Thứ Hai, 30 tháng 6, 2025

Tản Mạn Về Những Nét Độc Đáo Của Các Loài Động Vật

 

Mở bài

Tản mạn là những sự việc rời rạc được dàn trải, không có liên hệ chặt chẽ với nhau.

Những loài vật có nét độc đáo như két biết nói tiếng người, chim dòng dọc xây ổ như một công trình tinh xảo không thể tưởng tượng được. Bồ câu vượt không gian, mang thơ đi và về một cách tài ba lỗi lạc. Đặc biệt nhất là loài chó, thông minh hơn tất cả các loài vật khác. Chó có những “đức tính” đáng được con người suy ngẫm trong đời sống với cộng đồng.


I. Con két nói được tiếng người

1. Tổng quát về loài két


      Chim Vẹt Két  Hình ảnh Nền Con Vẹt, Con Vẹt Vector Nền Và Tập Tin Tải về Miễn Phí |  Pngtree

2. Két nói được tiếng người


Két (Con vẹt) là loài chim có khả năng nghe và bắt chước âm thanh để nói được tiếng người. Két chỉ nói những tiếng đơn giản mà người chủ đã dạy đi dạy lại nhiều lần. “Chào bác”, “Mấy giờ rồi?”, “Tạm biệt”. “Ăn cơm chưa?”. Nói được là nhờ cổ họng, lưỡi, răng và môi. Như vậy, trong cấu tạo của bộ óc, có nhiều phần liên kết với nhau để nghe, nhìn thấy, nhớ và bắt chước. Nói một cách vô ý thức. Input như thế nào thì output như thế ấy. Ví dụ như có người quen dạy “Tổ cha mầy két” thì nó cũng lập lại y chang như thế. Khả năng của thị giác là khi thấy tổng quát là một con người, không phân biệt người đó là ai, chủ nhà hay khách quen, hoặc người ngoại quốc, thì nó cũng nói “chào bác”, “ăn cơm chưa?”, “mấy giờ rồi?”

Có những người quen, chơi ác dạy nó chửi bậy, hay nói tục tĩu…


         Miễn phí Ảnh lưu trữ miễn phí về ara macao, bắn dọc, bảo tồn động vật hoang dã Ảnh lưu trữ  Chim Vẹt Két


Hai ngón chân trước


Két dùng chân để lấy thức ăn.

Một nét đặc biệt của két, là nó dùng chân để lấy thức ăn đưa vào miệng. Vì bàn chân nó 4 ngón. Hai ngón hướng về phía trước, 2 ngón xoay vào phía sau. Mỏ két rất cứng và bén nhọn, có thể lột vỏ một trái dừa.



         Hình ảnh Nền Con Vẹt, Con Vẹt Vector Nền Và Tập Tin Tải về ...  Miễn phí ảnh Cận Cảnh Của Những Con Chim Có Chân Ảnh lưu trữ


Két sống từng cặp đôi


Hầu hết, két sống từng cặp đôi trong thiên nhiên, ngay cả không phải là mùa sinh sản.

Tóm lại, két là loài chim thông minh, có khả năng nghe, ghi nhớ và lập lại những tiếng đơn giản mà nó được dạy.


Hình các loài két


Miễn phí Chụp ảnh Cận Cảnh Cá Mập Xanh Và Vàng Ảnh lưu trữMiễn phí ảnh Cận Cảnh Lấy Nét Có Chọn Lọc Của Red Macaw Ảnh lưu trữMiễn phí Ảnh lưu trữ miễn phí về bộ lông đầy màu sắc, cận cảnh, cầu vồng Ảnh lưu trữMiễn phí Vẹt Xám Châu Phi Ảnh lưu trữMiễn phí Vẹt Xanh đen Trắng Vàng Và Vẹt Ảnh lưu trữ


II. Nét độc đáo của loài chim dòng dọc là việc xây ổ.

1. Loại chim dòng dọc


       Chim dòng dọc Kham pha “choang” loai chim kheo leo va cham chi bac nhat  


Dòng dọc là loài chim nhỏ, giống như chim se sẻ, sống nhiều ở nông thôn Nam Bộ. Dòng dọc sống từng cặp và cũng sống từng đàn. Từng đàn bay đi ăn, từng đàn bay đi tìm “vật liệu” để xây ổ.

Nét độc đáo của loại chim nầy, là xây cái ổ một cách cầu kỳ như một công trình kiến trúc. Được ví như một thợ dệt tài ba, một kiến trúc sư thượng hạng trong thế giới loài chim.


2. Công trình nghiên cứu về dòng dọc của anh Trịnh Minh Nhựt.


Anh Trịnh Minh Nhựt, sống ở quận 12 Thành phố Sài Gòn.

Sau 5 năm tự nghiên cứu về họ hàng nhà chim dòng dọc, anh có nhiều hình ảnh và tài liệu của loài chim nầy.


Dòng dọc có tên khoa học là Ploceus Philippinus.

Dòng dọc sống theo bầy, đàn, không đơn độc như các loài chim khác. Làm ổ cũng bầy đàn, kéo nhau đi ăn cũng bầy đàn, coi như sinh hoạt chung của nhóm. Dòng dọc ăn lúa là chủ yếu.

Dòng dọc sống thành đôi. Cái ổ đơn sơ của con trống luôn luôn nằm sát bên cái ổ tinh vi của con mái.


           img Kỳ lạ chim dòng dọc miền Tây- loài chim tự làm những chiếc tổ dấu hỏi đẹp  như kiến trúc sư


                           Dòng dọc sống theo bầy, đàn


1). Dòng dọc xây ổ


           


                      Chim đang xây tổ, dùng mỏ kéo sợi chỉ


Cuối mùa Xuân đầu mùa Hè, là mùa chim dòng dọc xây ổ. Ổ được làm bằng lá mía, lá tranh. Dòng dọc cần mẫn mổ vào những cọng cỏ, lá mía, lá tranh, tươi có, khô có, rồi nhả ra, tiếp tục chọn những cọng vừa ý, ngậm chặt vào rồi bay về nơi làm ổ.

Mỗi ngày, từ sáng sớm, vợ chồng dòng dọc cùng cả đàn bay đi bay về, với cái mỏ nhỏ xíu, ngậm một sợi chỉ rất nhỏ để xây ổ.

Theo anh Nhựt thì thời gian làm xong cái ổ từ 15 đến 20 ngày. Số cỏ xanh được xé thành sợi từ 1,700 đến 2,000 cọng. Chim mái đẻ đủ 2 trứng, thì bắt đầu ấp, thời gian ấp trứng là 12 ngày. Khi chim con nở, thì chim trống và chim mái tha thêm một số ‘vật liệu” mềm, để lót cho chim non không bị rách da.


Đôi chim trống và mái, phải mất từ 22 đến 25 ngày để chăm sóc chim con.


2). Ổ chim dòng dọc mái


           img Chùm ảnh độc đáo về chim 'vua khéo léo' ở Sài Gòn | Báo Pháp Luật TP. Hồ  Chí Minh


Chim mái vào ổ


Ổ chim dòng dọc mái giống như chiếc vớ treo ngược. Miệng vớ ở trên gắn chặt vào cành cây. Gót vớ của người, là mái ấm để đẻ trứng, ấp trứng và nuôi con. Phần dưới của chiếc vớ, ở đầu những ngón chân người, là cửa ra vào của chim mẹ, là một ống tròn khoảng 25 cm.


