Tại Hoa-kỳ và nhiều quốc-gia ở bắc bán-cầu, mùa thu đã chính-thức bắt đầu từ ngày thứ ba 22 tháng 9. Tiết trời đã bắt đầu trở lạnh, nhất là vào buổi sáng. Ở bên Mỹ thì mới vào thu được mấy ngày, nhưng mà ở Việt-Nam và nhiều nước Á-Châu khác thì hôm nay 25 tháng 9 dương-lịch đã là ngày Trung-Thu rằm tháng tám rồi.
Hơn hai ngàn năm trước, vào đời nhà Đường bên Tàu, Bạch Cư Dị, quan Tư-Mã của quận Cửu-Giang ra tiễn khách trên bến Tầm-Dương một đêm thu, chợt nghe thuyền ai có tiếng đàn tỳ bà vọng lại. Bèn hỏi gốc gác của người đánh đàn. Người đàn bà trả lời rằng “Tôi vốn là con hát, quê ở Trường-An, học đàn tỳ bà với hai danh sư Mục và Tào. Nay tuổi đã cao, nhan sắc tàn tạ, lấy chồng làm con buôn, theo thuyền buôn xuôi ngược đây đó”. Nghe vậy, cho dọn rượu ra đãi, xin nàng đàn lại cho nghe. Đàn xong cảm xúc vô vàn, bèn làm một bài thơ tặng nàng kỹ-nữ, gọi là Tỳ bà hành.Bài thơ này dài lắm, chỉ trích ra đây một đoạn ngắn thôi.
Tầm Dương giang đầu dạ tống khách,
Phong diệp địch hoa thu sắt sắt.
Chủ nhân há mã khách tại thuyền,
Cử tửu dục ẩm vô quản huyền.
Túy bất thành hoan thảm tương biệt,
Biệt thời mang mang giang tẩm nguyệt.
Hốt văn thuỷ thượng tỳ bà thanh,
Chủ nhân vong quy khách bất phát. . . .
Phỏng-dịch:
Ban đêm đưa tiễn khách ở đầu sông Tầm Dương
Gió thu thổi vào lá phong, hoa lau hiu hắt
Chủ nhân xuống ngựa, khách trong thuyền
Nâng chén rượu muốn uống (mà) không có đàn sáo
Say mà không vui vẻ gì (vì) biệt ly sầu thảm
Lúc chia tay lòng mang mang, sông đượm bóng trăng
Chợt nghe có tiếng tỳ bà trên mặt nước
Chủ nhân quên về, khách cũng không khởi hành. . . .
Xuân-Diệu đã phóng-tác bài thơ này và đặt tên là Nguyệt Cầm:
Trăng nhập vào đây cung nguyệt lạnh,
Trăng thương, trăng nhớ, hỡi trăng ngần.
Đàn buồn, đàn lặng, ôi đàn chậm!
Mỗi giọt rơi tàn như lệ ngân.
Mây vắng, trời trong, đêm thuỷ tinh;
Lung linh bóng sáng bỗng rung mình
Vì nghe nương tử trong câu hát
Đã chết đêm rằm theo nước xanh.
Thu lạnh càng thêm nguyệt tỏ ngời,
Đàn ghê như nước, lạnh, trời ơi...
Long lanh tiếng sỏi vang vang hận:
Trăng nhớ Tầm Dương, nhạc nhớ người...
Bốn bề ánh nhạc: biển pha lê.
Chiếc đảo hồn tôi rợn bốn bề
Sương bạc làm thinh, khuya nín thở
Nghe sầu âm nhạc đến sao Khuê
Cung-Tiến đã mượn ý bài thơ này của Xuân-Diệu để viết bản nhạc Nguyệt Cầm. Đây là một trong mấy bài hát của Cung Tiến mà tôi rất thích. Đúng là ánh trăng quyện với tiếng đàn tạo nên một âm-hưởng du-dương và êm-dịu tuyệt-vời. Lối chuyển cung trong bài hát hết sức độc-đáo. Hai giọng hát của Đình-Bảo và Thiên-Tôn rất thích-hợp với Nguyệt Cầm:
Đã viết về Nhạc Thu thì không thể không nhắc tới Đặng Thế Phong.
Người nhạc-sĩ tài-hoa này không những rất giỏi về âm-nhạc mà lại còn có khiếu về hội-họa nữa. Trong một kỳ thi tại Trường Cao-Đẳng Mỹ-Thuật Đông-Dương, Đặng Thế Phong vẽ bức tranh cảnh một thân cây cụt. Giáo sư, họa sĩ người Pháp Tardieu chấm bài, khen ngợi nhưng nói rằng: Em Đặng Thế Phong sẽ không sống lâu được!
Quả nhiên câu nói này đã vận vào người ông, và ông đã qua đời rất sớm ở tuổi 24. Di-sản âm-nhạc của ông chỉ vỏn-vẹn có ba bài hát, tất cả đều liên-quan tới mùa thu:
1.Con thuyền không bến
Đêm nay thu sang cùng heo-may
Đêm nay sương lam mờ chân mây
Thuyền ai lờ-lững trôi xuôi dòng
Như nhớ-thương ai chùng tơ lòng. . . .
2.Đêm thu
Vườn khuya trăng chiếu
Hoa đứng im như mắt buồn
Lòng ta xao-xuyến lắng nghe lời hoa
Cánh hoa vương buồn trong gió
Ánh hương yê nhẹ-nhàng say, gió lay. . . .
3.Giọt mưa thu
Ngoài hiên giọt mưa thu thánh-thót rơi
Trời lắng u-buồn, mây hắt-hiu ngừng trôi
Nghe gió thoảng mơ-hồ trong mưa thu
Ai khóc ai than hờ!
Theo nhạc-sĩ Phạm Duy thì Đặng Thế Phong còn có một bài hát nữa mà rất it người biết tới. Đó là bài Sáng rừng
Sáng tới rồi! Khắp đất trời đã tưng bừng ánh vàng
Vừng đông chân trời vừa ló
Núi suối rừng đã thay màu thắm lẫy lừng huy hoàng
Và sương thêm màu mơ màng
Chim líu lo mừng sáng, hoa lá như dịu dàng. . . .
Hôm nay rằm tháng tám Âm-Lịch, mời quý anh chị nghe Trần Thái-Hòa hát Đêm thu:
Chúc quý anh chị một cuối tuần bằng-an và vui-vẻ.
(Tố Miên chuyển)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét