thời thế xoay vần lại
Có lẽ cuộc đời tiếng hát vang
Mong ước có mùa Xuân Nguyễn Huệ
Ta về quê Mẹ bước thênh thang
Lâm Hoài Vũ
Thiền Xuân
Hoa nhìn ngộ nghĩnh biết khen thế nào?
Hoa mây hòa sắc ngọt ngào
Bức tranh êm ả, thơ vào góp công?
Tại em vấn chiếc khăn hồng
Thổi thêm sức sống bềnh bồng hồn thơ
Rì rào, tre cũng nghi ngờ
Có người tơ tưởng dây Tơ Hồng kìa.
Nhẹ nhàng mềm mại thế kia
Áo dài em động, lụa chia hai tà
Tóc đùa theo nhịp thướt tha
Vuông thành, sắc cạnh Người Ta ngồi đồng.
Mắt thiền, trầu chẳng, cau không
Mà sao sống động cả Mồng Hai xuân?
Dịu dàng khoe nắng vàng sân
Mai thua sắc áo, vờn gần mắt anh.
Chuông chùa chẳng vọng nhịp nhanh
Tim anh sao lạ, nó giành giật chi?
Mây ơi! Đứng mãi đừng đi
Xin em cũng thế! Mình thi nhau… thiền!
Á Nghi,
29.12.2018
Đạp Xe Vòng Quanh Phố
(Cho Mình yêu dấu)
Qua cầu dư sức nha anh
Anh còn đủ khỏe để giành sừng trâu.
Sài Gòn ngày đó thách nhau
Anh nào dư sức qua cầu chở em?
Xe leo cao dốc, chân rêm
Cô em bé tí rối rem… tay mềm
Anh cầu gió tiếp sức đêm
Cầu thêm em (mãi, chẳng thèm ôm eo)
Bây giờ eo ốm tong teo
Em ôm, có nhớ Tết nghèo năm xưa?
Mồng Ba đạp hết buổi trưa
Loanh quanh khắp phố, chỉ chừa… nhà em.
Á Nghi
16.1.2019
Những Con Chữ Bỏ Lại
(Riêng tặng Tiểu Lục Thần Phong)
Anh tên là Lâm Phong. Một người Việt sống ở Quận Cam, nơi cộng đồng người Việt đông đúc nhất, ngoài quê nhà, nhưng sự hiện diện của anh nhỏ bé như một hạt cát lẫn vào sa mạc. Người ta thấy anh đi ngang, vẫn gật đầu chào, nhưng hiếm khi có ai thật sự dừng lại để nhìn.
Lâm Phong thuê một căn apartment nhỏ nằm khuất phía sau dãy tiệm ăn Việt, buổi sáng của anh trôi đi rất chậm. Anh lái xe đến tiệm cà phê, mua một ly cà phê phin rồi kiên nhẫn chờ từng giọt đen đặc nhỏ xuống ly, như thể thời gian cũng chậm lại theo nhịp rơi ấy. Anh tìm một góc, ngồi xuống chiếc bàn, đặt cuốn sổ trước mặt và bắt đầu viết.
Viết văn, làm thơ. Với Lâm Phong, đó không phải là nghề để mưu sinh, cũng chẳng phải con đường dẫn đến danh tiếng hay sự công nhận. Đó là cách anh trút ra những trăn trở âm ỉ trong lòng, những ý nghĩ không biết nói cùng ai. Là cách anh giữ cho bản thân không tan rã giữa một xứ sở quá rộng, quá vội vàng, và đôi khi quá thờ ơ với những phận người lặng lẽ.
Để sống, Lâm Phong làm đủ thứ việc. Có thời gian anh bưng phở trong những tiệm ăn đông nghẹt mỗi cuối tuần, tay bê những tô nước lèo nóng hổi, tai nghe đủ mọi giọng Việt. Có lúc anh chạy Uber, lái xe miết trên những con đường freeway dài không thấy điểm dừng, chở những con người xa lạ đến những nơi mà chính anh cũng chưa bao giờ có cảm giác thuộc về. Khi tiệm nail của người quen đông khách, nhưng thiếu thợ phụ việc, anh lại ghé phụ. Anh ngồi cúi lưng cả ngày trong mùi hóa chất ngai ngái bám chặt vào da thịt. Những công việc ấy giúp anh trả tiền nhà, tiền điện, tiền bảo hiểm, nhưng không việc nào anh làm lâu dài đến nơi đến chốn.
Chỉ đến tối, khi căn phòng nhỏ chìm vào tĩnh lặng, khi tiếng xe ngoài đường thưa dần và ánh đèn vàng hắt lên tường, Lâm Phong mới thật sự quay về với chính mình. Anh viết trong im lặng, viết bằng phần mệt mỏi còn sót lại sau một ngày dài, viết như thể nếu không viết thì ngày hôm đó coi như chưa từng hiện hữu. Trong những dòng chữ ấy, anh tin rằng mình vẫn còn là một con người trọn vẹn. Không chỉ là một lao động nhập cư lặng lẽ, không chỉ là một cái tên trên hóa đơn tiền nhà… Mà là, một kẻ biết cảm, biết đau, biết nhớ, và vẫn còn biết mơ.
Mỗi năm một lần, bất kể bán được hay không, anh đều dành dụm tiền in sách. Không phải in nhiều, vài chục hay nhiều nhất cũng chỉ trăm cuốn. Bìa đơn giản, giấy không quá tốt. Trên trang đầu bao giờ cũng có một câu đề tặng viết tay. Có cuốn là thơ, có cuốn là truyện ngắn, có cuốn là những mảnh ký ức rời rạc về quê nhà, về chuyến vượt biển, về những buổi tối nghe cải lương từ chiếc radio cũ.