Ổ chim gắn chặt ở cuối những cành cây, ở xa trông như những vật lơ lửng giữa bầu trời.


3). Ổ chim dòng dọc trống


         Ngỡ ngàng trước tổ chim dòng dọc tưởng chỉ có trong mơ ở miền Tây Chim dòng dọc xây nhà lơ lửng giữa không trung - Báo VnExpress


                           Chim trống và chim mái ở sát bên nhau


Ổ chim dòng dọc trống được xây đơn sơ. Nhưng luôn luôn ở sát bên ổ chim mái.


4). Dường như có một sự bí ẩn trong việc xây ổ của chim dòng dọc


Việc xây ổ trước sau như một, từ thế hệ nầy đến những thế hệ kế tiếp, từ vùng nầy đến những khu vực khác, loài dòng dọc đều xây ổ giống nhau, vật liệu cũng giống nhau, xem như các kiến trúc sư đều xây cùng một họa đồ kiến trúc.


Tóm lại, nét độc đáo của loài chim dòng dọc là việc xây ổ. Được xem như một công trình, thể hiện sự bền bĩ, khéo léo, được xem như một thợ dệt tài ba, một kiến trúc sư thượng hạng trong các loài chim.


III. Chim bồ câu đưa thơ


        Xuất hiện bồ câu “đưa thư” có chữ lạ ảnh 2 Một con bồ câu Bỉ được người chơi chim Trung Quốc mua với giá 32,5 tỷ - Ảnh 1.


Cách đây hàng chục ngàn năm, khi kỹ nghệ thông tin chưa ra đời, thì con người đã biết xử dụng bồ câu đưa thơ.


  1. Trí nhớ chim bồ câu rất tốt


Các chuyên viên cho rằng trí nhớ bồ câu rất tốt. Để tìm khả năng nhớ của bồ câu, các nhà khoa học tại Viện Nghiên cứu Khoa học Quốc tế và Viện Nghiên cứu Thần kinh ở Mediterranean (Pháp) đã tiến hành thử nghiệm 2 con bồ câu. Họ cho 2 con vật xem hàng ngàn tấm hình. Sau đó vài tháng, họ cho chúng xem lại. Đồng thời huấn luyện cách dùng mỏ, để đánh dấu lên những tấm hình mà chúng đã nhìn thấy.

Thử nghiệm đã được lập đi lập lại nhiều lần. Kết quả cho thấy 2 con bồ câu đã nhớ được từ 800 đến 1,000 tấm hình. Theo các nhà khoa học thì bồ câu có thể tìm đường về nhà trong khoảng cách 1,760 Km


  1. Những câu hỏi mà các nhà khoa học chưa trả lời được.


Làm sao mà giữa không gian bao la, không có một cột mốc nào đánh dấu phương hướng, mà bồ câu có thể vượt qua để đến nơi nhận thơ và nơi gởi thơ.

1,760Km là con đường đi giữa 2 điểm cố định mà bồ câu phải vượt qua trong thời gian: buổi sáng lúc mặt trời mọc, buổi trưa đứng bóng, xế chiều và hoàng hôn, ban đêm giữa khuya…mà thời tiết thay đổi: gió lớn, sương mù, cơn mưa, giông bão…


Bồ câu không thể căn cứ vào ánh sáng mặt trời để đi đúng đường. Mặt trời là một định tinh, ở một điểm cố định, nhưng trái đất là một hành tinh. Vừa tự quay chung quanh nó, vừa quay chung quanh mặt trời. Bồ câu không thể căn cứ vào ánh sáng mặt trời để đi đúng hướng. Vì ban đêm không có ánh sáng.

Khoảng cách từ Sài Gòn-Vũng Tàu, theo đường xe đi là 110Km, mà chưa chắc gì con bồ câu mang thơ đi và trở về trong không gian nầy. Trái lại, khoảng cách 1,760Km, gần 2,000Km thì con bồ câu khó có thể bảo đảm được việc đi và về giữa hai nơi nầy.


Tuy nhiên, trong thực tế thì chim bồ câu đã được xử dụng để đưa thơ đi và về một cách có hiệu quả.


  1. Bồ câu đưa thơ được bán với giá 400,000 USD


Ngày 22-5-2013, công ty bán đấu giá PIPA của Bỉ, đã bán con bồ câu mang tên Bolt cho một doanh nhân người Trung Quốc, với giá $ 400,000 USD. Bolt là tên của một vận động viên, người Jamaica, đã đạt kỷ lục chạy nhanh nhất thế giới, có biệt danh là “Tia chớp”.

Giá khởi đầu của cuộc bán đấu giá là 200 euro, tuy nhiên chỉ sau 90 phút, hai nhà tài phiệt Trung Quốc đã tranh nhau nâng giá lên 400,000 USD.

Người mua cho biết sẽ dùng con bồ câu nầy với mục đích là để chọn giống.

Không có ai biết được người mua với giá cao như thế để làm gì trong thời đại ngày nay. Mua để chọn giống thì phải có một cặp đồng giống, cùng có DNA giống nhau. Mà đồng giống để làm gì?.


  1. Làm giàu nhờ nuôi bồ câu thịt


          Nuôi chim bồ câu chi phí thấp, hiệu quả ... Lồng chim bồ câu, nhiều người mua nhất


Hiện nay ở việt Nam có nhiều người làm giàu nhờ nuôi bồ câu thịt.

Bồ câu nhà mau lớn, dễ nuôi, chi phí ít mà thu nhập nhiều. Ít bị bịnh dịch. Sinh sản tốt, thực phẩm rẻ tiền.

Bồ câu thịt nặng từ 1.2Kg.


Bồ câu trắng biểu tượng của hòa bình



Bồ câu trắng biểu tượng của hòa bình

IV. Khỉ bắt chước người


Khỉ hay “hầu” là động vật có 4 chân, một số có khả năng đi hai chân như con người. Khỉ sống từng đàn. Có khoảng 264 loài khỉ trên thế giới. Nét độc đáo của khỉ là tính bắt chước, có tình cảm đối với đồng loại và tình mẹ con. 


Tuổi thọ của loài khỉ trung bình từ 10 - 46 năm. Khỉ cái từ 3- 4 năm mới sinh nở một lần, mỗi lần sinh một con. Thời thơ ấu của khỉ khoảng 3 năm, sau đó rời khỏi vòng tay bố mẹ để bắt đầu hòa nhập vào cuộc sống bầy đàn. Mỗi bầy có một con khỉ chúa “cai trị”, có lãnh thổ riêng, ít khi xâm phạm lẫn nhau. 


Họ nhà khỉ gồm có: khỉ, khỉ đột, vượn, tinh tinh, đười ươi…


            MONKEY HILL (2025) All You Need to Know BEFORE You Go (with Photos) 


                     Khỉ Khỉ đột               Vượn                         


            Con người ở dơ hơn cả… tinh tinh Đười ươi, khỉ đột có thể hành động theo lý trí tốt hơn con người - 1


                        Tinh tinh         Đười ươi

Khỉ có khả năng bắt chước, và sinh hoạt cũng có phần giống như loài người. Khỉ khá thông minh so với các loài vật khác.


  1. Khỉ đi vào đời sống con người


Trong thành ngữ, tục ngữ, ca dao Việt Nam thì khỉ được nhắc đến nhiều nhất.


