Ngàn Kiếp Sóng Bạc - Thơ: Lưu Nguyễn Đạt - Nhạc: Võ Tá Hân - Ca Sĩ: Duyên Quỳnh

Thơ: Lưu Nguyễn Đạt
Nhạc: Võ Tá Hân
Ca Sĩ: Duyên Quỳnh

Dream of Love - Mộng Tình - Thơ: Lê Xuân Tùng - Nhạc Song Ngữ & Trình Bày: Magnolia Cao Tran

Thơ: Lê Xuân Tùng
Nhạc Song Ngữ & Trình Bày: Magnolia Cao Tran

Tháng Chín

 

Tháng Chín cuộn tròn hương sữa đêm
Gió Thu vê rối lọn tóc mềm
Tiếng cười rúc rích thi thoảng điểm
Sương Thu run rẩy rót xuống thềm.

Hà Nội, 11 tháng 11/2023
(đêm 28 tháng 9 âm lịch)
Đặng Xuân Xuyến

Hò Ơ Trở Về...

   

49 năm bỏ lại quê nhà
Đường xưa áo trắng sắc hoa phượng hồng
Xe đạp cót két thả rong
Lời yêu chưa ngỏ tình trong chẳng nhòa

49 năm vẫn tình học trò
Lung linh bóng mắt thơm tho môi cười
Gói hướng ký ức nguồn vui
Đến người muôn thuở mộng đời say sưa

49 năm dù nắng hay mưa
Đường hoa phượng uá góc trưa mãi chờ
Lời ru mộc mạc hò ơ...
Mời ai trở lại ngày thơ... Tìm về.

Kìm Oanh
1975-2024

"Bánh Xèo" Món Ngon Quê Mẹ

Trong các thức ăn ngon của người Việt,
Món đặc biệt, phải công nhận: “Bánh Xèo”!
Thực phẩm bình dân, nhưng tuyệt cú mèo!
Thưởng thức bánh, cả ngũ quan tận hưởng.

Hãy vào trong bếp, đứng nhìn nội tướng,
Bắc chảo lên xào tôm thịt hành tây.
Ngửi mùi thơm, tỏa nhè nhẹ ngất ngây,
Đổ muôi bột, nghe cái… “xèo”… thiệt đã !!!

Nhân đậu xanh hấp chín, thêm hành lá,
Lại rắc vào ít giá, trắng phau phau!
Đậy kín vung, chừng hơn một phút sau.
Bánh xèo chín dòn, nổi mầu vàng ánh.

Già lửa chút xíu cho cháy xém cạnh,
Nhìn rất ngon mà huơng vị đậm đà.
Lật nửa phần bột đã chín, úp qua,
Là có ngay, bánh xèo hình bán nguyệt.

Bánh xèo, phải ăn bằng tay mới tuyệt!
Hương vị thơm tho, màu sắc hài hòa.
Dùng đĩa lớn, ta đặt bánh xèo ra,
Xắt một miếng, quấn rau thơm xà lách

Sở dĩ bánh xèo ngon lành số dách,
Là nhờ bí quyết, chấm nước mắm pha
Cũng chỉ, chanh đường ớt tỏi, chung hòa
Nhưng hương vị, thì mỗi nhà mỗi khác

Bánh Xèo cho ta cái ngon ngũ giác
Nghe, ngửi, nếm, nhìn, cầm bánh trên tay
“Bánh xèo Việt Nam”… Ôi! tuyệt vời thay!
Thực phẩm Quê Hương, món này nhất hạng!

Trần Quốc Bảo
Richmond, Virginia

"Di Sản” Của Bạn Là Gì?

Bạn muốn mọi người nhớ đến bạn như thế nào?

Khoảng hơn trăm năm trước, vào một buổi sáng, người đàn ông đọc báo và ngạc nhiên xen lẫn kinh hoàng khi thấy tên mình trong mục cáo phó. Các tờ báo đã đưa tin nhầm người về cái chết của ông. Phản ứng đầu tiên của ông là bị sốc. 

Tôi đang ở đây hay ở nơi nào rất xa vậy? Khi được bình tĩnh trở lại, bây giờ ông muốn tìm hiểu xem mọi người đã nói gì về mình. Cáo phó ghi: Người chế tạo mìn nổ vừa qua đời. Và: ông ấy là người buôn bán cái chết.

Người ấy là kỹ sư phát minh ra thuốc nổ và khi đọc dòng chữ “người buôn bán cái chết”, ông tự đặt câu hỏi: “đây có phải là cách mà tôi muốn mọi người sẽ nhớ đến mình khi tôi không còn trên cõi đời nữa không?"

Ông suy nghĩ thật sâu về cảm xúc của mình và quyết định rằng đây không phải là cách ông muốn được nhớ đến. Kể từ ngày đó, ông bắt đầu những việc làm hướng về hòa bình. 

Tên ông là Alfred Nobel và ngày nay người ta nhớ đến ông với giải thưởng Nobel vĩ đại.

Ta có thể làm như Alfred Nobel khi suy nghĩ về cảm xúc của ông và xác định lại giá trị của mình,

Chúng ta nên suy nghĩ thật kỹ và làm như ông ấy, bạn nhé.

“Di sản” của bạn là gì?

Bạn muốn được mọi người nhớ đến mình như thế nào?

Những ưu điểm của bạn trong lòng người khác là điều gì?

Mọi người có nhớ đến bạn một cách yêu thương và trân trọng không?

Hay là không một ai sẽ nghĩ đến bạn, không biết bạn là ai?

(heo giai thoại-lịch sử )

phannữlan(Thái Lan) dịch và giới thiệu

Lại Quên Lại Nhớ

 

 

Đây là bài số bảy trăm bảy mươi một (771) của người viết về chủ đề Thiền Nhàn trong khu vườn Một Cõi Thiền Nhàn của trang văn nghệ ORTB

Hình như chúng ta, những "người không còn trẻ nữa" thuộc hạng tuổi U60, U70, U80 không quên nhiều thì quên ít vì bộ não của chúng ta hình như bị "teo" lại nên sức nhớ cũng bị giảm đi ít nhiều.

Bài tâm tình hôm nay của người viết nói lên thực trạng "Quên" của những người không còn trẻ nữa như chúng ta. Bạn và tôi phải chấp nhận sự "Quên" này và cố gắng khắc phục nó bằng cách này hay cách khác để có thể nhìn đời còn một chút màu hồng, bạn nhé! Bạn đồng ý chứ

Nói là nói thế chứ quý vị cao niên quên thì cứ quên vì với những “người không còn trẻ nữa” trên dưới 60-80 tuổi, nếu nói rằng “tôi không hay quên” thì thật là “chuyện lạ bốn phương”, nếu không muốn nói là anh hay chị đã “tự dối lòng” với “trái tim không ngủ yên” của mình rồi.

Ngay chính bản thân người viết, nhiều khi tự bảo sẽ làm một chuyện gì đó ví dụ như bỏ thịt cá ra xả đá để nấu ăn, thế mà khi lên internet tìm tài liệu viết bài, tôi mê lướt internet đến nổi quên béng việc này. Đến khi gần tới giờ ăn, tôi xuống bếp đinh nấu một nồi canh thì hỡi ơi, cục thịt kia vẫn còn nằm an ổn trong ngăn đá tủ lạnh. Thế là ngày hôm đó, tôi phải “tự biên tự diễn” thay đổi thực đơn một cách nhanh chóng kẻo ông xã đói bụng thì mệt lắm.

Nói đâu cho xa, mới ngày hôm qua thứ hai 7-21-2025, tôi đã quên chuyện tôi không nhớ chỗ tôi mới vừa đậu xe để vào nhà hàng mua thức ăn buổi chiều cho gia đình sau khi tôi đi chợ và giải quyết nhiều chuyện linh tinh khác từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều mới xong việc.

Con đường SE 82 khúc gần đường SE Division đang sửa chữa, nên tôi phải lái xe lòng vòng mới đến được nhà hàng để mua thức ăn buổi chiều cho tiện việc khỏi phải nấu nướng cơm chiều, mệt quá!

Mua thức ăn xong ra ngoài tìm xe để về thì không thấy chiếc xe mình đâu cả.

Hết hồn! Tôi gọi phone cho cậu công tử lái xe ra "cứu bồ" chở tôi về nhà. Trong khi chờ đợi, tôi đi loanh quanh các đường nhỏ dọc theo thương xá thì thấy xe mình đậu chình ình ở lề đường cạnh một công viên gần nhà hàng!

Mèn ơi! Trước khi vào nhà hàng tôi đã dời xe của tôi đến chỗ khác tốt hơn nhưng tôi lại không nhớ chỗ đậu xe mới đổi tốt hơn này, mà lại đi tìm xe ở chỗ đậu xe cũ không tốt. Thế mới có màn "Bé nhớn nhầm" hết hồn này!

Trời ơi! Mừng quá! Tôi gọi phone kêu cậu công tử không cần lái xe ra gặp tôi vì tôi đã tìm được xe rồi nhưng công tử đã lái xe tới để "hộ tống" mẹ lái xe về nhà an toàn. Ăn cơm xong, mệt quá tôi đi ngủ ngay sau khi cất dọn thực phẩm, thịt cá vào tủ lạnh và hẹn ngày mai sẽ viết bài MCTN như thường lệ.

Tạ ơn Phật Trời đã gia hộ và thân nhân quá vãng đã phù hộ tôi có một ngày bình an như mọi ngày. Có cảm tất có ứng, Bạn ạ.

Như vậy là tôi cũng đã bắt đầu quên quên nhớ nhớ rồi vì không nhớ nơi mình đã đậu xe. Smile!

Tôi cũng thường nói đùa với bạn bè rằng: “Thiên tài thường hay đãng trí” để tự bào chữa cho mình mỗi khi tôi quên một chuyện gì. Đó chỉ là để đùa cho vui mà thôi chứ mỗi khi quên một chuyện gì là tôi thấy mắc cở và cũng buồn bã lắm vì biết mình đã “không còn trẻ nữa” rồi nên mới hay quên như thế.

Còn phu quân của tôi, thì khỏi nói rồi, chàng thuộc chữ “Quên” nhiều hơn chữ “Nhớ. Đôi khi chàng vẫn thường lạc đường đi lối về dù con đường đó “đã bao lần đôi ta cùng chung bước, đôi ta đi chung đường.”

Bây giờ, tuổi càng ngày càng cao, chàng càng ngày càng quên nhiều hơn nữa, Nếu "boss" không quên đóng cửa thì "boss" lại quên tắt đèn, nếu "boss" không nhớ hôm nay là ngày nào trong tuần thì "boss"lại quên giờ hẹn làm răng với nha sĩ v..v... Tự nhiên, người viết lại có "job" làm "bí thư" cho chàng, " He is my boss", tôi thường nói thế với bạn của tôi. Tôi nhắc nhở lịch trình hôm nay "boss" có hẹn đi bác sĩ khám mắt khám răng, tôi nhắc nhở "boss" nhớ uống thuốc buổi trưa sau khi ăn cơm trưa, nhắc nhở "boss" nhớ uống thuốc buổi chiều sau khi ăn cơm chiều v....v...