In xong, anh xếp sách vào thùng carton, tự lái xe ra bưu điện. Nhân viên ở đó quen mặt anh. Họ không hỏi gì, chỉ đưa biên nhận, đôi khi mỉm cười xã giao. Lâm Phong đứng bên quầy, điền từng địa chỉ, tay hơi run vì vừa tốn thêm một khoản tiền không nhỏ. Nhưng lòng anh thì nhẹ.
Sách đó anh gửi tặng bạn bè, người quen, vài nhà văn đàn anh trong cộng đồng, vài người chỉ mới gặp một lần ở quán cà phê, văn nghệ. Không đòi hỏi mua, không mong ủng hộ. Có người nhắn lại vài dòng khen ngợi, có người im lặng. Phần lớn là im lặng. Nhưng thế là đủ.
Niềm vui của anh giản dị đến mức gần như ngây thơ, được in ra những chữ mình viết, được biết rằng ở đâu đó, có người mở một gói bưu phẩm, chạm tay vào cuốn sách do anh viết ra, dù chỉ lật vài trang rồi để quên trên kệ.
Ở xứ Mỹ rộng lớn này, việc được ngồi xuống với trang giấy trắng, với những con chữ chậm rãi sinh ra từ chính mình, là chiếc neo duy nhất giữ Lâm Phong khỏi trôi tuột vào cảm giác cô đơn và lẻ loi. Khi còn viết được, anh còn biết mình đang đứng ở đâu giữa đời sống mênh mông này.
Rồi AI xuất hiện. Trí tuệ nhân tạo, một khái niệm ban đầu nghe còn xa lạ. Lâm Phong chỉ nghe loáng thoáng qua những câu chuyện bên lề. Vài người quen khoe rằng họ đã “viết” xong một cuốn sách chỉ trong vài ngày. Lâm Phong bật cười, nghĩ đó là cách nói phóng đại cho vui. Nhưng chẳng bao lâu sau, anh không còn cười được nữa.
Trên Facebook, trên Amazon, sách xuất hiện dày đặc. Hết tiểu thuyết đến thơ ca, bìa sách trình bày đẹp mắt, câu chữ trơn tru, liền mạch… mượt mà đến mức lạnh lẽo, như thể không có hơi người ở trong đó. Người ta rỉ tai nhau cách xuất bản nhanh, cách đẻ ra sách hàng loạt. Những cuốn tiểu thuyết được “viết” trong chớp mắt. Những tập thơ lục bát nhưng không hẳn là lục bát, Đường luật mà chẳng ra Đường luật. Tất cả khoác lên mình cái áo thơ ca, nhưng bên trong là thứ chữ nghĩa viết vội, ghép lại, đôi khi ngây ngô, đôi khi rời rạc, không mang theo ký ức, không có nỗi đau, cũng chẳng có mồ hôi của người viết.
Lâm Phong lật từng trang trên màn hình, lòng anh chùn xuống. Anh không giận, cũng không khinh thường. Chỉ là lần đầu tiên, anh cảm thấy những con chữ mà mình từng nâng niu đang bị biến thành thứ gì đó quá dễ dãi, quá nhanh, và xa lạ đến đau lòng.
Một buổi tối, Lâm Phong thử mở AI. Anh gõ vào vài dòng thơ mình đang viết dở. Máy trả lời ngay, chỉnh sửa, mở rộng, gợi ý. Rất nhanh. Rất đúng…. Quá đúng!
Anh nhìn màn hình, cảm giác như có ai đó vừa bước vào căn phòng riêng nhất của mình, chạm vào những thứ anh cất kỹ, rồi sắp xếp lại chúng một cách hoàn hảo, nhưng lạnh lẽo.
Từ hôm đó, anh không viết nữa.
Không phải vì Lâm Phong sợ cạnh tranh. Cũng không hẳn vì ganh tỵ. Mà vì một câu hỏi cứ cào xé trong đầu anh mỗi đêm… Nếu máy có thể viết thay mình, thì những năm tháng mình khổ sở với chữ nghĩa có còn ý nghĩa gì không?
Anh mở ngăn kéo, nhìn những bản thảo cũ. Chữ anh viết tay nghiêng nghiêng, có chỗ gạch xóa, có chỗ lem mực. Tất cả đều mang dấu vết của do dự, của sai lầm, của thời gian. Nhưng ngoài kia, người ta không cần những dấu vết đó nữa…
-oOo-
Sau đó anh không in. Rồi năm sau nữa, cũng vậy.
Không viết, đầu óc Lâm Phong bắt đầu trống rỗng. Công việc tay chân trở nên nặng nề hơn. Buổi tối, anh không còn chỗ để trút những suy nghĩ tích tụ. Căn apartment nhỏ dần trở thành cái hộp kín, nơi anh chỉ ăn, ngủ, và chờ sáng.
Lâm Phong bắt đầu bỏ bữa, bỏ ca làm. Tiền thuê nhà trễ hạn. Một hôm, chủ nhà gửi giấy cảnh báo. Lâm Phong đọc, gấp lại cẩn thận, đặt lên bàn, rồi ngồi nhìn rất lâu. Trong đầu anh không có hoảng loạn, chỉ có một khoảng trống lạ lùng.