Chiếc cầu tre bắc ngang con rạch được gọi là cầu khỉ. Khỉ được nhắc đến thông qua ca dao, tục ngữ: Khỉ ho cò gáy (Nơi hoang vu) giết gà dọa khỉ, rung cây nhát khỉ, làm trò khỉ.

Ca dao

“Trời sinh con khỉ ở lùm

Chuyền qua chuyền lại rớt ùm xuống sông”.


Nuôi ong tay áo nuôi khỉ dòm nhà. Khỉ khô, khỉ mốc, khỉ gió…

Trong phim ảnh, có con King Kong là loài khỉ khổng lồ trong phim khoa học giả tưởng.

Trong 12 con giáp, có năm Thân là năm khỉ. Trong tiểu thuyết Tây Du Ký, Tôn Ngộ Không là một trong những nhân vật chính của cốt chuyện.


  1. Khỉ và con người


            Koko – chú khỉ đột có khả năng giao tiếp với con người đã qua đời  No photo description available.  


  1. Tình đồng loại của loài khỉ


          Monkey bathing ③, bắt chước, con khỉ, hot springs, JPG Groom


    Bày tỏ sự đau buồn trước cái chết của một con khỉ trong đàn


Ở phía bắc Ấn Độ, một con khỉ từ trên cao té xuống đường rầy xe lửa, bất tỉnh. Nếu chú khỉ không tỉnh dậy trước khi xe lửa chạy qua, thì bị nghiền nát. Con khỉ còn lại đã ra sức làm cho người bạn tỉnh dậy bằng cách đánh, tát vào mặt, và cắn vào đầu bạn, nhưng con khỉ không tỉnh dậy. Cuối cùng, con khỉ bạn kéo nạn nhân ra khỏi đường rầy trước khi xe lửa chạy qua.

Tình đồng loại của con khỉ khiến cho mọi người cảm động.


  1. Tình mẫu tử của loài khỉ 


           Ghi ở Đảo Khỉ | baotintuc.vn  Tình mẫu tử nghẹn ngào nước mắt trong bức hình khỉ mẹ khóc thương cho đứa con tội nghiệp - Ảnh 1. 


                          Khỉ khóc khi con chết


           Hinh anh cam dong ve tinh mau tu cua khi dot  Những phát hiện thú vị về tình mẫu tử trong thế giới động ... 


Các nhà nghiên cứu động vật, đã chứng kiến khỉ mẹ âu yếm và chăm sóc con, giống như người mẹ chăm sóc con, của loài người. Khi cho con bú, khỉ mẹ dùng bàn tay xoa trên đầu vú để phủi bụi, rồi dùng tay nâng vú, vuốt vú để dồn sữa cho con bú dễ dàng và đầy đủ.

Nhiều câu chuyện cảm động về tình mẹ con của loài khỉ, đã gây xúc động cho nhiều người.


  1. Khi có tài bắt chước


      Con khỉ là vua bắt chước ₫ộng tác của con người - YouTube    Trò Khỉ - Nhận Định - Bình Luận - Quan điểm - Hưng Việt  Tản mạn về con khỉ

Khỉ có nhiều đặc tính giống như loài người, như thuộc về loài có vú, sinh con. Ở những màn hát xiệt (Cirque, Circus) khỉ được huấn luyện, để thực hiện những màn trình diễn như: đi xe đạp, đạp xích lô, giữ thăng bằng khi đi xe đạp một bánh…


  1. Khỉ và chương trình không gian của Hoa Kỳ


Loài khỉ có những điểm giống con người, cho nên trước khi đưa con người vào vũ trụ, Cơ quan Hàng không và Không gian Hoa Kỳ (NASA=National Aeronautics and Space Administration) đã huấn luyện và đưa khỉ vào vũ trụ.

Ngày 31-1-1961, con khỉ đầu tiên được đặt tên Ham trong chuyến bay thử nghiệm, mang tên Mercury- Redstone, được hỏa tiễn cất cánh từ Cap Canaveral (Florida), Ham được sống sót sau chuyến du hành ngoài không gian, và trở về trái đất, đã sống thêm 15 năm nữa.


         Ham được các nhân viên của NASA chăm sóc trước khi phóng tên lửa. Chú khỉ Ham được thưởng táo sau khi sống sót trở về.  

Ham được các nhân viên của NASA chăm sóc trước khi phóng tên lửa.

V. Chó là người bạn thân thiết nhất của con người


  1. Tổng quát về loài chó


1). Chó là người bạn thân thiết của con người


       Chùm ảnh cảm động về những chú chó nghiệp vụ K9 huyền thoại - Ảnh 12. Chùm ảnh cảm động về những chú chó nghiệp vụ K9 huyền thoại - Ảnh 10. Chùm ảnh cảm động về những chú chó nghiệp vụ K9 huyền thoại - Ảnh 16.

 Chú chó đặc vụ đau buồn, tiếc thương người cộng sự qua đời Đám tang chú chó Kyle. 

Chó là loài vật rất thông minh, gần gũi với con người. Nét đặc biệt của chó là rất trung thành với chủ. Giúp đỡ người khuyết tật. Chó được huấn luyện để thực hiện các nghiệp vụ mà bản thân con người không thể thực hiện được.

Đặc biệt là “chiến sĩ 4 chân” cùng với chiến sĩ hai chân, cùng xông pha trên các chiến trường, cùng chịu gian khổ, và phải thường xuyên đối đầu với tử thần.

Những đặc điểm của nhiều con chó đã gây xúc động trong lòng người trên thế giới.


2). Những ưu tú về bản thân của loài chó


Tổ tiên của chó là chó sói. Chó sói được thuần hóa để làm chó giữ nhà hay chó cảnh. Chữ Hán gọi chó là cẩu hay khuyển.

Về thính giác, tai chó rất thính. Chúng có thể nhận được 35,000 âm rung chuyển chỉ cần trong một giây đồng hồ. Về khứu giác, mũi chó rất nhạy bén, có thể phân biệt được 220 triệu mùi khác nhau. Đánh hơi được trong khoảng cách 3Km. Về thị giác, mắt của chó rất kém, được gọi là mù màu sắc.

30 con chó ưu tú nhất, được chọn để theo những chuyến công du của Tổng thống Obama, góp phần bảo vệ an ninh cho tổng thống.                                                                                                                                                                   
  1.  Giống chó Berger Đức



            


Chó berger còn được gọi là chó chăn cừu, vì trước kia loại chó nầy được huấn luyện để chăn cừu. Chó berger rất thông minh, bản chất trung thành và gắn bó mật thiết với người thân của chúng, nên được huấn luyện để giúp con người trong nhiều lãnh vực khác nhau.

Chó berger cao 65cm, nặng từ 30 đến 40Kg. Tuổi thọ từ 9 đến 13 năm.


  1. Xả thân cứu bạn trẻ, con chó bị bay cả hàm trên


           Chú chó Kabang dũng cảm và một hàm trên bị mất do cứu người  Xả thân cứu chủ, chú chó “đi bay” cả hàm trên

                    Dina Bungga và chú chó Kabang

Ông Rudy Bungga, người Philippines, nhặt được một con chó bị bỏ rơi trên cánh đồng, mang về nuôi đặt tên là Kabang.

Kabang chơi đùa với đứa con trai 9 tuổi tên Dina Bungga và bé gái 3 tuổi. Một hôm, hai đứa trẻ băng qua đường mà không biết có một chiếc xe gắn máy đang chạy đến với tốc độ rất cao.

Trước tình trạng nguy ngập của hai đứa bé, bỗng nhiên từ đâu chú chó Kabang lao thẳng vào chiếc xe. Hai đứa bé thoát nạn. Kabang bị thương rất nặng, bay cả hàm trên.

Hình ảnh và câu chuyện chú chó anh dũng liều mạng cứu hai bạn trẻ gây xúc động lòng người.


Một cô y tá Mỹ ở New York phát động chiến dịch gây quỹ từ thiện cứu chó Kabang.


Những nhà hảo tâm trên 45 quốc gia đã quyên góp được 27,000USD. Bác sĩ thú y Anton Lim cùng ông Rudy Bungga đưa chó sang Mỹ làm phẫu thuật điều trị. Các bác sĩ ở bịnh viện Davis Veterinary, thuộc Đại học Auburn, California, phát hiện ra Kabang đang bị ung thư và sán lãi trong máu, nên điều trị hai bịnh nầy trước khi làm phẫu thuật hàm trên của chó.

Sau 8 tháng điều trị, ngày 8-6-2013 chó Kabang được đưa về nhà ông Rudy ở thành phố Zamboanga, Philippines.


Loài chó gắn bó với trẻ thơ và các thành viên trong gia đình. Trung thành và thông minh.

Một bức ảnh em bé òa lên khóc bên chú chó bị thui vàng đã gây cảm xúc của cư dân mạng.

     

         http://imgs.vietnamnet.vn/Images/vnn/2015/03/17/08/20150317083728-cho1.jpg  http://2.bp.blogspot.com/-1RI0vKk58H8/VkxHHK-8V2I/AAAAAAAAW-w/Abn-rgoLPbw/s1600/1Saint%2BBernard%2B.jpg  http://photos.tin8.co/articles/20160108/fullsize/article18283/1-tin8-0.jpg

  1. Chú chó giúp người khuyết tật

       http://static.thanhnien.com.vn/uploaded/2014/pictures20122/luan/7-2/chucho2.jpg?width=500 Chú chó thông minh và cô chủ tật nguyền - ảnh 4 Chú chó thông minh và cô chủ tật nguyền - ảnh 3


Cô Kate Cross, người Anh, bị tai nạn nên tay chân không cử động được, phải ngồi xe lăn và có người đẩy.

Tổ chức từ thiện Canine Partners tặng cho cô một chú chó tên Byron. Chó nầy giúp cô làm những việc mà cô không làm được.

Buổi sáng nó giúp cô rời khỏi giường, ngồi vào xe lăn. Biết mở tủ lạnh lấy sữa. Đặc biệt là Byron biết tự mở cửa đi vệ sinh bên ngoài.

Ở siêu thị, Byron giúp lấy những món đồ trên kệ hàng. Chuyển những món hàng lên đường băng di chuyển đến người tính tiền. Nó cũng biết đưa túi tiền cho người thu ngân. Cô Kate cho biết, người bạn 4 chân nầy có thể thực hiện được 100 mệnh lệnh khác nhau về những việc trong nhà.

Điều đáng ngạc nhiên nhất là nó biết lấy thẻ ATM cho vào máy rút tiền và lấy tiền ra. Người chủ chỉ cần nhập mật mã (PIN) thôi.

Tại ngã tư có đèn giao thông, Byron chồm thẳng người lên để bấm nút xin qua đường cho người đi bộ.


Cảm động, hai chú chó kéo xe cho chủ tật nguyền suốt 15 năm


      http://cdn.kul.vn/data/article/2016/01/27/10_1453888258.jpg http://img.blogtamsu.vn/2015/05/chu-cho-day-xe-cho-chu-khuyet-tat-11.jpg http://nld.vcmedia.vn/Images/Uploaded/Share/2009/10/31/42245847313-dog_400x279.jpg 


   Cảm động hai chú chó kéo xe cho chủ tật nguyền suốt 15 năm


  1. Chú chó Nhật Hachikō 10 năm chờ chủ

             


Hình tượng chó Hachikō tại Bảo tàng Quốc gia về Thiên Nhiên và Khoa học Nhật Bản tại Tokyo 


1). Câu chuyện về con chó Hachiko


Câu chuyện xảy ra vào năm 1925, tại nhà ga Shibuya. Hachiko là một chú chó nhỏ, lông màu trắng, chào đời vào tháng 11 năm 1923 ở tỉnh Akita, Nhật Bản. Chú bị lạc chủ, và được giáo sư Ueno Eizaburo, thuộc khoa Nông nghiệp của trường đại học Tokyo đem về nuôi dưỡng như người con trong gia đình.

Bà vợ và con gái không thích chó ở trong nhà, nên ông lập một cái chuồng cho Hachiko ở ngoài sân, cạnh hàng rào trồng cây.


Hàng ngày như thường lệ, cứ mỗi buổi sáng thì Hachiko và giáo sư Ueno Eizaburo đều đi bộ tới nhà ga Shibuya gần đó. Ông chủ đi làm và Hachiko nằm ở một bồn trồng bông gần nhà ga, chờ ông chủ về. Thói quen đó diễn ra hàng ngày. Gần đó có một cặp vợ chồng người Nhật bán thức ăn. Họ cho Hachiko ăn mỗi ngày.

Đến ngày 21-5-1925, GS Ueno bị chứng nhồi máu cơ tim và thiệt mạng tại nơi làm việc.

Những ngày sau đó, Hachiko vẫn đến nhà ga để đón ông chủ.

Chú chó Hachiko vẫn có mặt thường xuyên bên cạnh sân ga trong một thời gian 9 năm, 9 tháng và 15 ngày là lúc chết vào ngày 8-3-1935.


2). Sự trung thành của chó Hachiko với các phương tiện truyền thông


Năm 1987, bộ phim Hachiko Monogatari kể lại cuộc đời của chú chó Hachiko và người bạn thân thiết nhất của chú chó là GS Ueno Eizaburo.

Năm 1994, Đài phát thanh CBN phát lại bản ghi âm cũ về tiếng sủa của Hachiko, hàng triệu thính giả Nhật mở radio để nghe 


Năm 2004, chú chó Hachiko là nhân vật chính cho một cuốn sách về trẻ em, tựa đề bằng tiếng Anh là: Hachiko: The true story of a loyal Dog.

Năm 2009, câu chuyện trung thành của Hachiko được đạo diễn Lasse Hallstrom dựng thành phim với tựa đề “Hachiko: A Dog Tale”. Tài tử chính của cuốn phim là Richard Gere. Nội dung cuốn phim tiếp tục là rơi lệ của khán giả trên toàn thế giới.


         Những chuyện ít người biết về Hachiko - chú chó đứng ở sân ga 10 năm đợi chủ đã trở thành biểu tượng của lòng trung thành - Ảnh 1.


Richard Gere

Sự trung thành của một con vật là một bài học đối với con người.


  1. Anh em chú chó ôm nhau ngủ, làm động lòng hàng triệu cư dân mạng.


            Hai chú chó làm rung động hàng triệu cư dân mạng - ảnh 1 Hai chú chó làm rung động hàng triệu cư dân mạng - ảnh 3


Hình ảnh hai chú chó mồ côi nằm ôm nhau ngủ đã được cư dân mạng khắp thế giới quan tâm chia xẻ.


Hai anh em Jeffrey và Jermaine đã được nhân viên xã hội tìm thấy, trên đường phố Philadelphia (Mỹ) vào tháng 2 năm 2013.