Ngày xưa, chàng và tôi thường hay cười nhạo một ông bạn lớn tuổi hơn chúng tôi sao cứ ghi ghi chép chép những việc phải làm trong ngày trong một tờ giấy dài như "sớ táo quân", rồi xóa xóa bỏ bỏ những việc đã làm trong danh sách này. Bây giờ tôi lại bắt chước y chang ông bạn này cũng ghi ghi chép chép những việc cần làm trong ngày trong một tờ giấy và "step by step" giải quyết mọi chuyện theo thứ tự ưu tiên. Nhờ thế mà tôi ít quên hay bỏ sót việc mình cần nên làm.

Cám ơn ông bạn PNT nhé. Ông là thầy giáo dạy ESL các trường trung học tại Portland ngày xưa cũng là thầy giáo dạy cho người viết bài học "luyện trí nhớ" ngày nay. Tôi đã học được một điều tốt từ nơi ông bạn này. Việc gì hay thì nên học và bắt chước theo để làm việc có kết quả tốt đẹp hơn, không có gì đáng mắc cở, tự ái "hảo" cả. Ngay cả với đứa bé ba tuổi, chúng ta cũng phải học từ các cô cậu tí hon này tính chân thật, hiền lành, vô tư của bé nữa đấy Bạn có đồng ý với tôi không?

Tôi có khuyên chàng cũng nên làm như thế nhưng chàng chẳng chịu làm vì đã có tôi là " thư ký riêng" lo hết mọi việc cho chàng rồi! Phẻ re!

Có thể là người viết còn trẻ hơn chàng hay là tại vì tôi thích vận dụng trí óc đi tìm tòi tài liệu về viết bài cho bà con đọc cho vui cho nên tôi vẫn còn “nhớ nhớ” nhiều chuyện hơn là giống chàng “quên quên” nhiều chuyện chăng? Thế mới biết chúng ta cần phải để cho trí não hoạt động nhiều hơn, tích cực hơn mới được, nếu không, bộ óc của ta bị “teo nhỏ” lại thì phiền lắm đấy nhé.

Viết đến đây người viết nhớ đã có đọc một tài liệu nói về “bộ óc bị teo nhỏ” gọi tắt là “Teo Não” xin được chia sẻ cùng quý bạn nhé.

Bệnh teo não là gì?

Teo não là một phần tự nhiên của quá trình lão hóa. Có nhiều bệnh ảnh hưởng đến sự tồn tại và hoạt động bình thường cũng như kích thước của não. Phần lớn trên phim XQ sọ thẳng nghiêng teo não cho hình ảnh trên phim là sự nhỏ đi của não trong hộp sọ, trên phim cộng hưởng từ thì thấy thêm hình ảnh mô não thưa, các rãnh não giãn rộng.

Bệnh teo não là một bệnh nặng của các tế bào thần kinh trung ương. Một đặc điểm chung của bệnh này là sự mất dần của các tế bào thần kinh hoặc mất kết nối giữa các tế bào thần kinh trong não.

A, Triệu chứng của bệnh teo não

Một số dấu hiệu mắc bệnh teo não như sau:

Mất trí nhớ: là triệu chứng đầu tiên và xuất hiện rất sớm, ngày càng nặng và không hồi phục. Bệnh nhân thường mất trí nhớ gần (quên những sự vật mới xảy ra). Dần dần họ quên ngày, tháng, quên tên vợ con mình. Khi ra khỏi nhà thì quên đường về, quên rửa mặt, quên cài cúc áo, quên mặt vợ (hoặc chồng) của mình.

Rối loạn ngôn ngữ: biểu hiện sớm và khó tìm từ để biểu hiện ý tưởng. Họ khó phát âm, nói không trôi chảy sau đó mất dần khả năng ngôn ngữ.

Rối loạn phối hợp động tác: bệnh nhân không chú ý đến trang phục, mặc quần áo rất khó khăn, khó thực hiện những công việc hằng ngày. Bệnh nhân yếu cơ, run, hay bị chuột rút vì vậy ảnh hưởng đến các công việc vệ sinh cá nhân như tắm, rửa, thay quần áo…

Rối loạn chức năng nhận thức: rối loạn trí nhớ dẫn đến rối loạn khả năng nhận thức, người bệnh dần không có khả năng định hướng không gian, thời gian, không tính được các phép toán đơn giản…

Trầm cảm: thường xuất hiện ở giai đoạn sớm, có 25,85% bệnh nhân có trầm cảm. Tuy nhiên các triệu chứng trầm cảm là không ổn định. Có lúc bệnh nhân có ý định tự sát, nhưng sau đó lại xuất hiện khoái cảm.

Các triệu chứng loạn thần gặp ở 10,30% số bệnh nhân. Thường gặp là hoang tưởng bị hại, nhưng đôi khi cũng có ảo thị giác với các hình ảnh kỳ quái.

B, Nguyên nhân mắc bệnh teo não?

Đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh teo não thường là những người cao tuổi. Ngoài ra, bệnh teo não có nhiều nguyên nhân có thể do di truyền, do các bệnh của hệ thống mạch máu nuôi dưỡng não như hẹp động mạch cảnh, dị dạng mạch máu hay xơ vữa động mạch. Các mô hình và tốc độ tiến triển của teo não phụ thuộc vào các bệnh có thể là nguyên nhân như sau:Chấn thương sọ não.

Sử dụng steroid thường xuyên.

Bệnh Alzheimer.

Bại não.

Người già mất trí nhớ, sa sút trí tuệ do xơ vữa mạch máu.

Bệnh pick, gây ra sự phá hủy dần các tế bào thần kinh trong não.

Bệnh Huntington.

Leukodystrophy, bệnh Krabbe.

Bệnh đa xơ cứng, gây viêm, tổn thương myelin, và tổn thương trong mô não.

Bệnh động kinh

Tiểu Ðường loại II.

Encephalomyopathies ty lạp thể, chẳng hạn như hội chứng Kearns-Sayre.

Viêm não, viêm cấp tính ở não.

Nhiễm trùng trong não hoặc tủy sống.

AIDS và bệnh của hệ thống miễn dịch

(Nguồn: teonao.vn)

Tuy nhiên, đôi lúc chúng ta cũng cần phải học cách quên đi những sự buồn phiền xãy ra trong gia đình, ngoài xã hội thì mới có thể sống vui sống khỏe được. Tôi vẫn nhớ câu nói của một bậc hiền trí nào đó mà tôi không biết tên để làm châm ngôn cho cuộc sống của mình:

“Nhớ những cái cần nhớ, quên những cái nên quên, sống cuộc sống cởi mở, trong lòng không vướng mắc thì cuộc sống này sẽ thật tươi đẹp.”

Cuộc sống con người nơi trần thế quên quên nhớ nhớ là thế đấy!

Xin chúc quý bạn có nhiều sức khỏe, thân tâm an lạc, sống vui từng ngày trong hiện tại với duyên nghiệp của mình nhé.

Sương Lam

(Nguồn: tài liệu và hình ảnh sưu tầm trên mạng lưới internet, qua điện thư bạn gửi-MCTN 771- ORTB 1122-7232025)

Mưa Hoàng Thành - Thơ: Minh Thúy Thành Nội - Nhạc: Dương Thượng Trúc - Trình Bày: Thúy An

Thơ: Minh Thúy Thành Nội
Nhạc: Dương Thượng Trúc
Trình Bày: Thúy An

Thu Quyến Rũ

 

Qua rồi những mảnh trăng lu
Đưa tay hứng giọt mưa thu đầu mùa
Ngồi nghe tí tách buồn chưa
Như tình hai đứa đong đưa tháng ngày ...

Đồi cao mây trắng phủ vây
Sương pha đầu núi, ngàn cây trở mình
Đỏ, vàng, xanh, tím lung linh
Xạc xào chiếc lá cuộn mình vui ca

Bên hồ liễu rũ thướt tha
Chị Hằng tỏa ánh trăng ngà lã lơi
Cảnh thu mây nước gọi mời
Tình thu rực rỡ một trời yêu thương

Sắc thu nguyệt thẹn hoa nhường
Nàng thu quyến rũ tơ vương lòng người
Duyên thu e ấp môi cười
Nhìn thu say đắm...cuộc đời thi nhân...


Nguyễn phan ngọc an 

 Thu 2025

Thu Nhớ Cố Hương

 

THU về nhuộm đỏ cả đồi Phong
Cây cỏ đang xanh đổi sắc hồng
Lá uá lìa cành, bay theo gió
Heo may lành lạnh lướt ngoài song
Mấy chục mùa THU đi, rồi đến
Ngày hồi cố quốc mãi chờ mong.
THU vẫn vô tình nào có biết
Nổi buồn viển xứ, kẻ lưu vong
Vui là vui gượng, qua ngày tháng
Buồn nào bằng cảnh mất non sông
Mỗi độ THU sang trên đất khách
Nhớ về quê Mẹ, xót xa lòng.

Hoa Đô (Lockwood House)
Trần Công/Lão Mã Sơn

 

Tuổi Của Em

  

Anh không thể nào biết tuổi của em,
Một người làm thơ với nhiều cảm xúc,
Như cô bé mười lăm em dễ khóc
Và dỗi hờn vì những chuyện không đâu.

Cuộc sống quanh em có đủ sắc màu,
Để cho em đong đưa tình làm dáng,
Em bất chợt thấy mình vừa mười tám,
Buồn vu vơ theo vạt nắng cuối ngày.

Có những buổi chiều hiu hắt mưa bay,
Đi dưới phố em bâng khuâng chờ đợi,
Em không nhớ em đã bao nhiêu tuổi,
Tưởng như xưa vẫn một thuở hẹn hò.

Nhưng khi em bước ra khỏi mộng mơ,
Ánh trăng đêm rằm không còn huyền ảo,

Em bận rộn giữa cảnh đời huyên náo,
Bụi thời gian mờ nếp áo thanh xuân.

Anh không thể nào biết tuổi của em,
Đã có lúc em héo già trước tuổi,

Bao nhiêu khổ đau nhân gian từng trải,
Làm thơ em buồn trăn trở thiết tha.

Tuổi của em đã theo gió bay xa,

Đã theo sóng trôi ra ngoài biển lớn,
Chìm vào không gian mỗi khi đêm xuống,
Giữa mênh mông ai đếm được bao giờ?

Nguyễn Thị Thanh Dương.

Vui Thú Điền Viên

 

Xướng:

Vui Thú Điền Viên

Ngắm nghía vườn rau hưởng tuổi già
Bõ đi công sức thời gian qua
Trên giàn bầu, bí, khổ qua trổ
Dưới đất cà, đay, rau muống hoa
Chưa kể quế, ngò thêm đậu đũa
Còn đây xả, hẹ với thìa là
Một khu đất nhỏ đầy hương sắc
Vui thú điền viên hạnh phúc ca.

Lâm Hoài Vũ
27/7/2025
***
Họa: 

Niềm vui Tuổi Già

Nhâm nhi thưởng thức rượu ông già
Trút nỗi buồn phiền chuyện đã qua
Sáng ngắm sương mai quần mái lá
Chiều chăm tưới nước mấy bồn hoa
Ngày qua nhớ nước luôn đành chịu
Tháng lại thương quê mãi gọi là . . .
Tuổi hạc chưa an đời viễn xứ
Niềm vui hội ngộ hát vang ca.