-oOo-
Lâm Phong rời căn apartment vào một buổi sáng sớm, mang theo một ba lô quần áo, vài cuốn sách cũ do chính anh viết, và một cuốn sổ tay đã gần hết giấy. Anh không khóa cửa. Cũng không ngoái đầu nhìn lại.
California ngoài kia vẫn ồn ào như mọi khi. Xa lộ số 5 dài bất tận, nắng trải khắp nơi. Lâm Phong sống lang thang giữa những khu phố quen thuộc nhưng không còn thuộc về mình. Ban đêm anh ngủ trên ghế công viên, khi thì ở shelter, khi thì dưới gầm cầu. Ban ngày anh đi bộ, đọc lại sách cũ, nhìn người qua lại.
Có lúc anh tự hỏi: Mình có phải là kẻ vô gia cư thật sự không? Lâm Phong có quốc tịch, vẫn nói tiếng Anh, vẫn hiểu luật lệ. Nhưng anh không có nơi để trở về trong tâm trí. Không còn chữ để trú ẩn.
Thỉnh thoảng, anh gặp những người Việt khác. Họ không nhận ra anh, hoặc nhận ra nhưng không biết nói gì. Lâm Phong cũng không giải thích. Làm sao giải thích rằng anh đánh mất nhà không phải vì tiền, mà vì mất đi lý do để sống?
Một đêm, trời mưa hiếm hoi. Lâm ngồi dưới mái hiên một tiệm đóng cửa, mở cuốn sổ tay. Trang giấy cuối cùng. Anh cầm bút rất lâu, tay run vì lạnh và vì một nỗi sợ mơ hồ… Nếu viết, anh sẽ lại đau; nếu không viết, anh sẽ biến mất!
Cuối cùng, anh viết. Không phải truyện, không phải thơ. Chỉ là một câu:
“Nếu chữ nghĩa không còn cần tôi, thì tôi vẫn cần chữ nghĩa.”
Lâm Phong dừng lại. Nước mưa nhỏ xuống trang giấy, làm nhòe mực. Anh không lau. Anh để nguyên vết nhòe đó, như một bằng chứng rằng câu chữ này được sinh ra trong khoảnh khắc này, bởi con người này, không thể lặp lại.
Sáng hôm sau, Lâm Phong mang tất cả số sách mà anh từng viết trong balô ra công viên. Anh không tặng, không bán. Anh đặt chúng lên băng ghế, kèm một tờ giấy viết tay: “Ai cần, xin cứ lấy.” Rồi anh lui ra đứng cách đó vài mét, mắt dõi theo.
Gần đến cuối ngày, một ông cụ dừng lại, cầm một cuốn sách lên. Ông lật vài trang, đọc chăm chú. Thời gian như ngừng lại trong khoảnh khắc ấy. Lâm Phong đứng nép bên gốc cây, tim đập nhanh. Có điều gì đó trong cách ông chăm chú đọc làm anh cảm thấy ấm áp. Một mảnh nhỏ của thế giới chữ nghĩa mà anh tưởng đã mất, vẫn còn tồn tại.
Ông đặt sách xuống, hít một hơi thật sâu, rồi nhìn quanh như tìm ai đó. Rồi ông quay lại, nhìn thấy Lâm Phong. Mắt ông như phản chiếu cả nỗi cô đơn, cả niềm khao khát mà anh từng giữ kín. Chỉ trong khoảnh khắc ấy, Lâm Phong cảm nhận được chữ nghĩa của anh, từng con chữ run rẩy trên giấy, vẫn còn sức mạnh đủ để chạm đến người khác, dù anh đã tưởng mình bị lãng quên.
Lâm Phong không tiến lại. Anh đứng im lặng. Nắng sớm chiếu qua những tán cây, rọi lên những cuốn sách cũ, những dòng chữ lem nhoè, ướt mưa, nhưng vẫn sống động. Và lần đầu tiên sau nhiều năm tháng, anh thấy tim mình không còn trống rỗng nữa.
Không phải là trở lại cuộc sống cũ. Không phải là in sách, cũng không phải sống ổn định. Lâm Phong vẫn lang thang, vẫn đói, vẫn mất mát. Nhưng chữ nghĩa đã tìm thấy một lối thoát, một kẻ nghe thấy nó. Một mảnh thế giới mà anh tưởng đã mất, bỗng sống lại ngay trước mắt.
Lâm Phong hít sâu. Cơn gió lạnh thổi qua, làm những trang giấy lay động. Anh biết một điều dù thế giới có thay đổi đến đâu, dù AI có viết thay người ta, thì những con chữ từng thấm mồ hôi, từng thấm nước mắt của anh vẫn là của anh. Và không ai, không thứ gì, có thể lấy đi điều đó.
Lâm Phong đứng đó, giữa nắng sớm, giữa những cuốn sách cũ lem nhoè vì sương, vì nước mưa. Và, lần đầu tiên sau rất lâu, anh mỉm cười. Không phải vì hạnh phúc hay chiến thắng, mà vì anh biết: anh vẫn còn tồn tại. Và, chỉ bấy nhiêu thôi, với Lâm Phong, đã là đủ để tiếp tục bước đi.
Richmond trong mùa bão tuyết.
Y Thy Võ PhúJanuary 26, 2026
Góc Cổ Thi: Tống Cựu Nghinh Tân (3)
TỐNG CỰU NGHINH TÂN để đón Giao thừa trong đêm Trừ tịch; Cái đêm mà như nhà thơ Sử Thanh đời Đường đã tả trong bài "Ứng chiếu phú đắc Trừ Dạ 應詔赋得除夜" là :
寒隨一夜去， Hàn tùy nhất dạ khứ,
春逐五更來。 Xuân trục ngũ canh lai.
