Thơ Vịnh Quỳnh Nở

Mảnh mai hoa trắng nở đêm khuya

Thanh thoát tỏa hương quyện tứ bề

Không gian yên lắng khi nàng đến

Khoảng khắc sinh Tồn chẳng kéo lê

Người đời thương tiếc thân đoản số

Thi nhạc muôn đời vẫn mãi ghi

Thơ & Hình Ảnh:Hãn Nguyễn

Lê Thánh Tôn

 

 

(Hoàng Đế Đại Việt Lê Thánh Tôn phá quân Chiêm Thành 

năm 1471)

Thân chinh thiên tướng dụng binh thần,

Phá vỡ Đồ Bàn hận mới tan 
Giết dân, quấy nhiễu vùng biên địa,
Trẫm há không dung một Trà Toàn *.

Trên ngôi thảo chiếu bình thiên hạ
Dưới bệ ra quân báo quốc ân.
Không chỉ phá Chiêm vì Đại Việt,
Lòng ta thiện ác rạch gươm vàng

Từ Hoa Nhất Tuệ Tâm
*Vua Chiêm Thành

Sông Chiều

 

Bài Xướng:

Sông Chiều

Trường giang man mác lục bình trôi
Bóng ác trên sông nửa lặn rồi.
Thấp thoáng chân mây xuồng mấy chiếc
Là là lau lách vạc từng đôi.
Trăng lên lừng lững rây cành lá
Sương xuống mơ hồ ướt mắt môi.
Thơ thẩn một mình hồn lắng đọng
Đất trời lặng lẽ thấm đơn côi!

Mailoc
8-5-22

***

Các Bài Họa:

Sông Vắng Chiều Hôm

Chiều ra bến vắng ngắm sông trôi
Vạt nắng hoàng hôn đã tắt rồi
Ngọn gió miên man làm rối tóc
Sương mù ẩm ướt thấm mềm môi
Vài làn mây xám phô hình lạ
Một cánh chim hồng xoãi bóng côi
Chân dạo lang thang trên lối cỏ
Nhớ ngày hai đứa bước song đôi

Phương Hà
( 06/08/2022 )
***
Trời Chiều…

Trời chiều bảng lảng áng mây trôi
Vạt nắng nhoà phai sắc nhợt rồi
Mời bạn lấy cờ ra đối mặt
Buồn lòng mượn rượu uống mềm môi
Thương mình hiu hắt đời cô lữ
Xót bậu ngậm ngùi cảnh bóng côi
Quê mẹ giờ đây xa vạn dậm
Nếu về chẳng kẻ bước chung đôi

songquang
20220807
***
Ngày Tháng Buồn Tênh

Thế rồi ngày tháng lạnh lùng trôi
Mình lại gặp ta, thơ thẩn rồi
Chỉ một bóng mờ thôi đã lẻ
Thêm hai hình đậm khiến thành đôi
Lá răm vẽ xếch trên viền mắt
Tim đỏ tô ngang giữa cặp môi
Xuân hạ thu đông đều nhớ bạn
Riêng người đơn độc giống mồ côi ...

Hawthorne 7 - 8 - 2022
Cao Mỵ Nhân
***
Thương Kẻ Giữ Vườn

Năm tháng âm thầm vẫn cứ trôi
"Thẩn Thơ" im vắng tự lâu rồi
Bao người bỏ bến vui riêng lẻ
Một bóng em chờ đợi sóng đôi
Giữ nhịp bền gan không nản chí
Nên giờ sắc thắm rạng trên môi
Vườn hoa đến lúc ngàn hương tỏa
Người giữ vườn nay hết cảnh côi

Quên Đi
***
Biển Chiều

Kiếp sống hải hồ mãi nổi trôi
Dạt bờ cát trắng bãi xa rồi
Long đong số phận đành đơn lẻ
Tạo hóa cơ cầu chẳng đẹp đôi
Bến cũ lòng tàu trơ dáng ngọc
Dòng xưa con nước lạnh bờ môi
Một lần cách biệt là muôn thuở
Đợt sóng dập vùi chiếc bóng côi

Kim Phượng
***
Bến Chiều 

Bão táp hoa đời lẵng lặng trôi
Lênh đênh xa xứ lạc dòng rồi
Nơi đây song vắng sầu riêng lẻ
Phương ấy chung lòng đẹp lứa đôi?

Định mệnh trớ trêu cay ngấn lệ

Duyên phần nghiệt ngã mặn bờ môi
Dòng xưa con nước ngày hai buổi
Quạnh quẽ bến chiều một bóng côi

Kim Oanh

***

Khúc Hát Sông Chiều

Nước đổ theo triều duỗi ngọn trôi 

Chiều buông tiễn ráng chậm qua rồi 

Mây hờ hững giục xuồng neo bến 

Gió dửng dưng lùa vạc giỡn đôi 

Hé mảnh trăng ngà xuyên điệu vũ 

Soi làn sóng bạc điểm bờ môi 

Sông dài mở lối dàn xuôi ngược

Quyện giữa xa ngàn tháo cảnh côi 

Mai Thắng

 220811

Cao Tuổi Và Già Nua

 

Đã có bao giờ bạn để ý

Khác biệt giữa hai chữ này chưa:
"Người Cao Tuổi" và "Người Già Nua"?
Người Cao Tuổi, thể thao, du lịch,
Rất năng động, làm vườn, viết lách...
Người Già Nua chỉ thích nghỉ ngơi.

Người Cao Tuổi yêu người, yêu đời.
Người Già Nua, một trời oán hận.
Tâm chứa đầy tị hiềm, hờn giận.
Người Cao Tuổi toan tính tương lai.
Người Già Nua thấy bị bỏ rơi.
Cứ luyến tiếc cái thời quá khứ.
Người Cao Tuổi khi viết nhật ký
Luôn luôn có những chữ "Ngày Mai".
Người Già Nua, "Ngày Hôm Qua" thôi.
Và cứ thế, không gì thay đổi.

Người Cao Tuổi đón ngày sắp tới
Bằng háo hức, mong đợi, hân hoan.
Hoà đồng với vạn vật chung quanh.
Họ để tâm hồn mình mở rộng
Tận hưởng những gì mà đời sống
Và thiên nhiên mang đến: cỏ cây,
Hoa lá, những sinh vật, trời mây...
Người Già Nua chỉ hay lo lắng.
Đau khổ thấy thời gian quá ngắn
Còn lại trong cuộc sống của mình,
Quên đi những tươi đẹp chung quanh.

Người Cao Tuổi tâm hồn trong sáng.
Có những giấc mơ đẹp lấp lánh,
Như đưa họ vào cảnh thần tiên.
Người Già Nua, ác mộng triền miên,
Nỗi sợ hãi, ưu phiền chi phối.

Vậy bạn ơi, những cái vô lối
Hãy bỏ đi, hướng tới tương lai,
Sống cho thật trọn vẹn hôm nay,
Chờ đón một ngày mai tươi đẹp.
Hãy mở rộng lòng mình, đừng khép.
Để trái tim mãi đập nhịp nhàng.
Để chia sẻ với người chung quanh
Những tình cảm tiềm tàng, tích lũy.
Cuộc sống này, bạn hãy trân quý.
Mỗi ngày một "bonus" trời cho.
Tại sao bạn lại phải...già nua?

Chẩm Tá Nhân
(phóng tác)
08/15/2017

Ngư Phủ (Ngư Ca Tử Kỳ Nhất)漁歌子其一 - Trương Chí Hòa

 

Trương Chí Hoà, tự Tử Đồng, người Kim Hoa, Vụ Châu, thuộc tỉnh Chiết Giang, sinh vào thời Đường Túc Tông (756-762), không rõ năm nào. Năm 16 tuổi, ông đỗ khoa Minh Kinh, được bổ làm Hàn Lâm Viện Đãi Chiếu *, rồi Tả Kim Ngô Vệ Lục Sự Tham Quân. Sau ông bị biếm làm Nam Phố Uý.

Khi được ân xá, triệu về kinh, ông xin từ quan, về quê ở ẩn, xưng là Yên Ba Điếu Đồ, lại lấy hiệu là Huyền Chân Tử. Theo Thi Viện, khi ông từ quan, triều đình ban cho ông 2 nô tỳ, một trai, một gái, ông đặt tên chúng là Ngư Đồng và Tiều Thanh, cho hai người kết hôn với nhau.

