Hiển thị các bài đăng có nhãn Mỹ trí tử. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Mỹ trí tử. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Năm, 12 tháng 11, 2026

Chuyến Thăm Tây Bắc

 

Trong những lần trở về thăm đất mẹ, tôi đã có những chuyến đi đến các vùng dọc miền đất nước. Mỗi vùng là một đặc thù về con người, tình cảm, phong tục và tập quán...mỗi vùng đất là một sự trải nghiệm thực sự thú vị. Sau chuyến thăm lục tỉnh Nam kỳ, tôi ra miền Trung rồi lên miền Tây bắc, và chuyến đi Tây bắc này đã để lại nhiều ấn tượng đẹp về con người và cảnh vật nơi đây.

Trời Hà Nội vẫn còn lác đác những giọt sương mai trên những vòm lá và sương mù vẫn phủ kín lối đi khi chúng tôi có mặt tại ga tàu lửa để mua vé cho chuyến đi lên Lào Cai. Sáu giờ sáng nhưng ga Hàng cỏ đã chật cứng người, kẻ đi xuôi, người về ngược. Đây là ga trung tâm đi các miền của đất nước nên có rất nhiều tuyến. Điều đầu tiên tôi thấy là dòng người chen chúc để mua vé, ai cũng sốt ruột mua cho mình một tấm vé cho chuyến đi sớm nhất nên cảnh chen lấn đã diễn ra. Dường như ở đây, thói quen xếp hàng không tồn tại, mạnh ai người nấy chen. Cảnh hổn loạn, chen lấn, xô đẩy, tiếng kêu, tiếng la bắt đầu rối lên, tôi thực sự choáng váng trước cảnh tượng này. 

Một bạn đồng hành tôi bảo chúng tôi trông hành lý rồi hòa vào đám đông chen chúc. Một lúc sau người bạn quay ra mồ hôi lấm tấm, trên tay là mấy chiếc vé cho chuyến đi lên Lào Cai. Bấy giờ chúng tôi mới được an tâm ngồi đợi giờ lên tàu để đến thăm một vùng đất xa xôi và lạ lẫm, nơi có các dân tộc thiểu số sinh sống. Đảo mắt nhìn quanh một lượt, tôi thấy phòng chờ khá khang trang và rộng rãi, được trang trí các dãy ghế ngồi rất chắc chắn và đẹp, trên tường có treo tivi lớn chiếu các đài cho hành khách thư giãn trong lúc đợi tàu. Vì là một ga lớn với rất nhiều tuyến đường nên phòng đợi khá đông người, mỗi người một vẻ. Phần đông họ tay xách nách mang, từng đoàn người, từng từng lớp lớp kéo nhau đi, người lớn dắt trẻ con, hành lý lủng củng, nặng nề, những chú gà sống được bỏ trong bu gà, thò cái đầu có mào đỏ ra ngoài kêu ..cục..cục..rất vui mắt.


Cũng chẳng phải đợi lâu, chúng tôi đã được lên chuyến tàu đưa lên Tây Bắc. Lúc này lòng tôi bỗng háo hức và hồi hộp. Ghế ngồi của tôi sát bên cửa sổ nên ánh sáng và không khí rất dễ chịu và thoáng mát. Khoảng năm phút sau thì tàu chuyển động, bắt đầu hành trình đưa chúng tôi đến vùng đất xa lạ. Suốt thời gian tàu chạy, tôi đã say mê ngắm cảnh núi non đẹp đẽ hùng vĩ bên ngoài cửa sổ. Đây là vùng núi phía Bắc, với vô vàn núi rừng trùng điệp nối tiếp nhau chạy xa tít mù tắp như không bao giờ dừng lại. Trên sườn núi những mảnh ruộng bậc thang ẩn hiện trong mây nhìn khung cảnh rất ngoạn mục. Tàu của chúng tôi chạy men theo các sườn núi, vì là đường đèo nên tàu hết lắc bên này lại nghiêng bên kia, đó là cảm giác khác rất xa với những lần ngồi trên những chuyến xe hoặc tàu hỏa mà tôi đã đi trước đó dưới đồng bằng. Nhìn về phía sau, con đường quanh co uốn lượn như một con rắn khổng lồ vắt vẻo qua các sườn núi tạo nên một cung bậc cảm xúc rất riêng mà tôi chỉ biết gọi vui là "cảm xúc Tây Bắc."

Tàu chạy suốt hơn tám giờ đồng hồ và được nhân viên trên tàu thông báo sẽ kết thúc hành trình ở ga Phố Lu. Tàu chậm dần vào ga, đây là một ga nhỏ nơi biên giới xa xôi nên người xuống và lên tàu cũng rất ít, chỉ có một vài người dân địa phương và một vài người khách du lịch theo kiểu khám phá, một kiểu du lịch "bụi" mà giới trẻ ở Việt nam gọi là "đi phượt”. Và thêm một vài nhà nhiếp ảnh đi lên vùng núi này để săn ảnh. Nghe nói vùng núi phía bắc nầy là thiên đường cho các nhiếp ảnh gia vì cảnh vật và con người nơi đây đã mang về cho họ rất nhiều giải thưởng trong nước cũng như quốc tế. Tôi bước xuống tàu, nhìn quanh khắp sân ga, cảnh vắng vẻ và đìu hiu khiến có một cảm giác lạ lẫm. Vốn đã quen với nơi đông đúc, nay gặp cảnh này tôi thấy bâng khuâng. Bước ra cửa nhà ga trong không khí se lạnh, một vài người bán hàng rong chạy tới mời mọc, năn nỉ, một anh xe ôm lại hỏi về đâu để anh chở về, nhưng người bạn đã thu xếp xe cộ từ trước, xe đưa chúng tôi về huyện Bắc Hà, một trong hai vùng đặc sắc nhất của tỉnh biên cương xa xôi hẻo lánh. Gọi là thị trấn, nhưng nó chỉ nhỏ xíu với vài ngôi nhà lác đác đìu hiu của các hộ người Kinh lên đây làm ăn buôn bán, nghe nói các dân tộc thiểu số ở nơi xa hơn, trong các bản ở ngang sườn núi, họ chỉ xuống thị trấn để mua sắm những thứ nhu yếu phẩm và trao đổi những sản vật mà họ săn bắt và gặt hái được. 

Một người sống ở đây lâu năm cho biết thêm, chúng tôi có thể thuê phòng nhà nghỉ ở ngay thị trấn này với giá rất rẻ là khoảng 120 ngàn Việt Nam (khoảng 6 đô-la) hay vào xin ở trong các hộ gia đình dân tộc thiểu số cũng được và họ rất mến khách, sẵn sàng chào đón bất cứ ai muốn vào ở cùng gia đình họ. Một phần còn bỡ ngỡ chưa quen nên tôi chọn ở nhà nghỉ ngoài thị trấn và sẽ đi vào các bản để thăm và tìm hiểu các hộ gia đình sau. Hơn tám giờ đồng hồ lắc lư trên tàu, cảm thấy hơi mệt nhưng khung cảnh và khí hậu ở đây khiến tôi rất háo hức muốn đi thăm viếng ngay, không muốn nằm nghỉ chút nào. Tôi vào chợ để kiếm một cái gì ăn lót dạ sau một chuyến đi dài. Nơi đây, chợ như là một trung tâm thương mại, nó được tổ chức thành một vùng đất bằng dưới chân núi, các hàng quán, hàng tạp hóa được bày bán dưới các tấm lều bốn góc một cách tạm bợ và sơ sài. Dù được coi là đông vui và sầm uất nhất nhưng nó cũng chỉ lèo tèo vài hàng quán dường run rẩy dưới những ngọn gió heo may.

Bước vào một hàng ăn, dưới một căn lều bốn góc, bên trong đặt vài bộ bàn ghế rất đặc biệt chưa từng thấy nơi nào dưới vùng đồng bằng có được, những băng ghế dài được đóng từ một tấm ván có bốn chân chĩa ra, nứt nẻ, cũ kỹ và bám đầy bụi bặm. Có nhiều thức ăn được giới thiệu, và tôi đọc thấy trong menu một món ăn truyền thống ở đây mà người ta bảo không ăn món này thì coi như là chưa đi lên vùng Tây Bắc, đó là món Thắng cố. Thắng cố là một món ăn có dạng như một nồi súp hay đúng hơn là một nồi hầm của thịt ngựa được bắc trên lò và đỏ lửa luôn luôn. Trong nồi là đủ các bộ phận của con ngựa sau khi được làm thịt đều bỏ vào đây hầm cùng một vài loại gia vị và dược thảo. Tôi vốn không thích ăn thịt nên đã chọn cho mình một món ăn dân dã hơn và phù hợp hơn đó là món Mèn mén. Giống như bánh mì ở châu Âu và gạo ở vùng xuôi, Mèn mén là món ăn chính và phổ biến ở đây, nó được chế biến từ hạt bắp nấu lên bỏ vào cối quết nhuyễn và trộn với gia vị. Khi xuất mèn mén được đưa ra, tôi đã bị mê hoặc bởi màu vàng của bắp và làn khói nóng hổi bốc lên đưa một mùi thơm dịu nhẹ và ngọt ngào. Nếm thử món mèn mén ấm nóng mới bắc trên bếp xuống, vị ngọt và bùi của bắp với một vài loại gia vị hòa trộn khiến cho tôi rất thích thú. Chỉ một loáng sau, tôi đã ăn hết dĩa mèn mén một cách ngon lành. Không biết vì nó ngon, lạ hay là vì đói sau cuộc hành trình dài, nhưng thật tình tôi đã rất yêu thích món ăn này đến nỗi định bụng sẽ ăn nó lại vào ngày mai.