Có nghĩa :
- Cái lạnh theo tuần tự đi mất chỉ trong một đêm; và...
- Mùa xuân cũng tuần tự theo về chỉ trong năm canh của một đêm mà thôi.
Lạnh đông đi mất trong đêm,
Xuân hồng lại đến bên thềm năm canh.
Thi vị và chi tiết rõ ràng hơn như trong 4 câu đầu trong bài thơ "除夜 Trừ Dạ" của nữ sĩ Chu Thục Chơn 朱淑真 đời nhà Tống như sau:
窮冬欲去尚徘徊， Cùng đông dục khứ thượng bồi hồi,
獨坐頻斟守歲杯。 Độc tọa tần châm thủ tuế bôi.
一夜臘寒隨漏盡， Nhất dạ lạp hàn tùy lậu tận,
十分春色破朝來。 Thập phân xuân sắc phá triêu lai !
Có nghĩa:
- Mùa đông đã đến ngày tận cùng sắp đi nhưng vẫn còn quyến luyến...
- Ta ngồi một mình rót hết chén nầy đến chén khác để chờ đón Giao thừa.
- Trong môt đêm cái lạnh của tháng Chạp ra đi theo tiếng đồng hồ nhỏ giọt, và...
- Mùa xuân sẽ ập đến đủ mười phân vẹn mười trong ánh nắng ban mai !
Tàn đông quyến luyến chưa rời,
Một mình rót rượu ta ngồi chờ xuân.
Canh tàn khắc lậu bâng khuâng...
Màu xuân ập đến mười phân sáng ngày!
Chúa xuân sẽ đến, nàng xuân sẽ về, màu xuân sẽ vô cùng rực rỡ xinh tươi trong ngày đầu xuân đầm ấm, trong niềm hân hoan thiêng liêng của mái ấm gia đình và trong hạnh phúc chan hòa của sự sum vầy đoàn tụ. Tống cựu nghinh tân, Giao thừa là một bài ca vui của đôi lứa dù trẻ hay già đều có chung một niềm hạnh phúc vô biên khi cùng chung đưa năm cũ đón năm mới với nhau. Ta hãy đọc các câu trong bài thơ cổ phong《Cộng nội nhân dạ tọa Thủ tuế 共内人夜坐守岁》(cùng "bà xã" đêm ngồi đón Giao thừa) của Từ Quân Thiến 徐君倩 thời Nam Bắc Triều sau đây thì sẽ rõ :
歡多情未極， Hoan đa tình vị cực,
賞至莫停杯。 Thưởng chí mạc đình bôi...
勿疑鬓钗重， Vật nghi mấn thoa trọng,
為待曉光摧。 Vị đãi hiểu quang thôi !
Có nghĩa:
- Trong ngày nhiều niềm vui nầy, nhưng tình cảm vẫn chưa đến cực điểm, nên...
- Cứ cùng nhau thưởng ngoạn và cùng nhau uống rượu đến quên thôi...
- Đừng lấy làm lạ là sao vẫn trâm cài lượt vắt một cách trang trọng,
- Vì đang chờ đợi đến sáng ngày, ánh sáng ban mai đến là mùa xuân cũng sẽ đến theo rồi !
Niềm vui chan chứa không vơi,
Cùng nhau nâng chén uống vùi không ngưng.
Lạ gì lược vắt cài trâm,
Vì đang chờ đón chúa xuân sáng ngày!
Nôn nao náo nức nhất vẫn là các trẻ con, có bé con nào mà lại không chờ Tết và vui với Tết đâu ! Tô Đông Pha đời Tống đã hạ hai câu rất thực tế và xác thực như sau :
兒童强不睡, Nhi đồng cưỡng bất thụy,
相守夜喧嘩. Tương thủ dạ huyên hoa...
Có nghĩa:
Trẻ con không ngủ lao xao,
Giao thừa chờ đón ồn ào khắp nơi!
Khác với trẻ con, người lớn đón Giao thừa điềm đạm hơn, sâu sắc hơn với cái nhìn vũ trụ quan bao quát với cảnh núi non, đất trời, sông nước... với cái nhìn của một kẻ sĩ ưu thời mẫn thế như những câu thơ trong bài "Xuân Tiết 春節" (Tiết Xuân) của Diệp Hiệu 葉颢 đời Minh như sau :
天地風雪盡， Thiên địa phong tuyết tận,
乾坤氣象和， Càn khôn khí tượng hòa.
曆添新歲月， Lịch thiêm tân tuế nguyệt,
春满舊山河， Xuân mãn cựu sơn hà !
Có nghĩa:
- Gió tuyết trong trời đất đã đến lúc cạn kiệt tận cùng rồi,
- Khí hậu và thiên tượng trong vũ trụ lại chan hòa khắp trời đất.
- Lịch sách lại thêm những năm tháng mới trong năm mới, và...
- Xuân mới lại về đầy rẫy trên khắp núi sông xưa cũ !...
Tuyết sương trời đất hết còn...
Càn khôn khí tượng xoay tròn một năm.
Lịch mới thêm ngày tháng năm,
Xuân về đầy khắp núi sông nước nhà!
Nhẹ nhàng bình thản đón xuân như là một hiện tượng tự nhiên của cuộc sống; Các cô thiếu nữ hoài xuân đón xuân một cách hồn nhiên qua những câu thơ của nữ thi nhân đời Thanh Chu Hiểu Cầm 朱曉琴 trong bài Trừ Tịch 除夕 như sau :
一年今夕盡， Nhất niên kim tịch tận,
爆竹又迎春。 Bộc trúc hựu nghinh xuân.