Bài thơ sau đây của Trương, sách Trần Trọng San ghi tựa là Ngư Phủ, có 2 câu 7 chữ, hai câu 3 chữ, và câu chót 7 chữ. Thầy San ghi rõ là đời sau dùng thể thơ này làm thành một điệu TỪ có tên là NGƯ CA TỬ. Và Thi Viện thì ghi tựa là NGƯ CA TỬ KỲ NHẤT.

*Những người văn hay, chữ tốt, kiến thức uyên bác thì bổ vào Hàn Lâm Viện, làm chức Đãi Chiếu hay Cung Phụng, tuỳ theo loại công việc phải làm.

Ngư Phủ  hay Ngư Ca Tử Kỳ Nhất  

Chữ Hán.

漁歌子其一

西塞山前白鷺飛，

桃花流水鱖魚肥，

青若笠，

綠簑衣，

斜風細雨不須歸

Trương Chí Hòa   

***

Phiên Âm.

Tây Tái sơn tiền bạch lộ phi,

Đào hoa lưu thủy quyết ngư phì,

Thanh nhược lạp,

Lục thoa y,

Tà phong tế vũ bất tu quy.

Chú thích:

- Tây Tái là tên một ngọn núi ở huyện Ngô Hưng, tỉnh Chiết Giang, quê của tác giả.

- Quyết: chắc rằng.

- Phì: béo, mập.

- Nhược: một loại cỏ.

- Lạp: cái nón

- Thoa: áo tơi.

- Tà phong: gió xéo, gió tà.

- Tế vũ: mưa nhỏ.

- Bất từ quy: chớ nên về.

Giải nghĩa theo văn xuôi:

Trước núi Tây Tái cò trắng bay,

Hoa đào, nước chẩy, chắc rằng cá mập mạp,

Nón lá xanh,

Áo tơi mầu lục,

Gió tà, mưa nhỏ, chớ nên về.

Lời bàn: đây là một bài từ ngắn, rất dễ hiểu, tả phong cảnh nơi câu cá, có núi, có cò bay, có hoa trôi nước chảy, có ông câu phục sức rất đơn sơ, với áo tơi, nón lá. Dù trời mưa nhỏ, gió nhẹ, ông câu tự nhủ chớ nên về, vì cá béo…tất cả như một bức tranh thủy mặc, vẽ lên cái nhàn nhã, thoải mái của một ẩn sĩ.

BS thích nhất câu cuối, vì nó liên quan tới cuốn sách của một đồng nghiệp đàn anh là bác sĩ Trần Văn Tích.

Cách đây mấy chục năm, anh Tích có viết cuốn Văn Sử Y Dược Trong Truyện Chưởng Của Kim Dung. Tác giả phân tích rất rõ về y, dược Á Đông, những chỗ sai của Kim Dung khi nói về sử của Trung Hoa hay nước Đại Lý, và nhất là sửa lại mấy bài thơ trích dẫn trong truyện bị phiên âm và dịch sai… Trong Cô Gái Đồ Long, tức Ỷ Thiên Đồ Long Ký, có một đoạn rất lãng mạn: Hân Tố Tố ngồi thuyền, Trương Thuý Sơn trên bờ, chạy theo thuyền để hỏi tin tức về sư ca Dư Đại Nham, vì chàng không dám thất lễ mà nhảy lên thuyền. Vả lại Tố Tố đẹp quá nên chàng hơi …sợ! Lúc đó, đột nhiên trời mưa, Tố Tố quăng cho Thuý Sơn cái dù. Mở ra, chàng thấy cái dù rất đẹp, còn thoảng mùi thơm, bên trong lại có câu thơ tà phong tế vũ bất tu quy, nét chữ rất ẻo lả,bay bướm. Vì không thấy anh Tích nhắc tới câu thơ, BS có hỏi, anh cũng không biết…nên cả hai cố đi tìm. Cho tới khi mua được cuốn Đường Tống Từ Tuyển, BS mới thấy, bèn thông báo cho anh Tích, anh hẹn sẽ thêm khi tái bản, nhưng cho tới giờ, sách đã tuyệt bản, mà chưa tái bản lần nào cả.

Bản dịch.

Ngư Phủ hay Ngư Ca Tử Kỳ Nhất  

Trước non Tây Tái phới cò bay,

Đào hoa, nước chảy, cá không gầy,

Xanh nón lá,

Biếc áo mây,

Gió tà mưa nhỏ chớ về ngay.

Bát Sách.

(ngày 25 tháng 06 năm 2022)

Paris Chào Đón Những Tâm Hồn Nghệ Thuật

Thật là hân hạnh và cũng là một vinh dự cho chúng tôi những anh chị em văn nghệ sĩ Paris vào những ngày đầu xuân được đón tiếp những vị khách qúy từ Mỹ Quốc đến Paris thủ đô ánh sáng, một xứ sở có một nền văn minh, văn học nghệ thuật lâu đời trên thế giới. Thay mặt anh chị em văn nghệ sĩ chúng tôi xin gởi đến qúy Ông Bà Nhạc sĩ Lê Văn Khoa, Ông Bà Chu Lynh nhà làm phim và các vị nhân sĩ ở Houston lời chào mừng nồng nhiệt nhất, và xin cảm ơn Ca sĩ Thu Sương đã đứng ra tổ chức buổi sinh hoạt văn hóa lịch sử hôm nay.

Thưa qúy Anh Chị:

Nghệ thuật là thế giới vô tận mà nghệ sĩ đã cố tìm con đường riêng để đi bằng những sáng tạo hướng về Chân Thiện Mỹ. Nói đến nhạc sĩ Lê Văn Khoa là nói đến con người nghệ sĩ đa tài mà nhiều người đã viết về ông, nhưng có lẽ điều đáng nói ở đây là lòng say mê và sự tận tụy của ông đã dành cả đời cho nghệ thuật. Tôi xin được đưa ra 3 lãnh vực mà GS Lê Văn khoa đã cống hiến trải dài trên 60 năm.

Về Giáo dục:

Thời kỳ đất nước bị chiến tranh tàn phá, ở những vùng làng quê hẻo lánh trường học bị bỏ hoang, việc học hành bị gián đoạn vì trẻ em phải tản cư về thành lánh nạn, do đó việc cấp bách phải mở mang trường lớp phát huy nền giáo dục để đào tạo kiến thức tương lại cho những thế hệ trẻ. Trong chiều hướng giáp dục đó, kể từ sau biến cố Mậu Thân năm 1968, giáo sư Lê Văn Khoa đã giữ một chương trình mang tên là Đố Vui Để Học trên băng tầng số 9 được phát khắp cả miền Nam, chương trình vui chơi mang tính giáo dục, nhằm khuyến khích sự hiếu học không những cho lớp trẻ mà còn hữu dụng cho các phụ huynh giúp họ thêm những phương pháp dạy trẻ, từ đó ông thày Lê Văn Khoa trở nên thân thuộc trong mỗi gia đình được khán thính giả đài truyền hình yêu mến, và cụm từ đố vui để học còn truyền tụng đến mãi hôm nay, Tấm lòng tận tụy đó biểu hiện của một nhà văn hóa.

