Cầu Nguyện Cho Một Người Hiền Vừa Ra Đi

Phu nhân Tổng Thống Việt Nam Cộng Hòa Nguyễn Văn Thiệu.

Bà Christine Nguyễn Thị Mai Anh

Mơ ước của tôi nhỏ bé lắm, mơ ước mỗi tuần đừng nghe tin một người quen nào của mình vĩnh viễn ra đi, nhưng lớn tuổi lại làm nghề truyền thông làm sao khỏi nghe một người quen ra đi hàng tuần. Tuần này, một phụ nữ với nụ cười rất hiền vừa ra đi.

Tôi nhớ nụ cười của chị, hiền hậu, chị nói năng nhỏ nhẹ, dáng đi thật chậm rãi, nói năng từ tốn, tôi nghĩ chắc suốt cuộc đời chị không làm mất lòng ai?

Có một lần tôi hỏi chị:

– Duyên sẽ đến thăm chị, chị có cần gì không? Ở Little Saigon thứ gì cũng có giống như ở Việt Nam.

Chị nói:

– Mua dùm mình mấy gói khô bò ướp nước tương ở Bolsa.

Chị còn chỉ tôi tới tiệm bán khô bò, có lẽ chị biết tôi ăn chay nên không có biết tiệm nào bán khô bò ướp nước tương?

Nhà của chị ở Dana Point, tôi tưởng chắc nhà chị sẽ lớn lắm vì người Việt Nam mà ở gần biển bao giờ nhà cũng thật to, nhà giàu ở gần biển nhưng khi tôi đến, ngừng trước nhà chị lại là căn nhà nho nhỏ. Xe ngừng thì chị đã hiện ra, cửa nhà đã mở sẵn, chị đang đợi chúng tôi. Ngôi nhà nhỏ nhưng trong nhà sạch sẽ và ngăn nắp, bếp nhỏ, phòng khách nhỏ, vườn sau nhỏ, bếp bóng láng hình như không nấu ăn nhiều. Tôi hỏi:

– Ai lau chùi bếp cho chị mà sạch quá vậy?

Chị trả lời:

– Mình làm lấy.

Gặp người quen, chuyện cũ được nhắc nhiều nhất, đủ thứ chuyện, chuyện làm việc xã hội ở bệnh viện Vì Dân, thăm bệnh nhân, và nhắc lại những người quen cùng làm việc xã hội với chị bây giờ đã tứ tán khắp nơi và một số người đã vĩnh viễn ra đi.

(Cố Tổng Thống Việt Nam Cộng Hòa Nguyễn Văn Thiệu cùng phu nhân Christine Nguyễn Thị Mai Anh cắt băng khánh thành bệnh viện Vì Dân do bà vận động quyên tiền từ thiện xây nên.)

Nhìn trước, nhìn sau không thấy bóng dáng của ai. Tôi hỏi:

– Chị ở một mình sao?

– Mình ở một mình Duyên à. Cuối tuần vợ chồng Lộc đem các cháu về thăm, vui lắm.

Chợt thấy bức tranh dựng dựa vào tường, màu sắc sặc sỡ, thêu đã xong mà không đóng vào khung, tôi hỏi chị:

– Nếu chị tin Duyên, Duyên sẽ đem bức tranh này về rồi cho vào khung.

Chị nói với giọng nói nhỏ nhẹ và hiền lành:

– Hồi ở Luân Đôn, ông già (chồng của chị) đi phố mua cho mình một quyển sách dạy thêu, về nhà mình thêu hơn 1 năm, vừa xong thì ông già mất. Mình buồn quá nên không mua khung đóng vào, cứ để thế.

Thế rồi, tôi đem bức tranh đó về nhà, đem đến tiệm cho vào khung. Khi đưa chúng tôi ra cửa, chị còn dặn tới dặn lui:

– Duyên lựa cái khung rẻ rẻ, để mình gởi tiền lại cho Duyên nhé.

(Cố Tổng Thống Việt Nam Cộng Hòa Nguyễn Văn Thiệu và phu nhân Christine Nguyễn Thị Mai Anh cùng con gái Nguyễn Thị Tuấn Anh và con trai Nguyễn Quang Lộc.)

Khi xe chạy, chị đứng ở sân trước nhìn theo xe cho đến khi xe chúng tôi khuất ở góc đường. Tôi rất cảm động vì đôi mắt chân thành của chị.

Chị là người sùng đạo. Chị đi nhà thờ mỗi ngày, nhà thờ cách nhà chị chừng 200 mét. Về chưa tới nhà, tôi gọi dặn chị:

– Mỗi ngày chị đi nhà thờ, chị nhớ băng qua đường cẩn thận nhé. Tốt nhất đừng đi nhà thờ vào buổi tối, rủi xe chạy không thấy người đi bộ, nếu có chuyện gì xảy ra thì phiền lắm.

Xung quanh nhà chị không có người Việt Nam, chị có vẻ cô độc. Chị thường tâm sự mỗi lần tôi gọi điện thoại hỏi thăm:

– Cuối tuần này chị có đi nhà thờ Chúa Cứu Thế ở Long Beach có cha Nguyễn Trường Luân làm lễ?

Chị nói:

– Mình thích đi nhà thờ của cha Luân lắm, nhưng bao giờ có anh chị xui (nhạc phụ, nhạc mẫu của Nguyễn Quang Lộc) cho quá giang thì mới đi vì sợ phiền người khác.

Có lần tôi nói:

– Chị cần gì thì cứ gọi Duyên, Duyên sẽ đón chị đi.

– Không làm phiền Duyên.

Chị kể:

– Bao giờ chú Hoàng Đức Nhã đến thăm đều đưa chị đến Bolsa.

Những lần nhắc đến ông Nhã thì giọng nói của chị rất vui.

Chị kể tôi nghe những chuyện ngày xưa nho nhỏ, vui vui:

– Duyên ơi, có việc nho nhỏ mình mơ ước mà không thực hiện được. Hồi đó, mình đứng trên lầu của dinh Độc Lập, nhìn thấy nhà thờ Đức Bà, muốn đi nhà thờ Đức Bà mà không đi được. Một hôm, mình mặc áo bà ba, đội nón lá, mình đi bằng cổng sau, trong lòng rất vui vì sẽ được đi nhà thờ một mình, nhưng đi chừng vài trăm thước thì nghe tiếng tu huýt thổi lên, một đại đội lính vây xung quanh mình.

Đại đội trưởng nói:

– Bà ơi, bà ơi, bà làm ơn đi vào nhà, nếu không tụi con ở tù hết.

Thế rồi mơ ước đi nhà thờ Đức Bà một mình cũng không thực hiện được.

Phu quân của chị nói:

– Lính làm việc cho chính phủ chứ không phải bảo vệ cho bà đi nhà thờ. Ở trong dinh Độc Lập có linh mục làm lễ cuối tuần.

Có nhiều chuyện chị kể tôi nghe, tôi thấy làm vợ của người quyền cao chức trọng sao khổ quá?

Gia đình chị định cư ở Luân Đôn vì có con học ở Anh, sau đó định cư ở Mỹ. Chị nói gia đình chị sống ở Boston lặng lẽ lắm, hàng xóm không biết phu quân chị là ai cho đến khi phu quân chị qua đời. Đài truyền hình, đài phát thanh và báo Mỹ đến làm phóng sự, họ mới biết.

Cố Tổng Thống Việt Nam Cộng Hòa Nguyễn Văn Thiệu (1923- 2001)

Ở miền Nam California, mỗi lần đồng hương tổ chức giỗ phu quân chị, lúc nào cũng có sự hiện diện của chị. Bao giờ chị cũng đến trước giờ, Lộc chở chị đi đến nơi hành lễ. Lộc giống bố thật. Có lần tổ chức ở chùa Bát Nhã, đường First thành phố Santa Ana, chị đến rất sớm, đông người đến chỗ chị ngồi hỏi thăm, chị vui vẻ tiếp chuyện từng người. Chị hạnh phúc khi có nhiều người còn nhớ đến phu quân của chị.

Khi rời Dana Point, chị mướn một condo ở gần đại học UCI, hàng tuần cha Vũ Thế Toàn đến đưa chị đi nhà thờ. Chị rất mộ đạo, chị đi lễ nhà thờ thường xuyên.

Chị kể về nhân duyên của mình, khi chị đưa anh của chị ra phi trường để du học ở Pháp, chị đã gặp bạn của anh chị. Mấy tháng sau, bạn của anh chị, lúc đó là Trung Úy, viết thư về nói với chị đợi anh ấy về sẽ cưới chị. Chị cũng ngạc nhiên nhưng rất cảm động.

(Cố Tổng Thống Việt Nam Cộng Hòa Nguyễn Văn Thiệu và phu nhân Christine Nguyễn Thị Mai Anh trong ngày thành hôn vào năm 1951. Năm 1958, Tổng Thống Thiệu rửa tội theo đạo Công Giáo)

Chị thường kể cho tôi nghe những chuyện nho nhỏ như ăn trộm vào nhà chị ở Irvine trong lúc chị đi nhà thờ và cháu của chị đi làm. Chị kể một cách bình tĩnh:

– Nhà chị đâu có gì quý giá để lấy, ăn trộm chỉ lấy mấy thứ để trên bàn thờ.

Chị hay kể cho tôi nghe về gia đình Lộc và cô con gái ở Boston. Chị nói chị lớn tuổi vẫn còn thích lái xe. Ở Boston, chị tự lái xe đi nhà thờ, không muốn làm phiền các con. Một hôm chị đợi con gái tới rồi chị bị ngất xỉu, nếu con gái đến chậm một chút thì chị qua đời, nhưng con gái đến kịp đưa chị vào nhà thương. Chị thường đi nhà thờ cầu nguyện cho gia đình và người thân. Chị kể về con trai của Lộc giống hệt ông nội, chị cưng cháu nội này nhiều nhất. Chị là người Mỹ Tho. Mỹ Tho với trái ngọt cây lành cho nên chị cũng hiền lành như cây trái Mỹ Tho vậy.

Chị thường nhắc với tôi về cha Vũ Thế Toàn. Chị nói cha Toàn giúp chị nhiều lắm. Cha Toàn tốt lắm. Cuối tuần cha làm lễ ở nhà thờ UCI, cha thường dừng trước nhà đón chị đến nhà thờ. Mỗi lần nói chuyện với chị qua điện thoại, gặp chị ở nhà thờ, thăm chị ở nhà của chị, chị đều kể cho tôi nghe về cha Toàn một cách trang trọng và biết ơn. Tôi nghe chuyện rồi thôi, lúc đó tôi không hỏi họ tên của cha Toàn, bây giờ khi chị về với Chúa, tôi nhớ lại những chuyện chị kể, tôi muốn liên lạc với cha Toàn để biết thêm về chị. Ở Orange County có hơn 50 linh mục, tôi không biết tìm cha ở đâu? May mắn, tôi nhớ đến ông bà cố Quân- Yến có con trai là linh mục Martin. Tôi gọi điện thoại cho Yến và hỏi:

– Yến ơi, Yến nhớ có khi nào cha Toàn kể cho Yến nghe về phu nhân của Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu không?

Giọng nói của Yến trẻ, ca hát hay, trí nhớ rất tốt, Yến nói ngay:

– Đúng, em đi lễ ở nhà thờ Irvine, cha Toàn giới thiệu phu nhân Tổng Thống Thiệu với chúng em. Bà cũng đi nhà thờ của cha Toàn.

– Em còn nhớ gì lúc em gặp phu nhân của Tổng Thống Thiệu không?

– Bà Thiệu rất lặng lẽ, âm thầm, không muốn người ta biết mình nhiều.

Sở dĩ tôi phải hỏi thật kỹ vì viết về một linh mục mà viết sai họ tên thì phiền lắm, là điên cái đầu, vì sẽ có nhiều người gọi lại phiền trách. Tôi gặp cha Toàn ở nhà dì sáu khi Khâm Sai sứ thần tòa thánh Vatican Tổng Giám Mục Nguyễn Văn Tốt về thăm dì, nhà ở Westminster, lúc đó tôi có gặp cha Vũ Thế Toàn, được giới thiệu làm ở nhà thờ Irvine, làm việc cho giới trẻ. Tôi cũng được ông bà cụ cố Quân- Yến đưa đi nhà thờ đẹp này một lần, mà tôi đã viết một bài phóng sự về sinh hoạt của nhà thờ hôm đó.