Dạo một vòng quanh khu chợ, tôi cảm nhận được rất nhiều điều. Là nơi tập trung buôn bán và trao đổi của người miền xuôi với người miền ngược, và của người miền ngược với nhau nên nơi đây tập trung rất nhiều các cộng đồng sắc tộc anh em. Áo quần của họ rất đẹp, tất cả được dệt bằng thổ cẩm, là những sợi của cây lanh do chính tay họ trồng, giã, tách sợi và dệt, nên mỗi bộ áo quần của họ từ khi bắt đầu làm cho đến khi hoàn thành phải mất cả năm. Mỗi sắc tộc được phân biệt qua tập tục, vùng cư trú và nhứt là qua trang phục. Ở đây phần lớn là người H’mong, trong đó có H’mong đen và H'mong đỏ là dựa trên màu sắc của trang phục họ mặc, ngoài ra còn có người Hà Nhì, Lô Lô, Tày, Nùng. Mỗi sắc tộc ngoài y phục khác nhau còn mang một loại nữ trang riêng. Các vật trang trí trên tay, cổ và trang phục được làm rất đẹp và tinh xảo, phần nhiều được làm bằng bạc trắng, những tua rua trên áo có đính những chiếc lục lạc nhỏ kêu leng keng theo những bước đi, những cử động của người mang, khiến không khí rất vui và nhộn nhịp. Họ tập trung lại, nói chuyện bằng ngôn ngữ dân tộc của họ, nhưng họ vẫn nói được tiếng Kinh mỗi khi có người Kinh hỏi chuyện. 

Hàng hóa họ mang về chợ trao đổi là những sản phẩm họ tự tay làm được, những mảnh vải thổ cẩm họ tự tay dệt, rượu bắp họ nấu, rồi gà, lợn, lưỡi cày, lưỡi cuốc, các vật trang sức mà họ làm ra, đều được mang đến đây để bán và trao đổi. Đi một vòng quanh chợ, cái gì cũng thấy lạ, cái gì cũng thấy hay, vì đây là lần đầu tiên được tận mắt chứng kiến, được tận tay sờ vào những sản phẩm và được trực tiếp nói chuyện với họ, tôi rất vui và thích thú. Tôi đi vòng vòng dưới cái lạnh se se mà không thấy chán cũng không thấy mệt. Khi thử bắt chuyện với một người bán hàng là dân tộc H'mong đen, vì tôi nói giọng miền Nam nên anh ta không hiểu, phải nhờ người bạn đi cùng dịch dùm. Xa xa là một nhóm người ngồi bán măng rừng, những lúc không có khách thì họ ngồi tước và se sợi đay, hoặc ngồi may, thêu thổ cẩm. Lúc nào miệng họ cũng nói chuyện líu lo nhưng hai tay vẫn làm việc thoăn thoắt. Bàn tay có những ngón to, thô và sần sùi nứt nẻ bởi khí hậu và công việc làm quanh năm suốt tháng, nhưng ai nhìn cũng có vẻ rắn chắc và khỏe mạnh. 
Chỉ dạo một vòng quanh ngôi chợ nhỏ, tôi cũng đã trãi nghiệm và khám phá ra được nhiều điều mà trước đây tôi chưa hề biết hoặc chỉ biết một cách chung chung, mơ hồ qua sách báo. Tôi thật hài lòng về chuyến đi đã cho tôi tận mắt chứng kiến được những điều hay, những điều lạ lẫm tạo thành nét riêng của mỗi vùng miền, mỗi địa phương, không nơi nào giống nơi nào. Một người dân bản địa cho tôi biết ở đây không có cướp giật, không có móc túi, không có lừa đảo như ở dưới xuôi hay các khu đô thị khác. Họ sống thật thà, chất phác và thoải mái tựa như sống trên thiên đường. Điều này khiến tôi bất ngờ và cảm thấy rất thích thú. Có một điều là dễ thấy là người lao động ở đây có đủ các lứa tuổi, các cụ già thì bán hàng, các em nhỏ đi bán các vật lưu niệm cho khách du lịch, mỗi người một việc. Một em nhỏ khoảng 2-3 tuổi được mẹ bỏ trong gùi mang sau lưng nghiêng qua nghiêng lại theo từng bước đi trông thật vui mắt.
Sau buổi đi chợ, tôi trở về nghỉ ngơi lấy sức để hôm sau sẽ vào các bản cheo leo trên núi nơi họ sinh sống. Giấc ngủ đến với những nỗi háo hức về chuyến đi ngày mai...


Sáng hôm sau, khi sương mù còn dày đặc phủ khắp các lối đi, tôi đã dậy ăn sáng để đi vào bản. Các bản nơi họ sinh sống cách thị trấn nơi chúng tôi trọ khoảng 20km nên phải đi xe máy vào gần đến bản rồi đi bộ vào và chuyến này chúng tôi sẽ đi viếng một nơi có tên là bản Phố. Con đường đi uốn lượn ngoằn ngoèo ven theo sườn núi, khung cảnh rất đẹp và thơ mộng, sương phủ mờ đường chúng tôi đi, xa xa từng cụm mây trắng xóa vương vương trên các tàng cây, nó bay lơ lửng qua đầu tưởng như cứ với tay ra là chạm tới được. Hai bên đường là những thửa ruộng bậc thang xếp dọc như những bậc cấp lên tận đỉnh núi, lác đác lúa chín vàng, khung cảnh thật nên thơ và hùng vĩ. Trên đường đi, chúng tôi thấy rất nhiều người dân bản địa đi làm rẫy hoặc đi hướng về phía chợ, họ mặc áo quần của dân tộc họ, trên vai đeo những chiếc gùi nặng, tay dắt ngựa cắm cúi đi. Xuống xe, chúng tôi men theo những thửa ruộng bậc thang, qua những khu vườn mận tam hoa nở hoa trắng muốt, đi vào nhà một người dân bản địa. 

Ở đây dân chúng làm nhà bên sườn núi thấp, không có hàng rào và cũng không có cửa. Không có ai ở nhà, có lẽ họ bận đi làm nương đến tối mới trở về. Đi qua hai ngọn đồi nữa mới đến một ngôi nhà khác, lần này có người ở nhà và hai đứa trẻ con, nhà này cũng không có có hàng rào và không có cửa, giống như các ngôi nhà khác chung quanh đó. Lòng không khỏi lạ lùng thắc mắc nhưng rồi tôi nhớ lại, khi ở ngoài thị trấn có người cho biết rằng ở đây không có ăn cắp, cũng không có lừa đảo. Họ rất mến khách, đó là cảm nhận đầu tiên của tôi. Họ vồn vã mời tôi ngồi bên bếp lửa, lấy rượu bắp ra mời và nói chuyện rất chân tình. Ngoài sân hai đứa trẻ chơi đùa với nhau, áo quần xộc xệch, nhưng đứa nào cũng khỏe mạnh nhanh nhẹn với đôi mắt sáng tinh anh. Viếng thêm một nhà khác, tôi cũng được đón tiếp và trò chuyện rất ân cần và được mời lại dùng bữa cơm trưa cùng gia đình họ, nhưng tôi phải từ chối để về chuẩn bị cho chuyến lên thị trấn Sapa ngay trong chiều nay.