Lãnh Vực Nhiếp ảnh:

Ở những năm đầu thế kỷ 20 những người biết sử dụng máy ảnh rành rõi còn rất ít, một số thợ chụp ảnh chỉ mới nghĩ đến việc sao chép hình ảnh chân dung cho đẹp để khách giữ làm lưu niệm về những hình đám cưới, hội hè.. Về sau mới có ngườikhai phá làm ảnh nghệ thuật dùng hình ảnh ánh sáng bóng tối vào mục đích cao hơn để gởi gấm thân phận con người, hay chụp lại những trận bão tố, nạn lụt, cuồng phong của thiên nhiên, hoặc bấm những hiện trạng xã hội qua ống kính. Thời ấy ngoài miền Bắc có nhiếp ảnh gia Võ An Ninh, miền Nam có nhiếp ảnh gia: Phạm Văn Mùi, Trần Cao Lĩnh, Nguyễn Cao Đàm, Nguyễn Ngọc Hạnh, Lê Văn Khoa, Nguyễn Đăng Trình, Nguỳễn Sơn… vvv…họ là những nười làm nghệ thuật nên đã đưa Con người, Mảnh đất, Không gian VN ra thế giới bằng những tác phẩm nghệ thuật, từ đó nền nghệ thuật nhiếp ảnh nước nhà đã có một chỗ đứng vững vàng dưới vòm trời nghệ thuật thế giới. Vào năm 1968 nhiếp ảnh gia Lê văn khoa là người đồng sáng lập hội Nhiếp Ảnh Nghệ Thuật VN. Ở giai đoạn khi nền nhiếp ảnh của nước nhà mới khởi sắc, nhiếp ảnh gia Lê Văn Khoa đã góp phần trong kho tàng văn hóa Việt bằng những tác phẩm ban đầu: Đêm Về 1953, Huyết Thống 1960, Sông Dài 1960,…

Về Âm Nhạc:

Đây là lãnh vực mà trời ban riêng cho nhạc sĩ nên ông đã có một năng khiếu đặc biệt âm nhạc, rất nhạy bén về thẩm âm đã phát triển ngay từ thuở còn trẻ. Nhưng âm nhạc là thế giới vô tận ở đó phát sinh ra lắm thiên tài. Để viết một ca khúc phổ thông người nhạc sĩ không cần những kiến thức bác học, quá cầu kỳ phức tạp của âm nhạc. Nhưng soạn một đại tấu khúc đòi hỏi nhạc sĩ phải có một tâm hồn phong phú, đa dạng, người nhạc sĩ không những phải có kiến thức âm nhạc sâu rộng, còn phải biết chơi nhuần nhuyễn một hay nhiều khí cụ âm nhạc. Ỏ Paris những nhạc sĩ gốc Việt có tầm vóc quốc tế: Tôn Thất Tiết, Nguyễn Thiện Đạo, Bửu Phôi, các nhạc sĩ này chuyên soạn những symphonie nhạc giao hưởng về: Nhạc Đương Đại, Cổ Điền. Riêng về dòng nhạc Dân tộc, Dân nhạc những nhạc sĩ, giáo sư như: Trần Văn Khê, Trần Quang Hải, Quỳnh Hạnh, Phương Oanh, Nguyễn Thanh Vân, Hồ Thị Trang đã đưa dòng dân nhạc đến với giới âm nhạc quốc tế. Ở Hoa Kỳ Nhạc sĩ Lê Văn Khoa đã đóng góp công trình lớn lao về Symphonie ViệtNam với giới âm nhạc quốc tế. Ông rất yêu quê hương và quê hương đã thấm vào huyết quản tạm hồn ông nên nhạc sĩ mới vận dụng đươc dòng nhạc Đương đại mang tính Việt có chất ngũ cũng để viết lên đại tấu khúc chứa hồn Việt Nam. Đây là điểm đặc biệt của nhạc sĩ Lê Văn Khoa. Ngoài ra , Ông còn là tác giả của trên 600 tác phẩm và hòa âm & phối khí, viết cho hợp ca và dàn nhạc giao hưởng, và rất nhiều ca khúc phổ thông, dân ca.

Đỗ Bình

Paris 8 tháng 4 năm 2018

o0o

QUÊ HƯƠNG QUA ỐNG KÍNH

Năm 1986 hội Văn Hóa được mời tham dự Ngày Quốc Tế Văn Hóa Symbiose nhằm giới thiệu văn hóa dân tộc VN với các dân tộc khác sống trên xứ Pháp. Nhiếp ảnh Nguyễn Đăng Trình được mời làm khách danh dự triển lãm tại Đại Hội Nhiếp ảnh Vương Quốc Bỉ ở Charleroi. Năm 1987 vào triển lãm 2 tháng liền trong Musée Francais de la Photographie, Bièvres, do Association Culture Vietnam chủ tịch là Giáo sư Phạm Mậu Quân đỡ đầu, với chủ đề: Khung Trời Việt Nam. 

Đây là một vinh dự cho những nhà nhiếp ảnh được trình bày tác phẩm của mình, những người được trúng tuyển đều là những nhà nhiếp ảnh quốc tế, và do quốc gia giới thiệu. Luật sư Nguyễn Đăng Trình là một nhà nhiếp ảnh đam mê, từng đoạt giải nhì quốc tế UNESCO, và nhiều giải nhất về nhiếp ảnh cỡ trung tại Pháp. Khi rời khỏi Việt Nam ông mang theo được một số âm bản chụp nhiều cảnh VN trước và sau năm 1975, qua Pháp ông làm ảnh bằng kỹ thuật mới trong phòng tối và phóng lớn. Chúng tôi được viện bảo tàng nhận là vì lúc đó VN hoàn toàn bị cắt đứt với thế giới bên ngoài, những hình ảnh Nguyễn Đăng Trình mang theo là một không gian VN thu hẹp, nhờ đó đã mở cánh cửa cho chúng tôi đem hình vào viện triển lãm. 1988 chúng tôi được mời sang tận Museum Volkenkude Rotterdam và Museum Groningen Hoà Lan triển lãm 4 tháng liền. 

Năm 1988 Nguyễn Đăng Trình sang định cư ở Montréal, Canada vẫn bấm máy nhưng không còn triển lãm. Thỉnh thoảng nhiếp ảnh gia Nguyễn Đăng Trình vẫn sang Âu Châu và ghé Paris thăm tôi bất chợt không hẹn trước, có khi vào nửa đêm, có lúc gần sáng lái xe từ các nước nước Đức, Bỉ, Hòa Lan đến Paris mời chúng tôi đi ăn. Có lần anh đến nhằm lúc chúng tôi được mời nói chuyện Thơ Nhạc ở Paris, lần đó. Chủ nhật ngày 02-06-2013, tại nhà thờ Saint Hippolyte, nằm trên đại lộ Choisy, Paris quận 13. Một buổi sinh hoạt Văn Học Nghệ Thuật chủ đề: "Chiều Thơ Nhạc Paris" đã được Chi Hội Phụ Nữ Âu Cơ Paris tổ chức. 

Xin trích một đoạn của nhà thơ Nguyễn Mây Thu đăng trên tạp chí Cỏ Thơm ở VA, Hoa Kỳ số 64 Thu năm 2013 “Khai mạc là nghi lễ chào quốc kỳ và một phút mặc niệm. Hội trưởng Chi Hội Phụ Nữ Âu Cơ Paris, chị Trần Thúy Phượng cũng là MC ngỏ lời chào quan khách, nói qua về ý nghĩa buổi sinh hoạt chiều nay. Mở đầu diễn giả, nhà thơ Đỗ Bình sẽ nói chuyện về đề tài Những Giai Điệu Vàng. MC cũng giới thiệu những khách tham dự gồm những khuôn mặt nổi tiếng ở Paris. Đặc biệt có khách ở xa về tham dự là Nhiếp ảnh gia Nguyễn Đăng Trình, ông là một khuôn mặt nổi tiếng một thời ở Paris và Âu Châu đã từng đoạt nhiều giải thưởng Âu Châu và Quốc Tế, gần cuối chương trình ông được mời lên phát biểu:“Chúng tôi ở cách đây xa một đại dương hơn mười ngàn cây số, hôm nay được sinh hoạt lại với không khí đầy tình thân ái trong tinh thần văn nghệ sống động. Thật là một duyên may cho chúng tôi, được thấy lại, được sống lại một khoảng thời gian trước kia khi chúng tôi cùng với nhóm anh Đỗ Bình đã triển lãm ở Musée Français de la Photographie, ở Rotterdam, ở Charleroi bên Bruxelles... Tôi xin cảm ơn Chi Hội Phụ Nữ Âu CơParis đã tạo cơ hội cho chúng tôi được sống lại không khí sống động như ngày hôm nay mà ở Montréal chúng tôi không có được như vậy”. (Ảnh triển lãm Musée Français de la Photographie)

Vào mùa hè năm 2014 tôi được lời mời của anh chị Nguyễn Đăng Trình và một nhóm bạn ở Montréal Nhạc sĩ Lê Dinh, Nhạc sĩ Phạm Mạnh Cương, Nhà văn Tiểu Thu... Ra tới phi trường Charles De Gaulle tôi bị huyết áp tăng quá cao nên không thể lên máy bay được đành quay trở về nhà, một thời gian sau nghe tin anh Nguyễn Đăng Trình mất! Trước đó hai tuần anh còn phôn nói chuyện và anh cho biết sức khỏe rất kém vừa ở nhà thương về không biết có thể sống được không! Anh cho biết đang viết dở trên ordinateur về chuyện cuốn bản thảo 5000 câu Lục Bát của Nhà thơ Nguyễn Hữu Nhật. (Nhà thơ Nguyễn Hữu Nhật làm xong thi tập chỉ cho một số ít bạn thânbiết, và trao bản thảo cho Nguyễn Đăng Trình nhờ bỏ tiền in, sau đó là 30 tháng tư 75!Anh Trình và Nguyễn Hữu Nhật đã quen nhau từ lúc còn trẻ, thuở anh dạy học ở Đà Lạt.