Khi liên lạc được cha Vũ Thế Toàn, tôi hỏi cha về những điều gì cha nhớ về phu nhân của cựu Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu. Cha nói:

– Bà là người phúc hậu, không thù hằn ai, không để trong lòng, mặc dù có những lúc bà rất khổ. Bà sống âm thầm, trầm lặng, thương các con, thương hết lòng, làm việc xã hội và đi nhà thờ.

Khi hai ông bà sang Fatima thỉnh bức tượng Đức Mẹ về, bức tượng cao nửa mét, đi đâu bà cũng đem bức tượng này theo. Mỗi ngày bà cầu nguyện trước Đức Mẹ Fatima, phu nhân rất mộ đạo, cầu nguyện thường xuyên.

– Thưa cha, bà Thiệu có nói nói với chúng tôi hàng tuần cha cho đi nhờ xe đến nhà thờ khi bà ở Irvine?

– Đúng rồi, bao giờ tôi cũng đến nhà thờ trước giờ lễ, tôi đến đón bà, thật ra tôi không biết phu nhân trước đây. Một hôm sau khi xong lễ, bà đến gặp tôi vì bà biết tôi là người Việt Nam, từ đó chúng tôi quen nhau. Bà đi lễ hàng tuần ở nhà thờ mà hôm trước chị đến đó.

– Trong nhiều lần bà Thiệu đi lễ nhà thờ của cha và cha giúp bà cũng nhiều, chắc cha có nhiều kỷ niệm đáng nhớ?

Linh mục Vũ Thế Toàn trả lời ngay không một chút do dự:

– Phu nhân là người ý tứ, nhân hậu, can đảm, hy sinh cho chồng con, không tham gia vào chính trị, chỉ thích làm việc xã hội. Tôi nhớ tôi đưa bà đi xem mộ, mua đất, bà đi một vòng, sau đó bà chọn một nơi yên nghĩ rất đẹp, nhìn vào nhà thờ. Đất này đã có người mua nhưng sau đó họ đổi ý định nên bà may mắn mua được. Bà rất ưng ý miếng đất này để làm nơi an nghỉ cuối cùng.

Linh mục Vũ Thế Toàn cũng cho biết thêm cha âm thầm dâng lễ cho bà vì cha là cha linh hướng của bà. Nhiều đồng hương đang cầu nguyện cho phu nhân của cố Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu. Bà sẽ được an nghỉ trong một ngôi mộ rất đẹp nhìn vào nhà thờ Orange County.

Cha Toàn cũng kể cho tôi nghe về phu nhân, về chị vú nuôi cậu con trai út là Nguyễn Thiệu Long, người đạo Cao Đài, phu nhân thương chị này lắm. Khi sang Mỹ vẫn ở chung nhà, chị này không lập gia đình. Gia đình phu nhân và cậu con út thương chị vú lắm.

Chị cũng thường nhắc với tôi về cha Nguyễn Trường Luân, cha chữa bệnh cho nhiều người. Có lần chị bị té, thời gian đó chị không đi nhà thờ Chúa Cứu Thế chị rất buồn. Một lần chị nói với tôi, tuần tới chị sẽ đi nhà thờ Chúa Cứu Thế, tôi nói để tôi đón chị, chị nói cảm ơn vì có cháu của chị ở San Diego đón chị.

Khi gặp chị ở nhà thờ, chị chỉ vào đầu gối của chị và nói:

– Đầu gối của mình sau khi té bước đi vẫn còn đau lắm.

Tôi nói tôi sẽ cầu nguyện cho chị. Vì tôi không phải là bác sĩ nhưng tôi có niềm tin mãnh liệt vào tôn giáo nên chỉ biết cầu nguyện mà thôi.

Linh mục Anthony Đào thì cho rằng phu nhân của cố Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu có công giúp cho ông Thiệu trở lại đạo Công Giáo, sống theo tin mừng, trong thời gian ông làm Tổng Thống cũng như sau này sống ở Boston, ông vẫn giữ đạo, thế là đủ rồi.

Linh mục Phạm Ngọc Tuấn, nhà thờ Saint Barbara, Santa Ana nói:

– Bà Thiệu là người phụ nữ gương mẫu, tôi rất phục dù tôi chỉ gặp bà trong buổi lễ ở nhà thờ và một bữa cơm. Bà không nói nhiều, im lặng nhiều hơn nói. Bà là người Công Giáo tốt, bà hiền lành và điềm đạm.

Chị thường nhắc với tôi về chú Hoàng Đức Nhã. Hoàng Đức Nhã là em bà con của Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu, ông là Tổng trưởng Dân vận và Chiêu hồi (từ tháng 4/1973). Dù ở xa nhưng mỗi lần đến California họp hội, chú Nhã đều ghé thăm chị, và hay ghé Bolsa mua cho chị khô bò ướp nước tương, món chị yêu thích.

Chị cũng kể về những ngày sống ở Đài Loan, nơi anh chồng của chị là ông Nguyễn Văn Kiểu, là đại sứ của Việt Nam Cộng Hòa ở đó. Tôi cũng đã từng được đại sứ Nguyễn Văn Kiểu đón tiếp khi phái đoàn của bộ Chiêu Hồi thăm viếng Đài Loan năm 1967 một cách nồng nhiệt, và mời chúng tôi ăn cơm tối ở tòa đại sứ. Chúng tôi được nghe thuyết trình về tình hình chính trị ở Đài Loan, cũng như chính phủ Đài Loan giúp cho Việt Nam Cộng Hòa về quân sự, kinh tế, v.v.

(Cố Tổng Thống Việt Nam Cộng Hòa Nguyễn Văn Thiệu và phu nhân Christine Nguyễn Thị Mai Anh)

Người phụ nữ hiền lành mà tôi đã gặp vừa về với Chúa là phu nhân của cố Tổng Thống Việt Nam Cộng Hòa Nguyễn Văn Thiệu (1923- 2001). Quý danh của chị là Christine Nguyễn Thị Mai Anh, chị thường kể mối tình đẹp của chị với Trung Úy Nguyễn Văn Thiệu là lúc chị tiễn người anh sang Pháp du học. Lúc đó chị gặp Trung Úy Thiệu ở phi trường mà sau này thành duyên vợ chồng. Chị có 3 người con: con gái Nguyễn Thị Tuấn Anh, 2 con trai là Nguyễn Quang Lộc và Nguyễn Thiệu Long. Chị có một cô con gái nuôi đang làm việc ở Hồng Kông.

Ở Việt Nam, tôi cũng đã phỏng vấn đệ nhất phu nhân này nhiều lần cho nhật báo Hòa Bình trong lúc thăm bệnh viện Vì Dân và thăm phái đoàn của chị viếng bệnh viện ở Thủ Đức, thăm những chiến sĩ Thủy Quân Lục Chiến từ chiến trường trở về bằng băng ca, nhưng không nói chuyện nhiều bằng khi định cư ở California trong những ngày lưu vong. Chúng tôi ngồi ăn cơm chung rất thoải mái, trong cuộc đàm thoại nào cũng vui, có tiếng cười. Chị cho tôi xem một số hình của gia đình chị, hình ảnh trắng đen, lúc đó cô con gái đầu lòng nhỏ xíu, cô con gái nuôi, Lộc, cháu nội đi chập chững, anh chị xui gia cựu Thiếu Tá Không Quân Lục Sĩ Đức. Rất tiếc tôi đã xơi cơm của chị mà tôi chưa từng mời chị một lần. Gặp nhau ở nhà thờ Chúa Cứu Thế, Long Beach rồi ai về nhà nấy, vì vào buổi tối, đường thì xa nên tôi không làm phiền chị.

Tiến sĩ Hải Nguyễn, đang làm việc ở đại học Harvard, nhờ tôi xin dùm một cái hẹn để Hải Nguyễn và phái đoàn của trường đến phỏng vấn chị. Tôi nói với Hải bao giờ tìm được chị, nếu chị nhận lời thì tôi sẽ cho Hải hay, nhưng ngày giỗ của phu quân chị vừa qua chị không đến, tôi biết sức khỏe của chị không tốt. Mấy ngày sau, tôi được tin chị qua đời. Tôi cầu nguyện cho chị, cầu nguyện rất chân thành, xin Chúa cho chị về nước Chúa. Chị là người mộ đạo, cầu nguyện mỗi ngày. Vào nhà thờ bao giờ chị cũng quỳ dù đầu gối của chị không tốt.

Một phụ nữ đôn hậu, đoan trang, ý tứ, mộ đạo, suốt đời làm việc từ thiện, ai cũng có nỗi buồn riêng mình nhưng riêng đệ nhất phu nhân này không nói cho ai nghe. Tôi được gặp chị nhiều lần nhưng chỉ được nghe những chuyện vui vẻ về con gái, con trai, con gái nuôi và cháu nội. Không bao giờ tôi nghe chị kể chuyện buồn mà ở đời này nỗi buồn nhiều lắm.

Chị qua đời ngày 15/10/2021 tại San Diego, hưởng thọ 91 tuổi.

Chị đem nụ cười hiền lành của chị gặp lại chồng, và được hưởng nhan Thánh Chúa. Xin chúc chị hạnh phúc ở cõi Thiên Đàng. Xin Chúa đưa vị phu nhân phúc hậu này về nước Chúa và cầu xin cho gia đình ở lại bình yên.

Orange County, 25/10/2021

Kiều Mỹ Duyên

Mùa Xuân Hoa Nở Trong Lòng

Mùa Xuân nhìn đâu cũng thấy hoa: hoa trước nhà, hoa sau nhà, ra khỏi nhà thì thấy hoa nở trước nhà hàng xóm, trên lối đi, sao mà đẹp quá! Tiếng chim hót trên cành cây, ngọn cỏ. Một đàn chim sẻ đậu trên cột đèn, trên dây điện, ôi sao mà đẹp. Mùa Xuân đẹp, trong lòng nở hoa, yêu đời, lạc quan, yêu người nên thấy hoa nào cũng đẹp, đẹp vô cùng.

Tôi thích nhìn hoa nở trong mùa Xuân, hoa của đất Trời và hoa nở trong lòng mình. Buổi sáng, đọc lời chúc Tết, lời nào cũng tốt đẹp. Tôi thích những lời tốt đẹp và mong sự tốt đẹp đến với những người thân của tôi. Tôi cầu mong thế giới hòa bình, đừng có chiến tranh, nhà nhà được bình yên, buổi tối đi ngủ không cần đóng cửa, tiền rớt ngoài đường không ai lượm như thời vua Nghêu, vua Thuấn.

Chúng tôi mơ ước các hãng xưởng làm khí giới đóng cửa vĩnh viễn. Không có súng đạn, không có chiến tranh, không có người không nhà ở ngoài đường. Người nào cũng có nhà để ở, trẻ con được đến trường học, cứ 2 người thì có một người tốt nghiệp đại học như người Do Thái, hay người nào cũng tốt nghiệp đại học. Không khí trong lành ở khắp nơi, nước sạch cho mọi người, mọi gia đình êm ấm, đám cưới xong là sống tới già, tới chết, sinh con cháu đầy nhà, người già, người trẻ sống chung với nhau, khoa học tiến bộ, khoa học để phụng sự con người chứ không phải chế vũ khí để giết người vô tội.

Mọi người khỏe mạnh, bệnh viện ít người đến, vì không ai có bệnh. Sống lành mạnh, tập thể dục, thể thao hàng ngày, ăn uống lành mạnh, thở không khí trong lành, cho nên ít người bệnh. Người nào cũng sống trên 130 tuổi, như một làng ở Nhật, người nhỏ tuổi nhất là 105, hàng ngày tập võ, đi làm, người cao tuổi là 125, trí óc vẫn thông minh, đi câu cá, bắn chim, trồng rau cải, ca hát, tập võ mỗi ngày.