Tuyến Lê Sydney
July 27-25

Hoa Đào Trước Gió Đông…Hoa Đời Trong Giông Bão

Mấy hôm, trời không mưa nhưng có gió mạnh. Trời không mưa, nên lạnh thêm buốt. Cái buốt giá của mùa Đông, khiến lòng người lạnh lẽo theo. Vậy mà, mới đầu tháng Tám, Anh Đào đã đơm nụ, chi chít trên cành. Mươi ngày sau, nụ chuyển màu phơn phớt, nhuộm hồng cả tàng cây, không thấy đâu là lá, tạo nét quyến rũ riêng cả con đường.

“Xuân đáo bách hoa khai"!*

“Xuân đến trăm hoa nở”!

Nhưng bây giờ chưa là mùa Xuân, còn đang Đông mà Anh Đào lại trổ hoa.

Đây, Xuân của đất trời!

Hay, Xuân của lòng người!?

Úc Châu, mùa này đất trời âm u. Sương mù giăng giăng lối. Che giấu những tàng cây còn trơ trụi lá. Che giấu cả nỗi lòng của người đang vùi trong sương mai. Úc châu đang giữa mùa Đông. Cảnh buồn. Lòng cô quạnh. Duy chỉ những tàng cây Anh Đào, dọc hai bên đường, trái ngược, mang nét ấm áp, tươi mát, mùa Xuân như trở lại, khi màn sương tan loãng.

Anh Đào đang trổ hoa!

Mấy mươi năm, sống nơi đây, tôi đã gắn bó với một cội trong hai hàng cây Anh Đào. Cội Anh Đào này đã che mưa gió, hứng sương mai. mỗi ngày ngày, khi đứng dưới tàng cây chờ đợi chuyến xe sớm và cũng là nơi chiều chiều, trở về sau một ngày mệt mỏi với công việc. Đã mấy mươi năm gắn bó như thế, nhưng tôi như một chiếc máy, chạy đúng giờ. Mấy giờ, phải có mặt đứng dưới cội cây này, đợi chờ xe đến. Mấy giờ, từ trên xe bước xuống, cũng nơi cội cây này. Thế mà, tôi nào nhận ra, lúc nào Anh Đào trổ hoa, khi nào Anh Đào rơi rụng. Mãi đến hôm, cảm nhận ra bước chân mình đang dẫm lên hoa, lòng mang mang một cảm giác lạ, chợt giật mình…thấy hoa Anh Đào trước gió Đông. Có phải tôi vô tình hay nguyên nhân nào…khiến tôi không thấy. Có lẽ cả hai!

Ngẩn đầu lên, thấy hoa còn trên cành hay cánh chao trong gió. Cuối nhìn xuống, thấy những xác hoa sắc hồng, nhỏ. mỏng manh đã rơi rụng, rải rác, nằm trên mặt đường. Tôi tự hỏi, có bao bước chân vô tình dẫm lên hoa, như tôi đã từng…khiến hoa tan tác càng tan tác thêm. Tôi rùng mình, hồi tưởng, nhớ lại thời gian dài đã qua, của đời mình, của một thời tan tác. Tôi bỗng liên tưởng đến và so sánh với, sắc hoa cùng vẻ đẹp của người thiếu phụ.

Hoa, có loại sặc sỡ thu hút bướm ong và cả người. Hoa, có loại ngào ngạt hương đêm, lan tỏa, gọi mời. Hoa, có loại được người nâng niu, chăm sóc, được che nắng, hứng sương. Hoa, có loại chịu dãi nắng, dầm mưa, thật phũ phàng. Hoa, dù trên cành hay rơi rụng đều tạo vẻ đẹp riêng.

Cánh hoa đời, ngoài sự tàn phá của thiên nhiên, còn kể đến con người. Hoa đời, không được may mắn, chẳng lúc nào đẹp như những cánh hoa Anh Đào đang nằm trên đường kia. Bởi, đời người thiếu phụ, có người luống tuổi vẫn giữ được nét xuân sắc mặn mà. Có người, vừa chớm qua thời con gái đã tàn rụi chịu chết non.

Thế mới biết, lòng người vô tình, nhưng lòng hoa thì không. Giữa cái lạnh lẽo buốt giá của mùa Đông, hoa Anh Đào vẫn âm thầm vươn lên, mang niềm tin yêu, sức sống mãnh liệt vẫn tiềm tàng, căng đầy tạo một đời sống mới, hòa vào vũ trụ và nở hoa trong năm sau. Những cánh hoa Anh Đào kia, dù mong manh, nhỏ nhoi, nhưng vẫn giữ nét đẹp đến phút cuối, dù tàn tạ rơi tan tác trên mặt đường. Đến nỗi, một bước chân dù dẫm lên hoa, hoa vẫn tạo cái đẹp cho đất trời dù tơi tả trước gió Đông và tạo nên niềm cảm hứng cho Văn Thi Sĩ. Hoa Đào trước gió Đông!

Một cánh Hoa đời, tội tình gì, vẫn bị vùi dập trước giông bão cuộc đời. Cánh hoa đời, chịu tàn tạ khi tuổi xuân vẫn còn đây, sắc xuân có đó. Hoa đời trong giông bão!

Chỉ một thời gian nữa thôi, Úc châu sẽ đi vào mùa Xuân…Hoa Đào thì tàn và Hoa đời thì ra sao?

Làm sao mà biết được!

Kim Phượng

* Cáo Tật Thị Chúng ( Thiền Sư Mãn Giác)

Tháng Bẩy Chưa Mưa - Thơ: Y Dịch - Nhạc: Phạm Anh Dũng - Hòa Âm -Duy Cường - Ca Sĩ: Tuấn Ngọc

Thơ: Tiễn Em của Y Dịch
Nhạc: Phạm Anh Dũng
Hòa Âm -Duy Cường
Ca Sĩ: Tuấn Ngọc
Thực Hiện: Quý Denver

Bài Ca Cho Anh - Sáng Tác: Huỳnh Ngọc Hương Trình Bày: Kim Phượng (Canada)

Sáng Tác: Huỳnh Ngọc Hương

Trình Bày: Kim Phượng (Canada)

Phụ Nữ Việt Nam:Tứ Đức* Tam Tòng**

 

(Kính Tặng Chị Aí Phương)

Trọn nghĩa vẹn tình đức thủy chung
Chiến chinh phụ nữ khổ vô cùng
Sĩ binh hăm hỡ chân liền bước
Khuê phụ mịt mờ mắt mỏi trông
Trận địa chinh phu thân đất phủ
Cô phòng quả phụ ngọn đèn chong
Hỡi ơi tự cổ thời binh lửa
Biển khổ:-chia ly,-vợ khóc chồng ... !!

Nguyễn Minh Thanh

* Tứ Đức : Công, Dung, Ngôn, Hạnh
**Tam Tòng:
- Tại gia tòng phụ
- Xuất giá tòng phu
- Phu tử tòng tử

Phụ Nữ Việt Nam:
Tứ Đức* Tam Tòng**
Trọn nghĩa vẹn tình đức thủy chung
Chiến chinh phụ nữ khổ vô cùng
Sĩ binh hăm hỡ chân liền bước

Mưa Sài Gòn, Kỷ Niệm

 

Tôi đã thấy cơn mưa từ xa đến
Giữa bầu trời xám xịt một mảng đen
Đi chầm chậm như trời đang tưới nước
Lên khung vườn yêu quí Sài Gòn tôi
Thật kỳ diệu mưa và không rõ rệt
Chỉ cách nhau một con hẻm hay đường
Một bên ướt một bên khô chia cách
Tôi đã thấy và chưa một lần thấy lại
Năm mươi năm xa cách một lần về
Cuối năm tháng Sài Gòn khô hơi lạnh
Và mưa râm Hà Nội thật nhẹ nhàng
Lúc trở về Sacto vẫn còn Đông
Vẫn còn có những cơn mưa lạnh buốt
Tôi rất thích nhìn cơn mưa rơi xuống
Dù có khi tưởng là lệ tuôn rơi
Dù là chưa đi được rất nhiều nơi
Mưa Sài Gòn vẫn là nhất trong tôi
Vẫn mang tới bóng hình xưa thằng bé
Tắm dưới mưa tới tím tái bàn tay
Vẫn mang tới bóng hình chàng trai trẻ
Núp đằng sau cánh cửa trộm ngó mưa
Ngó cô bé bên hàng hiên nhà nọ
Ngẩng nhìn mưa như thầm ước điều gì
Tôi vẫn nhớ tới những điều kỳ diệu
Một cơn mưa chia khô ướt hai bờ
Ôi cơn mưa Sài Gòn cũ của tôi.
Nhưng tất cả những cơn mưa tôi thấy

Dương Vũ

Ướt Thơ - Thơ & Thư Pháp: Quang Hà

 
Thơ & Thư Pháp: Quang Hà

Cách Trở

Biết mấy mươi năm cảnh lạc loài
Sớm hôm lẻ bước lạnh u hoài.
Thương về cố lý trời xa vắng
Nhớ đến quê nhà dạ xót xa.
Vườn cũ đổ xiên vì nắng gió
Mái xưa rơi nát bởi mưa sa.
Nẻo về cách trở xa biền biệt
Thương lắm người ơi mắt lệ nhoà!

Hàn Thiên Lương
13-7-2025

Tạp Ghi và Phiếm Luận : Chữ Tương

Nói đến chữ TƯƠNG là người ta nghĩ ngay đến TƯƠNG TƯ 相思 là Nhớ nhau; và hễ nói đến TƯƠNG TƯ là người ta cũng nghĩ ngay đến trai gái hai bên thương yêu và nhớ nhau đến sinh bệnh, gọi là BỆNH TƯƠNG TƯ, là một cái bệnh trầm kha, nên thơ, đáng yêu và dai dẳng đến không có một lương y nào có thể chửa khỏi được cả ! Nhưng nếu chỉ có một bên thương nhớ phía bên kia; Nam thương nhớ nữ hay nữ thương nhớ nam thì là ĐƠN TƯ 單思, chớ không thể nói là TƯƠNG TƯ được. Vì Theo "Chữ Nho... Dễ Học" TƯƠNG 相 có nghĩa là "Nhau", như : Tương Thân, là Thân nhau; Tương Ái là Yêu nhau; Tương Tư là Nhớ nhau... Nên phải cả hai bên cùng thương yêu tưởng nhớ đến nhau thì mới gọi là TƯƠNG TƯ được ! Nhưng trong "Tập quán Ngôn ngữ" theo thói quen sử dụng hằng ngày mà mọi người đều chấp nhận; Hễ thương nhớ ai thì đều có thể nói là TƯƠNG TƯ người đó được cả, như:

- Hắn đang "Tương Tư" nàng nào đó.

- Bộ mày đang "Tương Tư" ai hả ?

- Chàng ta đã "Tương Tư" cô ả đó rồi!

Không phải chỉ có giới bình dân, mà cả trong văn chương thơ phú cũng đã quen dùng từ TƯƠNG TƯ để chỉ sự nhớ nhung đến người mình yêu dấu, như thi sĩ nổi tiếng thời Tiền chiến Nguyễn Bính đã viết:

Thôn đoài ngồi nhớ thôn đông,

Một người chín nhớ mười mong một người.