Ngồi trên xe lên thị trấn Sapa mà lòng tôi cứ miên man nghĩ về vùng đất Bắc Hà mà tôi vừa đi qua, nó thấm nhẹ vào lòng, cho tôi hiểu thêm về tình người, về lòng chân thật, làm tôi bâng khuâng nhẹ nhàng. Trở về với hiện tại, khung cảnh bên đường là những thửa ruộng bậc thang quen thuộc, những cụm mây vắt vẻo qua các sườn núi, những người H’mong lặng lẽ và lầm lũi bên đường. Tất cả cứ xa tít, xa tít rồi nhỏ dần sau xe chúng tôi. Xe chạy khoảng ba giờ đồng hồ thì đến thị trấn Sapa, nơi đây đông đúc hơn dưới Bắc Hà, là địa bàn cư trú của người H’mong đen và Dao đỏ. Cao hơn so với Bắc Hà nên không khí càng lạnh và mây mù nhiều hơn, khung cảnh rất đẹp. Sau khi vào cất hành lý, tôi tản bộ ra các phố gần đó và thích thú hòa nhập vào phố xá tấp nập, nhộn nhịp giữa người Kinh và người dân tộc thiểu số. Dưới cái se lạnh và sương bảng lảng, con người như ẩn hiện mờ ảo trong mây. Bước vào một quán bên đường, ngồi bên bếp lửa than ấp áp, tôi được thưởng thức một ống cơm lam nóng hổi và ngon lạ lùng. Cơm lam là loại cơm được nấu bằng gạo nương, bỏ vào ống tre tươi và nướng trên bếp than, đến khi ống tre cháy là lúc cơm vừa chín, mùi thơm của lúa nướng và mùi tre non quyện vào nhau thơm nức. Sau ống cơm lam, tôi được mời ăn thêm hai hạt dẻ nướng, hạt dẻ nhập từ Trùng Khánh to gần bằng quả trứng gà, thơm và bùi ngậy. Rồi tôi lại ăn thêm một khúc mía nướng, cái vị ngọt của mía nướng rất đậm và mát. Tôi cảm thấy thật hài lòng về những món ăn đơn giản nhưng lại rất ngon và tinh tế này, tự nghĩ chuyến đi này đã cho tôi thưởng thức qua những món ăn ngon lạ xưa nay chỉ nghe nói đến trong văn chương sách vở.

Người từ miền xuôi đem theo tình người miền núi
Nhà sàn lả lơi đứng bên đường hoang vắng soi
Đưa chân anh qua đồi, cơm lam đem theo người
Lên cao anh ôm trời, để dòng suối lẻ loi...
(Phạm-Duy, Con đường Cái Quan)

Tiếng khèn dập dìu mời mọc và lôi kéo của một đám thanh niên đi tìm bạn cất lên đằng xa dưới cái xe lạnh và sương mù phủ kín. Chúng tôi đi qua một ngôi nhà thờ nguy nga và tráng lệ được xây bằng đá cách đây đã hơn trăm năm mà làn sương mờ ảo càng khiến nơi đây như linh thiêng hơn và huyễn hoặc hơn.

Trở về nghỉ ngơi nơi cư trú mà tôi cứ thấy lâng lâng, một vẻ gì đó rất nhẹ nhàng, mơ hồ, một chuyến đi thú vị, một chuyến khám phá nơi chốn núi rừng xa xôi, vùng đất với những ngọn núi như những chiếc bát úp chạy mãi, chạy mãi, vùng đất với các anh em dân tộc thiểu số sống vắt vẻo trên lưng chừng trời. Những khuôn mặt tôi đã tiếp xúc, những mảnh vườn trắng muốt hoa lê mà tôi đã đi qua, sự chân chất thật thà của người dân nơi đây...chao ôi, sao mà thân thương thế, gần gũi mà đáng mến thế, nó cứ chập chờn, len lỏi và giấc ngủ nhẹ nhàng kéo đến tự bao giờ. Ngủ thật ngon để tiếp tục cuộc hành trình ngày mai...

Mỹ trí tử

Thứ Tư, 4 tháng 3, 2026

Tết Và Mẹ

  

Sau những ngày đông rét mướt kéo dài, Tết lại sắp về theo luật tuần hoàn của đất trời. Trước sự hồi sinh của vạn vật và sự lặp lại vô tận của thời gian, tôi cảm thấy nhớ mẹ vô cùng. Khi rời xa anh chị em chúng tôi về bên kia thế giới, người đã để lại trong tôi một khoảng trống vô hình, để rồi mùa xuân không còn tồn tại trong cảm nhận của riêng tôi. Mẹ ra đi là mùa xuân không về nữa.

Mùa xuân như là một nguyên cớ để tôi nhớ mẹ thêm, và những hình ảnh êm đềm nhất lại trở về như vẫn còn đây hơi ấm thân yêu của mẹ. Những ngày Tết khi còn mẹ rộn rã và nao nức biết bao. Những ngày cuối năm thuở ấy, mẹ lúi húi suốt ngày lo lau chùi nhà cửa, lo hương khói trên bàn thờ Phật. Sáng sớm cuối tháng chạp mẹ đi mua hoa quả để đặt trên bàn thờ, làm cả gian thờ trong ngày giáp Tết đẹp trang trọng, uy nghi và ấm cúng. Mẹ lại ngâm nếp, ngâm đậu để nấu bánh. Đêm ba mươi mọi người quay quần bên nhau nói cười rộn rã, người chẻ lạt, người lau lá gói bánh. Tôi nhớ bếp lửa nấu bánh chưng làm ấm cả ngôi nhà, hạnh phúc thắp lên trên gương mặt những người thân yêu. Nhớ những đêm ba mươi Tết, bao giờ mẹ cũng dặn dò các con kiêng cữ mọi điều để cầu an lành cho cả năm. Cả trong những năm tháng chiến tranh tàn khốc hay những lúc cuộc sống gia đình trở nên khó khăn chật vật khi cha vắng nhà, mẹ vẫn cố gắng hết sức để tạo ra niềm hạnh phúc ấm êm trong gia đình nhỏ của chúng tôi. Dù vất vả thế nào, Tết về mẹ vẫn may cho chúng tôi những chiếc áo mới, khi mặc vào còn thơm mùi vải. Lúc đó, chúng tôi hạnh phúc biết bao trong tình yêu thương chăm chút của mẹ. Sáng mồng 1, bao giờ mẹ cũng ngồi với cả đàn con vây quanh, rồi mẹ bắt đầu phát phong bao lì xì đầu năm cùng lời chúc may mắn và một cái xoa đầu đầy yêu thương. Khi đó, trong mắt mẹ ánh lên sự trìu mến vô bờ của tình mẫu tử sâu đậm và bao la. Chúng tôi sống ngập tràn trong tình yêu thương của mẹ và không bao giờ nghĩ rằng rồi một ngày người sẽ ra đi, bỏ lại chúng tôi bơ vơ nơi thế gian.

Sau nầy dù sống xa cả hơn nửa vòng trái đất, nhưng hàng năm mỗi khi Tết đến, tôi thường trở về quê cha, nơi mà cha mẹ và các em tôi đang nương náu, để cùng các em sống lại nếp xưa bên mẹ. Trở về để tận hưởng mùi thơm của nồi bánh chưng xanh, để vẫn được nghe lời chúc ấm áp yêu thương từ mẹ. Bởi vì dù cuộc sống hiện đại đầy náo động và đáp ứng đầy đủ những nhu cầu của con người về tiện nghi lẫn vật chất, nhưng không gì có thể thay thế được không khí ấm cúng của gia đình đoàn tụ trong ngày Tết. Chị em chúng tôi lại đắm chìm trong mùi hương trầm của phương Đông níu giữ cõi tâm linh, hướng đến chân thiện mỹ của Phật tánh. Ngày Tết bao giờ cũng là cuộc hành hương lớn nhất của những người con xa xứ. Chúng tôi trở về tổ ấm yêu thương mà không nơi đâu khác trên trái đất này có được, bởi nơi đó có mẹ tôi mong ngóng sớm chiều. Với tôi, mẹ là vốn liếng yêu thương, là biển trời lai láng.

Khi các con vẫn còn chung sống, mỗi lúc Tết về tôi cũng bày biện mâm ngũ quả, cũng bánh chưng xanh, cũng những lời dặn dò con cái kiêng cữ y như cách mẹ đã dạy chúng tôi. Tuy nhiên có một điều không bao giờ trở lại, đó là mẹ và tuổi thơ tôi với những ngày sống ở Việt Nam xa xưa. Phải chăng khi người ta trưởng thành, những ưu tư của đời sống và sự cô đơn đã làm cho ta thêm muộn phiền. Sự hồn nhiên đã ra đi, mang theo những tiếng cười vô tư, mùi hương áo mới, những bao lì xì đỏ từng nhuộm thắm giấc mơ của tuổi ngây thơ.

Nhưng theo quy luật của trời đất, Tết lại trở về!

Mỹ trí tử


Thứ Ba, 3 tháng 3, 2026

Áo Không Màu

 

Tết đến rồi sao, buồn hay vui?
Ta chọn áo màu, xanh mây trời
Màu thời gian, chất chồng ký vãng
Màu nhan sắc phai tàn, lứa đôi?