Đỗ Bình

Cháu Mê Linh Trong Summer Concert 2022 - Vietnamese American Philharmonic Symphony Orchestra, Rose Center, Westminster, CA,

Hôm Chủ Nhật, 6/8/2022 vừa qua, anh chị Nguyễn Công Thuần - Kim Oanh và  PhanLang đi xem Chương trình Hòa Nhạc Mùa Hè 2022 (Summer Concert 2022) do Hội Hiếu Nhạc Việt Mỹ (Vietnamese American Philharmonic Symphony Orchestra), Nam Cali tổ chức tại Rose Center Theater, Westminster lúc 7 giờ tối.

Chương trình nhạc hòa tấu này đã được quảng bá từ vài tháng trước mà PL không hay biết. Chỉ mãi đến trưa Chủ Nhật khi  PhanLang tình cờ gọi anh Thuần hỏi thăm thì được biết anh chị sẽ đi xem buổi nhạc hòa tấu này vào buổi chiều, trong đó có phần nhạc tưởng niệm Ns Cung Tiến vừa qua đời hôm 10/5/2022. Khi PL ngỏ ý muốn được đi xem thì anh Thuần cho biết có lẽ vé đã bán hết rồi nhưng anh sẽ gọi Ns Nguyễn Khánh Hồng là Nhạc Trưởng kiêm Giám Đốc Âm Nhạc của chương trình thử xem. Một lúc sau anh Thuần gọi lại cho biết sẽ có một vé để tên anh Thuần khi đến xem show chiều nay. Đó là một vé đặc biệt ngồi ở một trong những hàng đầu, rất tốt. Đã vậy, anh Thuần lại còn nhường ghế VIP cạnh chị KO cho PL ngồi để hai chị em trò chuyện, còn anh thì ngồi một minh cách hai hàng ghế phía trước. Anh Thuần thật tử tế, lịch sự và PL đã rất may mắn được xem chương trình nhạc hòa tấu thính phòng tuyệt vời vào phút chót không ngờ. Xin cám ơn anh chị Thuần-Kim Oanh!

(Mê Linh)

Mở đầu chương trình là hai MC Nguyễn Kim Oanh và Mai Phi Long chào mừng quan khách và giới thiệu Nhạc sư Lê Văn Khoa, Thị Trưởng Tạ Đức Trí và Giám Sát Viên Andrew Đỗ. Sau đó là màn TT TĐTrí và GSV Andrew Đỗ trao bằng khen thưởng và cám ơn đến các Nhạc sĩ chính và Ca sĩ trình diễn trong đêm. Điều làm  PhanLang thich thú bất ngờ là trong thành phần các ca sĩ có hai ca sĩ mà PL rất ái mộ - đó là ca sĩ trẻ Mê Linh, cháu gái của một người bạn trong nhóm thơ văn mà PL thỉnh thoảng vẫn được chị cho thưởng thức giọng ca điêu luyện, cao vút, ngọt ngào của cháu và ca sĩ Teresa Mai (tên thật Mai Xuân Loan, nghệ danh Sangeeta Kaur) là nữ ca sĩ kiêm nhà sản xuất nổi tiếng với những bản nhạc cổ điển và opera. Mới đây Teresa Mai là phụ nữ Mỹ gốc Việt và Á châu đầu tiên đoạt đựợc giải Gammy 2022, giải âm nhạc uy tín nhất, về Album thanh nhạc cổ điển xuất sắc của cô.

Chương trình nhạc được bắt đầu bằng bài In a Persian Market của Albert W. Ketelbey do các ca sĩ Teresa Mai, Trịnh Hoàng Hải (phu quân Teresa Mai), Bảo Châu, Melody Versoza (GS âm nhạc của Teresa Mai), Ngọc Hà (phu nhân GS Lê Văn Khoa) và Phạm Hà trình diễn cùng với phần hòa tấu của Dàn Nhạc Giao Hưởng Hội Hiếu Nhạc Việt Mỹ (VAP Symphony Orchestra). Tiếp theo là phần nhạc tưởng niệm Ns Cung Tiến với những bản nhạc bất hủ của ông - Thu Vàng Hoài Cảm, Hương Xưa, Lệ Đá Xanh và Nguyệt Cầm với những giọng hát điêu luyện, tuyệt vởi của Teresa Mai, Mê Linh, Bảo Châu, Nguyễn Cao Nam Trân và Phạm Hà.

Melody Versoza và Teresa Mai tiếp nối chương trình với ca khúc Flower Duet from "Lakme" của Leo Delibles va sau đó Ns Nguyễn Vân Anh (đến từ Úc, con gái của Ns Nguyễn Xuân Oánh) piano solo trong Piano Concerto No.1, Op 11 của Chopin.

(Bảo Châu, Teresa Mai, Mê Linh)

Đến đây thì chương trình tạm nghỉ giải lao 20 phút (Intermission) và khi trở lại, khán giả vẫn đông đủ, chương trình thay đổi với những tiết mục hòa tấu do các em thanh, thiếu niên trình diễn (VAP Children Orchestra và VAP Youth Orchestra). Sau đó là Ngọc Hà trong ca khúc Memories của Lê Văn Khoa, Trịnh Hoàng Hải với Hẹn Hò của Phạm Duy, Lê Hồng Quang và các học viên nữ trong Tình Ca của Phạm Duy, Melody Versoza trong Un bel di vedremo "Madame Butterfly" của G. Puccini, Teresa Mai & Hila PLitmann trong Poseidon của Danne Xanthe Vlasse, Dàn Nhạc Giao Hưởng hòa tấu bài Symphony No. 5 (1. Allegro con brio) của Beethoven và cuói cùng Pham Hà & Teresa Mai cùng các ca sĩ khác hát bài Time to Say Good Bye trước khi chương trình chấm dứt. khoảng 11 giờ đêm.

Có thề nói Summer Concert 2022 là một trong những chương trình hòa nhạc thính phòng với những ca sĩ xuất sắc nhất mà PL đã được tham dự. Nhạc hòa tấu rất đa dạng và tuyệt vời từ nhạc Opera, Pop, nhạc phim, nhạc Âu Mỹ, nhạc Việt Nam và có cả phần nhạc hòa âm của Ns Lê Văn Khoa và Ns Nguyễn Khánh Hồng. Về phần ca sĩ, PL đã ngây ngất trước giọng ca cao vút của Teresa Mai, chất ngất của Mê Linh và sâu lắng, gợi cảm của Melody Versoza...

Vì chương tr̀nh nhạc quá tuyệt vời nên  PhanLang và anh chị Thuần đã hứa hẹn nhau sẽ đi xem Winter Concert 2022 của Hội Hiếu Nhạc Việt Mỹ vào tháng 12 cuối năm.

Trời đêm lành lạnh, bước ra xe, bụng thấy đói vì buổi chiều vội đi không kịp ăn tối. Đang nghĩ thầm trong lòng, ước gì có tô phở nóng lúc này thì ngon biết mấy thì anh Thuần như đọc được ý nghĩ, bỗng hỏi "có muốn đi ăn phở đêm không?". Ôi chao, đang buồn ngủ mà gặp chiếu manh, mừng hết cỡ...

Khi đến tiệm Phở Lú thì đã khuya lắm, gần nửa đêm, vậy mà trước tiệm một hàng dài người đang đứng đợi. Vậy mà đợi không lâu, khỏang 10 phút là đã có bàn và cũng chỉ vài phút sau là đã có tô phở Bò Viên, Gân, Sách thơm lừng, nóng hổi trước mặt.

 PhanLang không nhớ lần cuối cùng trong đời mình ăn phở nửa đêm ngoài phố là lúc nào và không hiểu sao tô phở lúc ấy lại có một hương vị đặc biệt, ngon lạ lùng như chưa từng được ăn tô phở nào ngon đến thế. Chỉ biết là buổi hòa nhạc và phở-nửa-đêm-ngoài-phố đêm nay sẽ là một kỷ niệm mãi mãi nằm trong ký ức  PhanLang.