Đáng chú ý là Jeffrey bị mù. Trong bộ dạng xơ xác vì ốm đói, Jermaine vẫn giúp người anh em khuyết tật đi trên đường phố để tìm thức ăn.

Khi được đưa về tổ chức giúp đỡ động vật Operation Ava nuôi dưỡng, các nhân viên ở đó đã sớm nhận ra sự quấn quýt đăc biệt của hai anh em nầy.


Một hình ảnh thật dễ thương là lúc ngủ chúng ôm chặt lấy nhau. Hình ảnh được đưa lên mạng internet, và trở thành trung tâm điểm chú ý của cư dân mạng thế giới.

Cô Claudia Gutierrez, giám đốc Operation Ava, cho biết hàng ngàn người tình nguyện nuôi chúng. Ava quyết định trao chúng cho cặp vợ chồng Victoria Mckee nuôi dưỡng.

“Cặp vợ chồng nầy không có con cái, và họ quyết định nuôi hai chú chó như là con của họ”, giám đốc Ava nói với Mainline Media News như thế.

Cho đến bây giờ hai chú chó vẫn còn ôm nhau khi ngủ.

Tình thương đồng loại của hai chú chó, là một bài học cho những người vô cảm, coi sinh mạng đồng bào của mình như cỏ rác. Tha hồ bỏ hóa chất độc hại vào thực phẩm để kiếm lời. Chết ai nấy bỏ.


VI. Quân khuyển

Những câu chuyện chỉ có ở nước Mỹ mà thôi. Đó là Tổng Thống Barack Obama đến gắn huy chương cho “người chiến sĩ anh hùng 4 chân” bí danh là Cairo, đã tham gia Operation Neptune Spear tiêu diệt trùm khủng bố Osama bin-Laden.


        http://images2.corriereobjects.it/methode_image/2014/06/28/Esteri/Foto%20Gallery/5a5761996fe415141617b305faf7c2b0_MGZOOM.jpg https://s-media-cache-ak0.pinimg.com/236x/f9/06/be/f906bee6de4da60fb0d16d59d33b1153.jpg

  Tổng Thống Obama gắn huy chương cho “chiến sĩ bốn chân”

        https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Belgian_Shepherd_Malinois_on_top_of_tank.jpg/495px-Belgian_Shepherd_Malinois_on_top_of_tank.jpg http://media.nola.com/pets_impact/photo/9610159-large.jpg

Quân khuyển là chó được huấn luyện nghiệp vụ, để phục vụ quân đội trong nhiều công tác khác nhau. Đặc điểm của chó là rất trung thành, không phân biệt chủ giàu nghèo, không bỏ rơi khi chủ lâm nạn. Đặc biệt là chó rất thông minh nên dễ huấn luyện đào tạo.

Đa số quân khuyển Mỹ thuộc về giống berger Đức, Malinois Bỉ và giống chó Slovakia.


  1. Huấn luyện quân khuyển


      http://www.garrettcontainer.com/wp-content/images/mwd1.jpg Chùm ảnh cảm động về những chú chó nghiệp vụ K9 huyền thoại - Ảnh 9. http://www.magamerica.org/sites/default/files/Clearing%20land%20of%20mines%20and%20UXO%20for%20agricultural%20use%20PHOTO_1.jpg

             Tấn công                     Nhảy dù Dò mìn

Nhận thức và phát triển trí óc của chó lên cao nhất, là trong thời gian từ 4 đến 7 tháng tuổi. Đó là thời gian thích hợp nhất để huấn luyện chó.

Trước hết dạy chó biết vâng lời. Khi chưa có lịnh thì tuyệt đối không ra đòn. Trừ trường hợp người quản lý bị kẻ địch tấn công.

Phương pháp huấn luyện đi từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp. Áp dụng biện pháp khuyến khích, khen thưởng và cưỡng chế…

Điều quan trọng nhất là khả năng nhận lịnh, hiểu biết lịnh rõ ràng, để thi hành cho thật đúng.


Ban đầu cho chó làm quen với tiếng ồn ào của môi trường chiến đấu. Loại bỏ những mùi khác không cần thiết, để tập trung vào mùi của chất nổ hoặc những mùi cần thiết của nhiệm vụ sẽ thi hành như ma túy, chất nổ...

Huấn luyện khả năng đuổi bắt, khống chế tội phạm. Chỉ làm bị thương chớ không giết chết.

Các trại huấn luyện quân khuyển ở Virginia, Nebraska, Mississippi, Montana và California. Thời gian huấn luyện thông thường từ 8 đến 12 tuần lễ.


  1. Trang bị cho quân khuyển


Trong vòng một thập kỷ, quân đội Mỹ đã xử dụng hàng ngàn quân khuyển trong các lãnh vực chiến đấu. Đã có hơn 2,800 quân khuyển được khai triển trong trận chiến ở Iraq và Afghanistan.

Chó được mang bị những thiết bị điện tử đặc biệt, để làm nhiệm vụ.

1). Áo giáp

      

                    Navy SEALS Dogs: Bulletproof,Waterproof, High-Tech | The Dogington Post http://thelovelyplains.files.wordpress.com/2013/04/n2.jpg?w=350&h=200&crop=1

       Áo giáp của quân khuyển Malinois Bỉ 

Áo giáp để chống đạn và vũ khí bén, nhọn. Áo có những cái túi, móc xích và dây đai để gắn những thiết bị trên mình chó.

Những cái túi bằng nhựa mềm chứa hóa chất làm mát cơ thể chó, vì thân nhiệt rất cao nên chó thường le lưỡi để giảm nhiệt. Hơn nữa nhiệt độ ở Iraq và Afghanistan rất nóng bức, trong mùa hè.

Áo giáp có những sợi dây buộc chó vào mình của người quản lý trong khi nhảy dù.

Áo giáp quân khuyển Mỹ được công ty K9 Storm của Canada sản xuất theo một hợp đồng trị giá 86,000USD. Giá mỗi chiếc khoảng 22,000USD.


2). Camera đặc biệt

     

Types of War Dogs


Năm 2010, một chiếc camera đặc biệt được gắn vào áo của chó. Camera hồng ngoại tuyến có thể quan sát ban đêm. Hình ảnh thu được hiện ra rõ nét trên màn hình cầm tay 3 in. Hình ảnh được truyền tải trong khoảng cách 1,000m. Nếu có những vật cản thì còn 200m.

Hình ảnh cho biết tình trạng bố trí và toàn bộ địa hình của khu vực. Thiết bị GPS xác định vị trí cho biết tọa độ của khu vực.


3). Các trang thiết bị khác


Chó cũng mang theo một chiếc loa nhỏ để người quản lý ra lịnh cho chó thi hành.

Quân khuyển cũng mang một phao tự phòng, khi rơi xuống biển. Thiết bị Doggle (bảo vệ mắt), mặt nạ cung cấp dưỡng khí chống hơi độc.

Răng nanh được bọc titanium cắn thủng áo giáp quân địch.


4). Văn hóa đại chúng về chó

Trong văn hóa đại chúng ở Việt Nam, chó bị xem như loài vật bẩn thỉu vì chó ăn phân người.

Kẻ xấu bị chửi là: “đồ chó”, đồ chó chết, chó đẻ (son of a bitch), chó săn, đồ “chó má”. Những người am tường về chó cho biết, con chó và con má hình dạng giống hệt như nhau, nhưng con chó không bao giờ ăn thịt đồng loại, tức là chó ăn thịt chó. Trái lại con má ăn cả thịt chó và thịt đồng chủng, là con má. Con má xấu xa và tệ hơn con chó.