Anh thích màu gì, tình thủy chung?
Hay màu ngất ngây, màu trăng rừng?
Màu mực tím buồn như lệ đắng
Màu mắt em ngàu cùng gió đông?

Hay để em mặc áo màu vàng
Điểm tươi màu thục nữ hiền ngoan
Cho anh ngắm mãi màu mê đắm
Nét em, khờ khạo, mà đài trang

Tết xưa em mặc áo không màu
Cùng theo năm tháng trốn mùa đau
Gởi anh tình muộn trong màu nhớ
Và những ngày xa, sầu thêm sầu.

Mỹ trí tử

Thứ Bảy, 14 tháng 2, 2026

Mừng Valentine


Chào mừng lễ Valentine
Với những cánh hồng tuyệt đẹp
Những điệp khúc trang đài
Ấm như mùa Xuân bất diệt
Cho yêu thương tràn khắp mọi nơi
Như ánh sáng mặt trời xen vào bóng tối
Soi tâm hồn cô đơn
Soi trái tim kẻ yêu cuồng, sống vội

Chào mùa hoa rực rỡ sáng ngời
Trong tình yêu vời vợi
Cám ơn người tình trong mơ
Những nụ hôn thầm trên mỗi cánh hoa thơ
Bỗng tình yêu nở rộ
Như thuở ban đầu biết như thế nào là nhung nhớ
Cám ơn đời.
Còn cho ta ngày đẹp ngời
Và ta thầm thì với gió, với trời
...
Mỹ trí tử

Valentine

 

Phép màu mà Thánh Valentine dùng để chữa bệnh cho cô gái bị mù bẩm sinh ở thành La Mã là gì, nếu không phải chính là tình yêu? Cứ tưởng tượng một người sống trong đời mà không có tình yêu thì không khác gì người mù lòa đôi mắt, vì không tình yêu thì mù lòa cả tâm hồn.

Ngày Lễ Tình Nhân được người ta đặt ra để ca tụng phép màu ấy, “biệt dược” ấy. Thứ dược phẩm tạo nên những xứ thiên đường nhưng cũng bày ra nhiều vực thẳm. Nói cách khác, đó là thế giới của hoan lạc và đau khổ. Thật vậy, mấy ai sinh ra trong đời mà không một lần nếm trải cái hương vị ngọt ngào và cay đắng của tình yêu. Một lần qua đó dù thế nào đi nữa cũng thấy là ta đang được sống …

Thử đếm những bông hoa vừa cắm trong bình sáng nay. Một lọ hoa cho ngày của tình yêu? Cũng nên đấy chứ! Ơi! Tình yêu của ai đó! Khoảng quá khứ của phút giây e thẹn nép mình bên ô cửa lớp, những xúc cảm hồi hộp, rộn ràng mỗi bước ai qua cứ mãi là những ám ảnh không nguôi.

Cái thời mà cứ hở ra là đi dầm mưa của những anh chàng dường đang cố giấu kín cảm xúc riêng tư từ tầm mắt bao người.
Cái thời của những lá thư tay, đọc cho mòn nét chữ cũng không thể nào định nghĩa được nôn nao nỗi nhớ, xôn xao niềm vui và mang mang thương cảm. Cái thời nhiều mộng tưởng! Cái thời cứ thấy mình là ngọn sóng từ khơi xa, vỡ vụn rồi lại hồi sinh bao lần. Ơi! Cái thời biết bao thương và nhớ…..

Thuở ấy, với các nam thanh nữ tú đang tuổi trong trắng hồn nhiên khi chập chững bước vào đời, hành trang đi vào cuộc sống là những mối tình đẹp được biết từ trong sách vở, những mơ mộng, bâng khuâng thay đổi tùy theo tiết mùa, những bữa nắng lên, những ngày mưa tới. Những ý tưởng thả rong về phía các thành phố mà mình chưa đến, những vùng núi rừng sông biển mà mình chưa được viếng qua.

Câu chuyện thần tiên về một Công Chúa ngủ trong rừng bởi một lời nguyền vì ăn quả độc, nhiều năm chờ một Hoàng Tử đến trao nụ hôn đầu tiên để được giải nguyền, tạo nên một mối tình đẹp, dắt nhau vào cõi người ta, vẫn là tiền đề cho những mộng mơ. Rồi người đến. Những lời thiết tha, trìu mến làm ửng đỏ đôi má còn lạ lùng với phấn son, những bước chân rộn ràng, cuống quýt cho những lần hò hẹn, lòng đã thật mềm mà chẳng dám cầm tay. Những giận hờn vô cớ về một tia nhìn khác, những lo sợ ngớ ngẩn về một chiếc lá bay.

Rồi một ngày xa rời tuổi thanh xuân, tất cả đã ăn sâu vào tâm hồn để thành kỷ niệm. Mà kỷ niệm thì bao giờ cũng đẹp.

“…Cái thuở ban đầu lưu luyến ấy
Ngàn năm hồ dễ mấy ai quên … “
(Thế Lữ, Lời than thở của nàng Mỹ Thuật)

Cứ nhắc nhẩm hoài những câu thơ ấy, khi mỗi người lăn về mỗi phía khác của cuộc đời.
Ngày Lễ Tình Nhân! Ngày của hoa hồng và bánh ngọt, của yêu đương và tưởng vọng.
Không biết Thánh Valentine trong giây phút chịu nhục hình ném đá có mỉm cười mãn nguyện khi đã lấy máu và thân xác mình làm nên những bài ca xưng tụng tình yêu và cô gái mù lòa đã được tình yêu khai sáng kia có phải là hình ảnh chính mình với những ngày tháng gặm nhấm nỗi bất hạnh của cuộc đời?

Không lẽ đã cắn quả táo ấy! Không có lời nguyền của bà phù thủy ác độc nên không có giấc ngủ dài trong chiếc nôi mê tình mà đợi chờ nụ hôn thứ nhất. Lúc đã quá tỉnh táo để mang nỗi buồn của tình cảm riêng mình đi vào cuộc sống, đã quá tỉnh táo để nhận biết có thể những thiếu sót ngây thơ của mình ngày ấy đã góp phần làm cho tình yêu đầu đời không trọn vẹn. Tình nhân ơi! Có ai nhớ ai không? Một đoạn đời thơ mộng đã đi qua, một nuối tiếc của tình yêu làm vốn liếng để bắt đầu cho mối giao duyên!

Khi những cặp tình nhân trẻ đang xôn xao mua sắm tặng cho nhau những món quà trang trọng nhất của tình yêu ngoài kia, có ai trong căn phòng quạnh quẽ, ngắm một nụ hồng cho tình yêu đã mất? Có choàng thêm tấm khăn ấm vào thân thì vẫn nghe âm ỉ cái lạnh bên trong. Cái lạnh làm tim se thắt khi sống lại những phút giây đầm ấm, ngọt ngào. Bụi phấn thời gian đã làm cho mái đầu điểm bạc. Người đâu rồi? Có bao giờ nhớ đến?
***
Có ai ngồi lặng yên nghe đêm hấp hối, mùi thạch thảo hay mùi hương của những đóa hoa hồng len vào những khoảng trống cứ hẹp dần rồi vỡ ra toang hoác trong lòng.
Đối thoại đêm, đối thoại với chính mình. Nghe từng mảnh vỡ tìm nhau nhưng rồi cũng chẳng biết để làm gì. Hãy thêm một lần tri ân cuộc đời, thêm một lần tri ân nỗi buồn rầu khổ đau, và thêm một lần tri ân chính bản thân, ngỡ như mình được tan biến vào đêm vô hình dạng.

Có còn nhớ không những bức thư viết cho nhau, có khi là những câu chuyện trên trời dưới đất, có khi là những bí mật khó bày tỏ thành lời. Đến giờ chúng vẫn còn thơm mùi kỷ niệm, vẫn xếp gần nhau, chỉ có kẻ yêu nhau phải xa cách mỗi người một phương, chẳng biết có còn được gặp nhau không khi những vô thường đi qua và ghé lại đời mình.