Sống vui, sống hạnh phúc, sống thương yêu, thương yêu người trong gia đình của mình, thương yêu hàng xóm, thương yêu người bất hạnh. Sống trong sự thương yêu và thương yêu người khác. Sống với nụ cười trên môi, sống với trong tim nở hoa.

Sống cởi mở, sống với trái tim yêu thương, sống không thù hận, không ghen ghét, đời sống sẽ đẹp hơn, hoa sẽ nở trong tim, hoa sẽ nở trong vườn, nụ cười trên môi, tiếng cười reo vui như chim hót trên cành cây, trên sân cỏ, đời đẹp lắm.

Ngày nhìn hoa tươi thì ngày nào cũng là ngày của mùa Xuân, ngày nào cũng là ngày của yêu thương, yêu thương thật lòng, thật dạ của mình. Thế giới này không thể thiếu nụ cười, không thể thiếu tiếng cười, không thể thiếu yêu thương.

Tình cảm có sức mạnh vạn năng, niềm tin vào Đấng Tối Cao đem sức sống mãnh liệt cho con người. Có người gần chết nhưng có người mà họ yêu thương nhất trên đời này chợt đến thì người gần chết cũng ngóc đầu dậy, cũng mỉm cười thật tươi, bởi vì có hoa nở trong lòng, hoa bất diệt, đó là tình yêu vĩnh cửu.

Mùa Xuân ở khắp nơi, mùa Xuân của đất Trời, và mùa Xuân ở trong lòng mình. Vậy mà không hiểu tại sao có người than với chúng tôi rằng:

- Tìm một người để yêu thương mà tìm hoài không ra.

Tôi nói:

- Ai bảo khó quá, người đó phải như thế này, như thế nọ.

Khi mình yêu thương thì cứ yêu thương, không cần người đó có thương mình hay không cần biết, người đó không thương mình thì tốt hơn. Tình yêu một chiều sẽ tốt hơn. Nhiều người có nhiều quan niệm khác nhau. Có người tìm người lý tưởng, người đó phải biết nhảy đầm, phải rộng rãi, phải xài tiền như nước, phải có kiến thức, phải lịch sự giữa đám đông, phải nhiều thứ phải, nhưng những người có điều kiện tốt thì những người đó đã có người bên cạnh rồi.

Hãy yêu mùa Xuân như yêu chính mình, mùa Xuân đẹp, hoa nở rực Trời, mùa Xuân ấm áp, chim hót líu lo ngoài vườn. Mùa Xuân vui với ánh nắng chói chang, mùa Xuân với tim nở hoa, mùa Xuân với mơ ước tràn đầy, và mùa Xuân với yêu thương ấm áp.

Người sống yêu thương người khác và được yêu thương bao giờ cũng khác với người khác. Người được yêu thương lúc nào khuôn mặt cũng tươi như hoa nở, nụ cười hồn nhiên như trẻ thơ, tiếng cười reo vui suốt ngày, mặt mày không nhăn nhó, không than vãn, không khóc lóc, ánh mắt tươi, hy vọng tương lai rực rỡ. Người được yêu thương làm việc gì cũng thành công, mình thương mình, mình thương người khác thì làm việc gì cũng thành công. Người thành công là người không than vãn, không khóc lóc, chỉ trích người này, người nọ, không bất mãn với chính mình, và không chỉ trích người khác. Người được yêu thương là người không đố kỵ thấy người khác giỏi hơn mình thì chê bai, thấy người khác thành công hơn mình thì chỉ trích họ. Người thành công trong việc làm rất phóng khoáng, vui tươi, dễ dàng, vào tiệm ăn, người bồi chưa đến thì không nhăn nhó, ra đường kẹt xe thì không khó chịu, nhường cho người qua mặt mình một cách vui vẻ. Đi chợ thấy người già bưng thùng thức ăn nặng để lên xe, giúp đỡ mang lên xe cho họ. Đó là niềm hạnh phúc được giúp đỡ người khác. Người yêu mình và yêu người khác biết nhường nhịn, biết tươi cười, biết bỏ qua những điều phiền muộn mà người xung quanh gây ra cho họ.

Người biết yêu mình và yêu người khác không bao giờ khó khăn với chính mình và khó khăn với người xung quanh mình.

Mong mọi người yêu thương chính mình và yêu thương người khác thì đời này đẹp lắm, mùa Xuân sẽ nở hoa bên ngoài và hoa sẽ nở trong lòng mình.

Orange County, 1/2024

Kiều Mỹ Duyên

Ngày Của Cha Hãy Nói Yêu Thương Cha Của Mình

Người nào cũng thương cha mẹ của mình mà không nói, không bày tỏ tình yêu của mình. Nếu không nói ngày hôm nay, ngày mai nếu không thức dậy thì sẽ không còn cơ hội để nói: cha ơi, con thương cha lắm! Ngày xưa, thương cha, thương mẹ, thương người mình kính trọng chỉ để trong lòng, ngày nay thương ai cứ nói ra. Nếu ngày mai mình không còn, sẽ không ân hận là mình có nhiều cơ hội để nói mà mình không nói. Không phải đợi ngày của cha mới nói: cha ơi, con thương cha lắm! Ngày của cha không tưng bừng như ngày của mẹ nhưng ngày của cha mình cũng nhìn thấy hoa nở ngoài vườn, hái vài cành hoa tặng cha và nói: cha ơi, con thương cha lắm! Cha ơi, con thương cha lắm!

Cha là hình ảnh tuyệt vời của con, cha là bờ vai vững chắc để con nương tựa. Dù con có thành công ngoài xã hội, có địa vị quan trọng, có tiền rừng bạc biển nhưng cha vẫn là người không ai có thể thay thế được. Vậy tại sao chúng ta không nói: cha ơi, con thương cha lắm!

Ngày của cha là dịp để cho con bày tỏ lòng thương yêu của mình đối với cha. Rừng có nhiều chim, biển có nhiều cá, tiếng hót ngọt ngào của loài chim hoang dã, cá lội nhởn nhơ dưới lòng biển, cả chim và cá cũng có tình cảm: cá mẹ, cá cha cũng quấn quýt bên con của mình. Rừng cây có chim nhảy nhót từ cành này sang cành kia, múa hát vui như hội chợ vào mùa xuân, vào mùa hè, đẹp vô cùng.

Hãy cất tiếng nói êm ả: cha ơi, con thương cha lắm!

Rồi cha cũng đi, mẹ cũng đi, những người nào được hạnh phúc khi còn cha mẹ, thì hãy nói, nói ngay, đừng chần chờ sẽ ân hận, làm được điều gì thì phải làm ngay. Sự thành công của con người là phải nhanh, hãy nói ngay hôm nay đừng đợi ngày mai: cha ơi, con thương cha lắm!

Rất tiếc ngày xưa khi cha tôi còn sinh tiền, tôi chưa bao giờ nói: cha ơi, con thương cha lắm! Cho đến khi tôi vượt biên, lênh đênh trên biển cả, tôi nhớ đến cha tôi, nhớ đến mẹ tôi, nhưng không còn cơ hội để nói cha ơi, con thương cha lắm, mẹ ơi, con thương mẹ lắm!

Định cư ở Hoa Kỳ, tới ngày lễ của mẹ, của cha, nhìn xung quanh thấy mọi người tổ chức tiệc cho cha, cho mẹ của họ, tôi tiếc lắm, tôi thèm được nói những gì tôi nghĩ trong lòng, nhưng không còn cơ hội nữa. Ba tôi mất, tôi mồ côi, mỗi lần nhìn thấy bằng hữu của tôi có cha, có mẹ, tôi thèm mình cũng được như họ nhưng không được nữa rồi.

Buồn hay vui cha cũng cam để dạ

Khóc hay cười cha để cả trong tim

Như đại dương lòng biển cả lặng im

Trong sâu thẳm tiềm tàng nhiều bí ẩn.

Không cha mẹ nào mà không thương con, không con nào mà không thương cha mẹ. Khi mình làm cha mẹ rồi mới biết sự khổ cực của người làm cha mẹ. Cha mẹ lo cho con ăn uống, cho con đến trường, dạy dỗ con. Sự giáo dục của gia đình vô cùng quan trọng. Những đứa trẻ thành người hữu dụng trong xã hội cũng nhờ sự giáo dục của ông bà, cha mẹ.

Một cô gái trẻ tâm sự:

- Ngày của cha, chúng con thường làm việc xã hội, giúp đỡ người nghèo khổ ở Việt Nam, để hồi hướng công đức cho cha chúng con.

Tôi nói:

- Tuyệt quá, tuyệt quá, ở đây ai cũng sợ ăn nhiều sinh bệnh, nên ăn ít càng tốt. Ngày của cha đâu cần tổ chức tiệc linh đình phải không?

Những người con hiếu thảo thương cha mẹ mình nếu chẳng may cha mẹ đang nằm nhà thương, viện dưỡng lão thì ngày nào cũng vào thăm cha mẹ mình không cần đợi đến cuối tuần. Ngày lễ hay ngày của cha mẹ thăm viện dưỡng lão và thăm luôn bệnh nhân không có thân nhân, vài lời thăm hỏi ân cần, đầy tình người nên làm lắm.

Có một buổi tối sau khi thăm viện dưỡng lão ở thành phố Garden Grove, trở về nhà, tôi nghe trên đài phát thanh, một cô y tá vừa nói vừa khóc: tôi không ngờ, tôi làm trong viện dưỡng lão nhiều năm, tôi thương các cụ như thương cha mẹ tôi, tôi chăm sóc các cụ như chăm sóc cha mẹ tôi. Nhiều khi cuối tuần nghỉ, tôi cũng vào viện dưỡng lão thăm các cụ. Một ngày kia, có một cụ bà người Mỹ qua đời, luật sư của cụ bảo tôi lại văn phòng luật sư để nghe luật sư đọc di chúc. Không ngờ cụ bà để tài sản cho tôi thay vì cho con của cụ, vì con của cụ không chăm sóc cụ như tôi đã từng chăm sóc cụ nhiều nằm trong viện dưỡng lão.

Làm bất cứ việc gì tốt đẹp đều được hồi đáp, kiếp này không cần đợi kiếp sau. Người làm việc tốt, giúp cho người khác, người khác sẽ giúp lại cho con cháu của mình. Nói về cha, về người mình kính mến như cha, nói hoài không hết, tới khi qua đời cũng không nói hết về tình thương của mình dành cho người cha của mình, hãy nói ngay: cha ơi, con thương cha lắm, đừng đợi khi cha qua đời mới cất tiếng nói thì muộn quá.

Cha tôi hiền lắm, tôi có phước được là con gái của cha tôi, người cha hiền lành nhất trên cõi đời này. Lúc nào tôi cũng cầu nguyện cho người tôi kính mến thương yêu sống lâu trăm tuổi để giúp người, giúp đời. Nghĩ đến người thân yêu của mình không phải đợi lúc gặp hoạn nạn, hay khó khăn mới cất tiếng gọi Chúa ơi, Phật ơi, cha ơi! Trong lúc bình thường, đời sống hanh thông, hình ảnh thương yêu vẫn ở trong lòng mình, trong trái tim của mình thì sao không nói hàng ngày chứ?

Mong những người trẻ, người già, người nào cũng có nơi nương tựa, trong lúc vui vẻ, hạnh phúc hay lúc phiền não cũng có người để nương tựa, để có niềm tin mà sống vui, sống mạnh, mong lắm thay. Ngày của cha, xin tất cả người nào cũng có cha, hãy nói với cha của mình: cha ơi, con thương cha lắm, lúc nào con cũng cần có cha, cha là nơi nương tựa của con, cha là sức sống của con, con cần cha lắm, cha ơi. Ngày của cha là ngày ý nghĩa, hãy nghĩ đến cha của mình, hãy làm việc thiện để hồi hướng công đức của mình cho cha của mình.