Thành ngữ về chó: chó ngáp phải ruồi, lên voi xuống chó, treo đầu dê bán thịt chó, chó treo mèo đậy, mèo đến nhà thì khó chó đến nhà thì sang, chó cậy gần nhà, gà cậy gần chuồng, chó nhảy bàn độc, đánh chó phải kiêng chủ nhà…


VII. Kết luận

Những nét độc đáo của các loài vật, nhất là tình mẫu tử, tình đồng loại và sự trung thành của các loài vật thật đáng suy ngẫm và bài học làm người, của con người.


Trúc Giang MN

Minnesota ngày 25-102025

Chủ Nhật, 29 tháng 6, 2025

Mẹ- Hoàng Khai Nhan & Phạm Anh Dũng - Minh Đạt


Sáng Tác: Hoàng Khai Nhan
Nhạc:Hoàng Khai Nhan & Phạm Anh Dũng
Trình Bày: Minh Đạt
Thực Hiện: Hoàng Khai Nhan


Quê Mẹ

 

Kẻ ở chân trời người góc biển
Nỗi hoài mong hình ảnh trăng quê
Ngày ra đi lòng hẹn ngày về
Cơn bão táp nào ai đưa tiễn...!

Từ dạo ấy tháng năm chồng chất
Kẻ ly hương làm lại từ đầu
Thuở tóc xanh giờ đã bạc màu
Đường cố quốc chân trời mây xám...

Nhớ mênh mông ...một thời quê mẹ
Cánh diều bay lồng lộng mây trời
Thuyền bưồm câu lướt sóng ra khơi
Cồn cỏ xanh cánh cò bay lượn....

Lòng vẫn nhớ dòng sông uốn khúc
Dưới nắng trưa bơi lội bên bờ
Của một thời tuổi ngọc ấu thơ
Con đò nhỏ chờ đưa rước khách

Lòng vẫn hẹn ngày về trở lại
Thăm chốn xưa tiếng trống sân trường
Thầy và bạn hình ảnh vấn vương
Vầng tóc bạc nhớ thương trường cũ...

Ngư Sĩ

Thơ Làm Sao Cạn

 

Đã là thi sĩ kết tình thơ
Đón gió chờ mưa há ngại giờ
Hồn vía lửng lơ đầy huyển tưởng
Trông vào thực tại ngỡ là mơ

Thơ chợt tuôn trào chẳng lý do
Chỉ nghe dìu dặt mấy câu hò
Hay nhìn vàng tỏa từ mây sớm
Rạo rực hồn người dạ ngẩn ngơ

Khi nhìn bông tuyết chảy hòa tan
Một đóa hóa xinh héo nhụy tàn
Lệ ngọc bỗng trào tim nhói buốt
Thơ đầy thổn thức lẫn than van

Thơ làm sao cạn đứt duyên thơ
Tóc muối tóc tiêu cứ thẩn thờ
Tức cảnh bừng bừng tâm ý rộn
Sanh tình bút vẩy dệt vàng tơ.

Phương Hoa

Tình Non Nước Của Tản Đà


(Khảo luận Văn Học) 

Người cùng thời với Tản Đà, cũng như lớp hậu sinh, đã đề cập đến Ông khá nhiều, qua những: Thi Văn Tuyển tập, Phê bình Văn học, bình giảng. luận văn, cũng như trong các buổi văn đàm v.v... những phẩm bình gạn lọc của một nền văn học suốt chiều dài thế kỷ đã xác định giá trị tuyệt vời của thi ca Tản Đà, đứng hàng đầu, lớp các Nhà thơ tiền bán thế kỷ 20 và luôn cả nhiều thập niên sau nữa.

Sách báo viết về Tản Đà, bàn đến những áng thơ xuất thần của Tiên Sinh, những nét đặc thù như: cái say, cái sầu, cái mộng và đặc biệt là cái ngông của Tiên sinh; có Học Giả phân tích cặn kẽ về bút pháp trong thơ văn Tản Đà, về nghệ thuật ca trù và sự tài tình dịch thuật thơ từ Hán tự qua tiếng Việt. Lại có Vị đề cập tới cái lý tưởng cao vời, suốt đời Tiên sinh đeo đuổi mà cho đến ngày lìa đời vẫn chưa thực hiện được như lòng mong ước, đó là Tiên Sinh muốn đề xuất, quảng bá và phổ động triết thuyết Thiên Lương cho bàn dân thiên hạ, tựa như việc truyền bá tư tưởng hiền nhân quân tử và thuyết Trung dung của Đức Khổng Tử vậy.

Vâng, đã có nhiều nhận xét đa dạng sâu sắc về Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu, nhưng dường như ít ai để ý tới một điểm đặc biệt là Lòng yêu Quê Hương Tổ Quốc của Tản Đà, đã được dàn trải thật nhiều, thật rõ ràng, nếu không nói là tràn ngập đến lộ liễu trong Thơ của Tiên Sinh.

Bài viết này không đi vào lãnh vực luận văn hay bình thơ, mà chỉ hạn chế, trong khuôn khổ đề tài: "Minh chứng về Tình Non Nước rất sâu đậm trong thơ Tản Đà",

Tại sao không nói thẳng, nói trắng ra là Lòng ái quốc, hay Tình yêu Tổ Quốc Quê Hương, mà lại rằng: "Tình Non Nước của Tản Đà", có gì phải che dấu tránh né chăng?
- Vâng, có như vậy! xem lại tiểu sử Tản Đà, chúng ta thấy niên biểu thời ấy ở vào giai đoạn đầu lúc Nước ta bị Pháp cai trị, thời điểm bấy giờ mà in lên báo trương, hoặc nhỏ to xì xầm đến Lòng ái quốc. Đảng cách mệnh hay Phong trào khởi nghĩa v.v... là điều cấm kỵ , gông cùm tù ngục, tai họa lù lù ngay sau gáy.

Mở lại đôi dòng sử u buồn trăm năm trước. Nước Pháp khởi sự cuộc viễn chinh xâm lăng Việt Nam kể từ năm 1858 (Mậu ngọ, năm Tự Đức thứ 11) 9 năm sau (1867) toàn bộ đất Nam Kỳ trở thành thuộc địa của Pháp và 17 năm kế tiếp, ngày mồng 6 tháng 6 năm 1884, Triều đình Huế ký Hòa Ước Giáp Thân (quen gọi là Hoà Ước Patenôtre) công nhận quyền Pháp bảo hộ trên toàn cõi Việt Nam.

Nước ta rơi vào vòng nô lệ 4 năm thì Nguyễn Khắc Hiếu ra đời, Ông sinh năm Mậu Tý,1888, tại làng Khê Thượng, Huyện Bất Bạt, tỉnh Sơn Tây, cách Hà Nội 44 cây số về hướng Tây Bắc, quê hương Ông, phong cảnh đẹp hùng vĩ, phía đông-nam Huyện Bất Bạt có Núi Ba Vì, tức là Tản Viên cao 1280 thước, ta có câu ca dao: Nhất cao là núi Tản Viên, Thanh nhàn vô sự là tiên trên trần. (Tản Viên trông xa như hình cánh phụng, nên còn gọi là Phượng Hoàng Sơn) , Sông Đà (còn gọi là Hắc Giang) bao bọc suốt dải bình nguyên phía Tây Bất Bạt từ bắc xuống nam làm ranh giới thiên nhiên ngăn cách với Tỉnh Phú Thọ. Lòng yêu Quê hương nảy sinh trong lòng Nguyễn khắc Hiếu ngay từ khởi sự cầm bút, Ông lấy bút hiệu Tản Đà hẳn là ý muốn gắn liền thân thế sự nghiệp vào lòng Quê hương vậy.
...........
Văn chương thời nôm na
Thú chơi có sơn hà
Ba Vì ở trước mặt
Hắc Giang bên cạnh nhà:
(Tản Đà Tự Thuật)
.....