把酒家家樂， Bả tửu gia gia lạc,
桃符萬象新。 Đào phù vạn tượng tân !
Có nghĩa:
- Đêm nay là đêm tận cùng của năm, nên...
- Tiếng pháo lại sẽ đón xuân về, và...
- Nhà nhà đều cất cao chén rượu mừng xuân, trong khi...
- Liễn Tết dán lên thì muôn ngàn hiện tượng đều như đổi mới !
Tận cùng năm hết đêm nay,
Đì đùng tiếng pháo đón ngay xuân hồng.
Nhà nhà vui chén thong dong,
Cột thay liễn mới muôn lòng hân hoan.
Riêng người già sống trong thời kỳ "Nhân sinh thất thập cổ lai hi" của đời Tống như Tô Triệt 蘇轍, em trai của Tô Đông Pha 蘇東坡, cũng là một trong "Đường Tống bát đại gia" thì lại rất cảm khái cho tuổi già của mình trong đêm trừ tịch. Trong bài "Trừ Nhật 除日" ông đã hạ hai câu như sau :
年年最後飲屠蘇， Niên niên tối hậu ẩm Đồ tô,
不覺年来七十餘。 Bất giác niên lai thất thập dư.
Có nghĩa:
Năm năm uống rượu Đồ tô cuối,
Bất giác bảy mươi tuổi đã dư!
Rượu Đồ Tô là rượu dược thảo, uống để khử hàn và để phòng chống bệnh dịch, thường được uống vào đêm trừ tịch khi đón Giao thừa. Người trẻ tuổi uống trước phần rượu ngọn, rượu lạt ở trên, dần dần đến phần dưới là phần đậm đặc hơn thì để kính cho người lớn tuổi hơn, nên người lớn tuổi nhất trong họ tộc là người uống rượu Đồ tô cuối cùng; Cho nên Tô Triệt mới vừa cảm khái vừa tự hào cho việc được uống ly rượu Đồ tô cuối cùng là thế.
Tống cựu nghinh tân của gia đình khi vui vẻ đoàn viên là như thế đó, còn đối với những người du tử lang bạt giang hồ thì sao ? Đêm Giao thừa là sự nuối tiếc, là dòng dư lệ của những kẻ tha phương cầu thực không thể về để sum họp với gia đình. Mạnh Hạo Nhiên đã bùi ngùi nhớ quê trong bài "Tuế trừ dạ hữu hoài 歲除夜有懷" với hai câu:
守歲家家應未卧， Thủ tuế gia gia ưng vị ngọa,
想思那得夢魂来。 Tưởng tư nả đắc mộng hồn lai!
Có nghĩa:
Nhà nhà không ngủ đêm nay,
Mộng hồn ta cũng ai hoài nhớ quê!
Để cùng đồng cảm với cổ nhân và cũng để cùng thấm thía hơn với nỗi lòng của những kẻ phải đón Tết tha hương như chúng ta hiện nay, xin hãy nghe thi nhân Lai Hộc 來鵠 đời Đường bày tỏ nỗi lòng trong bài Trừ Dạ 除夜 :
事關休戚已成空， Sự quan hưu thích dĩ thành không,
萬里相思一夜中。 Vạn lý tương tư nhất dạ trung.
愁到曉雞聲絕後， Sầu đáo hiểu kê thanh tuyệt hậu,
又將憔悴見春風。 Hựu tương tiều tụy kiến xuân phong.
Lai Hộc 來鵠
Có nghĩa:
- Những chuyện vui buồn thành bại trong đời đã là con số không rồi.
- Bây giờ thân đang ở ngoài ngàn dặm để nhớ về nhau trong một đêm nay thôi.
- Nỗi ưu sầu cứ ray rức cho đến khi tiếng gà gáy sáng dứt hẵn mới thôi.
- Ta lại đón gió xuân với cái thân hình tiều tụy và với cái bộ mặt võ vàng này !
Vui buồn được mất cũng thành không,
Ngàn dặm đêm nay nhớ ngập lòng.
Sầu đến tiếng gà thôi gáy sáng.
Võ vàng lần nữa đón xuân phong!
Lục bát :
Buồn vui thành bại qua rồi,
Giao thừa ngàn dặm nhớ hoài quê xa.
Lòng sầu theo với tiếng gà,
Đón xuân tiều tụy năm qua lại sầu!
Lai Hộc đã thế, còn Thượng Nhan 尚顏 thì sao, cũng là một thi nhân ở buổi Tàn Đường, Thượng Nhan đón xuân trong tuổi già sức yếu, ông lo cho mình không biết còn gặp lại Chúa xuân được mấy lần nữa đây ? Đọc bài Trừ Dạ 除夜 của ông sau đây sẽ rõ :
九冬三十夜， Cửu đông tam thập dạ,
寒與暖分開。 Hàn dữ noãn phân khai.
坐到四更後， Tọa đáo tứ canh hậu,
身添一歲來。 Thân thiêm nhất tuế lai..
魚燈延臘火， Ngư đăng diên lạp hỏa,
獸炭化春灰。 Thú thán hóa xuân hôi.
青帝今應老， Thanh Đế kim ưng lão,
迎新見幾回。 Nghinh tân kiến kỷ hồi !