Orange County, 6/2023

Kiều Mỹ Duyên

Duyên Gặp Gỡ Hoa Cỏ Bên Đường

Lê Tuấn Tôi đến tham dự một buổi ra mắt sách Hoa Cỏ Bên Đường tác giả là cựu nữ phóng viên chiến trường Kiều Mỹ Duyên, do Văn Thơ Lạc Việt tổ chức tại 70 W, Hedding thành phố San Jose Ngày 25 tháng 6, 2022.

Lần này đến tham dự buổi ra mắt sách tôi đem theo cả máy quay phim và máy ảnh, vì tôi có ý định thực hiện một video clip cho buổi ra mắt sách hôm nay.

Tôi vừa bước qua cổng chính đi vào hội trường, đã nhận thấy bên ngoài hành lang có dãy bàn với nhiều người đẹp trong tà áo dài, đang giới thiệu những quyển sách in thật đẹp.

Hoa cỏ bên đường là quyển sách in hình màu, sách in khổ 6X9 dày 496 trang, đây là một quyển sách do nữ sĩ Phương Hoa và nhạc sĩ Thái Phạm thuộc ban in ấn của Văn Thơ Lạc Việt phụ trách phần layout và in ấn tại nhà in Lulu printing USA.

Trên bích chương quảng cáo ra mắt sách, đã nêu rõ ý định của tác giả. Tất cả tiền bán sách đều dành cho việc từ thiện.

Nhìn quanh hội trường tôi nhận thấy có nhiều ký giả nhà báo của các đài truyền hình địa phương San Jose, đến thực hiện phóng sự.

Nhiều quan khách tên tuổi đến tham dự như: Giáo sư bác sĩ Trần Công Luyện, Thẩm phán Phan Quang Tuệ, Linh mục Trần Đình Thảo, Luật sư Nguyễn Quốc Luân và còn nhiều nữa mà tôi không nhớ hết tên. Diễn giả giới thiệu sách là nhà hoạt động văn hoá Văn thi sĩ Quốc Nam đến từ Seattle.

Buổi lễ ra mắt sách được ban tổ chức cho xen kẽ những tiết mục văn nghệ do các cháu thiếu nhi của thành phố San Jose trình bày, cùng với ca sĩ địa phương.

Với máy quay phim trên tay, tôi đã thâu hình gần như toàn bộ buổi lễ ra mắt sách, khi về nhà tôi đã edit và ráp nối từng đoạn phim để cố gắng thu ngắn lại, những đoạn video clip sau khi hoàn tất và chia sẻ trên Youtube nó vẫn có chiều dài 56 phút.

Mở đầu cho đoạn video clip là khung cảnh hành lang với dãy bàn các cô trong tà áo dài đang giới thiệu sách cho khách mua, background cho hình ảnh này là một dòng nhạc nhẹ, tôi đã đọc bài thơ ngẫu hứng với chủ đề

Hoa Cỏ Bên Đường

Hoa cỏ mọc bên đường

Khép nép mà dễ thương

Hoa mang đầy sức sống

Theo tình sử quê hương.

Hoa không ngại gió sương

Mọc trong cõi vô thường

Từ ngàn trùng sóng vỗ

Xông pha mọi chiến trường.

Hoa kết nối trăm năm

Dòng quân sử can trường

Bài phóng sự ghi dấu

Nữ phóng viên chiến trường.

(Lê Tuấn)

Viết tặng tác phẩm “Hoa cỏ bên đường” của

Nữ phóng viên chiến trường Kiều Mỹ Duyên.

 

Thật ra tôi không hề quen biết chị Kiều Mỹ Duyên, tôi chỉ nghe tên tuổi của chị như là một cựu nữ phóng viên chiến trường thế thôi. Hôm nay tôi đến tham dự và có duyên gặp gỡ tác giả Kiều MỸ Duyên, bên trong hội trường chi ngồi hàng ghế trước mặt tôi, tôi ngồi phía sau với máy thu hình, tôi nhận thấy có nhiều người đến tặng chị những món quà.

Sẵn trong tay tôi đang cầm tuyển tập Lặng Im Tiếng Đời, đây là quyển sách thứ 6 tôi mới in, tôi ký tặng chị tập thơ.

Tôi nói xin gửi tặng chị tập thơ, vừa nói vừa đưa sách tặng chị.

Chị nói lời cảm ơn và bỏ vào túi xách, ngay khi ấy chị không biết tôi, vì đây là lần đầu đối diện, tôi tặng chị tập thơ bời vì tôi biết chị là người viết sách và sẽ đọc sách chỉ có thế thôi.

Tôi chợt nhớ lại một câu nói của nhà hoạt động, người Ấn Độ đã phong thánh cho ông, đó là Mahatma Gandhi ông đã nói:

“Không cần phải đốt sách để phá hủy một nền văn hóa. Chỉ cần buộc người ta ngừng đọc mà thôi.

You don't have to burn books to destroy a culture. Just get people to stop reading them.”

Dường như tôi nhận ra một sự đồng cảm với chị Kiều Mỹ Duyên đó là, chúng tôi là người viết sách và vẫn còn mang một hoài bão, hãy phổ biến cho nhiều độc giả cùng đọc sách.

Video Clip buổi ra mắt sách Hoa Cỏ Bên Đường sau khi chia sẻ trên Youtube được nhiều người đón nhận, tôi forward video này gửi đến email của chị, và chị đã đón nhận cùng lời cám ơn.

Phải chăng đây là một cơ duyên, hay một sự khởi đầu quen biết để sau này đi đến gần gũi hơn. Tôi lại liên tưởng đến Thuyết duyên khởi của đạo Phật.

Mọi hiện hữu trong thế giới này đều vận hành theo nguyên tắc của sự tương quan lẫn nhau. Sự vật, hiện tượng này sinh khởi do hội đủ điều kiện hỗ trợ cho sự sinh khởi ấy.

Do cái này có mặt, cái kia có mặt đã kết hợp lại thành một mối tương quan lẫn nhau. Chắc có lẽ sự quen biết của tôi với Chị Kiều Mỹ Duyên bắt đầu từ đó.

Về sau này tôi gọi chị là chị Hai, vì trong câu chuyện trên phone chị cho biết chị có một người em trai còn lớn hơn tôi vài tuổi, do đó tôi gọi chị là chị Hai, và chúng tôi trở nên gần gũi hơn, email qua lại rồi chị nói với tôi:

Tập thơ lặng im tiếng đời của lê tuấn tặng, chị rất trân trọng, và chị đem vào văn phòng, có nhiều người mượn đọc và hỏi mua sách. Chị nói đây là sách tặng không bán. Và chị ngỏ ý muốn tôi gửi tất cả những tác phẩm của tôi cho chị.

Tôi đồng ý và đóng gói toàn bộ sách của tôi bao gồm 6 quyển, một quyển đã tặng trước và lần này là 5 quyển sách đóng gói đem ra xe đò Hoàng gửi đến Orange County, tôi nhắn tin và chị đã ra bến xe đò Hoàng nhận sách trong ngày.

Chị nhắn tin qua email, hãy đến nhà anh Chinh Nguyên để nhận hai quyển sách chị gửi tặng đó là Hoa Cỏ Bên Đường và Cảm nhận vế tuyển tập Hoa cỏ bên đường, tôi đã đến nhà Chinh Nguyên nhận sách.

Chị còn nhắn nhủ tôi hãy viết thêm cho chị đọc. Vâng thưa chị em sẽ tiếp tục viết sách và sẽ ấn hành quyển thứ 7 với chủ đề Tuyển tập truyện ngắn Tháng Ba Hoa Táo trong năm tới.

Sau khi đọc xong tác phẩm Hoa cỏ bên đường tôi nhận thấy đây là một sự tổng hợp những phóng sự, tuỳ bút mà ký giả Kiếu Mỹ Duyên đã ghi nhận trên khắp các nẻo đường đi tham dự các đại hội, hay gặp gỡ phỏng vấn những nhân vật nổi tiếng trên thế giới.

Tôi phải nể phục tác giả đã chọn một chủ đề rất phù hợp với tác phẩm, bởi vì tất cả những bài viết ngắn dài trong tác phẩm chính là những loài hoa cỏ mọc bên đường, chính là những mảnh vụn trên con đường làm phóng sự.

Tôi chợt nhớ đến một bài thơ tôi đã viết trong tác phẩm Triết Học và Thiền. Bài thơ với tựa đề Loài hoa dại bên đường, tôi xin trích dẫn vài đoạn.

Cảm ơn hoa đã vì ta nở

Ta muốn nâng đất cao hơn tí nữa

Và khéo mây trời xuống thấp cho gần

Nhìn tận mắt em

Loài hoa khờ dại

Trong hố thẳm nào đen tối

Mà sao che dấu

Cả hồn ta.

(Lê Tuấn)

“Trích đoạn bài thơ Hoa cỏ dại bên đường”.

Trong tuyển tập HCBĐ chị đã viết:

“Làm truyền thông đi đâu cũng viết được. Lên rừng xuống biển, đi đâu tôi cũng viết được, nhưng phải biết quan sát tỉ mỉ”

Theo như quan niệm của chị Kiều Mỹ Duyên chị đã viết trong tác phẩm:

“Tôi không viết truyện mơ mộng lên cung trăng, tôi viết về người thật việc thật, viết hoài không hết, cần gì bay lên trời, hay bay lên cung trăng thăm chị Hằng.

“Tôi sống thật, thương thì nói là thương, ghét ai thì im lặng, không nói ghét, vì người nào cũng có điểm dễ thương của họ. Họ không thích mình vì mình không khéo léo thế thôi.”

Vẫn là những bài viết, những dòng chữ, chị đã viết trong tác phẩm HCBĐ tôi rất thích quan niệm sống của chị, quan niệm này rất gần gũi với quan niệm của cá nhân tôi.

Chị đã viết:

“Sống lạc quan đời sống sẽ đẹp hơn. Hãy yêu thương, yêu người, yêu đời, yêu thiên nhiên, yêu tiếng chim hót líu lo trong vườn buổi sáng, yêu những cành đào, cành mai rung rinh trong gió thì lòng mình sẽ thanh thản hơn nhẹ nhàng hơn. Đâu phải giàu có mới hạnh phúc.”

Quan niệm của chị theo đúng với phong cách của một phóng viên, viết về người thật việc thật. Chính vì thế tên tuổi của chị đã trở nên một ngôi sao sáng trong ngành báo chí và phóng viên chiến trường.

Tôi đang viết về một người rất nổi tiếng trong giới truyền thông, mà không biết gì về tiểu sử của chị, thì cũng uổng phí. Bởi vì Chị Kiều Mỹ Duyên là một điển hình. Một sự nỗ lực vượt qua chính mình, sự nghiệp của chị đã để lại nhiều cảm hứng cho các thế hệ trẻ sau này.

Tôi xin phép chị để giới thiệu cho độc giả biết đôi nét về tiểu sử của tác giả Kiều Mỹ Duyên.

Tên thật là Nguyễn Thị An. Bút hiệu Kiều Mỹ Duyên. Danh tiếng của chị rất quen thuộc và nổi tiếng trong giới báo chí Việt Nam trước năm 1975. Nổi tiếng là một phóng viên chiến trường gan dạ và xuất sắc trong chiến tranh Việt Nam chống cộng sản hơn 20 năm, trên khắp chiến trường, trên khắp bốn vùng chiến thuật.

Chị cộng tác với nhiều tờ báo ở Sài Gòn như nhật báo Hoà Bình, Công Luận, Trắng Đen.

Năm 1960 chị KMD được học bổng sang Úc (Australia) theo học ngành báo chí. Trở về Sài Gòn, từ năm 1964 chị KMD chuyên viết phóng sự về xã hội và chiến trường cho nhiều tờ báo. Chị KMD phụ trách chương mục Người Yêu Của Lính và Thương Người Hậu Phương trên tờ báo Công Luận.

Chị KMD có một ý chí phấn đấu mãnh liệt, chị luôn nỗ lực vượt qua chính mình. Chị không chấp nhận theo thuyết Định Mệnh An Bài, chị vượt qua mọi định mệnh của đời sống để tự quyết định lấy số phận của chính mình.

Chị đã viết:

“Bỏ lại sau lưng những người thân yêu, cha mẹ anh em, bà con và tất cả người thân, tôi vượt biên một mình cùng với bằng hữu, tôi trên chiếc thuyền mong manh chở 47 người, người lớn và trẻ con, được tàu Mỹ cứu mạng định cư ở California”

Năm 1976, chị KMD vượt biên và định cư tại tiểu bang California, Hoa Kỳ.

Năm 1982, bà tốt nghiệp Báo Chí, Chính Trị và Địa Ốc tại California State University of Fullerton.

Chị đã viết:

“Tôi chờ đợi hơn 10 năm, mẹ và em tôi mới được định cư tại Hoa Kỳ. Sau này Mẹ tôi và em gái có nhà riêng ở Little Sài Gòn, đi bộ ra Bolsa và Magnolia.”

Chị KMD không viết về tiểu sử của chính mình, chỉ thoáng qua một vài đoạn nằm rải rác trong các bài viết của chị.

Trong bài viết Tình Mẹ Tuyệt Vời, trang 326 chị đã viết:

“Tôi có 4 chị em gái, chết hai còn lại một em và tôi. Sau này mẹ tôi sinh được một đứa con trai. Em trai của tôi rất thông minh, thích binh chủng không quân, nên sau này vào không quân được du học ở Mỹ 2 lần sửa máy bay F5. Em trai tôi cưới vợ làm nghề dạy học và sinh được 2 con, một trai một gái. Đứa con trai đầu lòng của em tôi, mẹ tôi nâng niu như trứng.”

Tôi đọc tiếp phần sau thì được biết người cháu trai của chị là Nguyễn Hưng.

Bây giờ Hưng Nguyễn đỗ tiến sĩ Kinh tế tại Los Angeles Hoa Kỳ. Cháu Hưng Nguyên đã đem lại niềm tự hào cho gia đình.

Tóm lại tiểu sử của chị vắn tắt chỉ vài nét như thế. Tuy nhiên chị viết rất nhiều về công việc kinh doanh địa ốc, cùng với việc làm từ thiện mà chị đã thực hiện.

Người ta thấy. Sau một ngày miệt mài làm việc ở văn phòng địa ốc Ana Funding, góc đường Euclid – Westminster, thành phố Westminster, với vai trò broker có dưới tay hàng chục nhân viên địa ốc, tối tối người ta lại thấy bà đi thoăn thoắt trong các hội nghị, phòng họp, cầm micro phỏng vấn, trò chuyện, chụp ảnh để làm phóng sự, bản tin cho đài truyền hình...

Những tác phẩm của Kiều Mỹ Duyên phải nhắc đến tác Phẩm (Chinh Chiến Điêu Linh). Theo như tác giả cho biết, những trang bút ký viết tay hay đánh máy mất hết rồi, tác giả sao lục lại ở thư viện quốc hội Hoa Kỳ và cho xuất bản năm 1994 tác phẩm Chinh Chiến Điêu Linh.

Tác phẩm Chinh Chiến Điêu Linh của Kiều Mỹ Duyên, là cách nhìn của một phóng viên chiến trường, đã nhìn một cách trực diện vào cuộc chiến qua chiến hào của các tiền đồn Địa Phương Quân, mà qua nhiều hình ảnh còn lưu lại, người lính Địa phương Quân hay Nghĩa Quân, cầm súng đứng dưới chiến hào mà người vợ bồng con vẫn đứng nép mình ngay bên cạnh.

 

Hay cuộc chiến của đoàn quân mà nữ phóng viên chiến trường Kiều Mỹ Duyên tham dự, bị vây hãm nơi chiến tuyến bởi các sư đoàn của quân cộng sản bắc Việt như: Sư Đoàn 3 Sao Vàng, Sư Đoàn 304 và 308, trong những trận địa chiến bị pháo kích như mưa bởi những họng đại bác của Trung Đoàn Pháo 38, bởi những dàn phóng của Trung Đoàn Tên Lửa 84. Hay những dàn tên lửa 122 ly của cộng quân bắc Việt.

Đọc Chinh Chiến Điêu Linh như nhìn lại toàn cảnh cuộc chiến khốc liệt, khi bắt đầu là mùa hè đỏ lửa 1972.

Một vài trích đoạn trong CCĐL:

“Mùi máu tươi trong hàng cây khuynh diệp”bắt đẩu bằng kinh nghiệm và trực giác.

“trong sự yên tĩnh của hôm nay, hình như người chiến sĩ đang chờ đợi một cái gì đó sẽ xảy ra.. Chỉ có ngư ông mới nhìn thấy những luồng sóng ngầm dưới lòng biển cả. Chỉ có những người lính chiến đầy kinh nghiệm mới có trực giác bén nhạy trước những toan tính của địch quân… và sự chờ đợi đã đến”

Không thể kết luận được tác phẩm Chinh Chiến Điêu Linh là một thiên phóng sự đầy máu và nước mắt, mà nó chính là bản anh hùng ca của Quân Lực VNCH.

Đọc qua tác phẩm này tôi lại chợt nhớ đến câu chuyện ngắn mà tôi đã viết chủ đề Trận Chiến Lấn Đất 1972, có in trong tác phẩm Đội Đập Đá Trại 6 Nghệ Tĩnh. Trong đó có bài thơ kết thúc câu chuyện, tôi xin mượn để viết ra đây:

Trăm năm trong cõi vô thường

Ta ngồi viết lại đoạn trường vô thanh

Cho người chiến sĩ vô danh

Bước vào huyền thoại hóa thành vĩ nhân.

(Lê Tuấn)

Cho đến hôm nay khi viết bài cảm nghĩ này tôi đã lấy chủ đề Duyên Khởi là mạnh đề chính và Hoa Cỏ Bên Đường là mạnh đề phụ bổ túc cho Duyên Khởi, để từ đó tôi và chị Kiều Mỹ Duyên mới quen biết nhau, tôi vẫn nghĩ rằng tình cảm này sẽ trở nên gần gũi hơn.

Chị đã mời tôi hãy cùng với vợ chồng Văn thi sĩ Chinh Nguyên đến tham dự buổi lễ mừng 15 năm thành lập đài truyền hình VNATV tổ chức tại Orange County.

Thật ra tôi và nhà thơ Chinh Nguyên cùng với Tiến sĩ Nguyễn Hồng Dũng đã thực hiện rất nhiều Video clips talk show cho đài VNATV. Những video clips mạn đàm về những áng văn thơ nổi tiếng của VN, như Truyện Kiều Nguyễn Du, Chinh Phụ Ngâm, Cung oán ngâm khúc, Hồ Xuân Hương, Lục Vân Tiên, Bích Câu Kỳ Ngộ, Tỳ bà Hành, Bà Huyện Thanh Quan và rất nhiều những mạn đàm về thời sự, hay những buổi giới thiệu tác giả và những sách mới ấn hành. Vân vân.

Cho đến thời gian gần đây tôi mới ngừng thực hiện chương trình này vì lý do bận rộn với con cháu, tất cả đều ở xa cách nhau cả tiếng lái xe, do đó không tiện việc đi lại.

Để kết luận.

Tôi xin mượn ý tưởng một chút triết lý về duyên khởi. Một sự vật, một hiện tượng mới nảy sinh trong môi trường thân thiện thì sẽ hội đủ điều kiện hỗ trợ cho sự hình thành một mối dây liên lạc bền vững.

Lê Tuấn

Viết Xong. July 16, 2022

Niềm Vui Giáng Sinh Và Hy Vọng Vươn Lên

Tôi thích vui, lúc nào tôi cũng thích vui. Tôi thích nghe tiếng cười của trẻ thơ, thích nghe chim hót líu lo buổi sáng, thích nghe tiếng đàn dương cầm buổi chiều, và thích nghe người khác kể chuyện vui.

Tôi thường đến thăm viện dưỡng lão vào buổi tối, sau giờ làm việc mới có thì giờ thăm người bệnh. Nhiều người bệnh nằm một chỗ, họ vẫn thở, vẫn nghe người khác nói chuyện, hiểu mọi người nói gì, và nhìn qua cửa sổ thấy trời xanh mây trắng, nghe tiếng mưa rơi, nhưng có nhiều người không nói được, chỉ nghe radio, có người nằm trên giường bệnh từ ngày này qua ngày kia, từ năm này qua năm khác.

Viện dưỡng lão, nhà thương buồn lắm quý vị ơi, buồn vì bệnh nhân cũng là con người, cũng thích bay nhảy, thích đi đứng nhưng vì bệnh không đi được, không nói được. Nếu người nào bị đục một cái lỗ ở cổ để truyền máy thở không khí, hoặc đục một cái lỗ ở bụng để cho thức ăn vào cũng không nói được, nhất là khi muốn nói mà không nói được. Ở những xứ độc tài có miệng nói được mà không nói được vì sợ bị bắt bớ bị giam cầm hay sợ mất việc làm.

Tôi thăm viện dưỡng lão cùng với những người bạn trẻ như Calvin Cao, Thu Vân, Thanh Thảo và Peter Nguyễn. Những người bạn trẻ này rất đồng cảm, họ cũng biết rằng người nằm đó là người Việt Nam, họ thông cảm với nỗi khổ của người bệnh, họ thương người bệnh nên mới chịu khó làm việc này.

Mùa Đông mặt trời đi ngủ sớm, hơn 5 giờ chiều trời đã tối, gió lạnh, tôi thông cảm với cái lạnh của người ở trong viện dưỡng lão hoặc nhà thương, ở những nơi này buổi tối buồn lắm, buổi tối chỉ có người bệnh và y tá, bác sĩ. Thân nhân bệnh nhân thăm viếng ít hơn vào mùa Hè, hay mùa Xuân, nhất là những ngày lễ ai cũng đi mua sắm, mua quà tặng cho thân nhân của mình. Vì vậy người nằm trong viện dưỡng lão sẽ cô đơn hơn, lắng tai nghe từng tiếng bước chân của người đi trên hành lang bệnh viện, hay viện dưỡng lão. Mỗi lần vào thăm đồng hương của mình, nhìn ngoài cửa thấy mất đi một bên tên, tôi biết người này đã vào bệnh viện cấp cứu hoặc ra nhà xác.

Nỗi buồn của người cuối đời, đâu ai hiểu nổi, vào viện dưỡng lão rồi thì chỉ còn mấy bước nữa là đến nhà quàn rồi ra nghĩa trang, đâu có ai tránh khỏi cảnh này. Chỉ có người may mắn ngủ một giấc rồi đi luôn, thật là phúc đức, một giấc ngủ êm đềm không bao giờ thức dậy, nhưng có bao nhiêu người có được phúc này.

Tôi rất phục những người làm việc ở viện dưỡng lão, suốt ngày nhìn người gần đất xa trời, các bác sĩ, y tá vẫn tươi cười. Hình như đó là sự tự nhiên, họ được huấn luyện cười với bệnh nhân, dù bệnh nhân có nhăn nhó, có khó khăn thế nào thì cũng phải cười, cười như liều thuốc bổ cho người bệnh.

 

Người già rất cần sự quan tâm, chăm sóc và trò chuyện.

Có những người không chỉ đem nụ cười đến với viện dưỡng lão mà còn đem tiếng đàn, tiếng hát cho bệnh nhân. Linh mục, mục sư, thượng tọa, sư cô thì đến cầu nguyện cho họ, nói chung ai đến viện dưỡng lão cũng mong đem đến sự tốt lành cho người bệnh.

Người già rất cần sự quan tâm, chăm sóc và trò chuyện.

Tối hôm qua, chúng tôi đến viện dưỡng lão, trên đường về, Thảo đưa cho tôi xem hình của một bà cụ nằm ở trong viện dưỡng lão Garden Grove Park, bà cụ là tài tử điện ảnh ngày xưa rất nổi tiếng, rất nhiều người ái mộ bà. Tôi nhìn qua điện thoại thấy một phụ nữ rất đẹp, đang chạy trên cánh đồng cỏ xanh, nụ cười thật tươi, tà áo bay bay trong gió, người phụ nữ rất hạnh phúc, không ngờ bây giờ bà nằm trong viện dưỡng lão không người thăm viếng? Thôi thì cầu nguyện cho sự bình yên của bà cụ vậy.