Mạch nước sông Đà tim róc rách
Ngàn mây non Tản mắt lơ mơ
(Ngày Xuân rượu với Thơ)
.........

Sông Đà núi Tản đúc nên ai
Trần thế xưa nay được mấy người
Trung hiếu vẹn tròn hai khối ngọc
Thanh cao phô trắng một cành mai

(Thơ Tự Vịnh)
...........

Vùng đất Sơn Tây nẩy một ông
Tuổi chửa bao nhiêu văn rất hùng
Sông Đà núi Tản ai hun đúc
Bút Thánh câu Thần sớm vãi vung
(Thơ Tự Trào)

Một tâm hồn nặng lòng với quê cha đất tổ, một bút thơ tài hoa như Tản Đà, mà thoạt sinh ra đã là dân mất nước, ông chào đời với tiếng khóc quê hương, nỗi niềm sầu muộn ấy đeo đẳng suốt cả cuộc đời thì việc đem tâm sự gửi vào thơ, ắt là chuyện đương nhiên, Lại nữa chúng ta biết, Tản Đà sinh nhầm buổi giao thời, cuối Thế kỷ 19, qua Thế kỷ 20, lúc mà ách nô lệ ngoại bang vừa chụp xuống đầu dân tộc ta, lại cũng là lúc nền phong hóa cũ của ta tiếp cận với nền văn minh Tây phương, chữ Quốc ngữ được dùng cấp kỳ thay thế chữ nôm và chữ nho.

Mười mấy năm trời ngọn bút lông
Thảnh thơi chẳng bợn chút hơi đồng
Bây giờ anh đổi lông ra sắt
Cách kiếm ăn đời có nhọn không ?

Sự kiện tống cựu nghinh tân, thay cũ đổi mới,thuở ấy cũng tác động không ít vào nỗi sầu vọng cổ hoài hương của Tản Đà. Hơn nữa cùng trong thế hệ Tản Đà, sinh trước hoặc sau một vài thập niên, có những trang anh hùng liệt sĩ, như Phan Bội Châu (1867), Nguyễn Thượng Hiền (1868), Phan Chu Trinh (1872), Huỳnh Thúc Kháng (1875) , Nguyễn Đình Chiểu, Khái Hưng (1898) Nguyễn Thái Học, Trương Vĩnh Ký, Ngô đình Diệm (1901), Nhất Linh Nguyễn Tường Tam (1907) ... tấm lòng yêu Nước thương dân của các Nhà Chí Sĩ đó như một chất xúc tác ngấm ngầm nhưng cực kỳ mạnh mẽ lan tràn trong tâm hồn người dân Việt vong quốc lúc bấy giờ. Cao điểm của sự kiện này là vụ Nguyễn Thái Học và 12 Đồng Chí bị Pháp chém tại Yên Bái ngày 17 tháng 7 năm 1930. (9 năm sau,Tản Đà qua đời ngày 17 tháng 6 năm 1939 tại Hà Nội)

Thi sĩ Quách Tấn sinh năm 1910, trẻ tuổi hơn Tản Đà 1 giáp, khi in tập thơ “Một Tấm Lòng” (1939) đã được Tản Đà đề Tựa, có viết một đoản văn hồi ký nói về Tản Đà, đăng trong tạp chí Văn xuất bản tại Saigon năm 1971, Ông kể rằng - Năm 1927, Việt Nam Quốc Dân Đảng thành lập, lấy Dân Tộc, Dân Quyền, Dân Sinh , làm chủ nghĩa; lấy Độc Lập, Dân Chủ, Phú Cường làm phương châm. Tuy còn đương trong thời kỳ bí mật, nhưng uy danh của Vị Lãnh Tụ , hùng tâm hùng khí của của các cấp Chỉ Huy, lòng nhiệt thành và đức hi sinh cao cả của đa số Đồng Chí, đã làm cho bọn cường quyền vừa sợ vừa kính, hàng Sĩ phu yêu Nước qui tâm. Để gây ảnh hưởng sâu rộng, Đảng quyết định dùng Báo chí làm cơ quan tranh đấu và tuyên truyền. Quyết định ra nhằm lúc An Nam Tạp Chí tạm đình bản vì thiếu hụt tài chánh. Ban Chấp Hành Trung Ương bèn ủy quyền cho Lãnh Tụ Nguyễn Thái Học đến thương lượng cùng Tản Đà Tiên sinh. - Tản Đà Tiên sinh là một Nhà Thơ yêu Tổ Quốc, yêu văn chương và lập chí đem văn chương đền ơn Tổ Quốc từ lúc còn trẻ:

Này vẫn bác Tản Đà ngày trước
Thuở xuân xanh thề ước non sông
Trải bao xuân hạ thu đông
Càng phơ tóc bạc cho lòng càng son
(Xuân cảm năm Ất Hợi)

Lòng Tiên Sinh luôn ấp ủ giấc mộng “Bồi lại bức dư đồ Việt Nam”, mà:

Buổi trước ông cha mua để lại
Ngày nay con cháu lấy làm chơi
(Vịnh Bức Dư Đồ Rách)

Cho nên khi gặp Lãnh Tụ Nguyễn Thái Học, Tiên sinh mừng khôn xiết nỗi mừng

Rồng Tiên cùng họ từ xưa
Ba mươi năm mới bây giờ gặp nhau
(Chơi Huế)

Trong các tài liệu về Tản Đà, chỉ duy có bài của Quách Tấn nhắc đến sự kiện đó, chúng ta không đánh giá sự khả tín của chuyện ký, nhưng từ đó chúng ta mở rộng thêm nhận xét về những ẩn ý chất chứa trong thơ ái quốc của Tản Đà. Xin hãy đọc bài thơ bất hủ:

“Vịnh Bức Dư Đồ Rách”

Nọ bức dư đồ thử đứng coi
Sông sông núi núi khéo bia cười
Biết bao lúc mới công vờn vẽ
Sao đến bây giờ rách tả tơi ?
Ấy trước ông cha mua để lại
Mà sau con cháu lấy làm chơi !
Thôi thôi có trách chi đàn trẻ
Thôi để rồi ta sẽ liệu bồi

Ở vào khởi điểm của cuộc mất Nước, toàn dân cúi đầu nhận chịu ách nô lệ, bài thơ trên đây của Tản Đà, nghĩa đen mộc mạc chỉ là nỗi lòng cảm động khi đứng nhìn tấm bản đồ treo trên tường bị rách nát, nhưng ý tại ngôn ngoại, cái tâm sự ẩn dụ trong thơ lồ lộ ra quá rõ rệt, từng câu, từng chữ, là tiếng thở than vong quốc thật não nùng ai oán, là lời thống thiết nhắn gọi lớp Sĩ phu hãy đứng lên cứu nguy Tổ Quốc, hãy ra tay tài bồi mảnh Giang sơn gấm vóc của Tổ tiên đang bị nạn ngoại xâm.

