Dáng Núi Tình Cha - Thơ: Lê Nguyễn - Nhạc: Nguyễn Văn Thành - Trình Bày:An Minh

Thơ: Lê Nguyễn
Nhạc: Nguyễn Văn Thành
Trình Bày:An Minh

Đóa Hoa Vu Lan

  

Hoa Vu Lan…chị gởi đến các em
Em sẽ hỏi: - Sao không là Sen Trắng?
Chị vẫn biết, các em yêu Mẹ lắm
Thường tự hào…Mẹ thuần khiết như Sen
Tâm Mẹ lành như những cánh hoa thiêng
Da thơm ngát như mùi hương Sen quý
Mẹ mất đã lâu nhưng chị cũng biết
Người như còn hiện hữu giữa chúng ta
Quên được sao…vào những buổi chiều tà
Và Mẹ vẫn ngồi xe lăn mòn mỏi…
Dõi đôi mắt trái tim như muốn nói
Mỗi đứa con về rọi sáng niềm vui…
Thương làm sao, Mẹ của chúng con ơi!
Hương sen ngát, giọt châu tràn khóe mắt
(Đâu đợi đến Vu Lan…con từng khóc…)
. . . . . .
Cùng khóc Mẹ, Mùa Vu Lan Báo Hiếu
Nếu như PHẬT ban cho con điều.. Nếu,
Ước gì?…- Con chỉ ước một điều thôi…
Con Là Con Của Ba Mẹ Muôn Đời.

ThanhSong ntkp

Dân Ông Tạ

(Trần Quốc Bảo & Trần Văn Trạch)

Nhà tôi xưa, ở Ngã Ba Ông Tạ,
Khu nổi tiếng: bún chả, mộc tồn,
Cứ mỗi xế chiểu, ngả bóng hoàng hôn,
Cả khu vực, thơm lừng mùi thịt nướng!
Món dồi mộc tồn, ngon không tưởng tượng!
Dân Á Châu, đâu có kỵ cây còn,
Gà, cá, cầy, bò… đều cũng là “con”,
Chẳng phân biệt, hễ ngon là xực ráo!
Khu Ông Tạ, có anh em Sơn Đảo,
Những tay du đãng khét tiếng yêng hùng!
Được cái… làm ăn thì họ đổi vùng,
Nên Ông Tạ, Bảy Hiền, yên bình êm ả.

Văn nghệ sĩ vùng Ngã Ba Ông Tạ,
Nhiều thật nhiều, mà danh cũng lừng danh!
Thứ nhất Hoàng Xuân Việt, học giả lão thành,
Nhà ngôn ngữ học, cũng một nhà giáo dục!
Với 373 tác phẩm, thuộc nhiều lãnh vực,
Sở học uyên thâm, rất mực hiền lành,

Kế đến Hoàng Hải Thủy, Võ Hà Anh,
Và Dung Sài Gòn, văn chương lãng mạn.
Rồi nhà văn MC. Nguyễn Ngọc Ngạn,
Đưa văn hóa vào chương trình Thúy Nga.
Viết bay bướm, có Lê Nguyễn Hương Trà,
Và Đỗ Trung Quân, văn tài bất hủ!
Chu Vương Miện, Ngô Hải Triều, Nguyên Vũ,
Đặc biệt Lê Tất Điều, Cù Mai Công (*)
Phạm Thiên Thư dòng lục bát phiêu bồng,
Nét mực thăng hoa như thần phù thánh giáng!

Nhạc sĩ nỗi danh, thì Nguyễn Văn Đông, Văn Giảng,
Nguyễn Đình Toàn, Ngọc Trọng, Trịnh Nam Sơn,
Nét cọ thần kỳ, khó họa sĩ nào hơn!
Có Bùi Đức Lân, Nguyễn Văn Vinh, họa sĩ Ớt,
Danh nhân khu Ông Tạ, kể không thêm bớt,
Tuy nhiên, có thể cũng quên sót đôi ba.
Bởi vì tôi, nay tuổi tác đã già,
Nếu lú lẫn, xin hữu bằng thứ lỗi!

Còn hai Vị, không thể không nhắc tới:
Quái kiệt Trần Văn Trạch, nhà gần nhà tôi,
Và Chủ nhiệm báo Xây Dựng, đường Mai Khôi.
Cha Nguyễn Quang Lãm, bút danh Thiên Hổ”,
Cha Lãm là bạn học với tôi thuở nhỏ,
Rồi sau này, tôi viết báo cho Ngài.
Không tiền nhuận bút, chỉ nhậu lai rai,
Mỗi lần phát báo, kẹp vài chai rượu lễ!

Ngã Ba Ông Tạ còn nhiều chuyện đáng kể…
Nhưng đã dài dòng, xin tạm ngắt nơi đây.
Gặp ngày rảnh rang, lại sẽ tiếp tục ngay,
Cảm khái viết, vì tôi: Dân Ông Tạ!

Trần Quốc Bảo
Richmond, Virginia

Mùa Thu Bên Em

Mùa Thu Bên Em

Thu về ngoạn cảnh bồng lai
Nửa vầng trăng khuyết, nửa bài thơ Thu
Nửa trời khuất áng mây mù
Nửa hồn xao xuyến cảnh Thu não nề
Nửa chừng tỉnh giấc cơn mê
Nửa đồi gió thoảng sơn khê chập chùng
Nửa rừng cảnh sắc mông lung
Nửa vàng lá rụng theo từng gió trôi
Thu về nửa cõi hồn tôi
Nửa đời viễn xứ nửa đời lưu vong
Ai đêm Thu tới não lòng?!
Lá Thu tan tác vàng ong lưng đồi
Buồn ơi! Chi lắm Thu ơi!
Bên Em ta ngắm bầu trời mùa Thu.

Tuyến Lê Sydney
Mùa Thu 2022
***

Cảm Tác:

Tâm Sự Đêm Thu

Bao giờ đất nước thái lai?
Thời gian gặm nhấm hình hài đêm Thu
Mây trởi giăng kín sương mù
Dặm đường ly xứ âm u nẻo về
Làm sao nhân thế thoát mê?
Đêm Thu khắc khoải tình quê chưa chùng
Thu về đêm lạnh nhớ lung
Quê hương khuất nẻo cuối vùng mây trôi
Chuyện xưa đau xót hồn tôi
Từ ngày Quốc Hận bao người thương vong
Cố hương ấp ủ trong lòng
Bên tai vẫn vọng ước mong khứ hồi
Mỗi lần Thu đến thơ ơi!
Viết vần tâm sự bồi hồi vì Thu.

Lâm Hoài Vũ
Mùa Thu 2022

Một Khúc Mắc Về Kinh Kim Cang

Có một nhà trí thức, có thể nói là “Thiên kinh vạn quyển” ái mộ Phật, nghiên cứu kinh điển rất nhiều. Thế nhưng có một đoạn trong Kinh Kim Cang ông không sao hiểu nổi. Ông đã nhờ nhiều nhà trí thức giải thích dùm nhưng những lời giải thích có vẻ gượng gạo càng làm cho vấn đề trở nên bế tắc. 

Cuối cùng ông quyết định vấn hỏi một vị thiền sư xem Phật gia có thật sự hiểu thấu đáo kinh điển hay chỉ đọc tụng như một cái máy, tin mà không hiểu gì hết. Khi hội kiến thiền sư, ông trình bày thắc mắc của mình:

- Thưa thầy, trong Kinh Kim Cang có đoạn: “Tu Bồ Đề, ví như có người thân như Núi Tu Di. Ý ông thế nào? Thân người ấy có to lớn không? Tu Bồ Đề thưa, bạch Thế Tôn, rất lớn. Vì sao? Phật nói chẳng phải thân to lớn, như thế mới là thân to lớn.”