Có nghĩa:
- Trong đêm Ba mươi cuối cùng của chín mươi ngày mùa đông nầy,
- Cái lạnh và cái ấm được phân chia ra rõ rệt.
- Ta ngồi đợi cho đến sau canh tư...
- (sang canh năm) thì thân ta lại được thêm một tuổi nữa rồi !
- Cái giá đèn hình con cá còn lắp loáng áng sáng tàn của đèn nến, và
- Những củi than hình thù quái dị như những con thú (đốt để sưởi ấm) cũng đã tàn tạ thành những đống tro xuân cả rồi.
- Chúa Xuân (Thanh Đế) năm nay chắc cũng đã gìa cả như ta rồi...
- Không biết còn có thể đón xuân thêm mấy lượt nữa đây !
Câu cuối còn có nghĩa : Không biết còn gặp được Chúa Xuân mấy lần nữa đây (Vì Chúa xuân cũng đã gìa rồi, biết lần sau còn gặp được "ông ta" nữa không ?).
* Thanh Đế 青帝 : là Ông vua Xanh, là một trong Ngũ Phương Thiên Đế 五方天帝, năm ông vua ở trên trời. Theo truyền thuyết Trung Hoa xưa: Thanh Đế là ông vua cai quản hướng đông, là biểu tượng của con rồng xanh, là thần của mùa xuân và của muôn hoa, nên còn gọi là Chúa Xuân. Như trong bài thơ "Mai Rụng" của J. Leiba thời Tiền Chiến:
... Yêu chàng, em cố chuốt hình dong
Tô cặp môi son, điểm má hồng,
Em thấy xuân nay hoa nở đẹp,
Cảm tình THANH ĐẾ, tạ đông phong.
* Diễn Nôm:
ĐÓN GIAO THỪA
Cuối đông đêm ba mươi,
Ấm lạnh phân hai nơi.
Ngồi đến canh tư điểm,
Ta thêm một tuổi rồi.
Đèn nến tàn sắp lụn,
Than thành tro xuân thôi.
Chúa Xuân chừ gìa cỗi,
Còn gặp mấy lăm hơi !?
Lục bát:
Đông qua chín chục giao thừa,
Phân chia ấm lạnh hai mùa đông xuân.
Canh tư qua, trời rạng đông.
Ta thêm một tuổi bâng khuâng canh tàn.
Chân đèn sáp chảy lan man,
Củi than cháy lụn tro tàn ai gom.
Chúa Xuân chắc đã gìa còm,
Thêm vài năm nữa có còn gặp nhau!?
Thời gian như cây roi ngựa không ngừng đưa lên giục xuống, và con ngựa thời gian cũng không ngừng phi về phía trước mà không chờ đợi ai cả; nên dù ở bất cứ hoàn cảnh nào con người cũng phải biết phấn chấn mà đi về phía trước, nhất là trong thời khắc "TỐNG CỰU NGHINH TÂN" nầy, nhà thơ Sử Thanh trong "Năm bước thành thơ" đã viết nên câu :
今歲今宵盡， Kim tuế kim tiêu tận,
明年明日催。 Minh niên minh nhật thôi.
Có nghĩa:
- Năm nầy sẽ hết ngay trong đêm nay, và...
- Năm mới sẽ tiếp diễn ngay ngày mai (và cứ thế tiếp nối nhau, mà không ai có thể ngăn chặn hay kìm chế được cả !)
Năm nầy đêm nay hết,
Năm mới mai lại sang!
Cũng cùng một ý như Sử Thanh, nhà thơ Lư Đồng 盧仝 thời Sơ Đường trong bài thơ Trừ Tịch 除夕 cũng có câu:
去年留不住， Khứ niên lưu bất trụ,
年来也任他。 Niên lai dã nhậm tha.
Có nghĩa:
Năm qua lưu chẳng nổi,
Năm mới mặc tình qua!
Để chứng tỏ ý chí quật cường không chịu nhường bước trước thời gian, nhà thơ Triệu Dực 趙翼 đời Thanh, tuy đã 85 tuổi rồi, nhưng vẫn muốn tỏ rõ hùng tâm tráng chí của mình trong đêm Giao thừa, quyết thức cho đến khi thời khắc của năm mới sang trong tiếng gà gáy sáng mới chịu thôi. Ta hhãy đọc bài thơ Trừ Tịch 除夕 của ông say đây :
燭影摇紅焰尚明， Chúc ảnh dao hồng diệm thượng minh,
寒深知己積瓊英。 Hàn thâm tri dĩ tích quỳnh anh.
老夫冒冷披衣起， Lão phu mạo lãnh phi y khởi,
要聽雄雞第一聲。 Yếu thính hùng kê đệ nhất thanh !
Có nghĩa:
- Ánh nến đỏ chập chờn nhưng vẫn còn sáng tỏ,
- Cái lạnh se sắt cho ta biết là đã có tuyết (quỳnh anh) rơi.
- Lão phu chịu lại cái lạnh nầy mà khoát áo ngồi dậy (không ngủ),
- Vì muốn nghe tiếng con gà trống đầu tiên cất tiếng gáy (mừng năm mới!)
Nến đỏ chập chờn còn tỏa sáng,
Lạnh tràn biết tuyết phủ đầy sân.
Lão phu khoát áo không e lạnh,
Nghe trước tiếng gà trống báo xuân!
Qủa là "Lão đương ích tráng 老當益壯" già mà còn gân, còn quật cường, háo thắng như tuổi thanh niên. Bài thơ Trừ Tịch của ông đã trở thành một giai thoại văn chương trong làng nghiên bút.