Xin cám ơn anh Thuần và chị Kim Oanh đã cho PhanLang một buồi chiều và đêm hạnh phúc.

Xin mời xem hình ảnh Summer Concert 2022.

https://photos.app.goo.gl/KNQN2a7MzWU6ZZXQ7

Kính chúc an vui.

Thân kính,

PhamPhanLang

Người Tình - Thơ Mặc Khách - Diễn Ngâm Hoàng Đức Tâm

Thơ: Mặc Khách
Diễn Ngâm: Hoàng Đức Tâm

Quê Ngoại Ven Sông

 

Phù sa bồi đắp mấy điền trang
Sóng nước bồng bềnh vỗ lặng an
Đầu hạ gieo trồng thăm ruộng rẫy
Cuối thu gặt hái rộn thôn làng
Đường qua Bình Thới đây tầm mắt
Lộ đến Bình Sơn đó tấc gang
Mít bưởi cam xoài ăn thỏa thích
Trèo cây ngụp lặn...nhớ mơ màng

Thanh Song Kim Phú
(Họa Vần)

Mẹ Ơi Con Nhớ

Nhớ Mẹ lòng bỗng nao nao

Nhớ sao nhớ quá lệ trào Mẹ ơi

Nhớ câu Mẹ hát ru hời

Đi theo con suốt quãng đời ly hương

Nhớ giàn trầu trĩu sau vườn

Hàng cau đứng lặng con mương sau nhà

Nhớ cây bông sứ đầy hoa

Mẹ xâu thành chuỗi làm quà tặng con

Con đi Mẹ đợi mỏi mòn

Ngày đêm trông ngóng héo hon thân già

Bây chừ Mẹ đã rời xa

Trong con còn mãi tiếng ca ví dầu...

Phamphanlang

9/5/2019

Ngọt Ngào Thiết Tha

  

Em về anh tưởng chiêm bao
Sông thương bể nhớ suối trào ngây thơ
Tuyết tan hoa nở xuân mơ
Nhịp tim đồng điệu tràn bờ tình ca

Mừng mừng gần tủi tủi xa
Kề tai rót mật thiết tha ngọt ngào
Thêm yêu thêm quý mưa rào
Cành vàng lá ngọc làm sao dám bì

Lửa hương kỷ niệm thơm ghì
Cùng về cùng đến cùng đi chung hồn
Trăng trong gió mát dạo đờn
Cho đền phí phạm ghen hờn lầm than

Xa nhau xác rã hồn tan
Tối đen tận thế điêu tàn chôn nhau
Đói thơ mộng khát chiêm bao
Sơn cùng thủy tận thêm đau nát lòng

Gần nhau bướm cõng hoa bồng
Bên nhau hủ hỉ tâm đồng hơn tiên
Trong nhau nghìn kiếp thơm ghiền
Chung thân tình cuối còn nguyên mộng đầu...

MD.03/24/14
LuânTâm

Hòn Khô

 

Thì hãy đợi trong dáng nằm xõa tóc
Vạn trùng khơi đâu ngăn được tình ta!
Nhớ khi xưa dù rát bỏng thịt da
anh cũng vẫn bên Em cùng... tắm nắng!

Từ viễn khơi nhờ gió đưa lời nhắn
Dáng Em nằm mãi đẹp giữa hồn anh
Hòn Khô ơi! Hãy cùng với biển xanh
giữ Đồng Đế, Nha Trang trong nắng biếc.

Xa mặt, nhưng không cách lòng! Em có biết
mỗi ngày qua là một nỗi quạnh hiu!?
Anh nhớ Em, cùng tiếng chân chạy đều
như âm nhạc tiễn hoàng hôn tím lịm.

50 năm! Đã một thời cung kiếm
Nợ tang bồng nửa gánh thẹn đời trai
Thiên di đành lưu xứ! Hỏi...vì ai
phải cuối đất, cùng trời theo mưa nắng?!

Thương Đồng Đế với trời xanh, mây trắng
mới tàn xuân đã lâm cảnh tang thương!
Xót Nha Trang theo vận mệnh quê hương
Đành chia cách đôi nơi từ dạo ấy!

Từ chớp bể, mưa nguồn anh vẫn thấy
Nha Trang buồn dù trời, biển vẫn xanh
Em muôn đời " xõa tóc đợi chờ anh "
Bên hình tượng " ngàn năm thao diễn nghỉ "!

Huy Văn
(Họa vận một bài thơ chưa có tựa đề của một Đồng Môn
quân trường để kỷ niệm Khóa Dân Chủ 4/72B/ TĐ3 SVSQ
21/8/1972 - 26/6/1973, tại Đồng Đế- Nha Trang)

Cha Mẹ Ơi Con Cám Ơn Cha Mẹ Của Con

Lời Người Dịch:

Con cám ơn Ba Mẹ đã hy sinh nhiều cho chúng con.

Con cám ơn Ba Mẹ đã đặt cho con cái tên thật ý nghĩa, vì sau khi đã có anh và chị con.

Bảy năm sau Ba Mẹ mới gặp lại nhau, như Ngưu Lang Chức Nữ trên dải Ngân Hà, và tên con sẽ không trùng với tên của bất cứ tên nào trên toàn cõi Việt Nam.

o0o

Cha Mẹ Ơi Con Cám Ơn Cha Mẹ Của Con
Tình yêu là một loại thuốc trừ cỏ rất hữu hiệu và Cha Mẹ tôi đã quyết định tưới thuốc ấy thật đẫm vào khu vườn tuổi thơ còn nguyên thủy của tôi, để ngăn cản bao nhiêu nhân tố làm cho Cuộc Sống hẹp bớt đi không thể đâm rễ được .
Vì thế, Làm sao con có thể ...
Nuôi lòng ích kỷ
Khi cha mẹ luôn chia kẹo của con ra làm hai phần
Làm thế nào con có thể nuôi lòng hận thù được
Khi sau một ngày giận dữ thì cha mẹ đã chấm dứt chuỗi ngày ấy bằng một nụ hôn vào buổi tối
Con không thể làm cho bầu trời xám đen thêm dày đặc với những cơn giông
Khi mà cha mẹ chỉ cho con thấy ánh dương bừng sáng phía sau đám mây đen
Làm sao con nuôi lòng ganh tị được
Khi mà cha mẹ đối xử với tất cả đàn con như thể mỗi đứa là con duy nhất
Cha mẹ của con,
Làm sao con có thể nuôi dưỡng sự nhục nhã
Khi cha mẹ đã luồn sự hóm hỉnh vào từng nỗi đắng cay của con
Làm sao con có thể duy trì sự bất mãn
Khi cha mẹ dạy con phải tránh xa việc tự coi chỉ có thân mình là trên tất cả
Làm sao con có thể nuôi dưỡng lời vu khống

Khi cha mẹ dạy con không nên nhìn vào sắc tướng hào nhoáng bên ngoài
Con không thể nào duy trì nỗi sợ hãi khi cha mẹ luôn giám sát con từ xa.
Làm sao còn có thể nuôi lòng ham muốn
Khi mà những mảnh vá của chiếc quần bò con đang mặc là cả một công trình nghệ thuật
Cha mẹ ơi, làm thế nào con tỏ ra trịch thượng được,
Vì cha mẹ đã đem con đến với những người cơ cực nhất
Cha mẹ dạy con: Khi con thua kém người, con phải biết học cách giữ nguyên bản chất của mình khi ở giữa những người cao sang giỏi dang hơn
Làm sao con có thể kêu thét lên để đòi hỏi
Khi cha mẹ đã lấp tràn buồng phổi con bằng những bài ca vô tận
Con không thể nào gieo vào đầu mình ý nghĩ bị bỏ bê được
Khi đôi tay rắn chắc của Người đã làm cho nỗi tuyệt vọng của con tan biến đi
Làm thế nào con tỏ ra hung bạo được
Khi sự thông cảm của cha mẹ đã khỏa lấp được nỗi giận của con .

Magicienne -, 5/22/2006 - tháinữlan dịch

Un Merci À Mes Parents

L'Amour est un puissant
désherbant et en décidant d'en
arroser la terre vierge de mon
enfance mes Parents ont
empêché que des rétrécisseurs de
Vie y prennent racine.
Ainsi comment aurais-je pu....
Cultiver l’égoïsme

Magicienne

Bài Dịch:

Cha Mẹ Ơi Con Cám Ơn Cha Mẹ Của Con

Tình yêu là một loại thuốc trừ cỏ rất hữu hiệu và Cha Mẹ tôi đã quyết định tưới thuốc ấy thật đẫm vào khu vườn tuổi thơ còn nguyên thủy của tôi, để ngăn cản bao nhiêu nhân tố làm cho
Cuộc Sống hẹp bớt đi không thể đâm rễ được.
Vì thế, Làm sao con có thể ...
Nuôi lòng ích kỷ
Khi cha mẹ luôn chia kẹo của con ra làm hai phần

Quand ils partageaient tous mes bonbons en deux
Cultiver la rancune
Quand ils finissaient mes journées de colère par un bisou sur l’oreiller
Cultiver le ciel opaque des orages
Quand ils me montraient le soleil derrière les nuages
Cultiver la jalousie
Quand ils traitaient chacun de leurs enfants comme un enfant unique
Cultiver la honte
Quand ils glissaient l’humour dans chacun de mes déboires
Cultiver l’insatisfaction
Quand ils détournaient mon regard de mon nombril solitaire
Cultiver la médisance
Quand ils dirigeaient mon regard au-delà des apparences
Cultiver la peur
Quand leur distante bienveillance supervisait mes expériences
Cultiver l’envie
Quand les pièces de mes jean’sétaient des œuvres d’art
Cultiver la supériorité
Quand ils me menaient vers les plus démunis
Cultiver l’infériorité
Quand ils m’apprenaient à rester moi même au milieu des plus grands

Làm thế nào con có thể nuôi lòng hận thù được
Khi sau một ngày giận dữ thì cha mẹ đã chấm dứt chuỗi ngày ấy bằng một nụ hôn vào buổi tối
Con không thể làm cho bầu trời xám đen thêm dày đặc với những cơn giông
Khi mà cha mẹ chỉ cho con thấy ánh dương bừng sáng phía sau đám mây đen
Làm sao con nuôi lòng ganh tị được
Khi mà cha mẹ đối xử với tất cả đàn con như thể mỗi đứa là con duy nhất
Cha mẹ của con,
Làm sao con có thể nuôi dưỡng sự nhục nhã
Khi cha mẹ đã luồn sự hóm hỉnh vào từng nỗi đắng cay của con
Làm sao con có thể duy trì sự bất mãn
Khi cha mẹ dạy con phải tránh xa việc tự coi chỉ có thân mình là trên tất cả
Làm sao con có thể nuôi dưỡng lời vu khống
Khi cha mẹ dạy con không nên nhìn vào sắc tướng hào nhoáng bên ngoài
Con không thể nào duy trì nỗi sợ hãi khi cha mẹ luôn giám sát con từ xa.
Làm sao còn có thể nuôi lòng ham muốn
Khi mà những mảnh vá của chiếc quần bò con đang mặc là cả một công trình nghệ thuật
Cha mẹ ơi, làm thế nào con tỏ ra trịch thượng được,
Vì cha mẹ đã đem con đến với những người cơ cực nhất
Cha mẹ dạy con: Khi con thua kém người, con phải biết học cách giữ nguyên bản chất của
mình khi ở giữa những người cao sang giỏi dang hơn
Làm sao con có thể kêu thét lên để đòi hỏi

Cultiver les cris
Quand ils gonflaient mes poumons de leurs chants
Cultiver l’abandon
Quand leurs bras solides réconfortaient mes désespoirs
Cultiver la violence
Quand leur compréhension la remplaçait.

Magicienne, 5/22/2006

Khi cha mẹ đã lấp tràn buồng phổi con bằng những bài ca vô tận
Con không thể nào gieo vào đầu mình ý nghĩ bị bỏ bê được
Khi đôi tay rắn chắc của Người đã làm cho nỗi tuyệt vọng của con tan biến đi
Làm thế nào con tỏ ra hung bạo được
Khi sự thông cảm của cha mẹ đã khỏa lấp được nỗi giận của con .

Magicienne -  tháinữlan dịch

Lễ Vu Lan Và Mục Kiền Liên

 Nhân dịp Lễ Vu Lan, xin gởi 2 bài thơ cũ với 2 cái nhìn khác nhau (tăng và tục):

Vu Lan

Tự lòng hiếu thảo có người hiền

Sự tích Vu Lan dạy trước tiên

Thân mẹ xấu xa hồn giải thoát

Tâm con thương xót dạ bình yên

Chúng sanh quả nghiệp thêm đau khổ

Phật Giáo từ bi hết muộn phiền

Trăng sáng Trung Nguyên soi chánh đạo (*)

Thiện lương bản tánh bước an nhiên.

(Phan Thượng Hải)

9/4/17

(*) Chú thích: Ngày lễ Vu Lan nhằm ngày rằm Trung nguyên (rằm tháng 7 âm lịch).

 

Vu Lan Nhớ Song Thân

Tuổi già thấm hiểu nghĩa thần hôn (*)

Rât tiếc ngày nay chẳng bảo tồn

Báo trả công cha chưa trọn vẹn 

Đáp ₫ền nghĩa mẹ chửa vuông tròn

Chở che con cái khi thơ dại

Dạy dỗ nên người lúc lớn khôn

Mỗi tiết Vu Lan về lại nhớ

Song thân khuất bóng, tánh hòa ôn.

(Chánh Minh Nguyễn Văn Minh)

6/11/21

(*) Chú thích của tác giả: "Nghĩa thần hôn" = thần hôn là sớm chiều, ý nó́i nghĩa con cái sớm chiều săn sóc cha mẹ.

Xin gởi bài viết, nhắc lại sự tích Vu Lan từ kinh Phật và lễ Vu Lan từ người Tàu. 

                Sàriputta và Moggallàna (Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên)

                                   Bs Phan Thượng Hải biên soạn

 

Sự tích Vu Lan có nguồn gốc từ Moggallàna (Mục Kiền Liên).  Ngài và Sàriputta là 2 đệ tử đứng hàng đầu trong 10 đại đệ tử của Phật Thích Ca.  Tuy nhiên 2 ngài nhập diệt trước Phật Thích Ca.

 

* Sàriputta và Moggallàna 

Sàriputta dịch âm là Xá Lợi Phất Đa La và dịch nghĩa là Thu Lộ Tử.  

Xá Lợi Phất Đa La gọi tắt là Xá Lợi Phất (hay Xá Lị Phất). 

Sàri (hay Xá Lợi) là tên của người Mẹ; Putta có nghĩa là Tử.  Sàri còn dịch nghĩa là Thu Lộ (một loài chim).  Thu Lộ là "Chim trăm lưỡi" (Bách thiệt điểu) nên tên Sàriputta còn dịch nghĩa là Thu Lộ Tử hay Bách Thiệt Điểu Tử. 

Moggallàna dịch âm là Mục Kiền Liên hay Mục Kiện Liên.

Sàriputta sinh ở làng Nalaka cạnh bên làng Kolita là nơi sinh của Moggallàna.  Hai làng nầy ở gần Rajagaha, kinh đô của nước Magadha, và hai người là bạn thân từ thời niên thiếu.  Sàri putta và Moggallàna cùng đi tu làm đệ tử của Sanjaya, một tu sĩ theo chủ thuyết hoài nghi.  Sau khi gặp và đàm luận với 1 đệ tử của Phật Thích Ca là Assaji (A Thuyết Thị = A Xá Bà Kỳ = Mã Thắng), Sàriputta cùng Moggallàna dẫn 250 đệ tử của Sanjaya gia nhập Tăng Già của Phật Thích Ca ở Tịnh xá Veluvana (Trúc Lâm = Bamboo Grove) gần Rajagaha.  Lúc đó 2 ngài vào khoảng 27. 28 tuổi.  Đây là bài kệ giúp Sàriputta và Moggallàna tỉnh thức và đến xin làm đệ tử của Phật Thích Ca:

Nhất thiết chư pháp bản       (Sinh ra hết thảy mọi pháp nọ)

Nhân duyên sinh vô chủ       (Đều do nhân duyên không có chủ)

Nhược năng giải thử giả       (Hễ mà hiểu được nghĩa ấy)

Tắc đắc chân thực đạo          (Thì đạo chân thực mới hiểu rõ)

Sàriputta có "Trí Tuệ Đệ Nhất" và Moggallàna có "Thần Thông Đệ Nhất" trong các đệ tử. Hai Ngài là đệ tử chính của Phật Thích Ca giúp truyền bá thuyết Duyên Khởi, Tứ Diệu Đế và Bát Chánh Đạo.  Sàriputta giảng dạy rất hay giúp cho các Tỳ kheo hiểu được Phật Pháp còn Moggallàna giúp các Tỳ kheo tu hành đúng theo Phật Pháp và chống lại những tà thuyết.  Phật Thích Ca thường dùng 2 ngài làm gương cho các đệ tử khác trong Tăng Già.