Thưa thầy,”Thân to lớn mà không phải thân to lớn”, tức thân nhỏ bé, làm sao có thể lại là thân to lớn? Phải chăng có cái gì mâu thuẫn trong câu kinh này?

Nghe hỏi vậy, sư mỉm cười rồi nhẹ nhàng nói:

- Để hiểu đoạn kinh này xin ông lắng nghe câu chuyện sau đây.

Nói rồi sư kể:

“Có hai vị sa môn huynh đệ, trong một chuyến du hóa tình cờ xe đò bị hư phải dừng lại bên đường. Cũng đã tới giờ Ngọ, hai vị tìm vào một quán cơm chay. Khi thấy khách bước vào, người hầu bàn tới chào rồi chờ khách gọi món ăn. Vị sư đệ gọi một tô hủ tíu chay, còn vị sư huynh gọi một tô mì chay. Một lát sau, có thể do lầm lẫn của nhà bếp và vô ý, người hầu bàn đưa ra hai tô hủ tíu. Vị sư đệ nhận và ăn tô hủ tíu đã đành, còn vị sư huynh cũng nhận và điềm nhiên ăn tô hủ tíu. Khi ăn xong, vị sư đệ với vẻ bồn chồn, lên tiếng hỏi:

- Sư huynh gọi tô mì chay, khi bồi bàn đem ra tô hủ tíu, sư huynh có thấy đó là tô hủ tíu không?

Vị sư huynh đáp:

- Có chứ, huynh biết đó là tô hủ tíu chứ.

- Thế tại sao huynh ăn mà không phản ứng gì? Không than phiền hay yêu cầu chủ quán đổi tô mì chay cho sư huynh?

Vị sư huynh cười đáp:

 

- Đệ đọc tụng hằng ngày Kinh Kim Cang đã quên mất đoạn, “Thân to lớn chẳng phải thân to lớn như thế mới là thân to lớn” rồi sao? Thì ngày hôm nay, “Tô mì chay chẳng phải tô mì chay như thế mới là tô mì chay.” Sau khi gọi tô mì chay, huynh quên tất cả và không còn nhớ tới nó nữa. Chính vì thế mà tô mì chay hay tô gì đó hay tô hủ tíu cũng đều như nhau cả. Cho nên trước mắt huynh tô hủ tíu cũng là tô mì. Theo lời dạy trong Kinh Kim Cang, huynh đang luyện tâm không phân biệt.

Nghe sư huynh giảng thế, vị sư đệ như bừng nở hoa tâm và đứng lên vái lạy vị sư huynh của mình.”

Kể tới đây, sư dừng lại một chút rồi nói tiếp:

- Kinh Kim Cang không thể hiểu chữ bằng nghĩa, bằng biện luận mà bằng cái Tâm Vô Sai Biệt. Kinh Kim Cang là kinh phá mọi ràng buộc, mê lầm. Khi đã vô sai biệt thì làm gì có lớn có nhỏ? Lớn cũng là nhỏ mà nhỏ cũng là lớn. Nó cũng chính là Trí Tuệ Bát Nhã. Nó là kinh đại thừa đốn giáo mà Lục Tổ Huệ Năng tu thành Phật. Thưa ông, khi đã thấu đáo Trí Tuệ Bát Nhã thì:

- Khi người đời tán dương ông là một học giả mà ông coi mình không phải học giả, như thế mới là học giả.

- Khi người đời tán dương ông là nhà đạo đức mà ông thấy mình chưa phải là nhà đạo đức, như thế mới là nhà đạo đức.

- Khi ông thông minh mà không bao giờ tỏ ra thông minh, như thế mới thật là thông minh.

- Khi ông biết mà tỏ ra mình như không biết, như thế mới là biết.

- Khi ông là tỷ phú mà ông coi mình như kẻ nghèo khó như thế mới là tỷ phú.

- Khi ông thành công mà ông nói có gì gọi là thành công đâu và hồi hướng công đức về tất cả mọi người, như thế mới là thành công.

- Khi ông phục vụ mà nói rằng tôi có phục vụ gì đâu, đó chỉ là bổn phận, như thế mới là phục vụ.

- Khi ông nổi tiếng mà nói rằng hư không vốn thanh tịnh, làm gì có sự nổi tiếng trong hư không, như thế mới là người nổi tiếng.

- Khi ông bố thí mà không thấy có chuyện bố thí, như thế mới là bố thí.

- Khi ông cúng dường mà không chấp mình có cúng dường, tức không kể công, như thế mới gọi là cúng dường.

Người đời cần có hình, danh, sắc, tướng để mà sống. Nhưng người tu hành hay thiện tri thức phải phá bỏ mọi hình, danh, sắc, tướng đang tạm gắn trên người mình. Cũng chính vì thế mà ngài Tu Bồ Đề đã thưa với Phật rằng, “Con không chấp niệm con là A La Hán Ly Dục. Bạch Thế Tôn, nếu con còn chấp niệm rằng con là A La Hán Ly Dục thì chắc Thế Tôn không nói Tu Bồ Đề ưa làm hạnh tịch tịnh A Lan Na.

Nghe tới đây vị trí thức bừng nở hoa tâm, như giữa cơn khát cháy được uống một ly nước dừa tươi, như trời nắng hạn gặp cơn mưa rào và trút được một gánh nặng đã đeo đuổi ông bao năm trời. Ông nói:

- Kim Cang đúng là tâm kinh, hiểu bằng tâm chứng ngộ, đó là pháp môn tu thành Phật mà người bình thường không sao hiểu được, Xin tạ ơn thầy.

Thiện Quả Đào Văn Bình

Ngọt Đắng Tình Yêu - Sáng Tác: Nguyễn Thanh Cảnh - Hòa Âm: Đỗ Hải - Ca Sĩ: Hà Thanh

Sáng Tác: Nguyễn Thanh Cảnh
Hòa Âm: Đỗ Hải
Ca Sĩ: Hà Thanh

Sắc Hương

 

Bán sinh phong cốt lăng tằng thậm
Nhất phiến nhu hoài chỉ vị khanh
(Đổ Mục)

Đời vẫn cười ta kẻ hào hoa
si mê bóng sắc những đời xa
đã tiếc kim chi thương ngọc bội
lại hờn mấy gã phụ tình ma.

Vốn biết rợ Hồ còn man dại
sao đành đem hiến gái Trung nguyên.
Những thân bảy thước ngoài quan ải
nở để phai hương lạt phấn nguyền.

Đếm dọc Trường Sơn mấy dặm xanh
mà đem gả bán gái kinh thành.
Hai châu Ô Lý rừng muôn dặm
có đủ trầm hương tẩm gái trinh!

Áo rách thư sinh lạnh gác nghèo
cửa nhà đèn sách, chút trăng treo
Yêu người quên chín đời tu luyện
sao nở đem tình rọi kiến yêu!

Này gái hồ ly khóc giữa đêm
thôi đừng hận tủi nữa chi em.
Những phường háo sắc lòng nông nổi
chẳng đáng kề vai, áp ngực mềm!

Này những đời hoa rụng giữa mùa
môi hồng, má phấn, dáng kiều xưa.
Cơn vui qua vội, cơn buồn chậm.
ai tiếc thương mà em đón đưa!

Này những đài hoa úa não nùng
sớm tươi, chiều đã nát phù dung.
Ai xui ngang trái ghìm nhan sắc
để mắt tình nương khép lạnh lùng.

 ..............
Ta vẫn chờ em cuối bể dâu
dẫu duyên không nợ khó tìm nhau
dẫu cùng mệnh bạc như danh tướng 
chẳng hẹn hò nhau đến bạc đầu!!!

Cao Vị Khanh

Già Nua - Tuổi Già Hẳn Vậy

 

Xướng: 

Già Nua

Yếu đuối già nua, khó kể chi,
Nói năng đứt khoảng, dễ quên thì.
Bạn bè xa vắng, không còn gặp.
Áo mũ tủ đầy, mặc mấy khi.
Rộng rãi vườn sân cho cỏ mọc,
Xe còn chạy tốt, ít thường đi,
Nhớ thương quê tổ, thôi thăm viếng.
Con cháu riêng đời, mãi cách ly.

Nhật Quang Phi Hồ
(Sep 25)
***
Bài hoạ:

Tuổi Già Hẳn Vậy

Tuổi già hẳn vậy, thở than chi
Mới nhớ, rồi quên béng tức thì
Cửa nẻo chưa cài qua mấy bận
Bếp lò chẳng tắt cũng đôi khi
Kèm nhèm cặp mắt dường không thấy
Đau nhức bàn chân thật khó đi
Ga cuối đường tàu đang ngóng đợi
Vui lòng, ta hát khúc chia ly !

Hồ Khiên

Mắt Biếc Hồ Thu(Toàn Phong Nguyễn Xuân Vinh)- YourEyes, An Autumn Lake(Thanh Thanh)

 

Mắt Biếc Hồ Thu

Mắt em là cả hồ thu
Tiếng em thánh thót như ru men tình
Ước sao chỉ có đôi mình
Nhưng đâu chỉ có chúng mình ước ao
Đêm nào ngước mắt trông sao
Cùng em mơ ước nơi nào viễn du
Nhìn em đáy mắt hồ thu
Anh quên giấc mộng viễn du nơi nào
Bâng khuâng gió lọt song đào
Nhớ đôi mắt biếc hôm nào tương tư
Đường trần một cõi hoang vu
Đi hoài mới biết thiên thu nhớ người
Nơi đây có núi cùng đồi
Có con suối nhỏ da trời màu xanh
Em ngồi xõa tóc bên mành
Bài thơ anh mới viết thành tặng em

Toàn Phong Nguyễn Xuân Vinh
***

Dịch Thơ:

Your Eyes, An Autumn Lake

Your nice eyes look like an autumn lake,
Your sweet voice lulls me in love to partake.
I wish there only were the two of us
Although not only we two to yearn for thus:
That night, while looking up at each star,
I dreamed of, together with you, traveling afar.
But, admiring your deep eyes, the lake of fall,
Our long trip dream of that time I forgot all.
With the wind through the window prolonged
I recall your eyes for which those days I longed.
How the ways of life have seemed desolate:
As I go farther my missing you is to escalate.
In this place there are enough mountains, hills,
And the blue sky, the small spring, the gills.
You sit by the blind, your hair hangs down;
This is the poem I just wrote for you as a crown.

Translation by Thanh Thanh

TrướcSau

Đề Ô Giang Đình 題烏江亭 - Đỗ Mục (Vãn Đường)

Đỗ Mục 杜牧 (803-853) tự Mục Chi 牧之, hiệu Phàn Xuyên 樊川, người Vạn Niên, quận Kinh Triệu (nay là Trường An, tỉnh Thiểm Tây). Ông nội Đỗ Hựu vừa là một tể tướng giỏi về lý tài, vừa là một sử gia biên soạn sách Thông điển. Anh là Đỗ Sùng, phò mã, làm đến tiết độ sứ, rồi tể tướng. Đỗ Mục có dáng dấp thanh tú, tính thích ca nhạc, ưa phóng túng, còn nhỏ đã nổi tiếng văn tài. Khi mới lên kinh sư, được Thái học bác sĩ Ngô Vũ Lăng đưa thư văn đến cho quan chủ khảo là thị lang Thôi Uyển xem. Thôi rất kinh ngạc về bài A Phòng cung phú. Năm 828, hai mươi sáu tuổi, ông đỗ tiến sĩ, lại đỗ luôn khoa chế sách Hiền lương phương chính, được bổ chức hiệu thư lang ở Sùng văn quán, rồi ra làm đoàn luyện tuần phủ tại Giang Tây, sau đó đến Hoài Nam làm thơ ký cho tiết độ sứ Ngưu Tăng Nhụ, lại đổi về làm giám sát ngự sử tại Lạc Dương. Năm 835, ông đi chơi Hồ Châu, rồi cứ bị đổi làm thứ sử hết nơi này đến nơi khác (Hoàng Châu, Từ Châu, Mục Châu). Năm 849, ông nhờ một người bạn làm tướng quốc xin cho về thái thú Hồ Châu, sau đổi khảo công lang trung tri chế cáo, và cuối cùng làm Trung thư xá nhân. Tác phẩm có Phàn Xuyên thi tập (20 quyển), chú giải Tôn Vũ binh pháp (13 thiên, do Tào Tháo soạn).

Nguyên tác           Dịch âm

題烏江亭             Đề Ô Giang Đình

勝敗兵家事不期 Thắng bại binh gia sự bất kỳ

包羞忍恥是男兒 Bao tu nhẫn sỉ thị nam nhi

江東子弟多才俊 Giang Đông tử đệ đa tài tuấn

捲土重來未可知 Quyển thổ trùng lai vị khả tri.

Dịch thơ

Vịnh Đình Ô Giang

Thắng bại nhà binh vốn lẽ thường.

Ăn năn nhẫn nhục chí nam nhân

Giang Đông đệ tử nhiều anh tuấn

Cuốn gói về đây chẳng hổ thân.

Lời bàn 

Bài thơ tiếc cho quyết định tự vẫn của Hạng Vũ ở bến Ô Giang. Sách Tây Hán chí chép rằng Hạng Vũ khi chạy tới đó chỉ còn một mình một ngựa mà quân Hán sắp đuổi kịp. Người lái đò muốn chở ông qua sông về Giang Đông tuyển mộ binh mã để phục thù nhưng ông từ chối, chỉ nhờ bác lái chở con Ô Chuy thoát hiểm rồi rút kiếm tự vẫn. Con ngựa ở dưới thuyền nhìn thấy chủ chết bèn nhảy xuống nước tự vẫn theo.

Cảnh hào hùng này đã tốn hàng tạ giấy mực của các văn nhân thi sĩ kim cổ. Những người thích mẫu anh hùng cá nhân thì theo Đỗ Mục ca ngợi Hạng Vũ. Những người khác, nghĩ tới đại cuộc, thì ca tụng Lưu Bang, không đếm xỉa tới anh hùng cá nhân.

Con Cò thì sao? Hắn chỉ lưu tâm đến bài thơ thôi: tả một cảnh hào hùng thì thương người hào hùng là một lễ thường, không vì thế mà ghét Đỗ Mục.

Con Cò

***

Đình Ô Giang.

Nghiệp lính thắng thua chuyện khó hay,

Dằn lòng hổ nhục chính người trai.

Giang Đông giới trẻ nhiều tài giỏi,

Bám đất quay về sẽ có ngày.

Mỹ Ngọc phỏng dịch.

Sept. 6/2025.

***

Trước Đình Sông Ô

Thắng bại chiến trường biết trước đâu

Nam nhi gánh vác miệt mài lâu

Giang Đông còn lắm trai hùng tráng

Quyết chí bền lòng chiến thắng sâu

Thanh Vân

***

Đỗ Mục có quan điểm rất đúng đắn khi cho rằng: Thắng bại binh gia sự bất kỳ; nếu tướng lĩnh nào cũng xử sự như Hạng Vũ khi thua trận thì làm sao có tướng giỏi! Muốn lên tướng thì không chỉ đánh thắng một vài trận, mà phải đánh hằng trăm trận có được, có thua. Còn người là còn hy vọng!

Đề Đình Sông Ô

Thắng bại lẽ thường chuyện kiếm đao

Nén đau nhịn nhục mới anh hào

Giang Đông trai tráng nhiều tài lược

Quay lại bụi tung… biết thế nào!

Lộc Bắc

***

Nguyên tác:          Phiên âm:

題烏江亭-杜牧 Đề Ô Giang Đình - Đỗ Mục

勝敗兵家事不期 Thắng bại binh gia sự bất kỳ

包羞忍恥是男兒 Bao tu nhẫn sỉ thị nam nhi

江東子弟多才俊 Giang Đông tử đệ đa tài tuấn

捲土重來未可知 Quyển thổ trùng lai vị khả tri

Phiền Xuyên Tập - Đường - Đỗ Mục 樊川集-唐-杜牧

Vạn Thủ Đường Nhân Tuyệt Cú - Tống - Hồng Mại 万首唐人绝句-宋-洪迈

Thuyết Phu - Minh - Đào Tông Nghi 说孚-明-陶宗仪

Ngự Định Toàn Đường Thi - Thanh - Thánh Tổ Huyền Diệp 御定全唐 诗-清-圣祖玄烨

Nguyên tác được chép lại từ sách của Đỗ Mục. Lưu ý là mộc bản của Đỗ Mục chính xác, nhưng bản điện tử bị sai trong câu 3. Bài thơ có 3 dị bản trong Ngư Định Toàn Đường Thi.

Ghi chú:

Ô Giang Đình: nằm tại Ô Giang Phố, phía đông bắc huyện Hòa, tỉnh An Huy ngày nay. Tương truyền đây là nơi Sở Vương Hạng Vũ tự sát.

Bất kỳ: khó có thể dự đoán

Bao tu nhẫn sỉ: nén sự hổ thẹn, chịu đựng sự nhục nhã; ẩn dụ chỉ người có khí phách lớn, có dũng khí đích thực để có thể cúi mình chấp nhận hổ thẹn và chịu đựng được sự nhục nhã

Giang Đông: là khu vực quanh Tô Châu, miền Giang Nam nơi Hạng Vũ khởi binh

Tài tuấn: người có tài năng xuất chúng

Quyển thổ trùng lai: cuốn đất trở lại; ẩn dụ tập hợp lại sau thất bại để vươn lên

Dịch nghĩa:

Đề Ô Giang Đình Đề Nơi Đình Sông Ô

Thắng bại binh gia sự bất kỳ

Thắng bại là chuyện thường tình trong quân sự, khó mà lường trước được.

Bao tu nhẫn sỉ thị nam nhi

Chân nam nhi là người có thể chịu nhục, gánh vác trọng trách.

Giang Đông tử đệ đa tài tuấn

Hỡi Tây Sở Vương, thanh niên Giang Đông còn nhiều người tài giỏi.

Quyển thổ trùng lai vị khả tri

Nếu tập hợp và trở lại chiến đấu, không biết kết cục cuộc chiến Sở-Hán ra sao.

Thiên hạ nhiều thế hệ sau ngưỡng mộ sự hào hùng cá nhân của Hạng Vũ. Năm 839, khi đi qua Ô Giang Đình, Đỗ Mục đã viết bài thơ này, dường như khác ý với nhiều người, chê Hạng Vũ không thức thời (câu 1) và thiếu khí phách anh hùng biết nhẫn nhục (câu 2). Người có dũng khí kết hợp được nhiều người tài đức (câu 3) và biết đâu có thể thay đổi được cục diện lịch sử (câu 4).

Dich thơ:

Đình Sông Ô

Thắng bại bất thường cuộc kiếm đao,

Bền lòng nhẫn nhục đích anh hào.

Giang Đông còn có nhiều tài đức,

Hợp lực phản hồi đã biết sao?

Poem of the Wu River Pavilion by Du Mu

Victory and defeat are common occurrences in warfare, difficult to predict in advance.

Only by enduring humiliation and bearing burdens can one be considered a true man.

In the land of Jiangdong, there still are many talented individuals.

If one could regroup and fight back, it would be hard to say who would win or lose in the struggle between Chu and Han.

Phí Minh Tâm

***

Đã từ lâu, Bát Sách đọc trong cuốn “Thông Dụng Thành Ngữ Cố Sự.” của Vương An, do Nguyễn Quốc Hùng dịch ra tiếng Việt, trong đó có nhiều sự tích rất hay, như Thừa long giai tế (chuyện Tiêu Sử, Lộng Ngọc), Hoàng đài chi qua (chuyện Lý Hiền, con Võ Tắc Thiên), Tư không kiến quán (chuyện Lưu Vũ Tích), Lục diệp thành âm (chuyện Đỗ Mục). Đỗ Mục còn được nhắc tới trong thành ngữ Quyển Thổ Trùng Lai: sách kể sự tích Hạng Vũ và 2 câu cuối của bài Đề Ô Giang Đình:

Giang Đông tử đệ đa tài tuấn,

Quyển thổ trùng lai vị khả tri.

Hạng Vũ khởi binh với 8000 quân ở Ngô Quận, dần dần trở thành một đạo quân hùng mạnh, bách chiến, bách thắng, cùng Lưu Bang diệt Tần, chia đôi thiên hạ.

Sau Lưu và Hạng tương tranh để độc chiếm sơn hà: mới đầu Hạng thắng, nhưng về sau, Lưu nhờ có nhiều nhân tài phù trợ, như Hàn Tín, Trương Lương, Tiêu Hà, Hạng dần dần thất thế, sau cùng, năm 202 trước công nguyên, Hạng bị quân Hán vây ở Cai Hạ. Trương Lương thổi tiêu, cho quân sĩ hát bài ca của nước Sở, lính của Hạng nhớ nhà bỏ đi hết. Đêm đó, Hạng Vũ và Ngu cơ uống rượu, làm thơ (Lực bạt sơn hề, khí cái thế…. Hán binh dĩ lược địa…. Bát Sách không viết tiếp sợ quá dài). Ngu cơ tự tử bằng gươm của Hạng Vũ. Sáng ra, Hạng chỉ còn 800 quân thân tín, phá vòng vây chạy đến Ô Giang, còn được 20 người! Đình trưởng ở đó tình nguyện chở Hạng qua sông, nhưng Hạng từ chối, chỉ nhờ chở con ngựa Ô Truy. Ngựa nhẩy xuống sông, chết chìm. Hạng chiến đấu tới khi kiệt lực thì đâm cổ tự tử.

Bài thơ của Đỗ Mục hay, ít chữ khó, có ý chê Hạng Vũ không đủ can đảm, chịu nhẫn nhục, mà gây dựng lại từ đầu, thì chưa biết thời cuộc sẽ ra sao… Bát Sách thì không đồng ý với Đỗ: trong tình huống của Hạng, quân lính trốn hết, vợ tự tử ngựa quý cũng chết, một thân một mình thì còn làm gì được nữa, đâm cổ là hành động thật can đảm và hùng tráng, chỉ đáng khâm phục mà không thể chê.

Quyển Thổ Trùng Lai đã trở nên thành ngữ, khuyên người ta phải can đảm, chịu hổ, chịu nhục để gây dựng lại từ đầu khi thất bại. Tuy khó, nhưng cũng có người làm được, như Lưu Tú dựng lại nhà Hán, Đặng Tiểu Bình trở lại với quyền lực, vua Gia Long gây lại cơ đồ.

Đề Đình Ô Giang.

Thắng bại nhà binh chuyện khó cầu,

Thẹn che, nhục chịu đáng mày râu,

Giang Đông đám trẻ nhiều tay giỏi,

Cuốn đất quay về chưa biết đâu.

Bát Sách.

(Ngày 11/09/2025)

***

Góp ý:

Mặc dù Đỗ Mục để tiếng trên đời như một thi nhân tài hoa, lãng mạn, ông cũng có hoài bão về nghiệp võ và đã từng viết chú giải cho Tôn Tử Binh Pháp, và được tướng Đổng Trọng Chất (董重質) ở Hoài Tây tham khảo ý kiến về những lý do giúp loạn Hoài Tây kéo dài bốn năm. Các sử kiện này có thể giúp người đọc hiểu tâm tình của thi nhân họ Đỗ qua bài thơ về đình Ô Giang, nơi Hạng Vũ tự tử sau khi thất trận và trở thành đơn độc. Một giai thoại - hay huyền thoại? - bảo Hạng không nghe lời người lái đò vượt sông Hoài trở về Giang Đông vì thua trận và cảm thấy nhục nhã với bà con và tổ tiên nhưng ta không biết có thật vậy không vì không ai biết chắc rằng tổ tiên của Hạng là người xứ Sở hay nước Lỗ. Đỗ Mục không có cơ hội phô trương tài năng về việc binh và có thể làm bài thơ để diễn tả ẩn ý về sự nghiệp hẩm hiu của chính mình.

Huỳnh Kim Giám

''Bi'' and ''Bi'' (B & B)

Gần hai tháng nay, tôi khổ sở vì ‘’B & B’’ ! Không phải ‘’Bed and Breakfast’’ ( phòng-trọ + điểm tâm ở nhà-‘’dân’’ ), mà, giản dị, là Bóp-and-Bót!

Nói khổ sở là nói cho gọn. Đúng ra phải là mất ngủ, mất ngày giờ, lo âu, buồn bã vv Còn hơn lúc mới biết ’’tương tư’’!

Ngày còn bé, khi mới biết đọc, biết viết, tôi hay lẫn lộn giữa ‘’bóp và bót’’. Lấy cái ‘’bót’’ cho mẹ, cảnh sát bỏ ‘’bóp’’!

‘’Bóp’’ là tiếng trong Nam, do tiếng Pháp ‘’porte -feuille’’ đọc trại ra. Ngoài Bắc ‘’bóp’’ được gọi là ví, nghe nói do đọc trại chữ ‘’vy’’, nguyên là một từ gốc Hán để gọi cái túi thơm (tự điển Thiều Chửu) mà phụ nữ xưa thường đeo .

Chữ ‘’bót’’ thì khác. Trong khi các từ điển Việt ngữ ‘’miền Nam’’, chỉ có chữ ‘’bót ‘’ do chữ ‘’poste’’ đọc trại ra, thì các tự điển ‘’miền Bắc’’, ‘’bốt’’ là chữ chánh (‘’bót’’ cùng nghĩa : ít phổ biến). Chữ viết đã khác mà cách giải nghĩa lại càng khác xa hơn !

Nếu ‘’bót’’-trong-Nam được giải thích là cảnh sát cuộc vv thì ‘’bốt’’-ngoài-Bắc là đồn nhỏ, trạm canh của binh lính, cảnh sát dưới chế độ thực dân, nghĩa là thuộc về quá khứ ! Đúng quá chứ lỵ, đồn nhỏ cảnh sát làm sao có đủ chỗ để nhốt người như đồn… lớn công – an!

 

 

( Tự điển Lê văn Đức/ internet ) 

(Tự điển Hoàng Phê/internet)

Ngoài bót/bốt/bóp, ‘’sở cẩm’’ (ngoài Bắc), ‘’cò-bót’’ (trong Nam) cũng được dùng trong ý nghĩa đó (do chữ commissariat đọc trại ra)

Riêng, trong ’Việt Nam Tự Điển’’ của Lê văn Đức, ‘’bóp da’’ (danh từ) còn là tiếng lóng để chỉ ‘’cửa mình đàn-bà’’!

(Nguồn: internet)

Trước đến giờ, tôi chỉ biết có động từ (‘’bóp’’) là liên quan đến ‘’người’’ …phụ nữ, còn danh-từ thì đây là lần đầu ! Mà bóp thì phải là ‘’bóp-da’’ cơ, nói ‘’bóp-nylon’’ không ai hiểu (?)! Nhưng tại sao lại gọi ‘’chỗ đó’’ là bóp-da ? Thân thể người ta, trừ móng, chỗ nào mà chả có da, cứ gì phải ở ‘’vùng cấm địa’’? ( gọi bóp-da kiểu đó, thì bác sĩ sản khoa có gọi là gyneco..rdonnierlogue, nữ hộ sinh là sage-cordonnière ?! ) Hay vì cái …hang Pác Bó(p) đó là nơi moi ‘’ví’’ cánh đàn ông (?). Kiểu ‘’Bắt thang lên hỏi ông Giời / Mang tiền cho ‘’bóp-da’’, đòi được đâu ‘’?!

Ôi, tiếng lóng gì mà khó ..lòng quá ! Khó hiểu quá!
……

Năm xưa, đọc đâu đó trong một tác phẩm (trước 75) của anh Phan Nhật Nam, tôi được biết là anh rất sợ ở tù. Thế mà anh bị 14 năm tù (1975-1989) ! Sợ cái nào, Trời trao cái đó (bắt phong trần phải phong trần / Kiều). Hơi giống anh Nam, tôi cũng rất sợ. Nói hơi giống, vì anh Nam sợ bị ‘’bỏ bót’’ (tù), còn tôi thì rất sợ bị mất bóp! Trước 75, đi đâu tôi cũng tiền lận lưng, bóp lận bụng, cái bóp nhỏ có thẻ căn cước , thẻ sinh viên, giấy chủ quyền xe, nhét trước bụng thì không sợ gì cả, trừ lúc ‘’yêu nhau, rút bóp, ối à, cho nhau’’. Mất tiền không sợ bằng mất bóp! Tiền thì còn dễ … xin (Bố) lại được. Nhưng giấy tờ thì khó lắm. Lạng quạng là nằm ‘’ấp’’ như chơi! 46 năm xứ người, mất tiền, mất chìa khóa, mất thẻ tín dụng vv nhưng tôi chưa một lần mất ‘’bóp’’. Đi đâu cũng kè kè nó bên mình, giữ nó còn hơn giữ …chữ ‘’’tín’’ ! Thế mà, trưa 28/7 năm nay, tôi mất ‘’em’’!

Thường, đi đâu tôi cũng cái ‘’sac’’ nhỏ, đeo chéo vai. Trong đó là cái ‘’bóp’’ đựng: chìa khóa (xe, nhà), điện thoại (portable), bút máy, masque, gel hydroalcoolique (ngừa Covid Tàu !!!). Ngoài các thứ vừa kể, còn là: giấy tờ tùy thân (căn cước, bằng lái, bảo hiểm y tế), chủ quyền xe, thẻ: ngân hàng (2 cái) , ‘’siêu-thị’’ ( 6 cái ! ), tiền mặt vv Thần hộ mệnh lúc nào cũng trên người! Nhưng hôm đó, cái thứ hai 28/7/2025 đó, tôi đưa mẹ cháu đi …’’ shopping’’ với cô bạn. Vừa mang chai nước uống, 2 điện thoại ‘’di động’’, khăn mù-soa giấy, giấy chùi mắt kính vv Bao nhiêu cái lỉnh kỉnh làm nặng đôi vai ‘’gầy guộc nhỏ’’, nên tôi cho hết vào cái ‘’sac’’ lớn, cho tiện việc sổ .. xắc!

Đến giờ ăn trưa, chúng tôi mời cặp bạn đi chung dùng bữa. Do ‘’ngại’’ ( sợ chúng tôi tốn), bạn tôi nằng nặc kêu vào một cái ‘’fast food’’ (cho nó mau, còn đi chợ tiếp). Nhưng ‘’chương trình’’ đã không tiếp tục được. Bởi vì, lúc ngồi vào bàn ăn, vì cái xắc cồng kềnh, nên tôi cho ngay vào sau lưng để dễ cắt thịt, đến khi đang ăn, chợt thấy có cái gì trống vắng sau lưng, quay lại, tôi mới biết mình mất xắc! Thế là hết hồn, kêu toáng lên, 4 đứa chúng tôi, chia nhau đi kiếm xắc. Đứa báo nhân viên nhà hàng, đứa đi một vòng xem xét, đứa chạy vào .. toilettes, đứa ra ngoài lục thùng rác Nhưng không có vết tích gì! Hỏi nhân viên thì mấy ‘’cột nhà cháy’’ (!) trả lời tỉnh bơ:

- Ơ, chuyện này xảy ra thường lắm, phải cẩn thận thôi!

- Có camera không ?

– Có, nhưng chỉ đặt ở .. ngoài!!!

Thế là ‘’dục tốc’’ nếu không muốn ‘’ mất carte’’. Gọi điện thoại báo ngân hàng, chạy cớ bót. Nhưng hôm đó là thứ hai, ngân hàng đóng cửa. Lại là một thứ hai trong tháng 7, tháng 8: hai tháng hè của các bố tây, mợ đầm! Gọi số ‘’khẩn cấp’’ thì phải đến mấy lần, phải chịu mươi mười lăm phút, mới có người trả lời! Đi cớ bót thì bót có mở mới cớ được! Mà chỗ này thì bót đóng, chỗ khác thì bót đang … dùng trưa! Đến khi vào cớ thì ‘’thằng tây’’ đòi số căn cước của điện thoại (IMEI : International Mobile Equipment Identity).

- Ơ tôi mất nguyên cái xắc chứ đâu chỉ có điện thoại .

- Trong xắc có điện thoại không?

- Có!

- Thế thì phải cho số căn cước điện thoại (? !!!!)

- Tôi đâu thuộc lòng số IMEI

- Thì về nhà kiếm. Xong, đi cớ bót chỗ vous ở!

Tôi muốn gọi điện thoại mắng vốn ông Bruno Retailleau, Bộ Trưởng Bộ Nội Vụ. Rằng mấy ‘’đứa con’’ ông là mấy đứa vô duyên lẫn vô phép! Nhưng không làm được vì không có .. điện thoại!

Đi cày hơn nửa đời người, bị nhà nước đè ra đóng thuế, thuế lợi tức, thuế thổ trạch, trước đây, tôi có mở thêm một ‘’société’’ (cho mướn nhà), cũng bị đè ra đóng cả chục thứ thuế. Đóng như thế để nhà nước trả cho ai, nếu không phải là cho công chức, trong đó có mấy ‘’thằng’’ phú lích cà chớn này?! Đúng là ‘’Nuôi vật, vật giúp ích. Nuôi phú lích, bị phú lích đuổi về!’’

Trở lại chỗ … mất bóp. Trong khi mẹ cháu và cô bạn ở lại trông xe (mới mua ‘’cáo chỉ’’ !), thì ông bạn chở tôi về … nhà ( cách 40km ) để lấy chìa khóa xe (thứ hai)!!!!

Ngay chiều đó, tôi chạy mua và thay liền 2 ổ khóa: khóa cửa nhỏ vào ‘’khuôn viên’’ nhà (portillon) và khóa cửa vào nhà! Đến 21h mới xong! Không dùng cơm nổi, tôi vừa ngồi ngoài vườn …uống bia, vừa chửi thầm bọn ‘’chó đẻ’’, trong bụng buồn vời vợi. Cho đến sáng hôm sau, tôi vẫn chưa ‘’nhận thức’’(réaliser ) rằng mình mất bóp. Cứ như là một giấc mơ!

‘’Bi and Bi’’ (B & B), ‘’Bóp and bót’’! Nói đến ‘’bóp’’ là nói đến: bóp vai, bóp chân, bóp vế, bóp ‘’dế’’, bóp v,,, bóp mông, bóp đ., bóp bụng, bóp đầu, vv. Nhưng bóp má thì ta gọi là bẹo má, bóp tay thì ta gọi là bắt tay. Thay cho chữ ‘’bóp’’ là chữ ‘’ bắt’’, chữ ''còng'', những chữ chỉ có ở ...bót, ở đồn cảnh sát! Ôi, '' B & B"!

‘’Bóp mình còn, còn tất cả, bóp mình mất, mất tất cả’’! Chưa có câu nào làm tôi thấm thía cho bằng câu nhại cái tuyên bố nổi tiếng của ‘’tonton’’! Cũng may là còn sổ thông hành (passport), nếu không, tôi không thể nào đi du lịch được với gia đình mấy ngày sau đó  Nếu không có passport thì, trong hơn một tháng trời, tôi là một người không giấy tờ (‘’sans papier’’), lạng quạng, dám bị trả về … Việt Nam như chơi!

Mất hơn một tuần để khai báo, làm giấy tờ, làm chìa khóa, nhận thẻ ngân hàng vv Khoảng thời gian cần thiết đủ để tôi thực hiện xong, trước khi đi hè! 5 tuần sau, trở về, mới nhận được thẻ căn cước, giấy chủ quyền xe, chìa khóa xe , thẻ bảo hiểm y tế! Khi viết những dòng chữ này, tôi vẫn chưa nhận được bằng lái!

Cái mình sợ mất. Thì đã mất rồi! Không nói đến câu ‘’thời giờ là vàng bạc ‘’ ( chạy cớ bót, khai bảo hiểm, báo ngân hàng, làm giấy tờ, thay chìa khóa xe, thay ổ khóa vv), tôi mất tiền (để trong bóp, mua điện thoại), mất hết các số điện thoại (carnet d’adresses) , mất nhiều đêm ngon giấc, mất những buổi ngon miệng, ngay cả lúc đang đi ‘’hè’’! Chưa bao giờ mà tôi suy sụp tinh thần như trong mấy tuần vừa qua!

Những mất mát kể ra, tuy quan trọng, nhưng cũng không đến nỗi nào. Bởi, cái mà tôi sợ mất nhất, là tấm căn cước của một thuyền nhân, của một người Việt Nam tị nạn chính trị. ‘’May thay’’, 46 năm nay, tôi vẫn còn giữ nó.

Mà đã giữ được 46 năm rồi. Là (sẽ) giữ luôn thôi!

BP
14/09/2025

Thu Nào - Nhạc: Trần Chương Lương - Hòa Âm: Võ Công Diên - Ca Sĩ: Tâm Thư

Nhạc: Trần Chương Lương
Hòa Âm: Võ Công Diên
Ca Sĩ: Tâm Thư

Mùa Thu Hẹn Hò

Anh sẽ thăm em cùng với mùa Thu,
Chiếc lá vàng hôm nay rơi trước cửa,
Mùa Thu đưa tin về trong cơn gío
Hiu hiu buồn. Em mắt cũng buồn theo.

Dù kiếp người bao ngày tháng gieo neo,
Nhưng mùa Thu chưa bao giờ lỗi hẹn,
Về trên non cao, xuống vùng biển mặn,
Về giữa phố phường hối hả buồn vui.

Chiều hôm nay hay có thể ngày mai
Anh sẽ đến Gọi tên em, gõ cửa,
Anh mang theo một mùa Thu bỡ ngỡ,
Nắng đầu mùa làm qùa tặng cho em.

Anh mang theo cả một ánh trăng đêm,
Soi hè phố khi mọi người yên ngủ,
Chúng mình sẽ đi trên con đường đó,
Nói nhớ thương cho đến lúc trăng tàn..

Em đợi anh phố hàng cây lá vàng,
Hay phố kia có hàng cây lá đỏ,
Em yêu anh, yêu cả hai màu lá,
Con phố nào cho mình sẽ gặp nhau?

Em đợi anh dù buổi chiều qua mau,
Thành phố mờ trong màn mưa lất phất,
Những giọt mưa Thu làm bàn tay ướt,
Vẫn ấm nồng khi anh nắm tay em.

Hỡi mùa Thu của những người vừa quen,
Của những người hẹn hò nhau mấy kiếp,
Mùa Thu đi rồi mùa Thu lại đến,
Tình đến rồi, xin hãy ở lại đây.

Nguyễn Thị Thanh Dương

Lục Bát Tiêu Điều

 

Khom lưng chất ngất tiêu điều
Ẩm tay lá mục đìu hiu tháng ngày
Với lên hứng gió ngàn cây
Sương đâu rơi ướt mặn đầy trên môi
Chiều nghiêng hắt nắng lưng trời
Soi chum nước bể váng trôi ngây vàng
Ngây ngây mấy nỗi điêu tàn
Từ trong âm vực trỗi ngàn cung tơ
Dạt dào lối nhỏ như mơ
Bóng ngày xanh mãi ngẩn ngơ trong hồn
Bướm hoa mất dấu vàng son
Bấp bênh cầu gãy rêu nhờn bờ hoang
Cành cây xước xát vô can
Dây leo hoa dại rải tràn ngõ xa
Nhớ xưa luống tím hoa cà
Nay hoa râm rủ phong ba tượng gầy
Nhện giăng trên giá phủ đầy
Sa cơ một buổi có ai đợi chờ
Tóc thề thắt bím lối xưa
Lụa pha màu gió bước đưa ngập ngừng
Thềm nhà nắng đổ trái bên
Chân như chợt té vội vin kèo nhà
Mái tranh chim đến ngủ nhờ
Nhà mi ở đó đừng mơ phương nào

Lê Mỹ Hoàn
2014
(trong thi tập Ngày Vội)

 

Mùa Thu- Mùa Tựu Trường

Đây là bài số bảy trăm bảy mươi tám (778) của người viết về chủ đề Thiền Nhàn trong khu vườn Một Cõi Thiền Nhàn của trang văn nghệ ORTB.

Trong tuần vừa qua, học sinh các trường tại Portland và vùng phụ cận đã trở lại trường để bắt đầu một niên học mới 2025-2026. Có những cô cậu bé con 4 hay 5 tuổi lần đầu tiên đến trường để theo học các lớp Preschool (tiền mẫu giáo) hoặc học lớp kindergarten (lớp mẫu giáo).

Không biết bạn thì sao, chứ mỗi lần mùa tựu trường đến là người viết thấy buồn vui lẫn lộn. Từ ngày sang xứ người, người viết an phận làm một cô giáo tầm thường ở Portland cho đến ngày vui thú điền viên. Tôi thấy vui vui khi nhìn những đứa bé tung tăng theo chân mẹ hay cha đi đến trường trong ngày đầu tiên, nhất là những em bé lớp Head Start, lớp Preschool và lớp mẫu giáo. Có em khi đến lớp rồi vẫn giữ chặt tay mẹ, khóc lóc không chịu vào lớp, có em thì dạn dĩ hơn, vừa vào lớp là chạy ngay đến bàn đồ chơi lấy giấy tô màu xanh xanh đỏ đỏ nga. Nhìn em bé ngồi khóc lóc bên trong, nhìn bà mẹ đứng lo lắng bên ngoài, tôi thấy thương cả mẹ lẫn con, bạn ạ!

Ôi! Hình ảnh, tình cảm thiêng liêng tuyệt đẹp giữa Mẹ và con này đã làm tôi nhớ lại mẹ tôi cũng đã lo lắng, thương yêu tôi như thế:

Có những niềm vui suốt đời nhớ mãi:

Thuở tuổi ấu thơ, theo mẹ đến trường

Mẹ nắm tay con, gửi trọn tình thương

Con đã vào lớp, mẹ còn trông ngó

(Có Những Niềm Vui- Thơ Sương Lam)

Tôi cũng đã từng cắp sách trở lại trường nơi xứ Mỹ sau khi chọn nơi này làm quê hương thứ hai. Bằng cấp ngày xưa chỉ là những kỷ vật đáng yêu, đáng quý để mà nhìn ngắm khi trà dư tửu hậu mà thôi. Trong thực tế, tôi phải đi “học đại” “đại học” để có tiền từ những “Basic Grant”, từ những“Work Study” hầu có tiền trả tiền nhà, tiền điện, tiền nước, tiền ăn v..v.. trong những bước đầu làm lại cuộc đời từ con số không nơi xứ lạ quê người sau khi gia đình tôi vượt biên đi tìm Tự Do ở nơi phương trời xa lạ. Đi học lại vào lúc tuổi đã hơn ba mươi không phải là chuyện dễ dàng với một kẻ sống nhiều về tình cảm, đầy ắp những kỷ niệm về quá khứ và những lo nghĩ về tương lai như tôi.

Xin hãy cảm thông tâm tình của người viết trong những ngày đầu đi học khóa mùa Thu ở xứ Mỹ:

“Khi còn ở quê nhà chốn cũ

Vẫn mơ về bến mới Tự Do

Nào hay đâu đã đến được bờ

Lại mang nỗi u hoài khó tả

Những buổi sáng trên đường tới lớp

Trời Thu buồn khắp nẻo sương giăng

Bao niềm thương nỗi nhớ xa gần

Trong thoáng chốc quay về lũ lượt

Nào cha mẹ, trường xưa, bạn cũ

Nào những ngày khốn khổ điêu linh

Nào bao nhiêu kỷ niệm, ân tình

Hình ảnh ấy bao giờ xóa được

Rồi tôi lại ngậm ngùi khi nhớ về Sài Gòn:

Từng thu đến, lại từng thu đến

Gió lạnh về tê tái, cô đơn

Kẻ sĩ xưa ôm mối đau hờn

Nơi xứ lạ sống đời viễn khách

U hoài ấy biết ai tâm sự

Nửa cuộc đời sống ở quê hương

Sài Gòn ơi! Cách biệt đôi đường

Còn gì nữa, để quên để nhớ!

(Sài Gòn còn gì để quên để nhớ - Thơ Sương Lam)

Những thân hữu cùng trang lứa, cùng tâm sự như tôi chắc hẳn cũng mang nỗi u hoài như tôi, bạn nhỉ?

Rồi thời gian trôi qua, dù muốn dù không, tôi cũng đã sống ở xứ người hơn ba mươi năm qua. Gia đình tôi theo thời gian cũng đã được ổn định, thích ứng với xã hội mà tôi đang sống. Con cái tôi lớn lên công thành danh toại nhưng không nhiều thì ít, đã chịu ảnh hưởng của sự giáo dục xứ Mỹ có một đôi phần khác với sự giáo dục, đạo đức Á Đông mà tôi đã được truyền dạy.

Dĩ nhiên, tôi cũng như nhiều phụ huynh cùng thế hệ với tôi phải học thích ứng với những xung đột văn hoá xảy ra trong gia đình hay ngoài xã hội và cũng để theo kịp những tiến bộ của khoa học kỹ thuật hiện đại vì cổ ngôn xưa có nói:

“Cái học là sự vô cùng. Lúc nào cũng phải học. Học từ trong nhà đến ngoài đường, đến xã hội, đến trường đời. Con người sinh ra để phải học cho đến già chết mới hết học.” vì “điều chúng ta biết chỉ là một giọt nước, điều không biết mênh mông như đại dương” như Einstein đã nói hay sao?

Ba tôi cũng thường dạy tôi rằng: “Học chữ nghĩa thì dễ, học cho nên người mới khó”

Những đứa trẻ nạn nhân trong các cơn bão lũ ở miền Bắc, miền Trung Việt Nam năm nay thật đáng thương. Các em không có cơm ăn, áo mặc nhà cửa để dung thân, nói chi là được cắp sách đến trường đi học vì các ngôi trường cũng có thể bị đổ nát chìm trong bão lũ.

Trong khi đó ở xứ Mỹ đang vào mùa tựu trường, học trò xứ Mỹ thật là sung sướng, được cha mẹ hay xe bus nhà trường đón đưa đi học an toàn. Nếu trời có tuyết lạnh thì được nghỉ ở nhà hay đi học trễ vài giờ sau.

Mya đi học về Sương Lam đón Mya đi học về bằng xe buýt nhà trường.

Tôi lại lan man nhớ đến việc tôi đã đi làm thiện nguyện trong lớp Mẫu Giáo của Mya, cô cháu nội của tôi, sau khi tôi nghỉ hưu. Tôi xin kể cho bạn nghe sinh hoạt của Học Trò Xứ Mỹ xem có khác "Ngày Xưa Tôi Đi Học" không nhé.

Tôi yêu trẻ thơ nên được sinh hoạt với quý vị học sinh tí hon này là tôi vui lắm vì ít ra trong tuần, tôi có hai giờ được gần gũi với Mya để xem cô nàng học hành như thế nào ở trường và được ngắm nhìn những khuôn mặt thơ ngây, hồn nhiên của con nít.

Lớp học ở Mỹ rất đầy đủ tiện nghi, đầy đủ các học cụ cần thiết. Cô giáo có toàn quyền tổ chức, dạy học trò theo phương cách riêng của mình, miễn làm sao cho học trò lảnh hội dễ dàng những lời hướng dẫn của mình, làm đúng theo lời hướng dẫn của cô giáo, tôn trọng kỷ luật học đường là được. Dĩ nhiên là cô giáo phải theo đúng chương trình học của mỗi lớp đã được đặt ra cho toàn quốc, nhưng thầy cô giáo có thể uyển chuyển tìm thêm tài liệu, phát huy sáng kiến để dạy học trò thế nào đạt được hiệu quả cao là được rồi

Phụ huynh học sinh ở Mỹ đóng một vai trò quan trọng trong việc giáo dục con em vì nhà trường cần sự hợp tác giữa phụ huynh và học đường trong việc làm thiện nguyện ở trường và giúp đỡ con em làm bài tập ở nhà.

Mỗi năm hai lần, phụ huynh được mời chính thức đến trường để nghe báo cáo về việc học của con em mình. Lần thứ nhất, một tháng sau ngày tựu trường để thầy cô giáo trình bày cho phụ huynh biết cần phải làm gì để giúp con em học ở trường. Lần thứ nhì vào cuối năm học để báo cáo cho phụ huynh biết kết quả sau một năm học. Đấy là chưa kể những lần họp bất thường nếu con em của quý vị có những vấn đề đặc biệt cần được giúp đỡ khác.

Phụ huynh người Mỹ đã được huấn luyện từ trước nên rất quan tâm và tham dự hầu hết các buổi họp của nhà trường. Phụ huynh Việt Nam hình như chưa quen với lề lối giáo dục ở Mỹ nên thường vắng mặt trong những buổi họp này.

Quan niệm của người Việt Nam là thích “giao khoán” việc dạy dỗ con em cho nhà trường vì vẫn nghĩ việc giáo dục học sinh là trách nhiệm của nhà trường, chứ không phải là bổn phận của phụ huynh như từ xưa người Việt Nam đã nghĩ và đã làm qua bao thế hệ ở Việt Nam trước đây.

Quan niệm “Quân Sư Phụ” ngày xưa đã lỗi thời rồi. Ngày nay chúng ta cần phải biết tầm quan trọng của phụ huynh đối với học đường như thế nào để giúp con em học hành tiến bộ hơn là bỏ mặc con em muốn làm gì thì làm, học thế nào thì học phụ huynh không cần biết đến.

Dù bận việc mưu sinh như thế nào, phụ huynh Việt Nam cũng cần phải đến trường nghe thầy cô báo cáo việc học của con em để biết con cháu mình cần được giúp đỡ về phương diện nào. Tại các trường học hay tại bất cứ công sở, dịch vụ nào cũng đều có thông dịch viên người Việt giúp đỡ quý vị để giúp phụ huynh hiểu rõ vấn đề. Đừng viện cớ rằng vì không thông thạo Anh Ngữ hay bận đi làm mà phụ huynh học sinh vắng mặt trong các buổi họp quan trọng liên quan đến việc học của con em quý vị. Đây là quyền lợi và trách nhiệm của quý vị phụ huynh nơi đất Mỹ mà người viết cần phải chia sẻ với quý vị phụ huynh Việt Nam biết, nếu không, tôi cảm thấy áy náy làm sao đấy!

Còn biết bao nhiêu cảnh khổ khác nữa như nghèo đói cơ hàn, bệnh tật ốm đau, cuồng tâm loạn trí, nhà tan cửa nát, mất mát người thân vì thiên tai, bão lụt, chiến tranh v..v…nữa, phải không bạn?

Khi bạn và tôi còn khoẻ mạnh, có cơm ăn áo mặc đầy đủ, tâm trí bình thường, gia đình đầy đủ thì xin hãy cảm tạ Phật Trời đã ban phước lành cho chúng ta và cũng có thể, chúng ta đã làm được nhiều chuyện phước lành trong tiền kiếp, trong quá khứ nên mới được hưởng những may mắn, thiện lành trong hiện tại. Luật nhân quả là thế đấy!

Xin chúc quý bạn có nhiều sức khỏe, thân tâm an lạc, sống vui từng ngày trong hiện tại với duyên nghiệp của mình nhé.

Người giữ vườn Một Cõi Thiền Nhàn

Sương Lam

(Nguồn: tài liệu và hình ảnh sưu tầm trên internet, qua email bạn gửi-MCTN 778-ORTB 1209 9-11-25)