Gió mưa là bệnh của Trời,

TƯƠNG TƯ là bệnh của tôi yêu nàng!

... và thi sĩ Xuân Diệu với hai câu thơ toàn thanh bằng trong bài thơ Nhị Hồ là:

Sương ngưng theo trăng ngừng lưng trời,

TƯƠNG TƯ nâng hồn lên chơi vơi !...

Ngay cả trong văn học cổ, trong Đường Thi cũng thế. Dưới đây là bốn câu thơ trong bài "Trường Tương Tư" của Thi Tiên Lý Thái Bạch :

...香亦竟不滅， ...Hương diệc cánh bất diệt,

人亦竟不来。 Nhân diệc cánh bất lai.

相思黄葉落， Tương Tư hoàng diệp lạc,

白露點青苔。 Bạch lộ điểm thanh đài!

Có nghĩa:

... Mùi hương chẳng dứt mãi còn,

Người đi biền biệt mõi mòn ngóng trông.

Tương Tư lá rụng đầy sân,

Sương đêm nhẹ điểm trắng ngần rêu xanh!

... và hai câu rất hay trong bài "Thu Phong Từ" cũng của Thi Tiên Lý Bạch là:

相思相見知何日， Tương Tư Tương Kiến tri hà nhật,

此時此夜難為情。 Thử thời thử dạ nan vi tình.

Có nghĩa:

Nhớ nhau, gặp nhau biết ngày nào

Đêm nay là lúc nao nao hàm tình !...

Ở cuối truyện Thần Điêu Hiệp Lữ của Kim Dung, người đọc thấy tội nghiệp cho Quách Tương nữ hiệp nhìn theo bóng dáng của Thần Điêu Đại Hiệp Dương Quá và Tiểu Long Nữ đi xuống núi Hoa Sơn trong cảnh lá thu rơi rụng rạt rào mà nước mắt lưng tròng và miệng thì lẫm nhẫm ngâm câu :"Tương Tư Tương Kiến tri hà nhật...

TƯƠNG TƯ 相思 là Nhớ đến nhau; TƯƠNG KIẾN 相見 là Thấy nhau, là Gặp nhau. TƯƠNG VẤN 相問 là Hỏi thăm nhau, như hai câu thơ rất nổi tiếng trong bài "Phù Dung Lâu Tống Tân Tiệm" của Vươg Xương Linh:

洛陽親友如相問， Lạc Dương thân hữu như TƯƠNG VẤN,

一片冰心在玉壺. Nhất phiến băng tâm tại ngọc hồ.

Có nghĩa:

Thân hữu Lạc Dương như có hỏi,

Bình ngọc tuyết băng một tấm lòng.

Thi vị hơn nữa là nhóm từ TƯƠNG ÁNH HỒNG 相映紅, chỉ hoa đào và mặt của người đẹp như cùng soi rọi nhau và cùng hồng lên một cách đáng yêu trong vườn hoa đào, như trong bài "Đề Đô Thành Nam Trang" của chàng Thôi Hộ:

去年今日此門中， Khứ niên kim nhật thử môn trung,

人面桃花相映红。 Nhân diện đào hoa tương ánh hồng.

人面不知何處去， Nhân diện bất tri hà xứ khứ ?

桃花依舊笑東風。 Đào hoa y cựu tiếu đông phong.

Có nghĩa:

Năm ngoái hôm nay cũng cửa này,

Mặt người hoa đẹp má hây hây,

Mặt người nay biết về đâu nhỉ? 

Như trước hoa đào vẫn nở đây!

Trong Truyện Kiều, sau khi hộ tang chú ở Liêu Dương, Kim Trọng trở lại vườn Thúy tìm Kiều, thì "Nhìn phong cảnh cũ nay đà khác xưa"... và...

Trước sau nào thấy mặt người,

Hoa Đào Năm Ngoái còn cười gió đông.

(Bấm vào link dưới đây để nghe nhạc) https://www.youtube.com/watch?v=w78w4zdI4VY

TƯƠNG NGỘ 相遇 là Gặp nhau; TƯƠNG KIẾN 相見 là Thấy nhau, TƯƠNG THỨC 相識 là Quen biết nhau, nên BẤT TƯƠNG THỨC 不相識 là không quen biết nhau, như trong bài "Hồi Hương Ngẫu Thư" của Hạ Tri Chương, một trong Ẩm Trung Bát Tiên, là các bạn rượu của Thi Tiên Lý Bạch :

少小離家老大回， Thiếu tiểu ly gia lão đại hồi,

鄉音無改鬢毛衰。 Hương âm vô cải mấn mao suy.

兒童相見不相識， Nhi đồng Tương Kiến bất Tương Thức

笑問客從何處來? Tiếu vấn khách tòng hà xứ lai?

Có nghĩa:

Trẻ nhỏ xa nhà, già trở lại,

Giọng quê còn đó, tóc như mây.

Nhi đồng gặp gỡ không quen biết,

Cười hỏi nơi nào khách đến đây?

TƯƠNG TRI 相知 là Hiểu nhau, là biết rõ lòng dạ của nhau một cách sâu sắc; như Thúy Kiều và Kim Trọng hiểu rõ lòng dạ của nhau mà "Đem tình cầm sắc đổi ra cầm kỳ" khi "Kim Kiều tái họp" vậy :

Mấy lời tâm phúc ruột rà,

TƯƠNG TRI dường ấy mới là TƯƠNG TRI.

Chở che đùm bọc thiếu gì...

Trăm năm danh tiết cũng vì đêm nay!

TƯƠNG PHÙNG là gặp gỡ nhau. Nhớ hồi nhỏ, hay nghe bà con lối xóm nói... Nho chơi với nhau là :

Hữu duyên thiên lý...ăn Tương Hột,

Vô duyên đối diện... bát Tương Tàu !

Đến khi đi học chữ Nho với ông Thầy Thừng ở trong chùa rồi, mới biết đó là hai câu :

有緣千里能相遇， Hữu duyên thiên lý năng TƯƠNG NGỘ,

無緣對面不相逢。 Vô duyên đối diện bất TƯƠNG PHÙNG !

Có nghĩa:

- Nếu có duyên thì ngàn dặm cũng đưa đẩy để gặp nhau được, còn nếu...

- Không có duyên với nhau thì dù cho có ở ngang mặt nhau vẫn không thể gặp gỡ nhau được.

Có duyên, ngàn dặm gặp nhau,

Không duyên, đối diện khó chào nhau luôn!

Năm Thiên Bảo thứ 8 đời Đường Huyển Tông, thi nhân Sầm Tham 岑参 phụng chỉ ra miền Tây vực để làm Mạc phủ cho Tiết Độ Sứ Tây An. Trên đường ra ải Dương Quan để đến vùng biên tái, tình cờ gặp được sứ giả hồi kinh là bạn đồng liêu. Nỗi mừng biết lấy chi cân, bèn làm bài thơ tứ tuyệt 逢入京使 PHÙNG NHẬP KINH SỨ (Gặp sứ giả trở về Kinh sư) sau đây để gởi về thăm gia đình :

故園東望路漫漫， Cố viên đông vọng lộ man man,

雙袖龍鐘淚不乾。 Song tụ long chung lệ bất can. 　

馬上相逢無紙筆， Mã thượng tương phùng vô chỉ bút,

憑君傳語報平安. Bằng quân truyền ngữ báo bình an!

Có nghĩa:

Vườn xưa diệu dợi mõi mòn trông,

Lụm cụm khôn ngăn lệ nhỏ ròng.

Trên ngựa gặp nhau không giấy viết,

"Bình an" nhờ báo kẻo nhà mong!

Mã Thượng Tương Phùng 馬上相逢 là gặp nhau trên lưng ngựa, nên không có giấy viết gì cả, chỉ nhờ bạn báo lại cho người nhà biết là mình vẫn "Bình An" mà thôi!

逢入京使 PHÙNG NHẬP KINH SỨ

Trên đây là những chữ TƯƠNG vui buồn lẫn lộn, nhưng lại đầy thi vị với tình người một cách nên thơ. Còn có những chữ TƯƠNG lạnh lùng sắt máu... như Huynh đệ TƯƠNG HẠI 兄弟相害 (Anh em hại nhau), Cốt nhục TƯƠNG TÀN 骨肉相殘 (Ruột thịt mà tàn sát lẫn nhau)... Như anh em của Tào Phi và Tào Thực con của Tào Tháo...

Sau khi lên ngôi là Ngụy Văn Đế, nhưng vẫn còn ganh tài của người em, Tào Phi mới nói với Tào Thực rằng : "Ai cũng bảo là văn tài của nhà ngươi giỏi hơn ta, vậy ta hạn cho ngươi trong vòng bảy bước phải làm xong một bài thơ, nếu không được, sẽ trị tôị khi quân. Tào Thực xin đề, thì Tào Phi bảo là : Nói về Anh Em mà không được dùng từ anh em trong bài thơ. Đoạn bắt đầu bước đi và đếm, khi vừa đúng 7 bước thì Tào Thực cũng vừa cất tiếng ngâm :

煮豆燃豆萁, Chữ đậu nhiên đậu cơ,

豆在釜中泣. Đậu tại phủ trung khấp.

本是同根生， Bổn thị đồng căn sanh,

相煎何太急 ?! TƯƠNG TIỄN hà thái cấp ?!

Có nghĩa: 

- Lấy vỏ đậu làm củi để nấu đậu. Nên ...

- Đậu mới than khóc ở trong nồi. Rằng...

- Vốn dĩ chúng ta cùng chung một gốc rễ sinh ra.

- Đốt nấu lẫn nhau (TƯƠNG TIỄN), sao mà nhẫn tâm làm vậy?!

Củi đậu đem nấu đậu,

Đậu than khóc trong nồi,

Cũng cùng chung một gốc,

Nấu nhau đành hỡi ôi!

Tào Phi nghe xong bài thơ, rất xúc động, từ đó về sau, không còn có ý muốn giết hại em mình nữa!

Bài thơ 7 bước ( Thất bộ Thi 七步詩 ) của Tào Thực

Tương tự, trong văn học sử Việt Nam ta cũng có câu truyện như sau :

Dưới thời Tự Đức, Nguyễn Phúc Hồng Bảo 阮福洪保 (1825-1854), hay Hường Bảo; là con trưởng vua Thiệu Trị, nhưng không được truyền ngôi. Sau hai lần mưu sự (1851 và 1854) để giành lại ngôi vị không thành, ông bị giam và chết thảm trong ngục. Người đương thời cho là vua Tự Đức có ý giết anh để trừ hậu hoạn. Sau đó, nhân một buổi ngự thiện với quần thần, Tự Đức đang dùng cơm vô ý cắn phải lưỡi, bèn nổi hứng lấy đầu đề "Răng cắn Lưỡi" ra cho đình thần làm thơ, nhưng trong thơ không được dùng chữ "Răng" chữ "Lưỡi". Nguyễn Hàm Ninh 阮咸寧 ( 1808-1867) là một danh sĩ trong lịch sử Văn học Việt Nam thời nhà Nguyễn, dâng lên một bài tứ tuyệt như sau :

Sinh ngã chi sơ, nhĩ vị sinh, 生我之初爾未生，

Nhĩ sinh chi hậu, ngã vi huynh. 爾生之後我為兄。

Như kim cộng hưởng trân cam vị, 如今共享珍甘味，

Hà nhẫn TƯƠNG THƯƠNG cốt nhục tình ? 何忍相傷骨肉情？

Có nghĩa:

"Lưỡi nói với Răng" rằng:

Khi ta sinh ra mi chưa sinh,

Mi sinh sau ta, ta là huynh.

