Ngày Văn Hóa VBVNHNVĐBHK

Từ trái sang phải Chị Hồng Thủy, Vũ Quốc, Nhạc sĩ Vĩnh Điện, Nhà văn Nguyễn Minh Nữu.

Bốn Mươi Năm Lẻ! Dị Thường?

Bốn mươi năm lẻ! Dị thường?
Vẫn y trăm nhớ ngàn thương. Thiệt là!
Cũng bơ sửa! Cũng lụa là!
Cũng xa mã! Cũng chiếu hoa đãi đằng!
Cũng tình! Cũng nghĩa! Lăng nhăng!
Sớm thương chiều nhớ! Tơ giăng rối mù!
Đa đoan. Đời đã lu bu,
còn đằng đẵng chuyện cơ cầu. Vẫn y.
Vẫn tức nghẹn cứ từng khi
hai con mắt cứ lì lì đỏ hoe!
-Đuốc thiêng cứ cháy lập lòe.
Hận sông núi cứ cặp kè, kêu oan-
[Thủy chung, lớp lớp hàng hàng.
Rồi ra đá cũng phai vàng. Từ khi.
Vùi chôn tủi hổ, xuân thì!
Gá thân đất khách còn gì trống chiêng.]
Ai xui gánh miết sầu riêng
mà đem tâm sự đổi phiền lụy chung.
Bốn mươi năm lẻ ? Đường cùng!
Tội riêng đổi lấy tội chung. Cũng đành.
Nhục hình gánh giữa lặng thinh.
Tới lui. Lẩn quẩn. Một mình, mình ên.
Ngày, từng ngày bước chênh vênh.
Đêm, từng đêm lội gập ghềnh chiêm bao.
Đường về hụt mấy nhịp cầu!
Ngó lung. Hút mắt một màu quan san 
Trở mình, quay gót. Bẽ bàng,
thả trôi thân thế lang bang, lềnh bềnh.
Đành thôi, cái kiếp lênh đênh
sót hai con mắt. Ngủ quên phận người.
Chiêm bao. Mếu một nụ cười.

Cao Vị Khanh

Làm Thinh

Ông giơ tay gạt cái bao ni lông đựng những chai nước lọc đã trống rỗng xuống đất, thọc mạnh ngón tay vào miệng bao mới toanh nằm phía dưới, kéo lấy một chai nước rồi đứng thẳng người, thong thả bước ra cửa.

Bà lặng lẽ đứng nhìn. “Ai sẽ là người nhặt cái bao ấy cho vào thùng ‘recycle’?”, bà tự hỏi và tự trả lời “thì mụ vợ này chứ ai! ”.

Nỗi bực tức trào lên, bà muốn hét lên bằng giọng “tenor”. Á! á!!!. mà phải cố gắng thở hắt ra, tự vỗ về mình “Hạ xuống! hạ xuống!”, rồi lầm thầm hai chữ “Làm thinh, làm thinh” nhưng trong lòng vẫn tức anh ách, nên…

Bà dừng lại, câu chuyện đang kể bị bỏ lững. Bạn chăm chú nhìn vào mắt bà, hạ giọng hỏi khẽ như sợ có ai đang rình mò nghe lén.

-Nhưng cuối cùng thì sao, chị có làm được điều Cha dạy không?

-Nếu được thì làm sao có chuyện kể hôm nay. Lãng xẹt!

-Ừ ! tôi cũng nghĩ vậy. Chỉ là tại Cha không có gia đình nên mới mạnh dạn dạy mình phải làm như thế, chứ nếu Cha có vợ thử xem Cha có làm được hay không…

-Ậy! ậy! sao lại nói xấu Cha. Tội chết!

Hai người cười ngặt nghẽo. Câu Cha dạy nằm trong một buổi tĩnh tâm cách đây khá lâu nhưng hai bà thường mang ra nhắc đi, nhắc lại… đến nỗi, cỏ chắc cũng đã mòn dưới bước chân thời gian nhưng miệng mồm hai bà thì cứ hoài trơn tru kể lể.

Cách đây hai năm, không biết nghe ngóng từ đâu mà trước ngày tĩnh tâm ba tháng các bà đã truyền tai nhau “Kỳ này có Cha khách đến giảng phòng và Ngài sẽ nói về đề tài ‘Làm sao để giải quyết những mâu thuẫn giữa vợ chồng’. Thế là mỗi lần gặp mặt sau thánh lễ các bà bàn tán, rủ rê nhau sẽ dành hàng ghế đầu để có thể nhìn thấy Cha và nghe giảng rõ ràng. Điều quan trọng là phải chuẩn bị câu hỏi để nhờ Cha gỡ rối tơ lòng (kiểu này là mấy ông chồng sẽ không thể chạy tội và gạt ngang, gạt dọc như mọi khi các bà mở miệng than phiền).

Nhà thờ nhỏ, cũ kỹ chỉ có hai trăm ghế nên các bà thường đi lễ sớm để dành chỗ tốt. Chỗ tốt của các bà là những hàng ghế gần cuối nhà thờ. Nhiều lần nhìn thấy phía trên lưa thưa cha nói mát:

- Không hiểu sao mỗi lúc đi xem ca nhạc, ai cũng thích chọn hàng ghế đầu để nhìn rõ mặt ca sĩ nhưng khi đi nhà thờ để gặp gỡ Chúa thì cứ chui vào hàng ghế chót. Chẳng lẽ, ca sĩ lại “có giá” hơn Chúa à?.

Mọi người cười cái rần trong khi các bà quyết liệt phủ nhận “Không phải! Cha nói oan cho tụi con”. Phải hay không ai biết? chỉ biết một điều là ngày hôm sau và nhiều ngày hôm sau tiếp theo các bà vẫn chọn hàng ghế chót. Thế mà hôm nay các bà cả gan ngồi chễm chệ trên hàng ghế đầu.

Sau khi bài giảng rất hấp dẫn và lôi cuốn của Cha chấm dứt, một ông chức sắc trong nhà thờ thông báo sẽ có ba mươi phút để Cha giải đáp những ưu tư, thắc mắc của giáo dân. Ông vừa dứt lời thì đã có đôi ba bàn tay giơ cao. Các câu hỏi lần lượt được đặt ra, có lúc khôi hài nhưng cũng có lúc gay gắt. Chẳng hạn:

-Thưa Cha, ông chồng con cứ mở miệng ra là quát tháo, là cộc lốc như dùi đục chấm mắm nêm. Phụ nữ chúng con, ai cũng muốn gia đình êm ấm, vợ chồng hòa thuận nhưng cây muốn lặng mà gió chẳng ngừng. Nhịn mãi cũng tức. Đã tức nước thì có ngày phải vỡ bờ mà con thì không muốn bờ bị vỡ sẽ ảnh hưởng đến con cái. Vậy Cha dạy con phải làm sao?

Có vài câu hỏi tiếp theo nhưng câu hỏi sau cùng mang sắc thái “bạo động” hơn:

-Thưa Cha, chồng con được tiếng là “ga lăng” nhưng chỉ “ga lăng” với hàng xóm. Dù chẳng ai yêu cầu ông “give me a hand” nhưng ông rất nhiệt tình “give them a hand”. Còn vợ ông làm gì thì cứ hì hục mà làm bất kể nặng nhẹ, phần ông chỉ “điềm nhiên tọa thị” dán mắt lên màn hình TV rồi giật tay, giật chân theo điệu nhạc như mắc kinh phong. Lúc ấy, máu nóng của con bốc lên tận đỉnh đầu. Con hỏi thật, nếu ở vào trường hợp của con, Cha sẽ làm gì, đập nát cái TV? phang vào chân ông ấy một phát cho hả giận? hay phải tự an ủi mình bằng câu “C’est la vie”.

Có lẽ, sự bất mãn tồn tại lâu năm bây giờ mới có cơ hội bộc phát một cách công khai, mạnh mẽ nên bà chơi luôn một lúc vừa tiếng Việt, vừa tiếng Mỹ, vừa tiếng Pháp và cả “Nho” chùm, nho trái. Mọi người một phen cười nghiêng ngữa với giọng nói vừa chua, vừa chát với âm thanh đầy hậm hực của bà. Cha khép nhẹ đôi mắt, đưa tay xoa xoa vầng trán, cố kềm hãm nụ cười. Dẫu sao Cha cũng phải e dè khi thấy “nữ kê tác quái”, gà mái đang lăm le đá gà cồ. Vì thế, Cha hóm hỉnh trả lời cho bầu không khí trở nên êm ả hơn.