“Nhớ người như thể lần cuối được nhớ
Thương người như thể kiếp trước mắc nợ
Nên cấu trái tim mình cho người, dẫu u mê…"

Có người một ngày bỏ phố, lang thang để đón cái nắng, cái gió và những cơn mưa mùa bất chợt, tưởng chừng như những cơn gió thoảng sẽ xô ngã và hoặc sẽ thổi mình mất hút khỏi cuộc đời. Có người chợt khóc, dù chẳng vì lý do gì cả. Có một cánh cửa sổ vừa đóng bên kia, và hàng thông vẫn như những mũi kim lặng lẽ khâu hư không dưới sườn đồi xa thẳm hoặc ra nhánh sông ấy để nghe tiếng trẻ nô đùa, để nhìn hàng lục bình nối đuôi nhau theo dòng trôi mãi miết, để nhìn loài chim bói cá tìm cái bóng của cuộc đời trên mặt nước và để nghe đời mình lặng lẽ trôi đi…

Có kẻ lại về với biển, đứng trước những con sóng bạc đầu khát bờ ngàn năm, để thấy mình bỗng dưng bé nhỏ trước mặt đại dương bao la, để thấy biển cũng có khi cô đơn, không một bóng thuyền lênh đênh qua lại, huống chi là con người. Trong cuộc sống đang ngày càng trở nên trống trải, bất chợt thấy mình mỏng manh tựa sóng, chẳng biết khi sóng qua rồi, mọi thứ có trở lại như xưa?

Có lúc lặng lẽ bước qua giáo đường, nghe một vài kỷ niệm khua khoảng trống tưởng đã ngủ vùi từ rất lâu. Tiếng chuông nhà thờ quên đổ, chỉ có tiếng cầu kinh năm xưa vọng lại, tha thiết đến dại khờ…Xoè tay đếm năm tháng qua đi. Ly café tràn mắt đỏ.

Thỉnh thoảng lại ngoái nhìn phía sau, như hôm nay, Ngày Tình Nhân gợi nhớ. Nơi có vốc nắng cuối ngày còn rực rỡ. Cuộc đời có như vốc nắng kia không chẳng biết. Chỉ thấy nắng vẫn vàng tươi mà tóc người một sớm mai nào đó thì đã bạc mái đầu. Rồi một lần tình cờ hạnh ngộ, bỗng thấy lòng trắng xoá niềm đau. Không dưng thấy cuộc đời mong manh quá đỗi…

Ngồi nhìn những tia nắng le lói hắt bên song, có loài chim đưa thư đang rỉa lông cho nhau trên những viên ngói loang màu thời gian, chợt thấy đời trôi qua rất nhẹ. Êm ru đời mình ngoài khung cửa. Đến màu xanh chiếc lá còn hữu hạn thì bận tâm làm gì được mất với hơn thua? Cứ lặng lẽ, bình tâm mà sống đúng, sống ngay thẳng, với những vui buồn riêng mình, mặc kệ cuộc người tô vẽ lên nhau.

“ Tôi là ai mà còn ghi dấu lệ
Tôi là ai mà còn trần gian thế
Tôi là ai… là ai... là ai... mà yêu quá đời này.”
(Trịnh Công Sơn, Tôi Ơi Đừng Tuyệt Vọng)

Thời gian cứ lặng lẽ ghé ngang mỗi cuộc đời, mình không làm được gì nhiều nhưng lại quá nhiều những đổi thay

Đời ồn ả quá nên chỉ xin lặng lẽ, yên bình cảm nhận cuộc sống đang trôi qua từng ngày. Thế thôi đã đủ. Học cách cân bằng cuộc sống và cảm xúc. Đôi khi chợt nhận ra niềm vui đơn giản chỉ là trong căn phòng nhỏ có màu hoa mình yêu, có cuốn sách mình thích và mình được là chính mình. Buồn vui là xúc cảm của con người, cha mẹ cho hình hài và cuộc sống, xin chọn cách sống bình yên, lặng lẽ trả nghiệp cho đời, học cách bao dung cho người và cho chính mình.

Cảm ơn cuộc đời đã mang yêu thương đến bên tôi!

Mỹ trí tử

Thứ Tư, 21 tháng 1, 2026

Món Canh Bắp Chuối Của Mẹ

 

Có những kỷ niệm thấm sâu vào tâm trí bắt nguồn từ những món ăn dân dã, đậm chất quê nhà. Ở đó có bàn tay chăm lo của mẹ qua từng cách chế biến tạo thêm sự phong phú trong mỗi món tưởng chừng như đơn giản ấy tượng trưng cho tình yêu mà mẹ dành cho các con.

Nghe mẹ kể lại rằng lúc xưa quê miền Trung nghèo khổ của mẹ, vùng đất với những hạt cát khô cằn cộng những sỏi đá nhấp nhô hay những cánh đồng trải dài được bao bọc bởi núi đồi và uốn quanh là dòng sông hiền hoà, đậm chất mộc mạc của miền Trung nắng gió. Miền Trung đất cày lên sỏi đá, mùa hạn nắng chói chang và mùa mưa thì ngập úng, lũ quét và mất mùa. Với khí hậu khắc nghiệt như thế, khi thì cơn nóng cháy da, lúc thì gió cuồng mưa lũ, nhưng cây chuối vẫn kiên gan, chống chỏi quyết liệt, nhiều khi đến trụi hết lá. Không những thế, cây chuối còn rất hữu dụng cho con người. Những thân chuối thường được dùng kết làm chiếc bè để di chuyển trong những mùa nước lũ, tàu lá kết thành mũ để đội che nắng che mưa. Công dụng cây chuối không chỉ có bao nhiêu đó mà còn có vô số lợi ích khác nữa. Cây chuối là loại cây rất phổ biến ở các vùng nông thôn Việt Nam. Đây là loại cây dễ trồng, bất kỳ chỗ nào và loại đất gì cũng có thể trồng được. Chuối là loại cây ăn quả chỉ cho ra quả một lần, sau đó cây chuối có thể vẫn phát triển tươi tốt nhưng lại không thể kết trái được nữa. Cũng vì vậy mà sau khi cây chuối cho ra buồng chuối có thể thu hoạch thì người trồng thường chặt thân của cây ấy đi. Từ gốc của thân cây bị chặt sẽ lại mọc ra cây mới và có thể kết trái nên người trồng cũng không phải mất công trồng lại nữa. Cho nên chỉ cần trồng một ít cây chuối trong vườn lúc đầu, sau đó có thể sinh sôi nảy nở thành một vườn chuối. Các sản phẩm từ cây chuối như bắp chuối, quả chuối, thân chuối, củ chuối và lá chuối, người dân quê khi không dùng hết thì mang bán cũng kiếm được ít tiền. Thân chuối có thể chế biến thành nhiều món ăn, cứ việc thái nhỏ thân chuối ra rồi chế biến như những loại thực phẩm khác nhau, kể cả làm thực phẩm cho gia súc như: gà, heo. Lá chuối dùng để gói nhiều loại bánh bánh và trái chuối chín hoặc sống đều có thể chế biến những món ăn dân dã nhưng hương vị thì đậm hồn quê hương. Quả chuối là loại trái cây quen thuộc, giàu chất dinh dưỡng, mang lại nhiều lợi ích cho cơ thể. Từ những quả chuối bình dị và quen thuộc của làng quê Việt Nam, người ta đã sáng tạo và chế biến những món ăn vặt hấp dẫn và ngon lạ lùng: chuối sống nấu, chuối chín cũng nấu được, chuối sống ăn sống với cơm và mắm, chuối chín ăn bình thường hoặc nấu chè, luộc hoặc phơi khô để dành ăn trong nhiều ngày.

Bắp chuối hay hoa chuối cũng là món ăn phổ biến đối với những gia đình Việt Nam. Riêng mẹ tôi thì đã chế biến rất nhiều món từ bắp chuối. Khi hái một bắp chuối từ trên cây xuống là ngầm hiểu rằng đang ăn những thứ tinh hoa nhất từ chuối. Cách thái thường vẫn là mỏng và nhỏ thành sợi. Món đầu tiên tôi được ăn sơ chế khá đơn giản bằng cách cho đường, muối trộn đều vào bắp chuối đã được thái nhỏ, sau đó cho thêm đậu phộng rang là có thể thành món gỏi bắp chuối hay nộm hoa chuối. Nếu ai đó thích đậm đà hơn thì trộn thêm thịt heo ba chỉ, tôm luộc hay tôm khô vào. Hoa chuối sau khi thái nhỏ rửa sạch có thể ăn như rau sống, chấm các loại nước chấm đều ngon và càng hấp dẫn hơn khi cho vào nồi lẩu

Bắp chuối xào với các loại thịt, tôm cũng là một món ăn ngon miệng, Có thể xào chay với cà chua, mẻ gạo, thêm gia vị vào là có thể ăn. Nhiều người thích ăn bắp chuối nấu với đậu và ốc. Nhiều món khác nữa chế biến từ bắp chuối như nấu canh, kho, xào, hấp, trộn...với những thứ khác tùy mỗi người. Bắp chuối cũng có thể nấu với các loại rau quả khác như khế hoặc đôi khi chỉ đơn giản xào lên với ít dầu và nêm nếm ít gia vị là đã có một bữa ngon rồi. Bắp chuối vừa ngọt thơm vừa có chút vị chát càng làm cho vị giác phong phú thêm. Nhiều người lúc đầu không biết ăn bắp chuối nhưng khi đã biết ăn rồi dần dần cũng đâm nghiện luôn.