Nay cùng chung hưởng đồ ngon ngọt,

Sao nở tổn thương cốt nhục tình?!

"Hà nhẫn TƯƠNG THƯƠNG 相傷 cốt nhục tình ?" Có nghĩa : "Sao nở nhẫn tâm làm Tổn Thương tình cốt nhục làm vậy?". Vua Tự Đức xem thơ xong, khen hay, thưởng cho mỗi câu một lạng vàng vì lời thơ qúa hay, nhưng lại phạt mỗi câu một roi vì ý thơ có ẩn ý xỏ xiên phạm thượng (Không chém đầu là may lắm rồi !).

Vua Tự Đức và Bia mộ của danh sĩ Nguyễn Hàm Ninh

Ngoài các từ TƯƠNG trên đây, trong cuộc sống hằng ngày ta còn thường gặp các từ TƯƠNG có nghĩa :

* Giống nhau như : TƯƠNG ĐỒNG 相同 (như nhau), TƯƠNG ĐƯƠNG 相當 (ngang nhau), TƯƠNG TỰ 相似 (giống nhau)...

* Khác nhau như : TƯƠNG PHẢN 相反 (ngược nhau), TƯƠNG SAI 相差 ( Xê xích nhau), TƯƠNG DỊ 相異 (khác biệt nhau)...

* Bằng nhau như : TƯƠNG ĐẲNG 相等 (ngang bằng nhau), TƯƠNG ĐỐI 相對 (ngang ngửa nhau), TƯƠNG TỈ 相比 (so sánh nhau)...

TƯƠNG TRUYỀN 相傳 là những điều được truyền tụng nhau trong dân gian. Và nếu chữ TƯƠNG 相 được chấm thêm 3 chấm Thủy 氵thành 湘 thì sẽ là giòng TƯƠNG GIANG 湘江 (sông Tương) nổi tiếng trong văn học với các câu :

君在湘江頭， Quân tại Tương Giang đầu,

妾在湘江尾。 Thiếp tại Tương Giang vĩ.

相思不相見， Tương tư bất tương kiến,

同飲湘江水。 Đồng ẩm Tương giang thủy.

Có nghĩa:

Chàng ở đầu sông Tương,

Thiếp ở cuối sông Tương.

Cùng nhớ nhau mà cùng chẳng gặp được nhau, mặc dù...

Hai ta cùng uống chung một dòng nước của sông Tương.

Diễn Nôm:

Đầu sông Tương ngẩn ngơ chàng đợi,

Cuối sông Tương mòn mõi thiếp trông.

Nhớ nhau lòng ngẩn ngơ lòng,

Đều cùng uống nước bên dòng sông Tương...

Đi vào văn học cổ Việt Nam ta thì SÔNG TƯƠNG là biểu tượng của một dòng sông thương nhớ nhau, chớ không phải là một dòng sông có thật. Như khi đã cùng nhau hẹn ước, nhưng lại không có dịp để gặp gỡ nhau, cụ Nguyễn Du đã diễn tả tình trạng thương nhớ nhau của Kim Kiều như sau:

SÔNG TƯƠNG một dãi nông sờ,

Bên trông đầu nọ bên chờ cuối kia.

... Và SÔNG TƯƠNG lại đi vào dòng tân nhạc thời Tiền Chiến với ca khúc nhớ thương lãng mạng bất hủ "AI VỀ SÔNG TƯƠNG" rất nổi tiếng của nhạc sĩ Thông Đạt (Văn Giảng) với lời ca trữ tình gợi cảm:

Ai có về bên bến SÔNG TƯƠNG...

Nhắn người duyên dáng tôi thương...

Bao ngày ôm mối tơ vương...

(Bấm vào link dưới đây để nghe nhạc) : https://www.youtube.com/watch?v=IwfFZh0FEZM

Trên đây là TƯƠNG trong văn chương âm nhạc, còn trong dân gian thì TƯƠNG là TƯƠNG CHAO. TƯƠNG 醬 là món ăn bình dân được làm và ủ bằng đậu nành, thành một chất sền sệt vừa mặn vừa ngon vừa rẻ, lại không có dầu mỡ nên những người ăn chay ăn lạt đều thông dụng, và từ ĂN CHAY còn được gọi thế thân là ĂN TƯƠNG. "Hôm nay tôi ĂN TƯƠNG, có nghĩa là Hôm nay tôi ĂN CHAY đó !" Vì là món ăn mặn để ăn cơm, nên TƯƠNG không thể thiếu ở những bữa cơm nhà nghèo kèm với các loại dưa leo, rau lang, rau quế, rau muống... Nhớ năm xưa, lúc còn học lớp Đồng Ấu thầy giáo đã cho học một bài Học Thuộc Lòng (dường như là của nhà thơ Á Nam Trần Tuấn Khải ?!) như sau :

Rau muống mọc ở hồ ao,

Tuy thân hèn mọn tự hào rằng hay.

Quanh năm cung phụng món nầy,

Cho nhà nghèo khó bữa rày bữa mai.

Nhà giàu thịt cá ăn hoài,

Nghèo thì rau muốn cũng hai bữa thường.

Giàu thì mỹ vị cao lương,

Nghèo thì ra muống chấm TƯƠNG kém gì !?...

Như trên đã nói TƯƠNG 醬 là chất lỏng sền sệt, khi là chất lỏng đậm đặc thì chữ TƯƠNG 漿 được đổi thành Bộ Thủy 水 bên dưới, nên QUỲNH TƯƠNG 瓊漿 là một loại chất lỏng đậm đặc có màu sắc lóng lánh như ngọc QUỲNH, và QUỲNH TƯƠNG TỬU 瓊漿酒 là một loại rượu được ủ bằng các loại trái cây lên men mà thành, là rượu "cóc-tai" (cocktail) nên vừa đậm đặc, vừa lóng lánh màu sắc, vừa thơm ngon... mà ngày xưa chỉ có các nhà quyền quý và thần tiên mới thường uống mà thôi. Như trong truyện "Bùi Hàng gặp Tiên với tích Lam Kiều" như sau:

Thái Bình Quảng Ký 太平廣記 và Bùi Hàng 裴航

Theo sách Thái Bình Quảng Ký 太平廣記, quyển 50: Đời Đường Mục Tông (795-824), năm Trường Khánh có Tú tài Bùi Hàng 裴航 lai kinh ứng thí, nhưng thi rớt. Buồn vì vô tích sự nên định đi du ngoạn Tương Dương một chuyến để giải khuây. Khi đến bến để thuê thuyền thì chỉ còn một khoang thuyền nhỏ, khoang chính của thuyền đã có một phu nhân thuê rồi. Mặc dù có rèm sáo che chắn, nhưng vì ở chung trên một chiếc thuyền, lúc lên xuống ra vào, khi gió động rèm châu, Bùi Hàng cũng lén ngắm nhìn dung nhan của vị phu nhân chung thuyền. Chàng chợt ngẩn người ra và mê mẫn trước sắc đẹp như tiên giáng thế của vị phu nhân mà ngày thường chỉ nghe tiếng nói thanh tao như ngọc của nàng qua bức rèm châu. Hỏi thăm thị nữ theo hầu thì được biết đó là Phàn Phu Nhân. Chàng bèn làm một bài thơ tỏ tình ái mộ của mình, rồi nhờ thị nữ chuyển đến cho phu nhân bài thơ sau đây :

同舟胡越猶懷想， Đồng chu Hồ Việt do hoài tưởng.

況遇天仙隔錦屏。 Huống ngộ thiên tiên cách cẩm bình.

倘若玉京朝會去， Thảng nhược Ngọc kinh triều hội khứ,

願隨鸞鶴入青雲。 Nguyện tùy loan hạc nhập thanh vân.

Có nghĩa:

Cùng thuyền Hồ Việt cũng thương nhau,

Huống gặp người tiên cách sáo rào.

Nếu đó Ngọc Kinh về phó hội,

Nguyện cùng chắp cánh vút trời cao!

Phàn phu nhân xem xong mỉm cười nói thầm : Rõ khéo đa tình, rất tiếc ta không phải là đối tượng của chàng ! Bèn lấy ra một mảnh hoa tiên, cất bút đề thơ hồi âm :

一飲瓊漿百感生， Nhất ẩm QUỲNH TƯƠNG bách cảm sanh,

玄霜搗盡見雲英。 Huyền sương đão tận kiến Vân Anh.

藍橋便是神仙窟， Lam Kiều tiện thị thần tiên quật.

何必崎嶇上玉京？ Hà tất khi khu thướng Ngọc Kinh ?

Có nghĩa :

Một chén QUỲNH TƯƠNG trăm cảm sanh,

Chày sương giã thuốc gặp Vân Anh.

Lam Kiều chốn ấy thần tiên ngụ,

Sao phải gập ghềnh đến Ngọc Kinh?!

Bùi Hàng đọc thơ mà không hiểu ngụ ý của Phu nhân muốn nói chi. Huyền sương là cái gì và Vân Anh là ai, sao lại ở trong thần tiên quật (hang động của thần tiên). Chàng cứ ngẩn ngơ suy nghĩ mãi không hiểu nàng muốn ám chỉ việc gì. Chừng định hồn lại thì phu nhân và thị nữ đã lên bờ đi mất. Dò la mãi cũng không biết được mãi mai tin tức gì. Buồn lòng, chàng bèn quay trở lại Trường an định chờ khoa thi tới. Khi về đến Lam Kiều Dịch, xa xa trông thấy có mấy mái nhà tranh thật nên thơ, sẵn đang khát nước chàng bèn ghé lại xin chén nước uống. Sau khi hỏi xin bà lão đang ngồi quay tơ trứơc cửa, thì bà lão gọi vói vào trong nhà : "Vân Anh, bưng nước ra mời khách !". Bùi Hàng ngẩn người ra nhớ lại bài thơ của Phàn phu nhân có nhắc đến Vân Anh. Chàng hồi hộp nhìn vào bên trong bình phong, quả nhiên một người con gái khoảng mười lăm mười sáu tuổi đẹp như tiên nga bưng nước ra mời khách. Chàng uống cạn ly nước mát ngọt lịm tận tim gan. Tuy nàng đã lui vào bên trong mà hương thừa vẫn còn phảng phất đâu đây. Chàng lấy cớ là đi đường người mệt ngựa mõi mà nấn ná xin ở lại nghỉ ngơi.

Sau khi làm quen và trao đổi hàn huyên với bà lão, Bùi Hàng mới khẩn khoản ngỏ ý muốn hỏi cưới Vân Anh, thì bà lão bảo rằng :" Đó là cháu gái của lão, bà cháu sống nương tựa lẫn nhau, nếu muốn cưới nó thì phải giúp lão giả xong thang thuốc Huyền Sương, vì là thuốc của tiên ban nên phải giả bằng chày ngọc cối ngọc. Nếu trong một trăm ngày mà chàng tìm được chày ngọc cối ngọc đến đây giả thuốc cho ta, thì ta sẽ gả nó cho chàng ". Bùi Hàng vui mừng hớn hở từ biệt bà lão để ra đi tìm chày ngọc cối ngọc.