Mong rằng trong năm con ngựa nầy, tất cả người già chúng ta đều quật khởi mạnh mẽ như "Ngựa phi đường xa" để đến đích cuối cùng của "MÃ ĐÁO THÀNH CÔNG 馬到功成" !
Chúc cho mọi người đều có được một cái Tết AN KHANG THỊNH VƯỢNG và một
MÙA XUÂN NHƯ Ý!
杜紹德
Đỗ Chiêu Đức
Chủ Nhật, 22 tháng 2, 2026
Đón Xuân Này Nhớ Xuân Xưa - Tân Nhạc:Châu Kỳ - Cổ Nhạc: Anh Châu Loan Thảo - Trình Bày: Kim Trúc
Tân Nhạc :Châu Kỳ
Cổ Nhạc: Anh Châu Loan Thảo
Trình Bày: Kim Trúc
Chúc Xuân Muộn
Thăm viếng Cali (California) mới trở về
Chúc Xuân hơi muộn ngại ngùng ghê
Năm mới an khang nhiều sức khỏe
Gia đạo vun đầy phước lộc nhe
Sáng tác gấp đôi lần năm cũ
Văn, thơ, nhạc, hoạ mãi đơm bông
Bính Ngọ đường dài luôn tiến bước
Chúc năm này "mã đáo thành công"
Riêng chúc cho Văn Bút Miền Đông
Chủ tịch kiên tâm vững như đồng
Tạp Chí bốn mùa, ra mắt sách
Cảm ơn nhiều tất cả văn nhân
Dương Việt-Chỉnh
18/2/2026
Lời Chào Năm Mới
Sau cơn bão tuyết mịt mờ canh thâu.
Nỗi lòng chôn dấu đã lâu
Hôm nay hiểu đến thâm sâu nỗi lòng.
Môi trầm hương, mắt bao dung
Mỗi người là một phần chung mỗi người
Về ngồi đây cạnh nhau thôi
Mà nghe rộng khắp một đời cho nhau.
Nguyễn Minh Nữu
Chúc MỪNG NĂM MỚI
Cúc, Hồng, Thược Dược nở đua nhau
Từng bầy bướm trắng kề hương nhụy
Chim hót trên cành nhảy trước sau
Năm mới chúc mừng khắp thế gian
Người già Phước Thọ mãi hoài mang
Vợ chồng hạnh phúc duyên bền vững
Tuổi trẻ công danh lập bảng vàng
Nhạc sĩ, thi nhân sáng tác nhiều
Mầm Xuân ý mộng dệt tình yêu
Yêu hoa, trời, nguyệt , và non nước
Thiện, Mỹ, Chân tình đẹp biết nhiêu
Thế giới hòa bình hết chiến tranh
Toàn dân được sống cảnh yên lành
Quê hương no đủ đời cơm áo
Tôn giáo soi đường lợi chúng sanh
Năm mới hân hoan nở nụ cười
Đón chào vạn vật cảnh bừng tươi
Tâm Xuân rộng mở dâng lời hát
Chúc chúc điều vui đến mọi người
Minh Thúy Thành Nội
Tết 2026
Xuân Lành Tết Ngọt
Cho Mình yêu dấu
Hôm nào vui cho bằng
Hôm đầu anh say… Trăng
Đời đang buồn, cay, đắng
Chợt ngọt ngào gia tăng.
Lòng dạ em ngẩn ngơ
Như sóng biển vào bờ
Đời thêm người nhung nhớ.
Thêm lắm chuyện mộng mơ.
Người đi quên đường về
Kẻ về nhớ nọ… tê…
Rồi yêu mây nhè nhẹ
Nhìn hoa bướm biết… mê.
Chỉ một câu tỏ tình
Mà hoa cỏ rung rinh
Rối bời hai tấc dạ
Đồng mất thế quân bình.
Mẹ Cha đều giật mình,
Kiên cố “tử cấm thành”,
Bao nhiêu là mệnh lệnh,
Bắt anh tập thưa… trình
Mồng Một này thì thầm:
Xuân này vẫn đồng tâm,
Mừng chúng mình yên ấm,
Một lần mà… trăm năm!
Á Nghi
1-2-2011
Ngựa Trong Âm Nhạc Việt Nam
1. Vài bài hát tựa đề có “Ngựa”:
Bài hát xưa nhất có lẽ là bài Lý Ngựa Ô. Nguyên thủy là một bài dân ca miền Nam, nghe nói do nhạc sĩ Nguyễn Hữu Ba ghi nhạc lai.