Nói gì thì nói chứ món mà mẹ thường nấu mà tôi thích nhất vẫn là món canh bắp chuối. Thái từng lát bắp chuối thật mỏng sau đó ngâm vào thau nước muối pha loãng có vắt thêm một ít nước cốt chanh để tránh bị đen. Bắc nồi lên bếp, đổ một ít dầu vào, cho đậu phộng đã giã nhỏ vào phi, thêm một ít lát hành củ. Tiếng xèo xèo đậu phộng quyện lẫn mùi hành khi được phi lên làm thơm nức mũi, chưa ăn mà đã thấy thèm. Sau khi phi xong đậu phộng thì thêm nước vào nồi, đậy nắp vung chờ nước sôi. Khi nồi nước sôi lên thì nhìn thấy nước trắng như sữa đó là màu của đậu phộng giã nhỏ. Vớt những lát bắp chuối đang ngâm trong thau ra cho ráo nước rồi bỏ vào nồi đậy nắp vung lại đun cho đến khi sôi. Nồi canh sôi tầm khoảng năm phút thì những lát bắp chuối chín mềm chuyển qua màu nâu, tắt bếp và thái lá lốt thêm vào nồi canh, quậy đều, nêm nếm thêm gia vị vừa ăn. Một mùi thơm ngậy của lá lốt quyện với đậu phộng, màu trắng của nước đậu, màu xanh của lá lốt, màu nâu của bắp chuối và màu đỏ của vải vụn ớt bột hòa quyện vào nhau rất đẹp mắt. Vị béo của đậu phộng và vị hơi chát của bắp chuối tạo thành vị khó tả, nó rất riêng không lẫn vào đâu được.

(Mặc dù món này mẹ hay nấu nhưng cũng nghe mẹ nói rằng xuất xứ món canh này, có người nói đó là món ăn của người bản địa nhưng lại có người nói rằng đó là món ăn dân dã của người dân Bắc bộ mang theo trong mỗi chuyến di dân).

Giờ đây, mỗi lần có dịp đi xa, thấy có nhà ai đó trồng vài bụi chuối, tôi cảm nhận được từng cành cây ngọn cỏ như thấm đẫm giọt mồ hôi của mẹ. Và cho đến bây giờ, tuy mẹ đã không còn trên cõi đời, cũng không được diễm phúc có thể ở nơi mà mẹ đã sinh ra và không thấy vườn nhà còn nhiều cây chuối theo như mẹ kể. Nhưng ở trong tâm trí tôi vẫn in đậm hình ảnh món canh bắp chuối tuyệt vời trong những năm tháng ngọt ngào bên mẹ.

Mỹ trí tử


Chủ Nhật, 9 tháng 11, 2025

Tiếng Gọi Từ Những Hàng Lau Sậy

 
(Ảnh: Từ Tác Giả)

Một ngày chớm thu, những chiếc lá vàng rơi khắp lối, mùa đã ùa về trên từng con phố. Trong không gian vắng lặng, chợt một tiếng kêu thảng thốt vang lên xé nát cả một mảng trời thu. Theo tiếng kêu tôi lần đến. Tim tôi run lên, chân tay bủn rủn khi nhìn thấy em nằm trên vũng máu dưới lằn bánh xe vừa lướt qua.

Ngày ấy, tôi và em tình cờ gặp nhau bên cánh rừng có mặt hồ tĩnh lặng, giữa đám lau sậy hoang sơ, những khóm hoa dại cánh mỏng đẹp tựa một vườn địa đàng nhỏ. Em nổi bật trong màu áo đen mượt, điểm nhẹ chiếc khăn quàng màu trắng, dịu dàng lướt giữa làn nước hư ảo. Em mang vẻ đẹp quyến rũ mong manh. Giờ này, trước mặt tôi, em nằm đó tan nát, đớn đau chìm sâu vào im lặng. Dưới ánh nắng ban mai, nét mặt em nằm nghiêng bất động, vẫn chiếc áo của ngày xưa, chiếc khăn quàng ấy như buổi đầu duyên nợ mình gặp nhau và trở thành bạn hữu. Em đã đi quá xa, không nói một câu từ biệt, khi tôi vẫn đứng đây trong hoài niệm mặc cho nước mắt tuôn chảy thành tràng hoa tiễn biệt em. Tôi vẫn đứng đó, mặc cho dòng thời gian cuộn chảy. Câu chuyện bi thương của em hôm nay gợi dậy một miền ký ức trong tôi. Ngày ấy, tôi là cô bé tròn 6 tuổi cũng từng tiễn đưa một người bạn về nơi cuối trời. Người bạn xưa và em hôm nay đều ra đi từ những đoạn đường khác nhau của cuộc đời. Tiếng kêu cô đơn ấy vẫn vang lên ở cuối đường như định mệnh khắc nghiệt của một kiếp đời.

Tiếng vọng đơn côi ấy, có tôi và hai đứa con của em cùng chia sẻ. Hai đứa bé vùi đầu trong nhau, niềm thổn thức mơ hồ như tiếng khóc. Chúng còn quá bé để nhận biết nỗi bất hạnh vừa giáng xuống cuộc đời mình. Nhìn hai đứa bé mồ côi, lòng tôi se lại như đứt cả ruột gan. Như một linh cảm, mỗi lần thấy tôi từ xa, hai đứa bé cứ chạy đến quấn quýt rối rít bên tôi như hình bóng người mẹ vừa đi xa mới trở về. Nó dúi đầu vào tay tôi cho tôi cảm nhận hơi ấm bé nhỏ lan tỏa từ tấm thân yếu ớt run rẩy đang cần sự che chở của người mẹ. Tôi như nghe cả tiếng nói líu ríu đầy yêu thương, âm thanh mà tôi đã cảm nhận được bằng tất cả trái tim trìu mến của mình.

Từ nơi tôi chôn em vào cái đêm đầy mưa gió, giờ đã mọc lên một khóm hoa dại, nó xanh mát như một sự hồi sinh. Nơi này, giờ đây là chốn đi về của hai đứa bé. Chúng thường đứng bên cạnh nhau, rỉa lông chăm sóc nhau dưới khóm hoa vào những giờ hoàng hôn ối đỏ cuối chân trời. Và từ xa xa, tôi lén dõi mắt nhìn hai đứa bé và tự nhủ lòng “có lẽ, em đã về sưởi ấm những đứa bé côi cút”. Trong bóng chiều, trong đêm, tôi vẫn tin linh hồn em còn lẩn quất đâu đây không thể nào mất đi,nhất là linh hồn của những người mẹ mà nỗi oan khiên và tình yêu con luôn day dứt tâm can. Linh hồn của em là tình yêu thương nối kết từ cõi âm u nào đó, khiến xui hai đứa bé luôn bên nhau, quấn quýt không rời bước. Và từng chiều, từng chiều, khi màu đỏ ối của hoàng hôn nhuộm cả cánh rừng, cả mặt hồ, cũng là lúc hai đứa bé quay về bên khóm hoa dại nương náu, như về trong vòng tay mẹ bao dung.

Thời gian dường phép lạ, rồi hai đứa bé mồ côi đã lớn lên bất chấp những khổ đau. Trong hai đứa, một đứa giống cha, một đứa giống em như đúc. Nhìn chúng, tôi chợt nghĩ “em đã được tái sinh”, đứa con là sự nối tiếp sự vĩnh cửu của tình yêu. Những đứa con côi cút lớn lên trong cuộc đời đầy cạm bẫy nhưng nơi chúng vẫn ngời lên sự thánh thiện, dịu dàng. Chúng luôn biết nhường nhịn, chia sẻ, yêu thương nhau, điều mà những đứa trẻ hạnh phúc chưa chắc đã có được. Tôi vui theo sự trưởng thành của hai đứa bé, yêu thương chúng theo cách mà tôi có được. Và bên cạnh đó là sự ngưỡng mộ vẻ đẹp hình thể cũng như tâm hồn của hai đứa bé như báu vật mà em lưu dấu nơi cuộc đời này.