Chàng lang thang suốt hơn hai tháng trường, bỏ cả khoa thi để quyết chí tìm chày cối ngọc. Nhưng vẫn biền biệt không tìm đâu ra cả. Buồn lòng và lo lắng, gặp ai cũng chỉ hỏi có chày ngọc cối ngọc mà thôi. Một hôm đang lang thang để hỏi thăm tin tức ở kinh thành, tình cờ gặp được người buôn ngọc cho chàng biết là có người đang rao bán chày cối ngọc, nhưng lại đòi đến hai ngàn lượng bạc. Chàng đành phải bán cả hành trang, cả ngựa và cả tên gia đồng theo hầu mới đổi được chày ngọc cối ngọc mang về Lam Kiều cho bà lão. Bà lại bảo chàng phải ở lại Lam Kiều để giã thuốc Huyền Sương cho đúng một trăm ngày nữa.

Bùi Hàng dâng thuốc

Khi thuốc đã giã xong và khi bà lão đã uống xong thuốc, bèn dẫn Vân Anh ra đi và bảo chàng hãy nán đợi. Hôm sau, có đoàn ngựa xe từ đâu đến đón chàng đi đến một nơi mây mù vần vũ, lầu các nguy nga, tòa rộng dãy dài, tiêu thiều nhạc sáo vang vang, trúc tơ dìu dặc như tiên cảnh. Bà lão không còn nghèo nàn như trước mà hiện ra như một lão Phật gia trong cung tiên, cô dâu Vân Anh đẹp rực rỡ với "Hoa quan chấp chới hà y rỡ ràng" được thị tì hai bên đở ra để làm lễ tơ hồng. Bùi Hàng bàng hoàng ngây ngất, sung sướng đê mê bên cô dâu thơm phức và đẹp như … tiên !

Sau khi cử hành hôn lễ, bà lão còn đưa hai vợ chồng đến ra mắt một tiên nương chị của cô dâu Vân Anh là Vân Kiều. Bùi Hàng mới giật mình nhận ra đây là Phàn phu nhân đi cùng thuyền với mình lúc trước. Thì ra Vân Kiều Phàn phu nhân đã báo trước mối duyên giã thuốc của mình với Vân Anh ở Lam Kiều rồi, mà trước đây mình đâu có biết. Sau những năm tháng sống vui vẻ bên nhau, vợ chồng Bùi Hàng cũng cùng tu và cùng đắc đạo thành tiên cả.

Đây cũng là câu chuyện xung đột giữa đạo Nho và đạo Lão. Vì chuyện của Bùi Hàng mà một số Nho sinh bỏ Nho theo Lão để tu tiên. vừa có vợ đẹp vừa có cuộc sống thoải mái như … tiên. Không bị ràng buộc bởi công danh phiền toái mà còn phải biết a dua nịnh bợ với cấp trên và cũng chưa chắc đã được yên thân trong quan trường đầy hiễm họa.

TƯƠNG 將 còn có nghĩa là Sẽ, là Sắp. Như TƯƠNG LAI 將來 là Sắp đến, Sẽ đến, thường dùng để chỉ thời gian và hoàn cảnh sắp diễn ra, có thể tốt có thể xấu, như :

- TƯƠNG LAI xán lạn, rực rỡ...

- TƯƠNG LAI đen tối, mờ mịt...

Tùy theo ngữ cảnh, khi nói lên những "mơ ước về sau" thì TƯƠNG LAI tự nó đã có nghĩa là tốt rồi, vì đâu có ai mơ ước những chuyện xấu bao giờ, như lời cha mẹ khuyên con cái, thầy giáo khuyên học trò :

- Rán học giỏi thì mới có TƯƠNG LAI.

- Biếng nhác quá thì làm sao có TƯƠNG LAI cho được!

TƯƠNG 將 là sắp, là Sẽ; Nên TƯƠNG YẾU 將要 (Sẽ phải), TƯƠNG DỤC 將欲 (Sắp muốn) là những từ dùng để nhấn mạnh thêm những sự việc sắp xảy ra mà thôi, như bài thơ "Tặng Uông Luân 贈汪倫" của Lý Bạch sau đây:

李白乘舟將欲行， Lý Bạch thừa chu TƯƠNG DỤC hành,

忽聞岸上踏歌聲。 Hốt văn ngạn thượng đạp ca thanh.

桃花潭水深千尺， Đào hoa đàm thủy thâm thiên xích,

不及汪倫送我情。 Bất cập Uông Luân tống ngã tình !

Có nghĩa:

Lên thuyền Lý Bạch toan rời,

Bỗng nghe trên bến tiếng người nhịp ca.

Sâu ngàn thước, đầm Đào hoa,

Uông Luân tình bạn tiễn ta hơn nhiều!

Nhắc đến Thi Tiên Lý Bạch thì không thể không nhắc đến bài TƯƠNG TIẾN TỬU 將進酒 nổi tiếng của ông. TƯƠNG 將 ở đây có nghĩa là Mời; TƯƠNG TIẾN TỬU có nghĩa là "Mời Uống Rượu; Mời Cạn Ly". Bài thơ bất hủ với những câu như :

... 會須一飲三百杯, Hội tu nhất ẩm tam bách bôi.

và...

... 與爾同銷萬古愁! Dữ nhĩ đồng tiêu vạn cổ sầu !

Có nghĩa:

Ba trăm ly uống hả hê...

Mối sầu vạn cổ trả về thiên thu!...

TƯƠNG 將 còn có nghĩa là Đem, là Lấy ; như trong các thành ngữ TƯƠNG CÔNG THỤC TỘI 將功贖罪 là "Lấy Công Chuộc Tội", TƯƠNG KẾ TỰU KẾ 將計就計 là "Đem kế (của người ta) làm kế (của mình) để đối phó lại với đối phương... Theo như tích trong "Tam Quốc Chí" sau đây : Sau khi Tào Tháo lấy ít thắng nhiều ở trận chiến Quan Độ, bèn xua Tám mươi ba vạn quân với khí thế hừng hực tiến chiếm Kinh Châu và Đông Ngô. Hai bên dàn quân ở hai bên bờ Hạ Khẩu của sông Trường Giang. TƯỞNG CÁN 蔣幹 tự là Tử Dực, một mưu sĩ dưới trướng của Tào Tháo, xin với Tháo cho mình qua sông làm thuyết khách để chiêu hàng Chu Du vì mình là bạn đồng song với Chu Du thuở trước. Chu Du là Đô đốc của Đông Ngô đang lo lắng vì sau khi Tào Tháo chiếm Kinh Châu thì 2 tướng Thủy quân Đề Đốc là Thái Mạo và Trương Doãn đã đầu hàng Tào Tháo và hiện đang giúp Tào Tháo chấn chỉnh thao luyện thủy binh. Chu Du nghe tin Tưởng Cán đến bèn cùng các tướng bàn bạc, TƯƠNG KẾ TỰU KẾ niềm nở tiếp đón bạn học cũ Tưởng Cán và bày ra tiệc "Quần Anh Hội" để mừng bạn và quy định trong tiệc chỉ hàn huyên tình cố cựu mà không được nói đến việc quân cơ. Sau tiệc rượu lại giả say mà mời bạn cùng ngủ chung giường với mình. Tưởng Cán rất buồn vì không nói được lời chiêu hàng nào cả. Nằm trằn trọc không ngủ được, thấy trên án thư có rất nhiều thư từ qua lại, trong đó có thư của hai tướng Thái Mạo và Trương Doãn, nói rằng mình chỉ bất đắc dĩ mới đầu hàng Tào Tháo mà thôi, sẽ lừa dịp mà giết chết và dâng đầu Tào Tháo trong nay mai. Tưởng Cán cả mừng bèn dấu thư đó vào tay áo, rồi giả đò nằm ngủ, lúc trời gần sáng, lại nghe có người đến gọi Chu Du dậy và thì thầm chuyện gì đó như có tin bên quân trại của Tào Tháo đưa qua mà có chắc đến 2 tên Thái Mạo và Trương Doãn. Khi trời sáng, thấy Chu Du vẫn còn say ngủ, bèn lẻn ra lấy thuyền sang sông về dinh Tào Tháo, trình thư đầu hàng Đông Ngô của 2 tướng Thái Mạo và Trương Doãn lên và kể lại mọi điều nghe thấy. Tào Tháo xem thư và nghe kể xong, bèn cả giận, truyền lệnh cho quân sĩ bắt hai tướng lại và chém đầu trước ngọ môn. Khi đao phủ thủ dâng đầu của hai tướng Thái Mạo và Trương Doãn lên, thì Tào Tháo mới chợt tỉnh ngộ biết rằng mình đã trúng kế phản gián của đối phương, nhưng vì tự ái đành phải ngậm bồ hòn làm ngọt mà khen thưởng cho Tưởng Cán. Riêng cái anh chàng hủ nho Tưởng Cán vẫn dương dương tự đắc tưởng rằng mình đã lập công to, nào có biết đâu rằng mình đã trúng cái "TƯƠNG KẾ TỰU KẾ" của ông bạn Đô Đốc Chu Du ranh mảnh.

TƯƠNG 將 còn có nghĩa là giúp đỡ phù trợ. Như bài thơ Cù Mộc trong chương Chu Nam của Kinh Thi 詩經.周南·樛木 :

南有樛木， Nam hữu cù mộc,

葛藟荒之。 Cát lũy hoang chi.

樂只君子， Lạc chỉ quân tử,

福履將之。 Phúc lý TƯƠNG chi.

Có nghĩa:

Núi nam cù mộc một cây,

Cóc kèn bìm bịt phủ đầy lên trên.

Vui vì quân tử được nên,

Phúc đức theo gót đến liền chung vui.

Đây là bài ca dao đời Tây Chu thường để chúc tụng cho cô dâu chú rể trong hôn lễ được vui vẻ và hạnh phúc; cô dâu tìm được chỗ dựa vững vàng. Có thuyết cho là bài thơ ca tụng bà Hậu Phi ở trong cung không đố kỵ với các phi tần bên dưới, nên mong cho phúc đức sẽ phù trợ bà.

TƯƠNG 將 còn có nghĩa là Tiễn đưa, bảo vệ. Trong bài thơ Thước Sào trong chương Thiệu Nam Quốc Phong trong Kinh Thi 詩經．國風．召南．鵲巢 :

維鵲有巢， Duy thước hữu sào,

維鳩方之。 Duy cưu phương chi.

之子于歸， Chi tử vu quy,

百兩將之。 Bách lượng tương chi.

Có nghĩa:

Chim khách có ổ có nơi,

Chim cu bay đến suốt đời ở chung.

Cô kia đi về nhà chồng,

Trăm xe ngựa kéo nối dòng đưa đi.

Đưa dâu có đến cả trăm xe ngựa kéo, thì quả là đám cưới của hàng quý tộc chứ không phải hạng thường dân. Từ bài Kinh Thi nầy đã hình thành một thành ngữ còn thông dụng cho đến hiện nay; đó là 4 chữ "CHI TỬ VU QUY 之子于歸" chỉ các cô gái "về" nhà chồng có cưới gả hẵn hoi, chứ không phải "cuốn gói theo trai" như nàng Trác Văn Quân của Tư Mã Tương Như vậy.