* Nhập Diệt của Sàriputta và Moggallàna

Đạo của Phật Thích Ca được truyền bá rộng rãi nên sinh ra những người ganh tỵ chống đối. Moggallàna là đối tượng chánh nên ngài bị những người nầy giết chết khi đi khất thực.  Một thời gian ngắn sau đó, Sàriputta cũng nhập diệt.

Tương truyền rằng, vào một ngày kia, Phật Thích Ca (hơn 80 tuổi) nói với các đệ tử rằng chỉ 3 tháng nữa là Ngài nhập diệt.  Lúc đó Moggallàna vừa bị giết chết.  Sàriputta không muốn thấy cảnh Đức Phật qua đời nên xin để mình chết trước, thế là Sàriputta tự mình nhập diệt.

Hai ngài theo Phật Thích Ca trong khoảng 40 năm và nhập diệt trước Phật Thích Ca.

Sách "Tỉ Lại Gia Tạp Sự" viết:

Có người hỏi đức Thế tôn: 

   Một bậc thánh như Mục Kiền Liên (Moggallàna) mà bị bọn ngoại đạo đánh chết, thế là Nghiệp gì?  

Đức Thế tôn đáp: 

   Kiếp xưa Mục Kiều Liên là con một họ Bà La Môn vì quá yêu vợ mà bất hiếu với cha mẹ mình.  Người mẹ giận quá có rủa: "Sao những đứa hung ác không đánh chết mầy đi?". Nay tuy chứng cõi thánh là bậc thần thông đệ nhất mà vẫn phải chịu cái Nghiệp bị đánh chết.  

* Mục Kiền Liên (Moggallàna) và Lễ Vu Lan

- Kinh Vu Lan Bồn viết:

   Một thời, Đức Phật trú tại khu vườn Kỳ Đà Cấp Cô Độc.  Trưởng giả Đại Mục Kiền Liên chứng đắc sáu thứ Thần thông dùng đạo nhãn quán sát khắp thế giới, thấy người mẹ đã qua đời của mình bị đọa trong loài Ngạ quỷ, không được ăn uống nên thân hình chỉ còn da bọc xương.  Tôn giả Mục Kiền Liên thấy vậy vô cùng xót thương buồn bã, liền lấy bát đựng đầy cơm và vận dụng thần thông đem hiến dâng cho mẹ.  Bà mẹ vừa nhận được bát cơm , liền dùng tay trái che đậy, tay phải bốc ăn, cơm chưa vào miệng đã hóa thành than hồng nên không thể ăn được. Tôn giả Mục Kiền Liên lớn tiếng than khóc trở về bạch với đức Phật, thuật lại đầy đủ mọi sự việc như vậy.

Đức Phật bảo:

   Thân mẫu của ông tội chướng sâu dày.  Tuy lòng hiếu thảo của ông vang động trời đất nhưng cũng không ai có thể làm gì được.  Nay ông phải nhờ oai lực của Tăng chúng ở mười phương thì mới có thể thoát được.

   Này Mục Kiền Liên! Ngày rằm tháng bảy là ngày Tự tứ của mười phương Tăng chúng, nên vì cha mẹ 7 đời, cha mẹ hiện tại và những người đang ở trong vòng khổ nạn luân hồi mà sắm sửa đầy đủ cơm nước thức ăn và giường nằm đầy đủ để dâng chúng đại đức Tăng chúng khắp mười phương.  Vì giới pháp thanh tịnh đầy đủ nên đạo đức của Tăng chúng sâu rộng mênh mông.  Nếu có người dâng cúng Tăng chúng Tự tứ như vậy thì tất cả cha mẹ bà con quyến thuộc trong đời hiện tại đã quá vãng sẽ được siêu sinh trong 3 đường khổ liền được đầy đủ áo cơm.  Nếu cha mẹ lục thân quyến thuộc còn sống thì được hưởng phước lạc sống lâu trăm tuổi, còn cha mẹ già quá khứ 7 đời thì được sinh lên cõi Trời Tự Tại hóa sinh trong cõi Trời, hoa lệ chói sáng, hưởng vô lượng phước lạc.

Bấy giờ Đức Phật bảo Tăng chúng mười phương hoặc ở nơi Tăng chúng hoặc ở chùa tháp phải chú nguyện như vậy rồi sau mới thọ thực (ăn).

Khi ấy Tôn giả Mục Kiền Liên cùng với chư vị Đại sĩ Bồ tát đều rất hoan hỷ, tiếng than khóc bi thương của ngài Mục Kiền Liên cũng tan biến.  Thân mẫu của ngài cũng trong ngày ấy được thoát khổ trong loài Ngạ quỉ.

Khi ấy ngài Mục Kiền Liên lại bạch:

   Bạch Thế tôn!  Thân mẫu của con đã được siêu thoát, đó là nhờ năng lực công đức Tam Bảo, trong đó có uy lực của Tăng chúng.  Nếu đời vị lai, tất cả đệ tử của Đức Phật muốn hiếu thuận phụng dưỡng cha mẹ thì kinh Vu Lan Bồn nầy có thể cứu độ cha mẹ hiện tại cho đến cha mẹ 7 đời chăng?

Đức Phật nói:

    Nầy Mục Kiền Liên! Điều mà Như Lai muốn nói, Tôn giả đã hỏi.

Nếu có Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, quốc vương, vương tử, đại thần, tể tướng, tam công, bách quan cùng cả thảy dân chúng muốn thực hành đức từ hiếu, trước nên vì cha mẹ hiện tiền, kế đó cha mẹ 7 đời trong quá khứ là cứ đến Rằm tháng Bảy, ngày chư Phật hoan hỷ, ngày chư Tăng tự tứ, nên sắp đặt đủ các loại trái cây thức ăn nước uống vào bồn Vu Lan để dâng cúng chư Tăng ở mười phương.Ngày chư Tăng Tự tứ câu nguyện cha mẹ hiện còn sống lâu trăm tuổi, không bệnh tật.Cha mẹ trong 7 đời quá khứ thoát khỏi khổ đau trong loài Ngạ quỉ, được sinh trong cõi Trời, người phước lạc an vui.

Thiện nam tín nữ là đệ tử của Đức Như Lai phải nên thực hành chữ hiếu, trong mỗi niệm thường thương tưởng đến cha mẹ hiện tại, cho đến cha mẹ 7 đời trong quá khứ.  Hằng năm đến ngày Rằm tháng Bảy, đem lòng từ hiếu thương tưởng song thân cha mẹ hiện tiền, cha mẹ 7 đời quá khứ, sắm sửa bồn Vu Lan, hiến cúng Phật đà, dâng cúng Tăng chúng để đền đáp công ơn sinh thành dưỡng dục của cha mẹ.  Nếu là đệ tử của Đức Phật thì phải tuân giữ điều ấy.

Lúc ấy, Tôn giả Mục Kiền Liên cùng với chúng đệ tử nghe Phật giảng dạy đều rất hoan hỷ tín thọ phụng hành.  

 

- Vu Lan Bồn Kinh (Ullambana sùtra) được Trúc Pháp Hộ dịch ra Hán ngữ và từ đó chuyển âm sang Việt ngữ. Vu Lan Bồn Kinh dịch đầy đủ ra Hán ngữ là "Phật Thuyết Vu Lan Bồn Kinh".

Trúc Pháp Hộ là tên Hán ngữ của nhà sư người Thiên Trúc (Ấn Độ) tên là Dharmaraksa (239-316).