Trôi theo dòng thời gian, hai đứa bé mồ côi cứ lớn lên mỗi ngày. Còn tôi vẫn dõi theo từng bước chân của chúng đến tận lúc trưởng thành. Nhiều năm tháng đã trôi qua, tôi vẫn giữ thói quen tới ngồi đây dưới ráng chiều, trong cánh rừng xưa, bên mặt hồ hoang vu nhiều lau lách và những khóm hoa dại vẫn cố nở những bông hoa tím li ti. Tiếng kêu thảng thốt của em vẫn xé nát cõi lòng tôi những lúc thu về, hỡi em – nàng vịt xiêm xấu số, người bạn nhỏ của đời tôi. Tiếng kêu ấy là âm thanh vọng về của em, của bạn tôi, có thể là của tôi, của cả thế giới vô thường cho sự hợp tan bèo bọt của kiếp luân hồi. Bên hồ, khóm tường vi mùa này vẫn dịu dàng nở hoa.

Mỹ trí tử

Chủ Nhật, 26 tháng 10, 2025

Phá Tam Giang, Một Cảnh Đẹp Hoang Sơ

 

Phá Tam Giang, một cảnh đẹp hoang sơ...

Đường vô xứ Huế quanh quanh *
Non xanh nước biếc như tranh họa đồ
Thương em anh cũng muốn vô
Sợ truông Nhà Hồ, sợ phá Tam Giang...

Có một Huế với những đền đài lăng tẩm mang vẻ đẹp trầm mặc, u huyền, đài các và cũng có bên cạnh đó một vùng đầm phá mang vẻ đẹp yên bình, hoang sơ, phiêu lãng của mênh mông sóng nước, lênh đênh mạn thuyền. Thiên nhiên ban tặng cho vùng Thừa Thiên Huế một phá Tam Giang với cảnh sắc tuyệt đẹp lúc ban mai rực rỡ, buổi hoàng hôn êm ả hoặc những đêm trăng thơ mộng…

Mỗi ban mai, khi mặt trời pha sắc hồng nồng nàn trên sóng nước, những thuyền câu lướt nhẹ, văng vẳng điệu hò mái nhì xa xăm diệu vợi. Làn sương khói lan tỏa lãng đãng trên mặt nước, cảnh vật im lìm như bức tranh thủy mặc. Những rừng cây chá đang ngái ngủ, chợt rung nhẹ dưới làn gió thoảng qua. Lũ chim sâm cầm, cò, vạc, đàn vịt trời, ngỗng trời, chim chìa vôi… trong đầm gọi nhau ríu rít tạo thành bản hòa ca đón chào ngày mới. Phá Tam Giang chỉ có vài con sóng lăn tăn, mặt nước êm đềm với gam màu ngọc bích. Những ngư phủ chuẩn bị cất vó giăng câu, tiếng chân họ lội bì bõm theo nghiệp mưu sinh. Cả không gian mênh mông, hoang sơ và bình yên đến lạ thường.

Trong những buổi chiều tà, phá Tam Giang khoác lên mình màu nồng nàn của hoàng hôn. Cả bầu trời mây tím thẩm phủ lên mặt đầm bóng nắng cuối ngày. Thấp thoáng đây đó những con thuyền giăng câu muộn, nhìn xa như chiếc lá bồng bềnh trên sóng nước. Mặt đầm rộng lớn, sóng sánh tít tắp trong ráng chiều. Trong không gian thơ mộng đó, hình ảnh con đò cắm sào như đứng đợi được tô điểm thêm bởi cảnh tượng tung chài buổi chiều tà. Trên phá, bồng bềnh vài chiếc thuyền chạy dọc theo những dãy cọc, những hàng rào lưới giăng như thế bàn cờ. Hoàng hôn buông xuống có lẽ là cảnh đẹp ngoạn mục nhất trên phá Tam Giang. Vẻ đẹp quyến rũ ấy đã đi vào thơ ca, nhạc, họa làm lay động lòng người. Chợt nhớ đến thi sĩ Mai Hữu Phước, những vầng thơ về hoàng hôn trên phá Tam Giang như một lời gửi gắm cho chút tình riêng của mình. Một chút tình khói sương, bảng lảng hòa quyện với không gian và thời gian như chùng lại, như mở ra trong mênh mang của vùng đầm phá.


Một chiều lang thang trên phá **
Bên em hương tóc thơm lừng
Mây trời dìu nhau qua núi
Ta dìu nhau qua bâng khuâng
...
Mênh mang mạn thuyền sóng vỗ
Cánh chim tung trời về đâu?
Bên tai thì thầm em hát
Gió mang lời về muôn sau.

Buổi chiều trên phá Tam Giang làm nền cho nỗi nhớ thăng hoa trong giai điệu mà nhạc sĩ Trần Thiện Thanh đã phổ những vầng thơ của nhà thơ Tô Thùy Yên thành một tình khúc vượt thời gian.

Chiều trên phá Tam Giang, anh chợt nhớ em***
Nhớ ôi niềm nhớ ôi niềm nhớ đến bất tận
Em ơi, em ơi ...

Hoặc tác giả Đinh Miên Vũ đậm đà tình quê hương trong bài hát Hai Quê:

Tôi lớn lên bờ Tam Giang nước mặn****
Những chiều không mây trắng lững lờ trôi
Rồi xuôi ngược trong dòng đời năm tháng
Ơn quê người mà chạnh nhớ quê tôi…

Màu lung linh bên Phá Tam Giang
Nặng đò ngang cô gái buông câu hò
Ngọt bùi hãy bên nhau như nhánh cau đĩa trầu
Mặn mà nghĩa phu thê chớ phụ câu thề…
 

Khi màn đêm dần buông, trên cái khoảng không gian mênh mông của đầm phá, những ánh đèn khi mờ khi tỏ như những con đom đóm trong đêm. Ánh trăng thượng tuần chênh chếch soi bóng xuống mặt đầm tạo nên một cảnh sắc thật lung linh huyền ảo, trầm mặc trong cô liêu, tĩnh mịch của đêm thâu. Du khách có thể lênh đênh với con thuyền trên sóng nước, say sưa cùng ly rượu làng Chuồn, hoặc có thể ngồi trong nhà chồ uống trà ôn chuyện cũ, hát nghêu ngao …Trong khung cảnh trời trăng mây nước, con người như lạc vào tiên cảnh bồng lai nửa hư nửa thực, lánh xa cảnh phồn hoa đô hội của chốn thị thành.

Vào thời vua Minh Mạng, phá Tam Giang có tên gọi là Điền Hải, Hắc Hải hay Hạt Hải - nghĩa là biển cạn. Bên bờ phá Tam Giang có tháp chàm Phú Diên, một di tích Chăm-pa, có giếng Cam Lồ nằm giữa 4 bề là nước mặn, bỗng một mạch nước ngọt vọt lên. Tương truyền ngày xưa, các vua triều Nguyễn ngày ngày cho thuyền về đây chở nước ngọt về dùng trong Đại Nội. Đó là nét độc đáo của phá Tam Giang. Xuôi thuyền về với làng chài Thái Dương Hạ, một ngôi làng chài cổ xưa nằm giữa bốn phía trời nước như một ốc đảo nhỏ trên phá Tam Giang. Mọi hoạt động của ngư dân làng chài diễn ra một cách đơn giản như quy luật của thiên nhiên, dưới ánh sáng của mặt trời, mặt trăng và những vì sao, cùng sự chỉ dẫn của Nữ Thần Nước – theo quan niệm tâm linh của dân làng.

Trong hành trình khám phá Phá Tam Giang, không gì thú bằng được ghé lại quán ăn ngay đầu đò ngang, thưởng thức những đặc sản cá, mực, tôm, cua, ghẹ… tươi rói, ăn đến đâu thơm ngọt đến đấy. Thực khách đến đây vừa có thể thưởng thức món ăn yêu thích vừa ngả lưng vào mạn thuyền lênh đênh sóng nước ngắm nhìn bầu trời lấp lánh những vì sao khuya và nếm trải hương vị đặc trưng của đầm phá.

Phá Tam Giang đang đợi những con người tài hoa đến đánh thức những vẻ đẹp tiềm ẩn hàng trăm năm qua. Phá Tam Giang – nơi cuối sông đầu bể mang nặng ân tình của xứ Huế mộng mơ.

Mỹ trí tử
Ảnh: Của Tác Giả

* Ca Dao Việt Nam
** Thơ Mai Hữu Phước
*** Nhạc phẩm Chiều Trên Phá Tam Giang
**** Thơ Đinh Miên Vũ

Thứ Sáu, 24 tháng 10, 2025

Với Giấc Mơ Hồ Hải

 

Em nhìn anh, nhìn anh, ngày nhỏ
Thấy những cánh chuồn tuổi thơ em
Rung rinh trên những cọng cỏ
Và những cánh chim non gọi chào
Mừng ngày mới bắt đầu
Và những cánh diều trong bóng chiều lộng gió
Như tóc anh bay một hôm nào...