Có một lần tôi gặp một Dân biểu Mỹ, ông cũng đến thăm viện dưỡng lão ở đường Blackbird, thành phố Garden Grove. Tôi hỏi ông:

– Ông vào thăm người thân của ông phải không?

Sỡ dĩ tôi hỏi như thế vì nếu đi thăm bệnh nhân với tư cách là Dân biểu của liên bang thì ông sẽ đi một phái đoàn, có tiền hô hậu ủng, có thư ký, có chánh văn phòng, có người chụp hình, nghĩa là có phóng viên đi theo, nhưng khi đó ông đi với vợ của ông, chắc chắn là thăm người thân.

Ông Dân biểu trả lời:

– Chúng tôi đi thăm mẹ của chúng tôi.

Hai vợ chồng ông đi về hướng nam của tòa nhà, tôi đi về hướng bắc, gặp một y tá tôi nói:

– Tôi vừa gặp Dân biểu Ed Roy vào thăm mẹ của ông.

Một lát sau, ông giám đốc điều hành chạy ra hỏi tôi ông Dân biểu đi về hướng nào. Tôi chỉ về hướng nam. Bất cứ nơi nào, bất cứ ở đâu, người ta cũng rất tôn trọng các vị Dân biểu, nhất là Dân biểu liên bang.

Mọi người đều có tâm sự riêng, người ở viện dưỡng lão thì nhiều lắm, nếu có thì giờ ngồi nghe họ kể chuyện thì tha hồ viết bài. Bác sĩ giám đốc điều hành thường dặn tôi tặng quà cho bệnh nhân, và nhớ những thứ gì ngọt hay mặn quá thì đừng tặng vì sợ bệnh ăn vào bị cao mỡ, cao máu, cao đường, ba bệnh này nhiều người mắc phải. Ăn uống cũng là vấn đề, nếu không kiêng cữ thì cũng thảm lắm.

Nếu mọi người chỉ ăn rau, trái cây, ít ăn đường, thì tốt biết mấy. Sức khỏe vô cùng quan trọng, quý đồng hương chưa từng vào bệnh viện, viện dưỡng lão, hãy vào thăm một lần, sẽ thấy mình may mắn hơn nhiều người, hạnh phúc hơn nhiều người vì còn đi đứng được, còn ăn uống được là hạnh phúc lắm rồi!

Khi còn ở Việt Nam, tôi cũng thường đến thăm cô nhi viện, viện dưỡng lão, nhà thương nhưng tôi không thấy người bệnh cô đơn như ở xứ người. Có lẽ ở Việt Nam người bệnh nào cũng có thân nhân thăm viếng thường xuyên, sự cô đơn không thê thảm như ở xứ người.

Nhiều người nói với tôi rằng Hoa Kỳ là thiên đàng của tuổi trẻ, địa ngục của người già, tôi không tin như thế nhưng càng ngày tôi thấy câu này rất đúng. Người nào may mắn có con cháu hiếu thảo đến thăm hằng ngày, hằng tuần, nhưng chẳng may con cháu ở xa thỉnh thoảng đến thăm một năm vài ba lần là tốt rồi. Nhiều khi ở cùng một thành phố nhưng con cháu làm việc tối tăm mặt mũi, không có thì giờ để thăm người thân của mình đang đau đớn và cô đơn ở trong bệnh viện hoặc viện dưỡng lão.

Tôi cầu nguyện cho chính mình, nếu tôi lúc nào đó ngủ là đi luôn, xin đừng đau đớn, bệnh hoạn, đừng sống vất vơ vất vưởng, không còn trí nhớ, không biết gì hết thì tội quá, tội cho người thân của mình phải thăm nom, chăm sóc cho bản thân mình.

Ông bà mình thường nói: “Phải tu nhân tích đức lắm mới được ra đi một cách nhẹ nhàng, êm ả, không phải người nào muốn ra đi một cách êm thắm mà được đâu!”

Người già, người bệnh có niềm tin ở tôn giáo mãnh liệt lắm. Khi còn trẻ, có nhiều người không tin Phật, Chúa nhưng về già hay khi bệnh hoạn họ thường tin vào tôn giáo, mỗi lời nói của quý vị lãnh đạo tôn giáo đem đến niềm an ủi vô bờ bến cho người bệnh. Sự thăm hỏi của các vị lãnh đạo tinh thần có sức mạnh vô bờ bến.

Tôi mong tất cả các vị lãnh đạo tôn giáo dành thì giờ vào thăm người bệnh ở khắp nơi trong thành phố, giờ thăm bệnh rất dễ dàng cho người lãnh đạo tôn giáo, chưa một bác sĩ hay y tá nào dám vô lễ với các vị lãnh đạo tôn giáo. Quý vị có thể đến bệnh viện, viện dưỡng lão bất cứ giờ nào, ngày nào, có phòng tiếp khách để cho quý vị cầu nguyện cho người bệnh.

  

Một bác sĩ giám đốc bệnh viện nói với chúng tôi:

– Cô ơi, bệnh viện cần các thượng tọa, linh mục, mục sư, sư cô đến cầu nguyện. Chúng tôi lúc nào cũng nhiệt thành mời gọi các vị đến.

Bác sĩ Tâm Nguyễn, làm việc thiện nguyện từ lúc còn là sinh viên UCI cho đến khi ra trường trở thành bác sĩ, lúc nào cũng quan tâm đến bệnh nhân ở viện dưỡng lão mà ông là bác sĩ giám đốc.

Người già, người bệnh, người trẻ bị bệnh, ai cũng cần được chăm sóc. Tôi mong ước mọi người được thương yêu, tôi mong mọi người khỏe mạnh để cho đời đẹp hơn, vui hơn. Mong cho thế giới hòa bình để cho mọi người ra khỏi nhà bình yên và trở về bình yên.

Mùa Giáng Sinh này, xin gởi đến tất cả độc giả nụ cười của người ở trong viện dưỡng lão, cười thật tươi khi gặp người đến thăm.

 Người với người có tình cảm với nhau, chúng ta đi đám cưới thì chúng ta vui, mừng cho đôi trẻ, chúc đầu năm sinh con trai, cuối năm sinh con gái, hoặc đầu năm sinh con gái cuối năm sinh con trai. Chúng ta chúc cho đôi trẻ hạnh phúc, phát đạt, và chúng ta chọn câu nào hay nhất chúc mừng mọi người. Đi đám ma thì chúng ta buồn, buồn vì gia đình của người quá cố vắng đi người thân yêu của mình. Chúng ta cầu nguyện cho người quá cố sớm về Niết Bàn hay Thiên Đàng. Một vị bô lão nói với chúng tôi rằng đi đám ma nhiều quá rồi kể từ 65 tuổi trở lại không đi đám ma nữa, nhưng tôi, tôi vẫn đi đám ma và cầu nguyện cho người qua đời được về một nơi nào đó thảnh thơi hơn, hạnh phúc hơn ở với trần gian này. Người nào đến nhà quàn, ra nghĩa trang đều hiền lành, khiêm tốn, lái xe cũng vậy không chạy quá tốc độ ở nghĩa trang, vì lúc đó họ gần với người chết hơn gần với người hiện hữu. Người dự lễ ở chùa hay ở nhà thờ hiền lành hơn, có lẽ nơi đó tôn nghiêm, không ai đùa giỡn ở những nơi chốn tôn nghiêm.

Sống rồi chết, không ai thoát khỏi cái chết, có người thoát khỏi bệnh, không bệnh nhưng ngủ rồi đi luôn, nhưng có người bệnh từ năm này qua năm khác, có người nói vì cái nghiệp của họ phải nằm một chỗ, tôi cũng tin như thế nên cầu nguyện cho người quen và người không quen, chúc cho mọi người cái nghiệp nhẹ nhàng để ra đi thanh thản hơn.

Mong những người giết người, bạo động, thù hận trở nên hiền lành, có lòng quảng đại, đừng hại ai, thì đời sống trên trần gian này sẽ là thiên đàng. Tôi cầu nguyện hằng ngày không phải đợi đến ngày lễ hay Tết, cầu nguyện như một nhu cầu cần thiết trong cuộc sống của tôi, mỗi lần gặp chuyện buồn, tôi cầu nguyện, mỗi lần thăm người bệnh tôi cầu nguyện, mỗi lần nghe có người qua đời tôi cầu siêu cho họ, lời cầu nguyện vô cùng huyền nhiệm, tôi nghĩ như thế. Đến tuổi này tôi không cần danh không cần lợi nhưng tôi vẫn thích làm việc, vì nhu cầu cho cuộc sống hằng ngày, vì nhu cầu làm việc xã hội, nếu không có tiền thì làm sao làm được những việc mình muốn làm, làm việc như một nhu cầu cần thiết của con người, cũng như cầu nguyện, quý đồng hương thử cầu nguyện một cách chân thành thì sẽ thấy những việc mình mơ ước sẽ thành hiện thực.

Sống có niềm tin vào Đấng Tối Cao, đời sống sẽ vui hơn, có bệnh sẽ hết bệnh. Hãy giúp những người xung quanh theo khả năng của mình, hãy giúp những người khốn khó hơn mình vì mình được may mắn hơn họ.

Mong rằng tình yêu tha nhân của quý đồng hương sẽ bao dung hơn, mình thương yêu người, người sẽ thương yêu mình.

Kiều Mỹ Duyên

(Orange County, 8/12/2021)

Giới thiệu Tuyển Tập Kiều Mỹ Duyên: Hoa Cỏ Bên Đường

 Cách đây khá lâu khi tôi thực hiện tuyển tập Tây Ninh Quê Tôi dịp mỗi năm xuân về, hay ấn hành

những đặc san văn học như Văn Học Thời Nay và Văn Đàn Đồng Tâm, tác giả Kiều Mỹ Duyên đã gởi bài góp mặt. Tôi thực sự trân quý tấm chân tình yêu văn chương, chữ nghĩa và lối viết hay phong văn bộc bạch chân thật, rõ ràng của bà. Xuyên qua tác phẩm này độc giả sẽ nghiệm ra điều như vậy. Đây là tác phẩm thứ hai sau tác phẩm khá thịnh hành về phóng sự chiến trường Chinh Chiến Điêu Linh của Kiều Mỹ Duyên.

Đọc qua Hoa Cỏ Bên Đường thì sách này gói ghém nhiều câu chuyện đời thường của tác giả khi sinh hoạt trong cộng đồng, dù là truyền thông báo chí, từ thiện xã hội, tôn giáo tâm linh hay địa ốc tài chánh,… của tác giả. Nó tiêu biểu cho những chuyện kể tin tích cực cần chia sẻ như YMCA: Niềm tin và hy vọng cho tuổi trẻ Việt Nam hải ngoại (trang 157); Cảnh sát là bạn dân (trang 183); Có gan, làm giàu (trang 220); Những nữ tu sĩ dễ thương (trang 358); Hãy cho nhau tiếng cười (trang 429), Cho nhau thì giờ (trang 442) hay Lạc quan yêu người, yêu đời mà sống (trang 452);…; hoặc những chuyện kể tin không vui nhưng chúng ta cần ôn lại nhắc nhớ như tin cộng đồng, những bản tin đồng hương kém may mắn như ở trang 239 tin bà con miền trung ở quê nhà chịu nạn thiên tai lũ lụt; bài Cứu Người Như Cứu Lửa Cứu Lụt Bà Con Ơi!; bài đi thăm người Việt ở Miên sống khổ cực nơi xứ người; Một Chuyến Đi Ngậm Ngùi (trang 253); Và những bản tin về người quá cố như quý Hoà thượng Thích Tâm Châu, Thích Giác Nhiên, Thích Quảng Thanh, Trung tá Nguyễn Thị Hạnh Nhơn, Nhà văn Đỗ Phương Khanh, Phóng viên chiến trường Phan Trần Mai (trang 413). Bài Nhà sách Tú Quỳnh Giã Từ Đồng Hương (trang 401).