Duy thước hữu sào... Chi tử vu quy.

"TƯƠNG... TƯƠNG..." là Liên từ, có nghĩa như : "Vừa... Vừa..." như trong thành ngữ "TƯƠNG TÍN TƯƠNG NGHI 將信將疑" là "Vừa tin vừa ngờ", có nghĩa như thành ngữ "BÁN TÍN BÁN NGHI 半信半疑" là "Nửa tin nửa ngờ" để chỉ chuyện gì đó còn chưa chắc chắn vậy.

TƯƠNG TƯƠNG 將相 là : "Sẽ... nhau". là "Chỉ còn có nước..." Như một câu ngạn ngữ trong dân gian được ghi trong Tăng Quảng Hiền Văn là :

三十不豪， Tam thập bất hào,

四十不富， Tứ thập bất phú,

五十將相尋死路。 Ngũ thập TƯƠNG TƯƠNG tầm tử lộ!

Có nghĩa:

- Ba mươi tuổi chẳng hào sảng (dễ chịu, khá giả),

- Bốn mươi tuổi chẳng phú túc (giàu sang đầy đủ), thì...

- Năm mươi tuổi SẼ chờ NHAU để tìm đường chết. Ý là:

  Chỉ Còn Có Nước đi tìm đường chết mà thôi !

Theo quan niệm xưa: Tam thập nhi lập. Ba mươi tuổi là phải lập thân lập nghiệp, ít nhất là phải có gia đình và nghề nghiệp hẵn hoi. Chớ ba mươi tuổi mà còn long bong chưa có việc làm, chưa có nghề nghiệp vững chắc, đến bốn mươi tuổi mà còn chưa ổn định, chưa khá giả giàu có... thì khi đã năm mươi tuổi, là tuổi Tri Thiên Mệnh rồi thì chỉ còn có nước chờ chết mà thôi, chớ khó mà có dịp trở mình để làm quan làm giàu được nữa. Đó là nói theo quan niệm của Thế kỷ 19-20 khi tuổi thọ trung bình của con người chỉ từ 60-65. Với quan niệm "60 năm cuộc đời" như bài hát trước đây của dân Sài Gòn:

Em ơi, có bao nhiêu... 60 năm cuộc đời!

20 năm đầu, sung sướng không bao lâu,

20 năm sau sầu tư cao vời vợi,

20 năm cuối là bao !...

(Y Vân)

(Bấm vào link dưới đây để nghe nhạc)
https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=D4alUgkzlDc

Còn Thế kỷ 21 bây giờ, tuổi thọ trung bình trên thế giới hiện nay là từ 70-80 tuổi, nên 50 tuổi mới là tuổi chín chắn để làm nên sự nghiệp : Nghề nghiệp đã ổn định, kinh nghiệm sống và tín dụng đã đầy đủ, cơ sở vật chất cũng đã vững chắc... Nên, 50 tuổi là tuổi dễ phất lên và làm giàu nhất trong thời buổi hiện nay. Chớ không phải "TƯƠNG TƯƠNG tầm tử lộ" như ông bà xưa đã nói đâu !

Mong rằng mọi người, mọi giới, mọi ngành, mọi nghề... tất cả đều HỖ TƯƠNG 互相 giúp đỡ lẫn nhau để cùng hướng đến TƯƠNG LAI 將來 huy hoàng rực rỡ đang chờ đón phía trước mặt.

Hẹn bài viết tới 

Chữ TƯỚNG

杜紹德

Đỗ Chiêu Đức

Tình Vắng - Sáng Tác Nguyễn Thanh Cảnh Ca Sĩ Quang Minh

Sáng Tác Nguyễn Thanh Cảnh
Ca Sĩ Quang Minh

Thu Nhớ Người Đã Khuất

(Kính tặng hiền phụ quá cố
Nguyễn Thị Ngọc Sương)

Đang ở nơi nào Em có hay?
Một mùa Thu nữa lại về đây
Thu trước Em còn xem lá đổ
Em đi chẵng đợi đến Thu nầy.

Chiều Thu chạnh nhớ người đã khuất
Buồn dâng khóe mắt, mắt cay cay
Nhìn chiếc lá vàng bay theo gió
Nhớ người khuất bóng cuối chân mây.

Nhiều đêm nghe tiếng mưa trên lá
Ngỡ bước chân Em trở về đây
Tĩnh giấc, Anh nhìn qua song cửa
Ngoài kia chỉ thấy gió lay cây.

Hơn nửa đường đời ta chung sống
Nay Anh cô độc tháng năm dài
Quãng đường còn lại,Anh một bóng
Vui buồn sang sẻ, biết cùng ai.

Thu nầy, Anh nhớ Em Thu trước
Thắp nén hương trầm, khói quyện bay
Anh gởi nhớ thương vào hương khói
Đang ở nơi nào, Em có hay?

Hoa Đô (Lockwood House)
Trần Công/Tiền Giang Tử

Cây Đa Bến Cộ

 

(Bến Sông Ô Lâu)

Khi mô về Bến Cộ
Nhớ cây đa, con đò
Nghe chuyện tình dang dở
Em nhìn chị ngẩn ngơ

À ơi con nước con đò
Trên sông ai thả câu hò lửng lơ
Cát bồi cát lở tương tư
Con hàu con hến ngất ngư phận đời

Khi mô về Bến Cộ
Em xin chị câu hò
Dù gặp nhiều gian khổ
Sao chị vẫn đành cho

Khi mô về Bến Cộ
Em nhớ mãi câu hò
Chim xa đàn lìa tổ
Lạnh lùng chị co ro

Khi mô về Bến Cộ
Bao giờ bớt âu lo
Khua mái chèo sóng vỗ
Trăm năm lỗi hẹn hò

“Trăm năm đành lỗi hẹn hò
Cây đa Bến Cộ con đò khác đưa
Cây đa Bến Cộ còn lưa
Con đò đã thác năm xưa tê rồi..”

Phan Khâm

Trong lúc tìm hiểu sông ngòi Quảng Trị, chúng ta đã biết con sông làm ranh giới thiên nhiên cho hai tỉnh Trị -Thiên mang tên sông Ô Lâu, một địa danh gợi lại cho ta Châu Ô của nước Chiêm Thành mà vua Chế Mân đã dâng cho vua nhà Trần để cưới công chúa Huyền Trân. Đồng thời nó cũng gợi nhớ cho ta về một mối tình cao đẹp, chung thuỷ nhưng kết cuộc bi thảm đã xảy ra nơi đây.

Thủa xưa, trên con đường thiên lý từ các tỉnh phía Bắc dẫn vào Kinh, khách bộ hành buộc phải qua sông Ô Lâu, nơi giáp ranh giữa Quảng Trị và Thừa Thiên bằng các chuyến đò ngang tại một nơi gọi là Bến Cây Đa, nơi đã xảy ra chuyện tình sử đầy nước mắt của đôi trai gái đã hẹn hò trăm năm hương lửa. Nhưng rồi thời gian và đường sá xa xôi đã khiến cho mối tình trở nên dang dở.

Số là một ngày kia, một chàng thư sinh nghèo xứ Nghệ, mang khăn gói lên vai trẩy bộ vào Kinh ứng thí. Khi đến Bến Cộ, gặp cô lái đò đang tuổi xuân thì, tuy quần đen áo vải, nhưng sắc đẹp trời cho đủ sức quyến rũ, khiến chàng thư sinh đem lòng yêu mến.

Dưới bóng cây đa, trên bến đò quạnh vắng ban trưa, chàng và nàng cùng nhau tâm sự, trao đổi lời hẹn ước ba sinh. Họ chỉ tay xuống dòng nước Ô Lâu mà thề non hẹn nước….

Trăm năm trót lỡ hẹn thề,
Cây đa Bến Cộ con đò khác đưa
Cây Đa Bến Cộ còn lưa,
Con đò đã thác năm xưa tê rồi!

Phan Khâm

Chiếc Lá Lạc Đường

Hôm nay cuối tuần, gió thổi rất mạnh ở Riverside. Những hàng cây trước đường uốn cong, lắc lư như những nàng vũ nữ.

Gió thổi lá khô tấp vào ngạch cửa. Những chiếc lá xanh, chưa nhuốm màu vàng của mùa thu mà bị gió đánh tả tơi lăn lóc bên đường. Và lá dừng lại bên thềm như một người lỡ bước đầy bất trắc, muốn gõ cửa vào nhà tôi xin tá túc.

Ơ hay sao tôi lại vẫn vơ nói về một chiếc lá không tên, hãy dùng chổi quét đi hay hốt bỏ vào thùng rác. Chiếc lá sao lại như nhìn tôi ngậm ngùi. Sao như muốn kể chuyện mình.

Có phải tại vì tôi đã đọc bài "Con tôi đi nhận xác chồng" của hội AHBH vừa gửi vào mà tâm hồn man mác.

Có thể lắm chứ. Một bài viết của người cha có con gái lên đường đi nhận xác chồng sắp cưới vừa tử thương ở chiến trường Afghanistan đã làm tôi xúc động.

Tâm tình của người cha thương con. Của người con gái tràn đầy niềm tin và hy vọng. Của người lính chiến yêu quê hương, trái tim đầy nhiệt huyết tuổi trẻ.

Một con người sẽ có những bước hành trình ngập tràn hoa thơm cỏ lạ của một mái ấm tương lai. Tôi đọc xong bài. Cảm xúc thật sự, cứ miên man nghĩ về người lính. Người chiến sĩ có tên là Liam J Nevin (1981-2013)

Vâng! Đời người tội nghiệp như vậy. Có những chiếc lá xanh tươi tốt, đã bị một biến cố xa cành tan tác trong cơn gió lốc.

Tôi lại nghĩ đến hơn 40 năm trước, tôi đã đưa xác người em họ của chồng về miền Trung. Chú ấy đã hiên ngang gục ngã ở chiến trường An Lộc. Tôi chưa một lần gặp chú, cũng chưa nghe tên bao giờ. Thế mà tôi lại đưa xác chú về gia đình ở Đà Nẵng, một nơi tôi chưa từng đặt chân tới.

Đó là mùa hè 1972 tôi đi đám ma người quen, sẵn dịp ghé thăm mẹ chồng ở Biên Hòa. Má chồng tôi nói:

- Thằng Hanh con Mụ Khóa Yên đã tử trận ở An Lộc. Hậu cứ liên lạc để đem xác hắn về nhà. Gia đình hắn không có ai ở Sài gòn. Mi thay mạ đưa hắn về dùm. Gia đình hắn ngoài làng đã chạy vào Sơn Trà. Mọi thủ tục đã có hậu cứ lo. Theo hắn về chỉ có người em chú bác đang đi tu. Chú còn nhỏ, không biết chi nên mi thế mạ lo cho hai anh em hắn. Có thể mi ra ngoài nớ sẽ gặp thằng Trai. Hắn (chồng tôi) nghe đâu cũng đóng quân ở Đà Nẵng.

Thế là không có thời gian đón xe về nhà tôi ở Long Thành để lấy áo quần. Tui vơ vài bộ đồ cô em chồng mặc ở nhà đem theo. Thay chiếc áo dài trắng đi đám ma vội lên xe vào ... Tôi không nhớ rõ nơi đó gọi là gì. Hình như là Nghĩa Trang Quân đội Biên Hòa.

Nơi đó hòm hòm tiếp nối những hòm. Máy bay trực thăng gầm rú để đáp xuống tải xác người. Một không khí lạnh lẽo tang tóc, thê lương. Theo sự hướng dẫn, tôi đến nơi để linh cữu Thiếu Úy Hanh (Tên của chú ấy). Bên cạnh chiếc hòm bọc kín bằng thiếc hay kẽm gì đó. Một chú tiểu ngồi chấp tay mặt buồn so đang lâm râm tụng kinh.

Lần đầu tiên tôi đối diện với cái chết của người lính ngoài mặt trận. Mặc dù đã nghe rất nhiều, đọc rất nhiều sách nói về cái chết bi hùng này. Nhưng lần đầu tiên đối diện, tôi thấy mình nghẹn ngào, xúc động dâng lên thở không được.

Hình chú Hanh trên cái bàn nhỏ, một lọ hoa nhỏ và bát hương. Chú mang lon thiếu úy, tử trận ở chiến trường An Lộc.Tôi đứng tần ngần nhìn bức hình trên bàn thờ. Chú còn rất trẻ, khá đẹp trai với gương mặt góc cạnh rất đàn ông. Tôi không sợ hồn ma của chú hay những hồn ma vô hình đang tràn ngập ở đây. Trong tôi sự tiếc nuối dâng lên nghẹn ngào và thật buồn. Cái buồn của sự biệt ly và thương cảm.

"Hồn tử sĩ gió ào ào thổi", câu thơ xưa diễn tả đúng nơi này. Gió thổi về lành lạnh, Tôi đã thay áo dài, mặc bộ đồ của cô em chồng lúc đi tới nơi đây. Cô ấy cao và to con hơn tôi nên cái áo và cái quần rộng thùng thình, tôi mặc không giống ai.Tôi lấy thêm một cái áo nữa mặc bên ngoài để bớt lạnh. Tối đến, ban "Lễ Nghi Quân Cách" đến làm lễ truy điệu, phủ cờ và truy phong chú Hanh lên Trung Úy. Cũng kèn, cũng chào, cũng đầy đủ nghi thức mà sao trong cái ngậm ngùi dường như không có cảm xúc. Có lẽ việc này như là thông lệ thành ra vô cảm. Mỗi ngày cũng ngần ấy thao tác, từng ấy lời truy điệu, từng ấy kèn thổi bi ai. Thời kỳ chiến tranh leo thang, người lính chết như rạ. Ban truy điệu làm việc hết năng xuất mỗi ngày. Đi hết khu này lại qua khu khác làm lễ không biết bao nhiêu đám. Từng đó động tác chỉ khác tên người lính, ngày sinh, quê quán, ngày chết, địa điểm và chức vụ trong quân đội. Những người làm nhiệm vụ này dường như cũng chết cứng, chai lì không còn cảm giác. Hay sự đau thương làm tê liệt mọi dây thần kinh xúc cảm.

Đời trai trong thời chiến thật thảm thương. Chú Hanh chưa lập gia đình lại là con trai một. Cái chết của chú chắc sẽ là vết chém hằn sâu nhất trong gia đình.

Tôi bảo chú Cảm "Thôi em đi ngủ đi, chị trực cho". Chú tiểu tên Cảm dựa vào một góc nhà mệt mỏi đi vào giấc ngủ. Tôi thế chú ngồi niệm kinh, đốt nhang và thầm thì trò chuyện với người khuất mặt. Nói gì đây? tôi là ai và chú là ai? Cả hai chưa từng một lần gặp mặt. Nếu linh hồn chú lẩn khuất đâu đây chú sẽ rất ngạc nhiên thấy một người phụ nữ lạ như tôi ngồi canh xác mình. Tôi gọi tên chú, đọc kinh, niệm Phật cầu nguyện chú được siêu thoát. Nguyện cho chú bình an rời khỏi cái thế giới đầy chiến tranh tàn ác này về nơi bình yên ở một cõi khác.

Ngồi mãi cũng chán, tôi một mình đi lòng vòng hết nhìn tên người này đến hình người khác. Gặp các thân nhân chờ đợi ngày mai đem xác thân nhân về nhà hỏi thăm chuyện vãn. Thời kỳ đó chiến trường sôi động, lính tử thương liên tục đưa về. Không khí ảm đạm, gió lạnh và dường như những hồn thiêng tử sĩ lẩn khuất mọi nơi.

Buổi sáng hôm sau, quan tài được đưa lên máy bay đem về phi trường Đà Nẵng. Trên chuyến bay có thêm hai quan tài nữa. Càng lên cao do áp suất không khí, những chiếc hòm căng tròn lên, lớp thiếc bọc xung quanh như bong bóng được thổi căng lên trông rất tội nghiệp và dễ sợ.

Xe hậu cứ đưa chị em tôi và quan tài về trước sân nhà của gia đình chú Hanh. Cả nhà đang ở trong trại tạm cư.

Người ta túa ra khóc lóc, gào thét. Chị Bưởi, (chị của Hanh) khóc suýt ngất, người ta phải vực chị ấy vào nhà xoa dầu và để chị cách ly với cái hòm.

Vì cuộc chiến ở cổ thành Quảng Trị đang rất khốc liệt nên cả làng Câu Nhi phải chạy thoát thân . Chính quyền ra lệnh di tản và dân trong làng được bố trí tạm cư gần bãi biển Sơn Trà. Mọi người ai cũng bà con, họ hàng hay người làng quen biết. Chỉ có tôi, một người lạ mặt. Một cô gái Sài Gòn lạc lõng ôm cái túi đồ lẫn vào một góc nhà đứng đó tần ngần.

Mãi một lúc thật lâu,không khí tạm dịu lại, gia đình mới được chú Cảm báo là tôi đã đưa xác chú Hanh về. Họ túa đi tìm và bắt gặp tôi đang đứng một mình. Một người phụ nữ luống tuổi hàm răng nhuộm đen nhánh đi tới bên tôi. Đó là má của chú Hanh. Bà ôm tôi khóc và tôi cũng khóc theo. Họ đâu biết tôi khóc ngoài vì xúc động còn vì tủi thân, lo lắng không biết tối nay, ngày mai, và kế tiếp tôi phải làm gì. Bằng cách nào tôi mới được về lại Biên Hòa. Tôi đi đám ma người quen, tiền mang theo không nhiều, quần áo của mình không có, không một người quen biết ở đây. Đây là lần đầu tiên tôi xa nhà, đi ra miền Trung trong lúc chiến tranh bùng nổ. Tôi hối hận vì sự nhẹ dạ của mình. Tôi ngoan ngoãn không dám cãi lại mẹ chồng chỉ vâng lời một cách vô thức vì thương người. Đêm đó tôi thức trắng trên một cái chõng tre ưu tiên dành cho khách. Tiếng khóc, tiếng người đến chia buồn mà tôi gần như không hiểu họ nói gì vì tiếng Quảng Trị rất khó nghe. Người tôi bềnh bồng lửng lơ như say sóng.

Chiều hôm sau chồng tôi được tin anh vội vã về tìm. Chúng tôi gặp nhau nghẹn ngào trong cái buồn đứt ruột của một cái đám ma. Anh xin phép đưa tôi về nhà người cô chồng ở Phước Tường gần sân bay Đà Nẵng. Đây là những người thân ruột thịt của chồng mà bây giờ tôi sẽ được biết từ khi lấy chồng. Nghe nói đây là nhà người chị của cha chồng tôi. Thay vì tản cư ra ở cùng chỗ với người làng, bà ở nhà con gái.

Đến nơi, hình ảnh đầu tiên tôi nhìn thấy lại là một đám ma. Một cái rạp dựng chưa xong trong sân nhà và những tiếng khóc xé lòng từ trong nhà vang ra làm tôi chới với. Anh Phú anh rể của chồng tôi, từ trong nhà chạy ùa ra ôm lấy chồng tôi nghẹn ngào:

- Anh Phúc chết rồi. Tôi vừa đưa xác anh về tới.

Tôi biết mặt anh Phú vì có lần anh về thăm nhà mẹ vợ và đã gặp tôi. Đám cưới tôi anh chị không về tham dự vì chị sinh con. Cho nên cả chị ruột của chồng tôi cũng không hề biết mặt. Còn anh Phúc là ai, tôi là cô dâu mới, họ hàng bên chồng ở xa tôi không hề quen biết.

Anh Phúc là con trai của cô chồng tôi (Mụ Khóa Mãn) Trong vai vế gia tộc, anh Phúc là anh cô cậu của chồng tôi. Anh đi lính Biệt Động Quân tử thương ở chiến trường Khe Sanh và thi hài cũng được đưa về Đà Nẵng.Anh vừa mới ra trường mang lon chuẩn úy. Bây giờ sau buổi lễ truy điệu, anh được vinh thăng "cố thiếu úy"

Khi đưa xác người lính trẻ về nhà, ngồi suốt một đêm trong giang sơn của người chết trận. Tôi mới thấm thía nỗi lo sợ của người vợ lính. Tôi mới xác định rõ chỗ đứng của mình bên bờ vực của sự biệt ly.

Cả hai người sĩ quan chết trẻ trong gia tộc, được đưa về Đà Nẵng trên dưới một ngày. Hai người đều chưa lập gia đình nên không có cảnh người góa phụ tóc còn xanh mang vành tang trắng khóc chồng. Không có cảnh con thơ mồ côi cha khi vừa tròn tuổi. Đó cũng là tâm tư của những người lính trẻ yêu nhau trong thời chinh chiến. Họ không muốn làm khổ người mình yêu nên nhiều mối tình thầm kín phải tan vỡ, chia tay trong nhớ thương, ân hận.

Chồng tôi cũng đang ngoài mặt trận. Một ngày nào đó biết đâu tôi cũng sẽ quỳ gục bên một cái quan tài phủ cờ tổ quốc. Người nằm trong kia là anh ấy: Chồng tôi với những vết thương máu đã khô đông cứng hay một thân xác không còn nguyên vẹn bởi đạn pháo hay mìn.

Tôi thường lạnh người khi nghĩ đến điều này và căm ghét chiến tranh. Chiến tranh thật tàn khốc ai cũng biết, cũng hiểu, nhưng ngày nào trên thế giới cũng có chiến tranh. Người ta đã đem sự sống chết của người lính, người dân và một dân tộc lên bàn cờ chính trị, trả giá và thu lợi ích. Biết rằng đời người ai rồi cũng phải chết. Nhưng nhìn những người trẻ tuổi, giỏi giang, tương lai sáng rực đi vào thiên thu ai không khỏi đau lòng.

.....

Ôi chao! Một chiếc lá xanh tấp vào ngạch cửa mà tôi đã lôi theo bao nhiêu nỗi ưu tư. Thì ra tôi đã già rồi. Già thật rồi nên cứ loay hoay nhìn về quá khứ.

Hãy cho tôi một nụ cười.

Nụ cười hồn nhiên của trẻ thơ để an vui xóa đi những hình ảnh đau thương của những ngày xưa cũ.

Nguyễn Thị Thêm