Em nhìn anh, nhìn anh
Để nhớ những ngày xưa rất xanh
Em hôn lên đôi mắt đó
Như hôn lên giấc mơ của mình
Những giấc mơ trời cao biển rộng
Chầm chậm trôi đi như những cánh mây
Và xao động những dải thiên hà

Em nhìn anh, nhìn anh, xa lắc ngàn trùng
Để nhớ những niềm vui ẩn hiện
Những niềm vui hiếm hoi như sao trời đêm bão gió
Những niềm vui thoảng như cánh én
Khuất lấp, mịt mùng
Hãy cho em thấy anh cười, nụ ngát men tình
Ôi nụ cười anh lãng mạn, siêu hình

Em nhìn anh, nhìn anh, với xôn xao nỗi nhớ
Những vui buồn đầy ứ ngăn tim
Những chiều trong tay, cả gió
Như mưa đêm qua rắc xuống nụ quỳnh
Như một ngày xưa có anh
Với giấc mơ hồ hải
Em sang sông lòng không ngoảnh lại

Em nhìn anh, nhìn anh, trầm ngải
Để thêm một lần nhìn thấy khát vọng mênh mông
Ước mộng rất xanh và mê đắm cháy hồng
Như thanh xuân của mùa tình nghiệt ngã
Như chúng ta từng ấp ủ trong lòng

Em nhìn anh, nhìn anh đêm ngày
Bằng chắt chiu nỗi nhớ
Dải sông Tương thèm mưa, khát gió
Em nhìn sâu vào đôi mắt đa tình
Gương mặt đầy thánh thiện
Em cầm tay anh như cầm được giấc mơ mình
Những giấc bao la trời biển.

Mỹ trí tử

Chủ Nhật, 19 tháng 10, 2025

Nhung Nhớ Gọi Tên Anh

 

Trăng lung lay, trăng lung lay
Trên mặt hồ gió đẩy, trăng say
Trăng lung lay, trăng lung lay
Rung động tình như vạt sương bay

Ai khiến hồn mình thổn thức đêm nay!
Bạn tri âm xúi ta cạn chén thề
Trăng lung lay, tay trong tay
Ta muốn, và chưa, ngại ai quên lối về

Trong hoang vắng vọng tìm hư ảnh
Hai nửa đời thiếu nhau, thêm lạnh
Tình xa tình nên cũng trăng đau
Người xa người trăng cũng phai màu

Sẽ ta như bèo nước lênh đênh
Cùng mảnh trăng trôi cuối bãi, đầu ghềnh
Trăng úa vàng, tình như vết phỏng
Thổn thức say, nhung nhớ gọi tên anh.

Mỹ trí tử


Thứ Hai, 13 tháng 10, 2025

Thời Áo Trắng

“Tuổi tôi áo trắng bay mềm
Hồn tôi là buổi chiều êm lặng lờ ...”

Những buổi sáng nắng vàng tươi rải nhẹ dọc con đường, áo trắng đến trường tung tăng những tà áo dài rộn ràng với gió như áng mây nhẹ nhàng lướt qua dòng người. Hai vạt áo dài như đôi cánh và những bước chân chim của các nàng làm dao động cả cảnh vật và không khí chung quanh. Thân hình thấp thoáng sau tà áo, khuôn mặt mờ tỏ sau vành nón, ẩn hiện như hư như thực. Và không gian chừng đang lan tỏa mùi hương con gái.

Với tôi, thời áo trắng không chỉ thuần là ký ức học đường mà đó là cả thế giới mộng mơ của thời mới lớn, một thời đã biết vui biết buồn khi bắt đầu tập làm thiếu nữ. Màu trắng biểu trưng cho mọi tấm lòng thanh khiết, hồn nhiên ...

Sân trường bỗng rộng ra với ngày đầu tiên biết kẹp lên tóc mình chiếc kẹp tóc đính ba bông hoa hồng, món quà mà mẹ mua cho. Tôi đã mân mê và ngắm đi ngắm lại chiếc kẹp không chán mắt, bắt đầu chú ý hơn, quan tâm hơn đến mái tóc của mình khi có chiếc kẹp xinh xinh cài lên. Và tự lúc nào cũng không biết, chẳng còn muốn tham gia những trò chơi như xưa nay với bạn bè cùng lớp. Thường thì khi giờ ra chơi đến, năm bảy đứa với đầu trần chân đất cùng nhau nhảy dây hay cùng rượt đuổi nhau, cho đến giờ chuông reo vào lớp thì đứa nào đứa nấy mặt mày đỏ bừng và tóc bết mồ hôi. Nhưng giờ thì không thế nữa vì hình như đã bắt đầu thay đổi. Thường thích ngồi yên trên ban công vẩn vơ nhìn những đám mây bay lang thang về phía trời xa, hoặc thơ thẩn chờ một cơn gió nhẹ nào đấy lùa qua cành lá, xoay xoay những cánh phượng hồng bay lả tả cuối sân trường... Hình như lòng đã biết bâng khuâng thổn thức chỉ vì tiếng ve kêu đầu mùa hạ, chỉ vì lác đác trong sổ tay những dòng lưu bút của bạn bè.

Chiều hôm qua khi lần giở tập sách bỗng có mảnh giấy nhỏ rơi ra, ai đó đã nắn nót viết hai câu:

“ Áo em trắng nõn chiều tan học
Hết mấy phong trần anh cũng theo.”

Ơi! Cái “chiều hôm qua” trong đời cô học trò chớm thành thiếu nữ, nắng chiều nghiêng phía bên nào vạt áo mà mấy mươi năm rồi ngó lại vẫn còn nghe âm ấm trên má mình giọt nước mắt của nỗi niềm hoài tiếc, nhớ nhung?

Cái thời áo trắng hồn nhiên và vô tư ấy đã đi qua đời mình như một lát cắt ngọt ngào của thời gian với những câu thơ vụng dại : ...

“Thuở học trò em làm khổ ai chưa?”

hay:

“Em tan trường về*
Cuối đường mây tỏ
Anh tìm theo Ngọ
Dáng lau lách buồn…”

Dù bao nhiêu năm đã qua rồi, tôi vẫn còn nhớ về thời hoa mộng ấy. Cái thời mà ý thức khổ đau chỉ mù mờ qua lời Mẹ dạy, bởi mùa Xuân, cánh bướm và nụ hoa đã choáng ngợp tâm hồn các thiếu nữ ngây thơ, trong trắng.

Cứ hình dung ra khuôn mặt của từng đứa bạn khi bị thầy quở phạt vì ăn quà vặt trong lớp với tang vật gồm me chua, cóc, ổi và muối ớt giấu trong hộc bàn...

Cứ hình dung lại mình ngày xưa khi len lén nhìn một thiếu nữ trên đường tan học từ dáng đi, cách nói, hoặc khi bắt chước mẹ dùng chiếc lược sừng trâu tẩm dầu dừa chải cho tóc mình óng mượt hơn lên, rồi bất giác bật cười…

Ôi! Chỉ ở cái tuổi hồn nhiên người ta mới có những suy nghĩ như thế. Cái suy nghĩ ngô nghê mà có lẽ bất cứ ai cũng thèm thuồng đánh đổi mọi thứ để được sống lại thời thơ mộng xưa dù chỉ một lần.

Thời gian qua nhanh quá, những mơ mộng ngày xưa trở nên xa vời vợi khi bây giờ tóc đã điểm sương. Ký ức ngày xanh chỉ còn vang vọng theo những câu thơ buồn tình cờ bắt gặp:...

"Từ hôm em qua bên kia sông**
Ta có đưa theo một tấm lòng
Để vái trời cho con sáo nhỏ
Một đời yên một bến sông trong."

Tôi không là con sáo nhỏ, nhưng mãi là con chim họa mi của mơ mộng học trò nên thơ của thời áo trắng bỏ quên nơi cửa lớp, sân trường.

Xin được một lần chạy ngược về phía bên kia cánh cửa của thời gian, khua vang tiếng guốc để làm rộn ràng lòng ai. Xin được một lần kiễng chân vói hái cành hoa tím, hay chạy theo con bướm vàng bay lơ lửng ngoài sân chiều dịu nắng...

Con bướm vàng đã bay vào chiêm bao cho tôi thấy mình quay trở lại hát nghêu ngao bên thềm cũ bài ngợi ca tuổi thanh xuân ươm mộng mơ qua từng trang sách vở học trò.

Ơi! Bạn bè mỗi đứa mỗi nơi, có đứa đã đi xa đến cuối trời. Thời áo trắng đó đã chìm khuất nơi đâu?

Mỹ trí tử

* Ngày Xưa Hoàng Thị, thơ Phạm Thiên Thư
** Tờ Thư Bên Kia Sông, thơ Hoàng Lộc