"Vu Lan Bồn" là dịch âm từ Phạn ngữ "Ullambana".  Ullambana có nghĩa đen là "Cứu đảo huyền".  "Đảo huyền" là "treo ngược".  "Cứu đảo huyền" (Ullambana) có nghĩa là cứu những ai bị treo ngược (bị khốn khổ).  Trúc Pháp Hộ dùng nghĩa đen của "Vu Lan bồn" là "bồn Vu Lan" trong kinh là không đúng.   (Bồn = basin).

 

Kinh Vu Lan Bồn như trên đã kể lại câu chuyện Moggallàna (Mục Kiền Liên) cứu giúp Mẹ mình đang khốn Khổ trong cõi Ngạ quỉ nhờ lời dạy của Phật Thích Ca.  Tuy nhiên ý nghĩa của Kinh Vu Lan Bồn còn rộng hơn.

Theo kinh Vu Lan Bồn, dâng cúng ăn ở cho Tăng chúng trong ngày Tự tứ (ngày Rằm tháng 7, ngày 15 tháng 7) thì nhờ Đạo Đức (morality) "sâu rộng mênh mông" của Tăng chúng (monks and nuns) mà Cha Mẹ và thân quyến của mình được những phước:

    Cha mẹ và thân quyến đã chết bị siêu sinh trong 3 đường Khổ (3 Khổ đạo) liền được đầy đủ áo cơm.  (3 Khổ Đạo trong Lục Đạo Luân Hồi là: Địa ngục, Ngạ quỉ và Súc sinh).

    Cha mẹ và thân quyến đang sống sẽ được hưởng phước lạc mạnh khoẻ sống lâu trăm tuổi.

    Cha mẹ và thân quyến trong quá khứ 7 đời sẽ được tái sinh lên cõi Trời.

Tất cả cũng là thể hiện của lòng Hiếu của Phật tử. 

 

Nhưng tại sao lại dâng cúng vào ngày Tự tứ (ngày Rằm tháng 7, 15 tháng 7)?  Ngày Tự tứ là ngày gì?  Ngày Tự tứ là ngày cuối của 3 tháng Vũ Kỳ An Cư của Tăng Già.  Nó có lịch sử từ Luật Tạng của Phật Giáo Nguyên Thủy:

    Vũ Kỳ An Cư (Residence during the rainy season Retreat = Varsavasana): Vì mỗi năm cứ vào mùa mưa (Vũ Kỳ), nước lũ dâng lên tràn ngập cả đường lối làm sự đi lại giáo hóa, truyền đạo và khất thực không thuận tiện, hơn nữa lại là mùa côn trùng sinh ra đầy đường, đi lại sợ tổn hại tới sinh mạng các loài côn trùng nên Phật Thích Ca cùng các Đệ tử phải tụ họp tại một nơi nào thuận tiện để chuyên việc tu hành trong 3 tháng mưa nầy (từ ngày 16-4 cho tới 15-7)

   Lễ Tự Tứ (Pavàranà): Trong 3 tháng tu trì của Vũ Kỳ An Cư, nếu đại chúng có ai phạm vào tội lỗi mà đại chúng ngờ vực thì được tự do cử tội trong ngày lễ Tự Tứ (ngày 15-7, ngày cuối cùng của Vũ Kỳ An Cư).

 

- Nhân sự tích nầy nên có hội lễ Vu Lan trong nhân gian vào ngày Rằm (15) tháng 7 hằng năm.

Lễ Vu Lan bắt đầu ở Trung Quốc từ thời Lương Võ Đế (464-549), một vị vua rất sùng Phật Giáo.  Ngày Rằm (15) tháng Bảy gọi là ngày (Tết) Trung Nguyên có mở hội Vu Lan (Vu Lan Bồn) ở khắp chùa chiền tu viện và trong toàn dân chúng kỷ niệm sự tích Mục Kiền Liên cứu Mẹ nói riêng và thể hiện lòng hiếu thảo của Chúng sanh nói chung.  Dân chúng làm đúng như trong Kinh Vu Lan Bồn đã dạy: cúng dường thực phẩm cho Tăng chúng. Tuy nhiên còn có mở thêm hội Hoa đăng (cúng rước đèn hoa) và bá tánh còn cúng thêm (trên bàn thờ) cho "Cô Hồn" (tức là Quỉ đói = Ngạ quỉ).

Phong tục nầy được truyền sang các nước khác của Bắc Tông như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Việt Nam... 

 

Chuyện Mục Kiền Liên (Moggallàna) cứu mẹ được người Tàu viết thành nhiều tuồng hát và tiểu thuyết diễn tả Mục Kiền Liên xuống Địa ngục cứu mẹ, đơn giản tên Mục Kiền Liên thành Mục Liên và đặt tên cho mẹ của ngài là Thanh Đề.  Đó là những chuyện mang tựa đề: Mục Liên Cứu Mẫu Biến Văn, Mục Liên Cứu Mẫu Bản Quyển, Mục Liên Tam Thế Bản Quyển...  Theo truyện Tàu, tuy được cứu thoát nhưng bà Thanh Đề phải tái sinh làm một con chó đen ở thành Vương Xá (Rajagrha) và Mục Liên phải trổ thần thông một lần nữa cứu bà Thanh Đề tái sinh thành người.  Dĩ nhiên cõi Địa ngục trong những truyện nầy khác cõi Ngạ quỉ trong kinh Vu Lan Bồn. 

* Sàriputta trong Đại Thừa Trung Quán Tông

 

Tên Sàriputta (Xá Lợi Tử) được nói tới trong kinh Bát Nhã là kinh chánh của Trung Quán Tông của Phật Giáo Đại Thừa.

 

Bát Nhã Ba La Mật Đa Tâm Kinh:

   Quan Tự Tại Bồ Tát hành thâm Bát Nhã Ba La Mật Đa thời, chiếu kiến Ngũ Uẩn giai Không, độ nhất thiết khổ ách.  Xá Lợi Tử, Sắc bất dị Không, Không bất dị Sắc, Sắc tức thị Không, Không tức thị Sắc.  Thụ Tưởng Hành Thức diệc phục như thị.  (Cưu Ma La Thập / Bản Hán ngữ)

    Dịch: Quan Tự Tại Bồ Tát khi thi hành phép Bát Nhã Ba La Mật Đa (Trí Tuệ Độ) thấy rõ Ngũ Uẩn đều Không đem tế độ hết thảy những Khổ ách.  Hỡi Xá Lợi Tử, Sắc chẳng khác Không, Không chẳng khác Sắc, Sắc tức là Không, Không tức là Sắc.  Thụ Tưởng Hành Thức cũng thế cả.  (Trần Trọng Kim / Bản Việt ngữ)

 

(*) Quan Tự Tại Bồ Tát là Quan Thế Âm Bồ Tát.  Xá Lợi Tử là Xá Lợi Phất (Sàriputta).

     Ngũ Uẩn = Sắc, Thụ, Tưởng, Hành, Thức.

* Sàriputta trong Đại Thừa Tịnh Độ Tông

Tên của Sàriputta xuất hiện trong 1 trong 3 kinh chánh của Tịnh Độ Tông.

Phật Thuyết A Di Đà Kinh:

   Bấy giờ Phật bảo Trưởng lão Xá Lợi Phất (Sàriputta): Từ đây qua phương Tây cách mười vạn ức cõi Phật có một thế giới tên là Cực Lạc, nước ấy có Phật hiệu là A Di Đà hiện đang thuyết pháp ở đó.  Chúng sanh của nước ấy không có các Khổ não, chỉ hưởng những điều vui, cho nên gọi là Cực Lạc.

*

Sàriputta có 3 người em trai đều là đệ tử của Phật Thích Ca, theo thứ tự là: Cunda (Thuần Đà), Upasena (hay Vagantaputta) và Revata (Ly Bà Đa).

   Revata nổi tiếng "Thiền Định Đệ Nhất".

   Upasena nổi tiếng là "Hoan Hỉ Đệ Nhất", luôn vui vẻ.

   Cunda nầy còn gọi là CulaCunda (Tiểu Thuần Đà) để phân biệt với Cunda là 1 trong 4 Đại Thanh Văn.  Ngoài ra trong lịch sử Phật Giáo Nguyên Thủy cũng có 1 người khác tên là Cunda.  Đó là người Thợ sắt (thợ rèn) đã dâng cho Phật Thích Ca "mộc nhĩ" (tai nấm). Đức Phật bị bệnh và qua đời sau khi ăn món "mộc nhĩ" nầy.

 

Bs PHAN THƯỢNG HẢI biên soạn