Tuyển tập Kiều Mỹ Duyên: Hoa Cỏ Bên Đường gồm có 41 bài viết gom góp lại từ nhiều năm qua. Sách dầy hơn 460 trang, trình bày kỹ thuật ấn loát do GS. Phạm Hồng Thái đảm nhiệm. Bìa sách do Phương Hoa. Cơ sở Văn Thơ Lạc Việt ấn hành. Sau đây ba anh em chúng tôi: Khánh Lan, Thụỵ Lan và Việt Hải thuộc Liên nhóm Nhân Văn Nghệ Thuật & Tiếng Thời Gian xin đi tiếp về quan điểm nhận định về tác giả Kiều Mỹ Duyên và tác phẩm Hoa Cỏ Bên Đường.

Nhà báo Kiều Mỹ Duyên tên thật là Nguyễn Thị Ẩn. Mặc dù tác giả Kiều Mỹ Duyên nhiều lần minh định bà không là nhà văn, mà bà chỉ viết báo. Trước 1975, bà viết bài cho các tờ Công Luận, Hòa Bình và Trắng Đen. Từ 1964 bà chuyên viết phóng sự về xã hội và chiến trường. Năm 1976, bà vượt biên và định cư tại miền Nam California, Hoa Kỳ. Bà từng du học Úc Châu qua học bổng Colombo Plan vào cuối thập niên 60 về cử nhân ngành báo chí. Qua Mỹ bà theo học tại trường Đại Học Cal State Fullerton, tốt nghiệp cử nhân các khoa Báo Chí, Chính Trị và Địa Ốc vào năm 1982. Trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam, bà chuyên viết những phóng sự chiến trường cùng những mảnh đời xã hội tan thương do chiến cuộc. Bước chân của bà ra mặt trận tiền phương theo những cuộc hành quân và nhiều chiến trường sôi động, khốc liệt nhất của thập niên 1970. Tác phẩm Chinh Chiến Điêu Linh ghi nhận giai đoạn này.

Kiều Mỹ Duyên: nhà văn hay nhà báo?

Theo 2 bạn văn Thụỵ Lan và Khánh Lan cho là 2 phương vị này đều đúng với bà. Tôi đồng ý như vậy. Hãy tìm hiểu phần vụ của mỗi phương vị.

1/ Nhà văn là người chuyên sáng tác ra các tác phẩm văn học, đã có tác phẩm được công bố ra công chúng và ít nhiều được độc giả thừa nhận giá trị của một số tác phẩm. Kỹ năng của các nhà văn qua việc sử dụng ngôn ngữ để mô tả một ý tưởng, một câu chuyện hay qua bối cảnh, dù đó là do chuyện thực tế hay hư cấu.

2/ Còn nhà báo là người làm công việc đưa tin tức chuyên nghiệp, có nhiệm vụ tìm kiếm các tin tức sau khi phối kiểm tính xác thực của nguồn tin. Nhà báo chịu trách nhiệm bài viết của mình khi đưa tin ra công luận.

Hai tác phẩm của Kiều Mỹ Duyên như sách Chinh Chiến Điêu Linh khiến tác giả vừa là ký giả chiến trường kiêm nhà văn kể chuyện chiến tranh. Tác phẩm Hoa Cỏ Bên Đường lại là thể loại văn tạp ghi hay tạp bút với nhiều chủ đề.

Trên thực tế biên giới giữa nhà văn và nhà báo bị trùng lặp, trùng nhau, bởi vì báo đăng văn, văn đăng trên báo, ví du như Những Cột Trụ Chống Giữ Quê Hương (Phan Nhật Nam);  Cửu Long Cạn Dòng Biển Đông Dậy Sóng (Ngô Thế Vinh); Bánh Mì Ai Cập, Cá Việt Nam, Khát Vọng Con Người (Trần Trung Đạo); hay Mekong Dòng Sông Nghẽn Mạch (Ngô Thế Vinh); …

Nhà báo viết văn, nhà văn viết báo cũng là chuyện chẳng phải gì lạ cả. Viết báo, viết văn vốn ở thể văn xuôi (prose). Phải chăng văn chương và báo chí vẫn thường được ví như hai anh em chung mái nhà chữ nghĩa. Bên phương trời Tây Âu họ như bên ta. Quý ông “văn kiêm báo” hay “báo kiêm văn” như những Daniel Defoe, Samuel Richardson, Henry Fielding, Lawrence Sterne, … (novelists or journalists), ví dụ như nhà văn nhà báo Jonathan Swift với danh tác Gulliver’s Travels, và nhà văn nhà báo Daniel Defoe với danh tác Robinson Crusoe.

Tác phẩm Chinh Chiến Điêu Linh cho thấy Kiều Mỹ Duyên đóng vai trò nhà báo khá rõ ràng, nhà báo xông pha nơi chiến trường viết tường trình sống động, 100% ta không bàn thảo. Và ở tác phẩm mới Hoa Cỏ Bên Đường nhà văn Khánh Lan (một học trò Văn Hoá Quân Đội của GS. Nguyễn Thị Ẩn, môn Công Dân ngày xưa) đọc bài viết do nhà văn Kiều Mỹ Duyên, dẫn dụ những bài viết mô tả những đặc tính văn chương của Kiều tác giả như sau:

“Buổi sáng thức dậy, tôi vẫn nghe tiếng hát reo vui của những con chim nhỏ vui đùa chuyền từ cành cây này sang cành cây khác. Những trái đào vàng rực rỡ trên cây, những trái ổi óng ả quằn cành cây từng chùm, từng chùm. Ôi, đời sao đẹp quá! Cảnh thiên nhiên dễ thương, vô tư làm cho những nỗi buồn bay xa, bay cao, không còn ở trần gian này nữa.” (trích bài Có Tin Vui Giữa Giờ Tuyệt Vọng. 24/12/2020. Kiều Mỹ Duyên).

Một ví dụ khác cho thấy sự thi vị của văn chương của nhà văn Kiều Mỹ Duyên trong sự mô tả không gian bối cảnh:

“Hàng tre trúc xanh mướt

Những bạn bè tôi đã đến Tây Ninh, họ có dịp ghé qua và nhớ về một địa danh đã ghi sâu dấu ấn vào âm nhạc, và đó là Tha La Xóm Đạo, nơi có những hàng tre trúc xanh mướt mà tàn cây đan vào nhau như ngày xưa tôi đã chiêm ngưỡng. Ở đây có bóng dáng những cô gái mỹ miều trong chiếc áo dài thiết tha dự lễ tại giáo đường. Hỡi ai còn nhớ câu thơ của Vũ Anh Khanh…

“Đây Tha La Đây Xóm Đạo hoang tàn
Mây trời vây quanh màu tang khói lửa
Bao năm qua, Tha La còn chờ đó
Đoàn người đi giết thù đã hẹn về từ dạo ấy
Lòng viễn khách, bồi hồi như thương tiếc
Mùa thu nắng hanh vàng…”
(Hận Tha La, nhạc và lời Sơn Thảo)”, (Kiều Mỹ Duyên, Đặc san Tây Ninh Quê tôi, Xuân Đinh Hợi 2007, “Tây Ninh: Hẹn Một Ngày Về”).

Thấy chưa nhỉ, văn phong bóng bẩy, mượt mà đáng yêu với những lãng đãng chất văn chương lãng mạn, có khác nào những Mai Thảo, Nguyên Sa, Nhật Tiến, Thạch Lam hay Nguyễn Xuân Hoàng,… theo ý tưởng thiển nghĩ của anh em tôi.
Còn nhà văn Thụy Lan đọc văn chương Kiều Mỹ Duyên, cô chú trọng về nét bao dung, từ tâm của tác giả Hoa Cỏ Bên Đường, trích đoạn sau:

“Người hạnh phúc và vui vẻ thì sống lâu, sức khỏe dồi dào, không đau bệnh. Người lạc quan, cười nhiều sống lâu hơn người hay than thở, chán nản. Ai cũng thích sống với người lạc quan hơn người bi quan. Hàng ngày, chúng tôi gặp nhiều người tươi cười như ngày hội Tết, lúc nào cũng cười, khuôn mặt tươi như hoa, tiếng nói như chim hót mùa Xuân. Những người này làm việc gì cũng thành công. Người thành công là người hạnh phúc, vì hạnh phúc nên thành công. Người lạc quan thì trẻ mãi không già. Sống vui, sống khỏe, sống hạnh phúc, ai cũng mong có đời sống như thế. Nhưng có bao nhiêu người trong chúng ta được đời sống hanh thông như thế?”, (Hạnh Phúc Cho Đi. 04/03/2021, Kiều Mỹ Duyên).

Ví dụ khác: Hãy yêu mình, hãy yêu người xung quanh mình…

“Hãy yêu mình, hãy yêu người xung quanh mình. Yêu người nhưng phải tự trọng, vì yêu người không phải đi xin thứ này, thứ nọ của người đó, nhất là xin thì giờ, xin kiến thức. Kiến thức phải đến trường học và học với nhiều người, nhiều ngành khác nhau, không phải chỉ học với một người. Chúng ta vào trường đại học cùng học với nhiều người chứ không chỉ học với một giáo sư duy nhất.”, (bđd, Hạnh Phúc Cho Đi. 04/03/2021, Kiều Mỹ Duyên).

Ý tưởng chân tâm, vị tha khi ta sống san sẻ, hạnh phúc lạc quan như Mẹ Teresa từng chia sẻ: “Chúng ta hãy luôn mỉm cười gặp nhau, vì nụ cười là khởi đầu của tình yêu.” (Let us always meet each other with smile, for the smile is the beginning of love). Hay như triết gia Ần quốc Debasish Mridha ghi nhận trong danh tác của ông Verses of Happiness: “Cuộc sống đơn giản và ngắn ngủi nhưng tình yêu là vô hạn và vĩnh cửu. Vì vậy, hãy cho đi nhiều nhất có thể được, không cần phải phán xét bất cứ ai ”(Life is simple and short but love is infinite and eternal. So give it away, as much as you can, without judging anyone.).

Phải chăng trong tâm tư nhà văn Kiều Mỹ Duyên chất chứa nét triết lý duy tâm nhẹ nhàng trong phong văn. Đọc Kiều Mỹ Duyên, tôi nghiệm ra rằng bà có quan điểm tựa như GS. y khoa Henri de Mondeville cho là  “Một nụ cười bằng mười thang thuốc bổ” ( Le rire est la meilleure médecine), hay triết gia Bertrand Russell nhận định là  “Tiếng cười là liều thuốc kỳ diệu rẻ tiền nhất và hiệu quả nhất” (Le rire est le médicament miracle le moins coûteux et le plus efficace); hoặc như văn hào Victor Hugo ghi nhận: “Làm được cho mọi người cười là làm cho mọi người quên thì thật là một ân nhân trên quả đất này, là một nhà phân phối của sự lãng quên!” (Faire rire, c’est faire oublier. Quel bienfaiteur sur la terre qu’un distributeur d’oubli !); hay như nhạc sĩ tài hoa Frédéric Chopin cho cảm nghĩ:  “Những người không bao giờ cười không phải là những người nghiêm túc.” (Les gens qui ne rient jamais ne sont pas des gens sérieux). Kiều Mỹ Duyên chủ trương sống thoải mái, triết lý sống thanh tao, đơn giản và san sẻ, bà nhìn cuộc đời bằng trái tim mở rộng cảm thông, bà lạc quan trong nhân sinh quan của chính mình.

Trong bài viết Cho Nhau Thì Giờ (25/02/2021), Kiều Mỹ Duyên viết: “Vậy thì khi người nào đó nói với bạn rằng tôi không có thì giờ hoặc tôi bận quá, bạn hãy tự hỏi mình người đó thân với bạn như thế nào? Khi một người nói với bạn tôi không có thì giờ thì bạn phải nghĩ rằng người đó không có thì giờ cho bạn, trong con mắt của người đó hoặc trong trái tim của người đó, bạn không phải là người thân. Nếu là người thân thì không bao giờ nói câu tôi bận quá, tôi không có thì giờ. Thì giờ người nào cũng bằng nhau, 24 giờ một ngày. Với 24 giờ, làm sao sử dụng cho hết: làm việc, ăn, ngủ, chơi, xem tivi, nghe radio, đọc sách, điện thoại, hoặc email cho người này hay người nọ. Nên bạn phải biết mình là ai khi nghe người nào nói rằng tôi có đọc email của bạn hay nhận điện thoại của bạn, nhưng rất tiếc tôi bận quá, tôi không có thì giờ trả lời….  Người nào cũng có việc làm, có bổn phận, trách nhiệm, không phải ai cũng có thì giờ nghĩ đến người khác, có thì giờ quan tâm đến những người xung quanh mình, nhưng nếu biết sắp xếp thì mọi chuyện đều có thể làm được.”