Nhạc sĩ viết bài tựa đề có “Ngựa” nhiều nhất là Phạm Duy:Chàng Dũng Sĩ Và Con Ngựa Vàng tức Đạo Ca 3 (Phạm Thiên Thư – Phạm Duy)
Ngựa Hồng tức Rong Ca 9 (Phạm Duy)
Vết Thù Hằn Trên Lưng Ngựa Hoang (Ngọc Chánh và Phạm Duy)
Những nhạc phẩm khác do các nhạc sĩ khác với tựa đề có “Ngựa”:Ngựa Phi Đường Xa (Lê Yên)
Vó Ngựa Giang Hồ (Lê Mộng Nguyên)
Ngẫu Hứng Ngựa Ô (Trần Tiến)
Bông Hồng Cho Người Ngã Ngựa (Lê Uyên Phương)
Vó Ngựa Trên Đồi Cỏ Non (Giao Tiên)…
2. Những bài có chữ “ngựa” trong lời nhạc:
Người “dùng” nhiều “ngựa” nhất là nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, những bài nổi tiếng có “ngựa” nhớ được là: Xin Mặt Trời Ngủ Yên (Trịnh Công Sơn): …Ngựa hồng đã mỏi vó chết trên đồi quê hương…
Một Cõi Đi Về (Trịnh Công Sơn): … Một ngày đầu thu nghe chân ngựa về chốn xa …
Phúc Âm Buồn (Trịnh Công Sơn): …Ngựa xa rồi, người vẫn ngồi, bụi về với mây …
Dấu Chân Địa Đàng (Trịnh Công Sơn): … Ngựa buông vó người đi chùng chân đã bao lần …
Một Ngày Như Mọi Ngày (Trịnh Công Sơn): …Một ngày như mọi ngày, xe ngựa về ngủ say …
Đóa Hoa Vô Thường (Trịnh Công Sơn): … Ngựa hí vang đường xa, vọng suốt đất trời kia …
Xa Dấu Mặt Trời (Trịnh Công Sơn): …Vó ngựa trên đời, hay dấu chim bay…
Em Còn Nhớ Hay Em Đã Quên (Trịnh Công Sơn): …Nhớ ngựa thồ ngoại ô xa vắng …
Chỉ Có Ta Một Đời (Trịnh Công Sơn): …Đời vẽ tôi tên mục đồng, rồi vẽ thêm con ngựa hồng…
Trịnh Công Sơn còn nhiều bản nhạc khác có “ngựa” như là Giọt Lệ Thiên Thu, Có Những Con Đường, Rơi Lệ Ru Người, Thưở Bống Là Người …
Các nhạc sĩ khác: Chinh Phụ Ca (Phạm Duy): …Ngựa hồng âu yếm bước sang, trên lưng có chàng trai trang...
Ra Biên Cương (Phạm Duy) … Trăng non dị thường, ngựa tung gió bước …
Hòn Vọng Phu 1 (Lê Thương) …Ngựa phi ngoài xa hí vang trời...
Như Chiếc Que Diêm (Từ Công Phụng): …Xót dùm cho thân ta ngựa bầy đã xa …
Một Mình Trên Đồi Nhớ (Từ Công Phụng): … Đồi xưa ngựa hồng đã khuất bóng hồn chênh vênh cỏ buồn …
Ghé Bến Sài Gòn (Văn Phụng): … Ngựa xe như nước rộn ràng…
Mộng Hải Hồ (Văn Phụng – Lữ Liên):… Lòng ta mơ tiếng vó ngựa chập chùng …
Sài Gòn (Y Vân): …Ngựa xe như nước trên đường vẫn qua mau…
Bài Ca Ngợi Tình Yêu (Thanh Tâm Tuyền – Phạm Đình Chương): …Con ngựa buồn lửa trốn con ngươi…
Hát Trên Đồi Tăng Nhơn Phú (Vũ Đức Sao Biển): … Ngựa hồng ơi bao nhiêu năm rồi …
Hồ Như (Hoàng Quốc Bảo): … Ngựa hồ như hí đứng thiên thu …
Mai Chị Về (Quang Dũng – Cung Tiến): … Ngựa lạc rừng hoang qua lướt qua …
Khi Xa Sài Gòn (Lê Uyên Phương): … Sài Gòn xe chiều rạt rời vó ngựa …
Đi Chơi Chùa Hương (Nguyễn Nhược Pháp – Trần Văn Khê) … Thầy theo sau cưỡi ngựa …
Đổi Cả Thiên Thu Tiếng Mẹ Cười (Trần Trung Đạo – Võ Tá Hân): … Ngựa rừng xưa lạc dấu sơn khê …
Nghe Tiếng Suối Đời Gọi Dửng Dưng (Vũ Thư Nguyên): …Bờ cát trắng ngựa hồng phi trong gió bụi…
Hỏi Thăm Một Bóng Người (Vương Ngọc Long, Nguyễn Đăng Tuấn) …Vó ngựa còn lóc cóc…
…
Bài cuối cùng là Xin Giữ Lại Trái Tim Người (thơ Vương Ngọc Long – nhạc Phạm Anh Dũng):
… Anh sẽ hứa nhưng đừng chờ em nhé
Một mai ngựa thồ mỏi vó chồn chân …
Phạm Anh Dũng
Santa Maria, California USA
Xin Giữ Lại Trái Tim Người (thơ Vương Ngọc Long – nhạc Phạm Anh Dũng)
Xuân Thanh trình bày, Huỳnh Nhật Tân hòa âm:
Phạm Anh Dũng
Thứ Bảy, 21 tháng 2, 2026
Hoa Xuân - Nhạc: Phạm Duy - Trình Bày: Kim Oanh (Canada) - Thực Hiện: Kim Trúc
Nhạc: Phạm Duy
Trình Bày: Kim Oanh (Canada)
Thực Hiện: Kim Trúc
Trình Bày: Kim Oanh (Canada)
Thực Hiện: Kim Trúc
Nhớ Tết Xưa
Nhớ mãi Ba Mươi buổi chợ xưa
Áo dài rộn rã guốc vang khua
Trai thanh hò hẹn lời tình tỏ
Nữ tú mong chờ ánh mắt đưa
Mùng Một xin xăm cầu lộc phước
Mùng Hai gieo quẽ đoán hên thua
Nhớ hoài Xuân cũ vui hương lửa
Đất khách lạnh lùng Tết vẫn chưa
Kim Oanh
Đăng ký:
Nhận xét (Atom)