-Nếu là con, Cha sẽ làm gì? Một câu hỏi khá hốc búa đấy nhá. Và đây là câu trả lời của tôi. Nếu là bà thì tôi sẽ làm… Làm gì các bà biết không?

-Làm gì hả Cha?

Các bà nhao nhao lên và háo hức chờ đợi một câu trả lời tựa như cú đấm giáng vào mặt các ông hoặc là những răn dạy nhẹ nhàng nhưng thâm thúy đủ làm các ông ngượng ngùng tím mặt.

Thế nhưng câu trả lời của Cha chỉ có hai chữ. Hai chữ thật đơn giản và nhẹ nhàng như hơi thở mà khốn nỗi cái hơi thở ấy đã thổi tan đi sự háo hức đang ùn ùn dâng lên trong lòng các bà:

-Làm thinh!.

Các ông vỗ tay ào ào. Các bà tiu nghĩu, thất vọng “Thật là uổng công bao nhiêu ngày trông cậy vào Cha”, nhưng vẫn không giấu được nụ cười sau câu nói khôi hài ấy. Để xoa dịu sự căng thẳng, Cha nhỏ nhẹ, ôn tồn giảng dạy về nghĩa vụ của vợ chồng trong hôn nhân. Đại loại như… để đạt được hạnh phúc thì giữa hai người phải có sự tôn trọng, đồng cảm, quan tâm, chia sẻ và nếu có mâu thuẫn xảy ra thì một trong hai người phải “hy sinh” lui một bước để giữ hòa khí trong gia đình. Cuối cùng, các bà cũng ra về với cảm giác thoải mái khi Cha cố ý “khẳng định” vị trí của người vợ:

-Thưa các bà, trong giao tiếp xã hội, chữ vợ luôn đứng trước chữ chồng. Người ta thường nói “hai vợ chồng tôi” chứ đâu ai nói “hai chồng vợ tôi” nên các bà yên tâm, mãi mãi các bà vẫn là nhân vật quan trọng nhất dù bất cứ ở đâu.

***

Chia tay bạn, bà bước ra cửa chợ ngay lúc cơn mưa ào ạt trút nước. Lùi ra phía sau, bà đi đến góc trái nơi có người phụ nữ đang nói chuyện trên điện thoại. Không rõ nội dung cuộc trò chuyện nhưng câu cuối cùng bà nghe được trước khi người ấy nói tiếng “bye” với ai đó làm bà chợt nao núng:

-Tôi cũng biết phụ nữ giữ im lặng là khôn ngoan nhưng rốt cuộc tôi vẫn là người phụ nữ ngốc nghếch.

Làm thinh đồng nghĩa với im lặng. Vậy hổng lẽ mình cũng ngốc nghếch như cô ta sao? Tự dưng bà lại nhớ đến ngày xưa, cái ngày ông hay ôm đàn thủ thỉ bên tai bà bản tình ca mà bà rất thích.

“Lối đi qua nhà em nghe nồng nàn mùi Dạ Lý thật thơm. Khi đêm sang đom dóm đong đưa, giờ nàng đã ngủ chưa? Đi lang thang khuya lắc khuya lơ, đèn nhà ai tắt sớm. Gom suy tư thao thức đêm khuya,

chàng bèn viết lá thư. Hai hôm sau mới dám đưa thư, nàng nhận nhưng làm thinh”.

Bà bật cười rồi xô cửa bước ra ngoài, ngữa mặt hứng những giọt nước mưa mát lạnh, lòng bỗng nhẹ tênh và đó cũng là lúc bà chợt nhận ra hai chữ “Làm Thinh” trở nên dịu dàng và dễ thương quá đỗi.

Ngân Bình

(*) Lời trong nhạc phẩm "Gặp nhau làm ngơ" của NS Trần Thiện Thanh

Thoáng Băng Cay - Thơ: Vương Ngọc Long - Nhạc: Nguyễn Tuấn - Trình Bày: Hạnh Nguyên

Thơ: Vương Ngọc Long
Nhạc: Nguyễn Tuấn
Trình Bày: Hạnh Nguyên

Một Đời Quạnh Hiu

 

Thương vay khóc mướn một mình
Xẻ đôi da thịt chôn tình thiên thu
Lần tay khâu vết tình thù
Con tim trở lại ôn nhu ngày nào
Niềm vui mời gọi đón chào
Hay niềm hiu quạnh khi trao cuộc tình

Kim Phượng

Thu Xa

 

Từng đêm dài chờ đợi
mảnh hồn riêng bơ vơ
bóng người xa vời vợi
vương vấn mối tình thơ

Gió chiều thu bay nhẹ
vỡ tan niềm ước mơ
người buớc qua thật khẽ
nghe như lòng ngẩn ngơ

Lòng dâng niềm thương tiếc
dòng thời gian trôi mau
vòng tay xưa vụng dại
hai cuộc đời xa nhau

Màu tóc pha sương khói
tình xưa sao ngỡ ngàng
lặng thầm đôi mắt mỏi
sầu vương nắng chiều tàn

Nụ cười buồn lặng lẽ
ta còn gì cho nhau
con tim tràn ngấn lệ
tâm hồn gợn lao xao 

9-10-10
ĐT Minh Giang

Khói Lam Chiều

 

Một vùng sương tỏa khói mây mù
Khe khẽ hồn thơ trở gió thu
Lá úa hoa tàn cành ủ rũ
Sen phai cánh rã nụ thâm u
Xạc xào đàn thỏ đùa vui vẻ
Lác đác bầy chim gáy cúc cu
Chiều xuống đong đưa nhòa lối rẽ
Khói lam buồn vọng tiếng sầu ru ...

Tuyết Phan

27-10-2023

Nghèo Mà Vui

Bí ngô mắc kẹt trên cành
vói tay em hái nấu canh buổi chiều
nêm hành thêm ít hạt tiêu
giàu nghèo cũng thế sớm chiều có nhau

Vườn nhà có bí có bầu
có hành, ngò rí, và rau nêm cùng
cả nhà quanh lại ăn chung
thong dong tự tại ung dung mỗi ngày

Thời gian cứ thế luôn xoay
trăm năm như thể phút giây tuyệt vời
nhà nghèo đơn giản vậy thôi
tiền tuy không có tình thời mênh mông

Bên nhau ta mãi chung lòng
sắt son bền chặt vợ chồng thảnh thơi
chắc là số phận bởi trời
lâng lâng say đắm duyên người với ta!

100323
Y Thy Võ Phú

Dốc Sương Mù

…Mày biết không? Nhà tao ở phía sau đường Bạch Đằng mà dân Đà Lạt hay gọi là cây số bốn, chắc có lẽ từ đó ra chợ Đà Lạt dài bốn cây số. Từ đường Bạch Đằng vô nhà tao phải đi gần cả cây số nữa mới đến, nằm gần phi trường Cam Ly, lúc đi học tao phải đạp xe trên con đường đất nhỏ, bề ngang chừng hơn thước rồi mới đến đường Bạch Đằng nơi giáp với đầu dốc La Sơn Phu Tử. Con đường này dài chưa đến cây số và cuối đường, nếu quẹo phải là đường Phan Đình Phùng, quẹo trái đi lên Mả Thánh nhưng nếu cứ đạp thẳng trên đường nhựa sẽ đến trường Trần Hưng Đạo, đường này mang tên Nguyễn Hoàng, phía bên phải là ấp Hà Đông chuyên trồng dâu tây và bên trái là một quả núi toàn mồ với mả…không biết chôn từ đời thuở nào mà nhiều vô kể. Nhiều lần tao đạp xe đi ngang đây vào chặp nhá nhem tối, đôi lúc cũng thấy rợn cả người. Nhưng chuyện tao kể cho mày nghe không phải là chuyện ma ở Mả Thánh mà là chuyện có vẻ như là ma…mày có tin không?

Mày biết không? Đường La Sơn Phu Tử dài chưa đầy cây số mà một phần ba đường này là một đoạn dốc cao giáp với đường Bạch Đằng. Lúc đi học thì tao xổ dốc, còn lúc về thì năm khi mười họa mới đạp nổi lên dốc, thường phải xuống xe dắt bộ lên cho hết đoạn dốc ngắn này. Vừa xuống hết dốc thì gặp đường Hai Bà Trưng. Mày biết không? Tao học lớp sáng nên hôm nào tao cũng dậy sớm mà trời Đà Lạt dạo đó hầu như lạnh quanh năm, phải mặc có khi hai ba chiếc áo ấm mới khỏi lạnh và đi học buổi sáng thì lại có sương mù nên cả người tao, nếu không mưa ướt thì sương mù cũng làm áo quần lẫn tóc tai tao đẫm sương. Tao học ở trường Trần Hưng Đạo từ những năm đệ thất, lúc học sáng lúc học chiều và tao chưa bao giờ vắng mặt một buổi học hay đi học trễ, thế mà…

Mày biết không? Có một buổi sáng, trời lạnh và sương mù dày đặc, tao đạp hết đoạn đường đất đỏ từ nhà đến đường Bạch Đằng thì tự nhiên như có người bảo bên tai: “quẹo qua đường Phan Đình Phùng đến ngả ba chùa” và tao nghe như thế nhiều lần. Khi tao đạp đến cuối đường La Sơn Phu Tử lại nghe “quẹo qua Phan Đình Phùng đến ngả ba chùa”. Chung quanh tao lúc đó chỉ thấy sương mù dày đặc và trời thì tối om khiến tao không còn thấy đường đi trước mặt. Trong đầu tao cứ nghĩ “thế này thì làm sao đến trường không bị trễ học…”. Đầu thì muốn đạp xe đến trường mà chân cứ đạp xe đi hướng khác. Bình thường tao cũng hay đạp xe trên đoạn đường này và nhớ có một fontaine nước nằm bên tay phải, nơi có con đường mòn băng qua đường Hai Bà Trưng. Tao cố nhìn nhưng chẳng thấy cái fontaine nước đâu cả. Trong đầu lại nghĩ “tại sao mình không đạp xe đến trường mà lại đi đường này…”. Nhiều lần muốn quay trở lại nhưng chân vẫn cứ đạp xe về hướng ngả ba chùa. Đạp thêm một đoạn nữa thì phía bên trái là một dãy nhà mười căn nơi có gia đình người bác của tao ở số 256 nhưng tao không còn thấy dãy nhà này nữa, nó biến đi đâu mất và trong tai tao vẫn còn nghe: “đến ngả ba chùa…đến ngả ba chùa…”. Mọi khi vẫn có sương mù nhưng tao vẫn còn nhìn thấy đường để đi, vẫn còn lờ mờ thấy nhà cửa xe cộ hai bên thế nhưng hôm đó tao không còn thấy gì cả mà sương mù hình như mỗi lúc một nhiều thêm . Có một điều lạ là tao cứ đạp xe như thế gần giống như đạp trong bóng tối mà không đụng vào ai và cũng chẳng có người nào chạm vào mình. Quả là kỳ lạ! Tao không biết thời gian đạp xe trên đoạn đường này là bao lâu cho đến khi hình như có một vật gì rất lớn tông vào chiếc xe đạp của tao khiến tao ngả nhào xuống mặt đường, khi hoàn hồn thì thấy cả người lẫn xe nằm chỏng gọng trước cây xăng ở ngả ba chùa. Tao hoảng kinh vội đứng dậy nhìn quanh như người mất hồn. Có mấy người bu quanh và hỏi chuyện nhưng tao thật sự chẳng biết chuyện gì đã xảy ra. Có người cho tao hay: “cậu đang đạp xe phía bên phải bỗng xe đâm sang bên trái rồi ngả xuống đường, may mà không bị thương tích gì…”. Tao đứng dáo dát đâu chừng vài phút và nhận thấy quanh tao không có tí sương mù nào cả, bầu trời trong vắt sau những tia nắng ban mai rọi xuống khắp nơi…Khi tỉnh hẳn tao mới biết là mình đang trên đường đi học. Thế là tao vội vã nhảy lên xe rồi vội vã đạp đến trường. Biết mình trễ nên tao đi thẳng vào văn phòng xin giấy cho vào lớp.

Mày biết không? Chuyện xảy ra như thế nhưng tao cứ nghĩ: “chắc mình bị sương mù che nên đi lạc đấy thôi…”. Chuyện này tao không kể cho ông bô bà bô nghe, sợ bị rầy là chuyện hoang đường bịa đặt.

Mày biết không? Ngày hôm sau và ngày tiếp sau đó, khi vừa đến đầu dốc La Sơn Phu Tử thì chuyện lại diễn ra như ngày hôm trước. Hậu quả là tao đến trường trễ và bị đuổi về, không cho vào lớp. Tao không thể hiểu được chuyện gì khiến tao lâm vào tình cảnh như thế. Tao có đặt câu hỏi “hay là ma bắt!”. Nếu ma thì phải xảy ra ở Mả Thánh chứ sao lại trên đường đi…mà tao thì chưa bao giờ bước chân lên đến Mả Thánh hay là làm điều gì trái khuấy đối với những người đã nằm sâu dưới những ngôi mộ kia. Sự việc xảy ra làm cho tao sợ vì nếu cứ tiếp tục xảy ra nữa, thế nào tao cũng bị đuổi học. Đến ngày thứ ba khi tao vừa ló đầu vào nhà thì liền bị bà bô phán liền cho một câu: “Mày sao vậy? Giống người người mất hồn, sao không đi học mà trở về? Bị ma bắt hả?”. Nghe hai tiếng “ma bắt” tao càng hoảng kinh hơn và cả ngày hôm đó tao không ăn uống gì và ngủ li bì. Ông bà bô tưởng tao bị bịnh nên cứ để cho tao ngủ suốt ngày hôm đó và qua đêm luôn.

Mày biết không? Tối hôm đó tao ngủ thấy chiêm bao chuyện xảy ra trước đó. Thế này. Lớp tao có thằng bạn tên Nguyễn Mại học khá giỏi và hiền lành, không bạn bè, không đàn đúm, đến trường vào lớp, tan học lủi thủi về nhà và chỉ có một mình tao chơi với hắn nên hắn cũng mến và nhiều lần rủ tao về nhà hắn chơi. Nhà hắn ở tận dưới ấp Cô Giang và đi học bằng xe đạp mỗi ngày. Hắn có người anh học trên hắn hai lớp. Đến nhà chơi nhiều lần và biết anh hắn có một tủ sách chừng năm sáu chục cuốn nên nhiều lần tao tò mò đến đọc các tựa đề sách. Có lần tao thấy ở gáy một cuốn sách có tựa ghi “Liêu Trai Chí Dị” của Bồ Tùng Linh. Tao từng nghe một người chị nói về sách “Liêu Trai Chí Dị” kể toàn những chuyện ma quái kì ảo lạ thường rất hấp dẫn của tác giả người Trung Hoa viết vào thời nhà Thanh ở cuối thế kỷ thứ 17. Một hôm tao bạo miệng bảo hắn lấy cho tao mượn cuốn “Liêu Trai Chí Dị” để đem về đọc. Lúc đó không có anh hắn ở nhà nên hắn lén lấy cuốn sách đưa cho tao. Về nhà tao đọc một hơi hết cuốn truyện chỉ trong một đêm, đúng là toàn những chuyện thần tiên, ma quái, hồ ly, lang sói cọp beo khỉ rắn…chẳng hạn như chuyện “Thiến Nữ U Hồn” kể chuyện chàng trai họ Ninh trên đường đi vào tá túc trong một ngôi chùa, tình cờ quen Yến Xích Hà. Cô này đã chết 18 năm trước bị yêu tinh khống chế bắt phải quyến rũ người để giết. Chuyện “Họa Bì” kể về một chàng trai đi đường gặp một cô gái nói là bị lâm nạn, chàng trai cứu nàng rồi mang về nhà để sống chung. Một đạo sĩ phát hiện nơi chàng có tà khí nhưng chàng không tin. Về nhà lén nhìn cô gái thì phát hiện ra đó là con quỷ khoác tấm da người. Chuyện “Họa Bích” kể chuyện hai chàng trai họ Mạnh và họ Chu vào chơi một ngôi chùa. Chu thấy trong phòng có một bức tranh vẽ trên tường và thấy một cô gái rồi cùng nhau yêu đương. Mạnh đi tìm không thấy Chu nên hỏi vị sư già. Vị sư liền gọi Chu từ bức vẽ đi ra. Mạnh và Chu hãi sợ bèn bái biệt nhà sư ra về…Đại khái có cả hàng trăm truyện nội dung tương tự như thế.

Mày biết không? Một hôm có thằng bạn tao đến nhà chơi thấy cuốn “Liêu Trai Chí Dị” để trên bàn học mà tao chưa kịp trả lại cho Mại. Tên này năn nỉ mượn, nói đọc xong ngày mai mang trả liền. Tin lời nên tao đưa cho hắn mượn. Hôm sau không thấy hắn mang trả. Tao có nhắc nhiều lần mà không biết vì cớ gì mà hắn cứ hẹn hết ngày này sang ngày khác. Sau đó tao quên bẳng luôn việc đòi sách và cũng quên luôn việc tao đã mượn cuốn đó của thằng Mại.

Mày biết không? Một hôm vừa vào đến sân trường thì mấy thằng cùng lớp cho hay là sáng hôm trước thằng Mại bị xe nhà binh đụng chết tại ngả ba chùa gần cây xăng. Tao nhớ ngay là chưa trả cuốn “Liêu Trai Chí Dị” cho hắn. Tối hôm đó tao ngủ thấy thằng Mại hiện về đòi sách. Trong chiêm bao hắn bảo: “vì cho mày mượn cuốn “Liêu Trai Chí Dị” không trả nên khi anh tao thấy trong kệ sách mất cuốn đó thì hạch hỏi tao. Tao không dám nói cho mày mượn và bị anh tao tát cho hai bạt tai...” Bẳng đi cả tuần lại xảy ra việc tao đi học nhưng không đi đến trường mà lại đạp xe đến ngả ba chùa liên tiếp trong ba buổi sáng. Tao nghĩ đến việc phải tìm cách trả lại cuốn “Liêu Trại Chí Dị” cho hắn.

Mày biết không? Không biết trời xui đất khiến thế nào mà thằng bạn tao mang cuốn “Liêu Trai Chí Dị” trả lại và tao tìm đến nhà để trả cho anh hắn. Đến nơi thì hàng xóm cho biết gia đình hắn đã dời đi nơi khác. Đạp xe từ ấp Cô Giang để về nhà thì trời đã chập choạng tối và suơng mù không biết nơi đâu kéo về che che cả đường đi. Tao đạp xe ngang qua ngả ba chùa, đến cây xăng nơi tao bị vật té ba lần thì dừng lại, vào hỏi người bán xăng là trước đây có người học trò bị đụng xe ở đây phải không? Người bán xăng nhìn tao và đưa tay chỉ phía trái cây xăng nơi có mấy nhánh hoa glaieul đã héo tàn nằm bên vệ cỏ. Lúc đó bên tai tao nghe tiếng của thằng Mại: “Hãy đưa sách cho tao…hãy đưa sách cho tao…”. Thế là tao cầm cuốn “Liêu Trai Chí Dị” đến đặt ngay bên mấy nhánh hoa tàn xong vội vã phóc lên xe đạp một mạch về nhà. Cả người tao ướt đẫm mồ hôi mặc dầu trời lúc ấy rất lạnh.

Người kể câu chuyện trên tên Lê Văn Hải học cùng lớp nhưng khác ban với kẻ viết lại câu chuyện này. Hải đi Võ Bị khóa 19. Noel năm 1971 tình cờ gặp Hải trong quán Brodard trên đường Tư Do ở Sài Gòn khi Hải về phép. Sau vài câu thăm hỏi, chúng tôi nhắc vài mẫu chuyện xưa khi còn đi học và Hải đã kể cho tôi nghe câu chuyện trên và lúc nào Hải cũng bắt đầu câu nói bẳng “Mày biết không? Mày biết không?” khiến tôi nhớ mãi. Hải tử trận vào ngày 26 tháng giêng năm 1973, một ngày trước hiệp định Paris được ký kết!

Phong Châu

Holloween 2023

Tình Mong Manh Phương Nam - Thơ Đỗ Dung - Nhạc: Linh Phương - Tiếng Hát: Phương Nam

Thơ: Đỗ Dung
Nhạc: Linh Phương
Tiếng Hát: Phương Nam

Nỗi Nhớ Trong Mơ - Cõi Mơ Và Nỗi Nhớ

 

 
(Ảnh: Kim Phượng)

Nỗi Nhớ Trong Mơ

Khơi lại hương tàn đếm những năm
Trông ra màu nắng cõi xa xăm
Bao năm xa cách về quê nội
Con đợi nền xưa gọi tiếng thầm

Ba hỡi hương đồng thoảng thoảng xa
Xanh xanh bát ngát cảnh an hòa
Đòng đòng đua trổ sang mùa tới
Lúa trĩu công ba hạt ngọc ngà

Vói nắm tay ba bóng nhạt mờ
Bồi hồi hụt hẫng chợt cơn mơ
Bóng ba rõ nét trong thầm lặng
Nỗi nhớ sao nguôi dệt mộng chờ

Kim Phượng
Lần Giỗ Thứ 26 Của Ba 30.10.2023
***
Bài Họa:
( Một phút nghĩ về Cha)

Cõi Mơ Và Nỗi Nhớ

Hương xưa còn đọng biết bao năm
Vẫn gợi trong con nỗi nhớ thầm
Màu nắng ngày xưa nơi đất nội
Như còn vang vọng chốn“xa xăm”

Hương đồng ngày cũ thoảng bay xa
Cha vén ươm bông cảnh thái hoà
Mạ trổ đòng đòng đang chính vụ
Công cha vun xới hạt ngà ngà…

Trong đêm hình bóng hiện lờ mờ
Con nắm tay cha giữa giấc mơ
Hụt hẫng ,bâng khuâng trong khoảnh khắc
Cảm thương người mãi dạ mong chờ

songquang
20231031

Còn Vì Sao Sáng Giữa Trời

   

Tay tiên mắt phật tóc hiền
Quanh năm áo vá ưu phiền oằn vai
Buồn đau nghẹn tiếng thở dài
Tảo tần lủi thủi nuôi bầy con thơ

Nhặt từng hạt gạo ước mơ
Để dành cơm nguội phòng hờ đói khuya
Gót mòn đường nọ lối kia
Mắt mờ sương sớm buồn chia nắng chiều

Củ khoai trái bắp thân yêu
Chồng con vui thưởng bao nhiêu tiếng cười
Chân quê áo vải ngại lời
Thành tâm cúng phật kính trời đèn nhang

Đêm đông giặc cướp về làng
Máu rơi thịt nát che đàng con đi
Hồn theo lớp học trường thi
Lòng theo vá áo bút chì mực đen

Nhà quê tối lửa tắt đèn
Năm canh thao thức ngày quen rong bèo
Mướp hương bầu bí dưa leo
Rau dừa rau má cá kèo tép chông

Thương thân cá mẹ ròng ròng
Lặn mương lội ruộng nát lòng nát tim
Con thơ bé bỏng nổi chìm
Mưa to gió lớn cố tìm mồi ngon

Rủi ro thân xác không còn
Hồn theo che chở bênh con đời đời
Mẹ như vách đá giữa trời
Như dòng suối ngọt thương ơi mộng lành

Đạn giông bom bão vây quanh
Vẫn còn sữa mật dỗ dành nuôi con
Chân bến tre lòng sài gòn
Ngày đêm mẹ vẫn bên con dịu hiền

Nghìn đời mẹ vẫn là tiên
Non cao biển rộng linh thiêng mây lành
Hứng thơ ngây mộng trời xanh
Mẹ vui con cháu vây quanh cội nguồn

Mưa hồng hoa tưới ruộng vườn
Mẹ là nắng ấm quê hương tuyệt vời
Một mai núi lở sông bồi
Còn vì sao sáng giữa trời mẹ tiên....

MD.11/18/09
LuânTâm

Sạn Thận - Bác Sĩ Tống Viết Minh

Các chất khoáng và muối, vì một lý do nào đó đọng lại trong thận gây nên sạn thận. Sạn thận xuất hiện trong thận như những vật thể với kích thước nhỏ như những hạt cát, lắm khi lớn đến gần cỡ trái banh tennis, hoặc đôi khi có hình thù thật lạ như trường hợp sạn thận dạng san hô (staghorn calculus).

 Theo những nghiên cứu về sạn thận thì trong suốt cả đời người, một trong mười người sẽ bị sạn. Trẻ em cũng bị sạn thận cùng với những lý do như người lớn, nhưng bị ít hơn người lớn nhiều, và các trẻ bị suyễn sẽ bị sạn thận bốn lần nhiều hơn các trẻ không bị chứng bệnh đó.  

Trước khi đi vào chi tiết về sạn thận, tưởng cũng nên biết sơ qua cơ thể học cũng như sinh lý học về hệ thống tiết niệu của con người trong đó thận đóng một vai trò rất quan trọng.

Trong cơ thể con người, máu nhờ hệ thống tuần hoàn đưa đến gan. Là cơ quan có nhiệm vụ biến dưỡng những chất có trong máu, máu sau đó được đưa đến thận. Tại đây thận có nhiệm vụ gạn lọc những chất độc hại, không cần thiết, dư thừa cho cơ thể để loại ra ngoài theo đường tiểu tiện. 

Hệ thống tiết niệu gồm có:

Hai quả thận, có hình thù như một hạt đậu nằm dưới xương lồng ngực, phía sau lưng, hai bên cột sống. Một quả nằm bên phải, quả kia nằm bên trái.

 

Mỗi quả thận được nối liền với một ống niệu quản (ureter). Cả hai ống niệu quản trái và phải đều nối liền với bọng đái (bladder). Bọng đái nối liền với một ống thoát tiểu được gọi là niệu đạo (urethra). Nước tiểu tạo thành do những chất khoáng, muối, dư thừa, độc hại cho cơ thể từ thận sẽ di chuyển qua hai ống niệu quản để đến chứa trong bọng đái. Bọng đái có dung lượng khoảng 500 ml ở đàn bà và 700ml ở đàn ông. Nước tiểu sau đó sẽ được thoát ra ngoài qua niệu đạo mỗi lần đi tiểu, thường khoảng 6, 7 lần trong vòng 24 giờ. Niệu đạo ở đàn ông, vì phải đi qua dương vật nên dài ~20 cm, trong khi đó sẽ ngắn hơn rất nhiều ở đàn bà ~3, 4 cm.   

Chế độ và thói quen ăn uống, chứng mập phì, một vài căn bệnh cũng như những loại thuốc uống là những lý do có thể gây nên chứng sạn thận. Ngoài ra cũng nên đề cập đến yếu tố di truyền trong gia đình, cũng như hình dạng khác thường về cơ thể học (anatomic structures) ở bất cứ một phần nào đó trong hệ thống tiết niệu cũng có thể làm cho các chất cặn bã đọng lại trong thận, dần dà theo ngày tháng sẽ làm nên sạn thận.  

Triệu Chứng:

         Kidney stones

      Sạn thận thường không gây nên triệu chứng gì cho đến khi nó di chuyển từ chỗ nầy qua chỗ nọ trong thận hoặc đi vào trong ống niệu quản.

      Khi sạn di chuyển từ thận vào ống niệu quản, nếu kích thước lớn hơn ống niệu quản, sẽ bị kẹt lại trong đó, làm nghẽn luồng nước tiểu, quả thận phía bên bị tắc nghẽn đó sưng phù lên, ống niệu quản bị nghẽn sẽ phản ứng bằng cách gây nên những cơn co thắt, làm cho người bệnh rất đau đớn. Lúc đó người bệnh có thể cảm thấy:

      . Cơn đau ghê gớm như có dao đâm dưới mạng sườn ở bên hông và phía sau lưng nơi có sạn

      . Cơn đau ran đến bụng dưới và bị dái cũng cùng phía bên đó.

      . Cơn đau đến từng đợt. Cường độ đau có khi tăng có khi giảm.

      . Cảm thấy đau hay nóng trong khi đi tiểu.

        Ngoài ra cũng có thể có những triệu chứng khác như:

      . Nước tiểu màu hồng, đỏ hay màu nâu.

      . Nước tiểu đục hay có mùi hôi.

      . Buồn tiểu hoài, đi nhiều lần hơn bình thường hoặc đi tiểu với một lượng nước tiểu ít.

      . Buồn nôn hoặc nôn ói.

      . Nóng sốt hoặc cảm thấy ớn lạnh nếu bị nhiễm trùng.

       Cơn đau do sạn thận có thể thay đổi khi sạn thận di chuyển từ một nơi nầy qua nơi khác. Cũng đừng quên là cục sạn theo luồng nước tiểu mà di chuyển trong đường tiểu và đến đâu thì gây cảm giác đau đớn nơi đó. Khi sạn di chuyển trong đường tiểu để thoát được ra ngoài sẽ làm cho người bệnh hết sức đau đớn. Nếu cảm thấy có những dấu hiệu hoặc triệu chứng sạn thận làm cho mình lo âu, bệnh nhân nên xin hẹn gặp BS. Không nên lần lữa mà phải đi tìm thấy thuốc ngay nếu:

        . Đau ghê gớm đến nỗi không ngồi yên hay tìm được một vị trí dễ chịu.

        . Cơn đau kèm theo cơn buồn nôn hay ói mửa.

        . Cơn đau kèm theo sốt hoặc cơn ớn lạnh run người.

        . Trong nước tiểu có máu.

        . Rất khó khăn khi đi tiểu

Định bệnh:

Sạn thận được định bệnh qua bệnh sử (do người bệnh khai), cũng như các thử nghiệm sau:

Xét nghiệm qua hình ảnh: chụp quang tuyến X, CT scan và siêu âm cho biết kích thước, hình dạng, số lượng và vị trí nơi sạn thận đóng ở thận. Tùy theo những xét nghiệm nầy mà quyết định cách điều trị nào thích hợp cho người bệnh.                                     

Xét nghiệm máu: thử nghiệm máu cho biết tình trạng hoạt động hai quả thận như thế nào (tốt, xấu), có bị nhiễm trùng hay không và tìm xem những bất bình thường sinh hóa nào có thể làm cho sạn hình thành trong thận.

Thử nghiệm nước tiểu: Thử nghiệm nầy cho ta biết dấu hiệu của nhiễm trùng và xét nồng độ những chất tạo thành sạn thận.

      Chữa trị:

      Vấn đề điều trị tùy thuộc sạn có kích thước nhỏ hay lớn, sạn có gây nên cản trở cho hoạt động bình thường của hệ thống tiết niệu hay không. Lắm khi không cần phải làm gì hơn là dùng thuốc và uống nhiều nước để giúp loại cục sạn ấy ra khỏi đường tiểu. Kích thước càng nhỏ càng dễ thoát ra ngoài theo nước tiểu. Sạn có kích thước 1 cm có thể loại ra khỏi cơ thể ít hơn 10%, sạn lớn hơn 1 cm không thể tự động ra ngoài được.

      Nếu sạn đã thoát ra ngoài, mà bệnh nhân vẫn còn thấy đau thì phải tin lại cho BS để tìm xem lý do hầu can thiệp kịp thời.

      Trường hợp cục sạn bị nghẽn lại ở một nơi nào đó trong đường tiểu gây ra nhiễm trùng đường tiểu hay những trường hợp bệnh lý khác phức tạp hơn, khi đó mới cần đến giải phẫu 

      A. Thuốc:

      Dùng thuốc để:

     . Làm giảm cơn đau như Ibuprofen hay chuyền dung dịch giảm đau (chứa thuốc phiện) qua đường gân máu, nếu ở phòng cấp cứu. Ibuprofen cũng có thể hại cho thận, bởi thế người bệnh cần phải hỏi BS trước khi dùng, đặc biệt những ai có bệnh thận hoặc những tình trạng bệnh lý khác như bệnh tiểu đường, béo phì, hay cao huyết áp.

       . Kiểm soát buồn nôn hay ói mửa.

    . Làm giãn nở ống tiết niệu để sạn có thể đi ra ngoài: Những thuốc thường hay dùng gồm có tamsulosin (Flomax) và nifedipine (Adamant hay Procardia).

      . Cũng nên nhớ những chất khoáng, muối, cặn bã cùng với nước tạo thành nước tiểu. Nếu lượng nước tiểu ít quá, những chất nầy sẽ cô đọng lại và biến thành tinh thể giúp sạn tạo thành. Vì vậy muốn tránh sạn thận, chúng ta phải uống nước đầy đủ.

Những chất muối và khoáng tạo nên sạn gồm có:

        . Chất xương (calcium)
        . Chất muối oxalate (tạo nên sạn có gai, rất đau)
        . Acid uric
        . Phosphate
        . Cystine (hiếm có)
        . Xanthine (hiếm có)

2. Chữa trị qua đường giải phẫu:

Có bốn loại sau:


. Nội soi thận: (Uteroscopy): ống nội soi sẽ được đưa qua niệu đạo vào bọng đái rồi vào ống niệu quản. Tìm thấy cục sạn, ống nội soi dùng một cái giỏ đan, tóm lấy giữ vào trong đó, rồi đưa cục sạn ra ngoài hay dùng tia laser làm bể cục sạn thành nhiều mảnh nhỏ. Những mảnh nhỏ nầy sau đó sẽ theo đường tiểu mà ra ngoài.
 . Tán sỏi thận bằng sóng xung kích: [(Shockwave Lithotripsy (SWL)].Trong cách điều trị nầy, người bệnh được đặt trên một cái bàn hay bồn tắm giải phẫu. Sóng xung kích có năng lượng cao sẽ được gửi qua nước đến sạn, làm cho sạn vỡ vụn ra thành những hạt nhỏ rồi theo đường tiểu ra ngoài. Phương cách nầy cũng được chọn để dùng cho trẻ em sau khi cho chúng ngủ (đánh thuốc mê).
. Phẫu thuật lấy sỏi thận qua da (Percutaneous nethrolithotomy): Nếu không được chữa trị bằng những cách điều trị trên, vì sạn quá lớn, nặng hay nằm ở một nơi không có thể đến được, phẫu thuật lấy sỏi thận qua da sẽ được áp dụng. Trong trường hợp nầy, BS giải phẫu sẽ cắt một đường nhỏ phía sau lung nơi thận có sạn. Sạn sẽ bị làm cho bể ra thành nhiều mảnh nhỏ và được hút ra ngoài, không phải đi qua đường tiểu. Sau đó, một ống stent niệu quản sẽ được đặt nối liền từ thận đến bọng đái. Ống stent nầy sẽ được rút ra một tuần sau. Người bệnh sẽ được giữ lại qua đêm để theo dõi.
. Phẩu thuật mở thận để lấy sạn: (open stone surgery): BS giải phẫu xẻ một đường trên thận để lấy sạn ra. So với ba phương cách trên, cách điều trị nầy ít khi sử dụng (0.3 đến 0.7 các trường hợp sạn thận.)
      . Mất bao lâu, sạn mới ra đi ngoài: Tùy theo mỗi người, sạn nhỏ hơn 4mm có thể thoát ra ngoài trong vòng một hay hai tuần. Sạn kích thước lớn hơn 4mm có thể cần đến hai hay ba tuần. Sạn có kích thước 1 cm có thể loại ra khỏi cơ thể ít hơn 10%, sạn lớn hơn 1 cm không thể tự động ra ngoài được.

Khi sạn đã ở trong bọng đái, thường sẽ ra ngoài trong vài ngày, trừ trường hợp những người đàn ông lớn tuổi bị chứng tuyến tiền liệt phình đại. Thế nhưng ngay cả khi sạn đang còn nằm trong ống niệu quản, những cơn đau cũng đã bớt dần, cũng vì vậy nếu sạn chưa thoát ra ngoài trong vòng bốn đến sáu tuần hoặc đã thoát ra ngoài, mà bệnh nhân vẫn còn thấy đau, thì phải tin lại cho BS để tìm xem lý do hầu can thiệp kịp thời.

Ngoài chữa trị sạn thận, chúng ta cũng nên biết những thức ăn uống hay những thuốc tại gia có thể giúp điều trị sạn thận. 

        . Crankberry juice có thể giúp ngăn ngừa nhiễm trùng đường tiểu (UTI), chứ không giúp chữa hay ngăn ngừa sạn thận.
        . Apple cider vinegar: nhờ dấm chua, một đôi khi có thể giúp thay đổi nước tiểu, nhờ vậy giúp sạn thận đỡ phát triển hơn.
        . Nước chanh, rất giàu chất citrate, có thể ngăn ngừa sạn thành hình. Citrates có nhiều trong trái chanh và nhiều trái cây khác như chanh, cam và dưa hấu.
        . Cà phê: Các khảo cứu cho thấy cà phê có thể làm giảm nguy cơ sạn hình thành.
        . Tránh uống soda và các loại nước uống có bỏ thêm đường hay đường có trong trái cây hay bắp. Chúng làm tăng nguy cơ bị sạn thận.

        C. Ngăn Ngừa:

             Có nhiều cách ngăn ngừa sạn thận như sau:

      . Uống nước nhiều, khoảng hai lít mỗi ngày chia ra làm 6 đến 8 lần, giúp cơ thể có đầy đủ nước. Nhờ vậy chúng ta sẽ đi tiểu nhiều hơn và loại được những chất cặn bã ra khỏi cơ thể. Nếu vì một lý do nào do công việc, đổ mồ hôi nhiều, chúng ta lại cần phải uống thêm nước nữa.

        . Bớt ăn muối
        . Giảm bớt trọng lượng cơ thể (xuống cân).
        . Uống thuốc BS cho toa để ngăn ngừa sạn thận

Một câu hỏi:

Có nên giảm bớt chất xương ra khỏi thói quen ăn uống hằng ngày nếu chúng ta bị sạn dạng calcium oxalate không? 

Nếu thấy mình đang có sạn mà thành phần gồm có chất calcium (xương), chúng ta có khuynh hướng ngừng ăn uống những thức ăn, uống có chất calcium. Như vậy là không đúng và đi ngược lại với những gì chúng ta nên làm. Nếu thấy mình đang bị sạn dạng calcium oxalate, là loại thường bị nhất, chúng ta nên dùng chế độ ăn uống có nhiều calcium.

 Thực phẩm có nồng độ calcium cao gồm có:

                Sữa bò
                Sữa chua (yogurt)
                Cheese (phó mát)
                Bông cải xanh (Broccoli)
                Cải xoăn (kale)
                Những chất uống có nồng độ calcium cao
                Đậu khô
                Cá hồi
                Những loại ngũ cốc nóng có nồng độ calcium cao

             Những thức ăn có nồng độ oxalate cao nên tránh:
                Rau chân vịt (spinach)
                Cây đại hoàng (rhubarb)
                Trái dâu
                Trà
                Đậu khô và đậu (dried peas and beans)
                Các loại hạt và bơ có hạt
                Cám lúa mì (Wheat bran)

            Dự Liệu:

Sạn thận về lâu về dài, không có gì đáng lo, thế nhưng thường hay bị đi bị lại. Đây là vấn đề mà người bệnh nên đề cập để bàn với BS làm sao ngăn ngừa bị lại trong tương lai.

Đa số sạn theo nước tiểu ra ngoài mà không cần phải trị liệu gì cả. Thuốc cũng như các phương pháp chữa trị sạn thường rất hiệu nghiệm, thành công và không cần thời gian dài hồi phục.  

Một cục sạn thận lớn và tùy vị trí của nó trong hệ thống tiết niệu có thể gây nguy hiểm cho hoạt động của thận. Sạn lớn nằm trong ống niệu quản làm nghẽn hoạt toàn luồng nước tiểu từ thận xuống bọng đái và làm tăng dần áp lực phía trên ống niệu quản và thận, từ đó có thể làm suy thận đưa đến nguy cơ phải mất đi một trái thận (vì không được chữa trị kịp thời, trường hợp này thường xảy ra ở các nước chậm tiến, những bệnh nhân thiếu tinh thần trách nhiệm, và thật hiếm xảy ra ở các nước tân tiến).

        Câu hỏi mà người bệnh nhân có sạn nên đặt với bác sĩ:

        1. Tôi có sạn thận không hay vì lý do gì làm cho tôi có những triệu chứng đó?

        2. Loại sạn tôi có thuộc loại nào?

        3. Kích thước cục sạn?

        4. Vị trí sạn nằm ở đâu trong thận?

        5. Tôi bị bao nhiêu cục sạn?

        6. Cần phải điều trị gì hay sạn có thể tự động thoát ra ngoài theo đường tiểu?

        7. Tôi có cần phải thử nghiệm xem có bị sạn thận không?

        8. Tôi cần phải kiêng khem gì khi ăn uống hoặc trong sinh hoạt hằng ngày không?

Những thử nghiệm khác để biết sinh hoạt của thận:

          Ngoài những thử nghiệm kể trên, còn có nhiều thử nghiệm khác để biết tình trạng sinh hoạt của thận. 

          Trong những thử nghiệm nầy, chất thuốc nhuộm (contrast) được chích vào gân máu hay qua ống niệu đạo vào bọng đái, lên ống niệu quản và vào thận hoặc đi từ thận xuống niệu quản, bọng đái và niệu đạo. Sau đó sẽ chụp quang tuyến X vùng thận và bụng dưới. Chất thuốc nầy sẽ nhuộm và cho ta thấy sinh hoạt của thận, bị tắc nghẽn ở chỗ nào, thận có bị phù sưng hay không? Thay vì chất thuốc nhuộm có thể dùng hơi.

Hình chụp cho thấy luồng nước tiểu ở thận, ống niệu quản, bọng đái sau khi chích thuốc nhuộm qua gân.

Nếu chẳng may vì một lý do nào đó, một cục sạn lớn hay sạn dạng san hô (staghorn calculi), một trái thận không còn sinh hoạt phải cắt bỏ đi, chỉ cần một quả thận còn lại sinh hoạt tốt, chúng ta vẫn có một cuộc sống bình thường. Tôi có một bệnh nhân phải cắt bỏ một quả thận, vì bị sạn dạng san hô năm 1976, ông vẫn sống khỏe mạnh mãi cho đến năm nay (2023) dù đã trên 90 tuổi.

Hình ảnh staghorn calculi nằm trong thận

Ref. Mayo clinic, Mayo foundation, Cleveland Clinic. Quizlet (Google) 

BS Tống Viết Minh
YKSG 65 72, HD19

Phong Lưu Tử 風流子 - Tần Quan

風流子 - 秦觀 Phong Lưu Tử - Tần Quan

東風吹碧草， Đông phong xuy bích thảo,
年華換、行客老滄洲。Niên hoa hoán, hành khách lão thương châu.
見梅吐舊英， Kiến mai thổ cựu anh,
柳搖新綠， Liễu dao tân lục,
惱人春色， Não nhân xuân sắc,
還上枝頭， Hoàn thướng chi đầu,
寸心亂，北隨雲黯黯，Thốn tâm loạn, Bắc tùy vân ảm ảm,
東逐水悠悠。 Đông trục thủy du du.
斜日半山， Tà nhật bán sơn,
暝煙兩岸， Minh yên lưỡng ngạn,
數聲橫笛， Sổ thanh hoành địch,
一葉扁舟。 Nhất diệp thiên châu.

青門同攜手， Thanh môn đồng huề thủ,
前歡記、渾似夢裏揚州。Tiền hoan ký, hồn tự mộng lý Dương Châu.
誰念斷腸南陌， Thùy niệm đoạn trường nam mạch,
回首西樓。 Hồi thủ tây lâu.
算天長地久， Toán thiên trường địa cửu,
有時有盡， Hữu thời hữu tận,
奈何綿綿， Nại hà miên miên,
此恨難休。 Thử hận nan hưu.
擬待倩人說與， Nghĩ đãi thính nhân thuyết dữ,
生怕人愁。 Sinh phạ nhân sầu.

Chú Thích

1- Phong lưu tử 風流子: tên từ bài, gồm 110 chữ, đoạn trước có 12 câu với 4 bình vận, đoạn sau có 10 câu với 4 bình vận. Cách luật:


X X X X T cú
B X T, X T T B B vận
T X X X X cú
T B B T cú
X B X T cú
X X X B vận
X X X, X B B T T cú
X T T B B vận
X T T B cú
X B X T cú
X B X T cú
X T B B vận

X B B X T cú
B X T, B X X T B B vận
X T X B B T cú
X T B B vận
T X X X X cú
X B X T cú
X B X X cú
X T B B vận
X T X B X T cú
X T B B vận

B: bình thanh; T: trắc thanh; X: bất luận; cú: hết câu; vận: vần

2- Đông phong 東風: gió xuân.
3- Niên hoa 年華: cảnh sắc thời tiết mùa xuân, xuân quang.
4- Hành khách 行客: hành nhân, người đi xa nhà.
5- Lão 老: gian lao vì lữ hành.
6- Thương châu 滄洲: bến nước, bến cảng. Thương Châu cũng là tên một thị trấn thuộc tỉnh Hà Bắc, TH.
7- thổ 吐 = thổ lộ 吐露: lú ra, mọc ra.
8- Anh 英: chỉ hoa, nụ hoa.
9- Dao 搖: lay, lắc lư.
10- Não nhân 惱人: làm buồn lòng người, làm cho người phiền não. Não nhân xuân sắc. Mượn câu thơ của La Ẩn 羅隱 đời Đường trong bài thơ “Xuân nhật diệp tú tài khúc giang 春日葉秀才曲江”:

“春色惱人遮不得，Xuân sắc não nhân già bất đắc,
“別愁如謔避還來。Biệt sầu như hước tỵ hoàn lai.

“Cảnh sắc mùa xuân làm phiền lòng người, ngăn không được,
“Nỗi sầu ly biệt như đùa bỡn, tránh vẫn đến”.

11- Hoàn thượng chi đầu 還上枝頭: còn lên đến đầu cành. Ý nói người tâm tình áo não bấn loạn.
12- Thốn tâm 寸心: tấc lòng, tâm tình.
13- Minh yên 暝煙: sương khói lúc chiều tối.
14- Hoành địch 橫笛: ống sáo cầm ngang mặt khi thổi, ngày xưa còn gọi là hoành xuy 橫吹: thổi ngang.
15- Nhất diệp thiên châu一葉扁舟: một chiếc thuyền nhỏ.
16- Thanh môn 青門 = thanh thành môn青城門: tên cửa thành Trường An 長安 vào thời nhà Hán.
17- Tiền hoan 前歡: những vui thú trong quá khứ, những vui sướng xưa kia.
18- Hồn tự 渾似 = toàn tự 全似: đều giống như, toàn giống như.
19- Mộng lý Dương Châu 夢裏揚州: chuyện quá khứ ở Dương Châu như một giấc mộng. Lấy chữ từ câu thơ của Đỗ Mục trong bài thơ “Khiển hoài 遣懷”: Thập niên nhất giác Dương Châu mộng 十年一覺揚州夢: mười năm chợt tỉnh ngộ giấc mộng Dương Châu.
20- Đoạn trường 斷腸: đau lòng, buồn lòng hết sức.
21- Nam mạch 南陌: đường lộ ở ngoại ô phía nam thành, cũng có thể hiểu là “Tại hướng nam của con đường nhỏ ở ngoại ô”. Trong bài này chữ nam mạch chỉ nơi chia tay ở ngoại ô thành Biện Lương, kinh đô Bắc Tống.
22- Tây lâu 西樓: chỉ nơi nữ nhân ở, ám chỉ người yêu.
23- Toán thiên trường địa cửu 算天長地久: cho là trời dài đất lâu, mượn câu thơ của Bạch Cư Dị 白居易trong bài Trường hận ca 長恨歌:

“天長地久有時盡，Thiên trường địa cửu hữu thời tận,
“此恨綿綿無絕期。Thử hận miên miên vô tuyệt kỳ.
“Trời đất lâu dài cũng có lúc hết,
“Mối hận này liên miên không kỳ hạn”.

24- Nại hà 奈何: làm sao mà? làm thế nào?
25- Miên miên 綿綿: liên miên, liên tục không dứt.
26- Hưu 休: hết, dứt. Nan hưu 難休: khó dứt.
27- Nghĩ 擬: suy nghĩ.
28- Thính nhân (qìng rén) 倩人: nhờ người giúp.

Dịch Nghĩa

Gió xuân thổi lên ngọn cỏ xanh,
Cảnh xuân thay đổi, người du hành gian nan nơi bến nước.
Nhìn cây mai trổ nụ như xưa,
Dương liễu lắc lư cành cành xanh non.
Cảnh sắc mùa xuân làm phiền não lòng người,
Lại còn lên đến đầu cành liễu,
Tâm tình tôi bấn loạn, Nhìn theo mây đen ảm đạm phương bắc,
Nhìn theo dòng nước xuôi đông miên man.
Ánh tà dương chiếu trên sườn núi,
Hai bên bờ khói sương lúc chiều xuống,
Vài tiếng sáo (truyền lại),
Một chiếc thuyền con.
(Lúc xưa) từng dắt tay nhau đi chơi ở cửa thành,
Nhớ những vui xưa ở Dương Châu toàn như trong giấc mộng.
Ai còn ghi nhớ lúc chia tay đau lòng ở ngoại ô thành nam,
Quay đầu nhìn lầu tây (nhìn nơi nàng ở),
Cho dù trời đất lâu dài,
Cũng có lúc hết,
Tại sao phải buồn bã dằng dặc,
Mà không bãi thoát ra được.
Nghĩ đến việc nhờ người đem tâm tình này nói với cô ta,
Lại sợ cô ta sinh ra ưu sầu.

Phỏng Dịch

1 Phong Lưu Tử - Tình Hận Dương Châu

Gió xuân vờn cỏ thắm,
Xuân cảnh đổi, lữ khách đắm Thương Châu.
Thấy mai nở nụ xưa,
Liễu lay cành mới,
Não người xuân sắc,
Phiền vương não đầu.
Tâm tình loạn, bắc nhìn mây ảm đạm,
Dòng nước bạc đông lưu.
Sườn núi ánh dương,
Hai bờ sương khói,
Đâu đây tiếng sáo,
Một chiếc thuyền câu.

Cửa thành cùng quyến luyến,
Vui xưa đó, toàn như mộng đến Dương Châu.
Ai nhớ đường nam thương cảm,
Nhìn lại tây lâu.
Mặc thiên trường địa cửu,
Điêu tàn có lúc,
Tại sao miên man,
Hận mãi dài lâu.
Cũng muốn nhờ người nói hộ,
Lại sợ nàng sầu.

2 Tình Hận Dương Châu

Gió vờn cỏ thắm đổi mầu xuân,
Bến nước gian nan lão khách nhân.
Nhìn liễu lay cành mai trổ nụ,
Não lòng xuân sắc loạn tâm thần.

Bắc phương ảm đạm lớp mây mù.
Dòng nước xuôi đông chẩy lững lờ,
Nắng chiều lưng núi đôi bờ khói.
Vài tiếng sáo ngang, thuyền mộng mơ.

Từng dắt tay nhau ngoài cửa thành,
Dương châu như mộng vui ngày xanh.
Nhớ chăng ly hận đường mòn cũ,
Ngước mắt lầu tây tưởng bóng hình.

Trời đất dài lâu có lúc cùng,
Hận này còn mãi khúc tình chung.
Nhờ ai chuyển đến người yêu mến,
Nỗi nhớ, người xưa buồn lắm không?

HHD 

05- 2021
***
Phong Lưu Tử

1-

Gió đông lay cỏ biếc
Cảnh xuân thay, day diết khách Thương châu
Thấy mai trổ nụ xưa
Liễu lay cành nhỏ
Sắc xuân phiền não
Còn lên liễu đầu
Lòng rối loạn, Bắc theo mây ảm đạm
Nước xuôi Đông rầu rầu
Chiều tà sườn non
Hai bờ khói ám
Sáo đưa dăm tiếng
Một chiếc thuyền câu

Cửa thành đưa tay dắt
Nhớ vui xưa hồn mơ mộng chốn Dương Châu
Ai nhớ đau lòng đường nhỏ
Lầu tây quay đầu
Dù trời dài đất rộng
Cũng có khi hết
Cớ chi buồn hoài
Hận này khó lui
Nghĩ đến nhờ người nói giúp
Nhưng sợ gây sầu!

2- Hận Tình Xưa

Gió đông thổi lung lay cỏ biếc
Cảnh xuân thay, da diết khách Thương
Mai trổ nụ, liễu cành vươn
Sắc xuân phiền não, bi thương đầu cành

Lòng rối loạn, mây xanh ảm đạm
Nước xuôi đông, nắng rám sườn non
Hai bờ khói ám chiều buông
Sáo đưa vài tiếng thuyền con độc hành

Từng dắt tay, cửa thành mở rộng
Nhớ vui xưa hồn mộng Dương Châu
Đau lòng đường nhỏ quay đầu
Trời dài đất chậm có đâu vô cùng!

Sầu cớ chi, ngập ngừng không bỏ?
Hận mang hoài, không xả nhẹ lòng?
Nhờ người nói giúp cho xong?
Nhưng e sầu não, nàng không thỏa tình!

Lộc Bắc
Oct23

Mẹ Và Con

1/MẸ VÀ CON

Sinh con khó nhọc, nhưng vẫn cố gắng vượt mọi khó khăn để nuôi con lớn khôn.

1 tuổi, 10 tuổi, 16 tuổi, 18 rồi 20 tuổi. Trong mắt mẹ, lúc nào con cũng còn rất bé bỏng, ngây thơ trước cạm bẫy đời thường.

Mẹ như con diều hâu, giương móng vuốt để bảo vệ bầy con của mình.. Để rồi đến một ngày, con muốn chứng minh rằng đã lớn, đã không cần mẹ bảo vệ con nữa. Con nói với mẹ: để con tự mình chọn đường đi của con!

Mẹ ngồi đó, bất lực vì không ngăn được, nhìn theo bóng con và suy ngẫm câu thơ:

“Con dù lớn vẫn là con của mẹ,

Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con”

2/ MẶN

Mẹ lụm cụm nấu ăn, món cháo mà mẹ biết các con mẹ rất thích. Mồ hôi đọng trên trán, tiếng dao băm thịt nghe khoan nhặt bên tai.

Nêm hành, tiêu, đường, muối.. Mẹ cảm được cái ngọt trong từng thìa cháo nóng mẹ đang nêm nếm. Lòng nhủ thầm chắc các con sẽ vui lắm đây!

Cặm cụi múc ra từng cà mèn nhỏ. Mẹ vui mừng mang qua nhà các con. Gỏ cửa mõi tay cũng không thấy ai mở. Mẹ qua nhà hàng xóm, nhờ gọi con!

Câu trả lời ngắn gọn: con đang bận làm việc! Mẹ về đi, thức ăn đầy tủ con rồi!

Mẹ đứng đó, bất lực nhìn cái nắng trên mặt đường, nhìn những cà mèn cháo nằm buồn thiu.. Cháo chưa ăn sao mẹ thấy mặn vô cùng!

3/ MẸ

Mẹ khóc, hai tay níu lấy áo con:

- Đừng đi, con ơi đừng đi

Người con với nét mặt lạnh lùng, vùng ra khỏi tay mẹ, miệng hét lớn:

- Tránh ra, để tôi đi!

Và người con bước ra khỏi nhà. Cánh cửa đóng sầm lại trước mặt mẹ. Trời đất như đổ sập xuống. Mẹ lảo đảo, nước mắt tuôn trào, mẹ ôm lấy ngực mình. Trái tim cơ hồ vỡ tung!

- Con ơi, đừng bỏ mẹ, con ơi!

Người con thản nhiên bước đi, lòng hớn hở vì nghĩ rằng từ đây mình đã thoát khỏi sự phiền hà của bà mẹ ấy. Suy nghĩ và cách sống của hắn với mẹ hắn đã khác nhau và hắn không chấp nhận được. Điều hắn chọn, hắn tin sẽ làm cuộc đời hắn tốt đẹp hơn.. Nhưng hắn đâu biết rằng đó là giây phút sau cùng hắn nhìn thấy mẹ mình. Bởi vì, người mẹ mà hắn muốn xa lìa đã không còn trên đời nữa. Giây phút cánh cửa đóng lại cũng là lúc trái tim mẹ đã ngưng những nhịp đập thương yêu và trên mắt mẹ vẫn còn vương những giọt nước mắt, nhói lòng!!

Môi Tím

9/24/2021