Bài Cho Nhau Thì Giờ có đoạn hay của nó: “Có những chuyện trong cuộc sống xảy ra rất đỗi bình thường nhưng lại có kết thúc bất ngờ. Một cụ bà nằm trong viện dưỡng lão, con cháu không có thì giờ đến thăm, chỉ riêng có cô y tá chăm sóc cho cụ bà hàng ngày. Vào những ngày nghỉ hoặc ngày lễ, cô nhớ cụ bà, cô vào viện thăm cụ. Cụ bà cũng rất thương cô y tá này. Rồi một ngày kia, cụ bà qua đời. Luật sư của cụ bà gọi cô y tá đến văn phòng luật sư để nghe di chúc của cụ bà ở viện dưỡng lão. Cô y tá ngạc nhiên và vô cùng xúc động, không ngờ cụ bà để lại tài sản cho cô thay vì để lại cho con cháu của mình.”

Cũng trong bài viết trên, nụ cười trong cuộc sống được nhà văn Kiều Mỹ Duyên cổ võ, quảng bá ở Nam Cali trên các hệ thống truyền thanh cũng như truyền hình: “Bà con ơi, Một nụ cười bằng mười thang thuốc bổ”, tôi vẫn nghe rõ như in. Hãy đọc tiếp bà viết: ” Cho nhau tiếng cười, cho nhau một chút thì giờ có gì quá đáng? Hãy tự hỏi mỗi ngày mình bỏ bao nhiêu thì giờ xem tivi, nghe radio, đọc sách báo, nghe nhạc thì tại sao cho người khác một chút thì giờ thì lại phiền? Chỉ có lòng mình chưa đủ để quan tâm đến người bạn của mình mà thôi?

Xin đừng bao giờ nói: tôi bận quá, tôi không có thì giờ, tôi không có thì giờ. Mỗi ngày 24 giờ là nhiều lắm, nếu mình sử dụng hết 24 giờ này ngoài việc ăn, ngủ, làm việc thì còn thì giờ nhiều lắm. Nếu mình quan tâm đến người khác thì xin đừng bao giờ nói: tôi bận quá, tôi không có thì giờ. Hãy bao dung, hãy rộng lượng, hãy thương người như thể thương thân, thì chúng ta có 24 giờ một ngày là nhiều lắm…”.

Kiều Mỹ Duyên vốn dĩ vui vẻ, hoạt bát và từ tâm. Bà ăn chay, tránh sát sinh. Trong bài viết Hãy Cho Nhau Tiếng Cười, xin trích đoạn: “Hãy cho nhau tiếng cười reo vui, đời sống ngắn lắm, sự sống và sự chết gần nhau lắm, như sợi chỉ. Chỉ một cơn mê, chỉ một vài phút không thở, tim ngừng đập là lên đường ra đi mãi mãi, không bao giờ trở lại. Hãy cho nhau nụ cười cho người còn hiện hữu, đừng đợi người ra đi rồi luyến tiếc. Muốn gặp ai thì cứ gặp, đừng chần chờ, vì không biết ngày mai mình còn thức dậy? Gặp người mình muốn gặp vài ba giây cũng đủ, nghe vài tiếng nói cũng đủ. Đâu cần ngồi bên cạnh cả ngày, cả tháng, cả đời? Biết đủ là đủ…”.

Đọc trích đoạn người nữ tu yêu tiếng cười nhân hậu, hiền hoà, “Đời sống quá ư vất vả, ai cũng thích tiếng cười. Tiếng cười đem niềm vui và sức sống cho người xung quanh. Sống lạc quan khi có nụ cười, tiếng cười. Sự linh hoạt của đời sống là sự vui vẻ, yêu đời và lạc quan. Càng lớn tuổi, tôi càng thích tiếng cười. Tôi thích những người đem niềm tin đến cho mình, tôi cũng thích chính mình đem niềm tin đến cho người khác. Đem nỗi buồn làm phiền người khác để làm gì? Thương ai nên đem cho họ nụ cười, tiếng cười. Ngay cả người bệnh nằm trong viện dưỡng lão mà mình đem tiếng cười đến cho họ, nhìn vào mắt của bệnh nhân mình sẽ cảm thấy mắt của họ tươi hơn, khuôn mặt của họ có hồn hơn.

Hãy cho nhau nụ cười, cho nhau tiếng cười. Nếu mình có niềm vui trong lòng thì tiếng cười sẽ reo vui hơn, giòn tan hơn. Yêu người, yêu đời qua tiếng cười. Hãy yêu thương, lòng rộng mở, tiếng cười của mình sẽ hồn nhiên hơn, giòn giã hơn. Tôi yêu tiếng cười của trẻ thơ khắp nơi, nhất là các em trong viện mồ côi. Hãy ôm chặt các em trong tay với trái tim nồng nàn, chúng ta sẽ tìm thấy tình người trong vòng tay ấm áp của mình. Hãy nắm chặt tay người già trong viện dưỡng lão, chúng ta sẽ cảm nhận được người cần người dù trong chốc lát. Có người suốt đời đi tìm nụ cười đã mất, tìm hoài, tìm mãi không được, vì người có nụ cười thân thiện, thương yêu đã không còn nữa, cho nên khi còn hiện hữu, gặp bằng hữu, chúng ta nên cười vui vẻ, tự nhiên mà cười, nếu không ngày mai không còn kịp nữa.

Tôi được may mắn quen nhiều người có tiếng cười reo vui. Catherine bận rộn suốt ngày, làm việc không có ngày nghỉ. Vậy mà lúc nào cũng nở nụ cười trên môi và tiếng cười reo vui…. Catherine đem nụ cười đến với những người nghèo, trẻ em mồ côi. Catherine giúp họ rất tận tình như người mẹ chăm sóc con cái của mình. Những đứa trẻ ở Miên rất thương Catherine…Tiếng cười của bạn tôi vẫn reo vang. Năm nào, bạn tôi cũng gọi cho tôi với tiếng cười lạc quan pha chút nghịch ngợm của trẻ thơ vào ngày đầu năm. Tiếng cười vui vẻ không thay thế được cơm gạo, nhưng tiếng cười hồn nhiên của trẻ thơ, của người già vẫn là nhu cầu cần thiết của người nghe, của bằng hữu. Bạn tôi không gọi tôi thường xuyên nhưng mùng 1 Tết năm nào cũng gọi. Trước khi đi xa gọi, trở về gọi, có chuyện vui đều gọi tôi. Bạn tôi rất hồn nhiên, chỉ kể chuyện vui, không bao giờ kể chuyện buồn”.

Đoạn kết của bài viết thì cuộc đời này muôn thuở vẫn cần tiếng cười:

“Mãi đến bây giờ, tôi mới nhận ra một điều quan trọng là chúng ta rất cần nụ cười, cần tiếng cười trong đời sống hàng ngày: tiếng cười hồn nhiên của trẻ thơ, nụ cười héo hon của người già gần đất xa trời, giọng cười giòn tan của bạn bè, thân hữu,… Đúng là một nụ cười bằng mười thang thuốc bổ?

Hạnh phúc thay cho những ai có tiếng cười giòn tan thường đến với mình trong 4 mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông. Tiếng cười hồn nhiên pha lẫn chút nghịch ngợm của trẻ thơ làm cho người nghe lạc quan, yêu người, yêu đời mà sống, vượt qua những nỗi khó khăn ở hiện tại. Xin cảm ơn những nụ cười, những tiếng cười mà tôi đã được gặp, được nghe trong đời sống hàng ngày, nhất là vào mùa Xuân.

Kiều Mỹ Duyên, Orange County, 15/02/2021″.

Đọc Tuyển tập Kiều Mỹ Duyên qua tác phẩm mới Hoa Cỏ Bên Đường để chúng tôi, ba anh em: Thuỵ Lan, Khánh Lan và Việt Hải chia vui cùng tác giả Kiều Mỹ Duyên. Một nhà báo chuyên nghiệp đã ghi dấu giày trên chiến trường xưa. Kiều Mỹ Duyên lặn lôi theo các mặt trận Quảng Trị qua danh trấn Mỹ Chánh, Hải Lăng, Đông Hà, La Vang, Gio Linh, cùng Huế như Cổ Thành, thung lũng Ashau, sang Quảng Ngãi với Ba Tơ, Quế Sơn, rồi Cao nguyên sương mù màu khói súng tại Tam Biên, Benhet, Dakto, Tân Cảnh, Pleiku, Kontum, Polei Kleng, Chu Pao, Bình Long, An Lộc,… Ngày hôm nay nếu chúng tôi nhận định Kiều Mỹ Duyên là một nhà báo nghiệp dư vì nhớ nghề xưa, hay một nhà truyền thông tài tử (amateur), hoặc giả là một phóng viên tự do (freelance) sẽ không ngoa. Và bà không làm vì tài chánh. Kiều Mỹ Duyên đã có nguồn cơm gạo từ hai cơ sở kinh doanh là Ana Real Estate và Ana Funding lo cho dạ dày. Hãy nói sự thật để được lòng người nghe. Sự thật hay chân lý là đích điểm đắc nhân tâm, như trường hợp nhà bác học Albert Einstein ghi nhận: “Những lý tưởng luôn luôn tỏa sáng trước mặt tôi và nó khiến tôi đầy ắp niềm vui về cái thiện, cái đẹp và chân lý” (The ideals which have always shone before me and filled me with joy are goodness, beauty, and truth). Tương tự, văn hào Nga Fyodor Dostoevsky cho ý tưởng: “Trên đời này không có gì khó hơn là nói ra sự thật lòng, không có gì dễ hơn là sự xu nịnh” (Nothing in this world is harder than speaking the truth, nothing easier than flattery).

Hoa Cỏ Bên Đường là tác phẩm chuyển tải nội dung những mẫu chuyện về chân thiện mỹ  trong đời sống xã hội. Khi “Gõ Cửa, Cửa Sẽ Mở”, như khi “Mở lòng, lòng thanh thản”; Hoa Cỏ Bên Đường là tác phẩm đề cao tiếng cười, bởi vì “Hãy Cho Nhau Tiếng Cười”, cũng bởi vì tiếng cười là nhu cầu, là niềm tin yêu của đời sống; Trong đời sống hãy “Cho Nhau Thì Giờ”, dành thì giờ cho yêu thương nhân đạo, nhân đức; Hoa Cỏ Bên Đường là tác phẩm cho thấy triết lý sống mà tác giả đề nghị về tư tưởng lạc quan. Tuyển tập Kiều Mỹ Duyên nhấn mạnh đặc tính nhân bản với nhân sinh quan hãy “Lạc Quan, Yêu Người, Yêu Đời Mà Sống”, những tâm tư, tâm tình của tác giả chắt chiu từng con chữ, nắn nót từng ý tưởng nội tâm, để rồi Cơ Sở Lạc Việt gom góp in ấn hình thành tác phẩm này.

Đọc một tác phẩm, xin hãy tìm hiểu chiều sâu tâm hồn, những ngõ ngách của trí não qua ngòi bút của nhà văn, hãy truy nguyên sự góp mặt của tác phẩm, và xin hãy rộng mở chào đón tác phẩm như một viên gạch mới tô điểm ngôi nhà văn học Việt Nam hải ngoại. Chúng tôi xin chúc mừng nhà văn Kiều Mỹ Duyên với tác phẩm Hoa Cỏ Bên Đường như tiếng lòng gởi đến mọi người.

Việt Hải – Song Lan
Nam California. Mùa Xuân, 10/04/2021