Lời kêu gọi thúc bách “Hãy mau tô bồi hàn gắn lại bức dư đồ Việt Nam rách nát tả tơi” chẳng phải chỉ dóng lên một lần rồi thôi, mà cứ mỗi khi thuận câu, hợp vần, Tản Đà lại nhắc tới nhắc lui:
.....

Tri âm ai đó , mau hồ giấy
Kẻo đến dư đồ lại tả tơi !
(Lo Thời Khí)
......

Biết bao ra Bắc vào Nam
Bức dư đồ rách đã cam khó lòng !
(Xuân Tứ)
.......

Dư đồ còn đó chưa phai
Còn non, còn nước, còn người nước non.
(Qua cầu Hàm Rồng cảm tác)
........

Dám quên “Đông Pháp” người tri kỷ ?
Riêng nhớ “An Nam” bức địa đồ
(Gửi Tòa soạn Đông Pháp Thời Báo)
.......

Bức dư đồ rách không bồi
Báo “An Nam” nghỉ biết đời nào ra
(Cười bác Mai Lâm)

Có bài thơ nhắc đi nhắc lại “Bức dư đồ” đến hai lần
.......

Khóc ai, riêng cũng mừng cho
An Nam Tạp Chí, dư đồ còn đây
.......

Hơn nhau một bức dư đồ
Khí thiêng sông núi hộ phù nước non
(An Nam TC ra lần thứ năm)

Còn nhiều nữa, nhưng nội những câu thơ lược trích trên đây, cũng đủ dãi tỏ tấm lòng ái quốc nhiệt tình của Nhà Thơ núi Tản sông Đà, và qua đó Tiên sinh đã gửi đến Quốc dân một thông điệp khá rõ ràng.

Dùng biểu tượng “Bức dư đồ rách” để nói về Tổ Quốc suy vong, Sông núi bị kẻ xâm lăng cai trị ; đó là “viết” phải “lách” phải tránh né để thoát khỏi lưỡi kéo kiểm duyệt của Nhà Cầm Quyền, nhất là để che mắt bọn Mật Thám Pháp và bè lũ tay sai. Cũng vậy, thay vì khơi động “Lòng Ái Quốc”: Tản Đà đã viết bài thơ

“Thề Non Nước”

Nước non nặng một lời thề
Nước đi, đi mãi không về cùng non
Nhớ lời Nguyện nước thề non
Nước đi chưa lại, non còn đứng trông
Non cao, những ngóng cùng trông
Suối khô dòng lệ, chờ mong tháng ngày
Xương mai một nắm hao gầy
Tóc mây một mái đã dầy tuyết sương
Trời tây ngả bóng tà dương
Càng phơi vẻ ngọc nét vàng phôi pha
Non Cao tuổi vẫn chưa già
Non thời nhớ nước, nước mà quên non
Dù cho sông cạn đá mòn
Còn non còn nước hãy còn thề xưa
Non cao đã biết hay chưa
Nước đi ra bể, lại mưa về nguồn
Nước non hội ngộ còn luôn
Bảo cho non chớ có buồn làm chi
Nước kia dù hãy còn đi
Ngàn dâu xanh tốt, non thì cứ vui
Nghìn năm giao ước kết đôi
Non non nước nước chưa nguôi lời thề.

Lời thề non nước là lời thề trước Bàn Thờ Tổ Quốc, mà trong tình huống Tổ Quốc lâm nguy thì thề hứa điều gì? Tiên sinh không nói ra, nhưng không nói mà ai ai cũng đều biết cả . Bút thơ Tản Đà tuyệt diệu là ở chỗ đó. Trong bài Xuân Cảm, Tiên sinh hạ bút:

Non Sông thề với hai vai
Quyết đem bút sắt mà mài long son
(Xuân Cảm)

Bút sắt mài lòng son mà viết câu thề, thì đó là “huyết thệ” thề bằng máu và tất nhiên là lời thề sắt son, trung thành nguyện đem cả hai vai mà gánh vác sơn hà. Nhưng tiếc rằng khi đất nước ở vào lúc thế cùng vận bĩ nên cái chí cả, mộng lớn của Tản Đà đã chẳng thành tựu được, Tiên sinh xót xa thổ lộ can tràng:

- Năm nay tuổi đã bốn mươi hai
Ta nghĩ mà ta chẳng giống ai
Khắp bốn phương trời không thước đất
Địa cầu những muốn ghé bên vai
- Năm nay tuổi đã bốn mươi ba
Ta nghĩ mà ai chẳng giống ta
Lo nước, lo nhà, lo thế giới
Còn lo thêm nợ, nghĩ chưa ra
(Tân Xuân - Khai bút)

Đọc những câu tâm sự trên ta thấy khác nào nỗi lòng Đặng Dung qua bài “Thuật Hoài”

Thế sự du du nại lão hà
Vô cùng thiên địa nhập hàm ca
Thời lai đồ điếu thành công dị
Sự khứ anh hùng ẩm hận đa
Trí chủ hữu hoài phù địa trục
Tẩy binh vô lộ vãn thiên hà
Quốc thù vị báo đầu tiên bạch
Kỷ độ long tuyền đới nguyệt ma!

Bản dịch:

Thế cuộc đa đoan luống tuổi già
Say ca giữa đất trời bao la
Gặp thời đê tiện lên vênh váo
Lỡ vận anh hùng ngậm xót xa
Phò nước đã toan xoay địa trục
Gột bào chẳng lối tới thiên hà
Chưa đền nợ nước đầu nay bạc
Mài kiếm nhiều đêm trăng với ta
(Trần Quốc Bảo)

Sầu vong quốc phải chăng là mối sầu vạn cổ? Tản Đà cho rằng mình sinh bất phùng thời, nỗi buồn vì thân thế quẫn bách, cô đơn cộng với niềm đau nhục của quê hương đất nước, ông bi phẫn thốt lên:

Biết bao ra Bắc vào Nam
Bức dư đồ rách đã cam khó lòng
Văn chương chút nghĩa đèo bòng
Thuyền không tay lái vẫy vùng được sao!
(Xuân Tứ)


Và cuối cùng Tiên sinh cam nhận số phận hẩm hiu, đành thúc thủ trong thất bại cay đắng
..........
Quản chi sông rộng doành khơi
Buồm không thuận gió ai ơi cũng đành!
(Thư của người nhà quê)

Cả cuộc đời của Tản Đà, dù mê đắm trong văn thơ chữ nghĩa, dù say sưa túy lúy càn khôn, dù ngông nghênh xem mục hạ vô nhân, coi trời bằng vung, nhưng trên hết cả, chói lọi hơn hết cả vẫn là Tình Non Nước, là cái tấm lòng ái quốc chân thành trung kiên thẳng băng mực tầu, của một sĩ phu.

Lời tâm huyết sau đây được coi như câu dối dăng tuyệt mệnh của Tiên Sinh:

Tấm riêng riêng những thẹn mình
Giữa đường buông dứt gánh tình như không
Gấp tờ giấy niêm phong hạt lệ
Nhờ cánh tem bay đệ cung mây
Ái ân thôi có ngần này
Thề nguyền non nước đợi ngày tái sinh

Vũ Ngọc Phan trong Nhà Văn Hiện Đại đã kết luận phê bình về Tản Đà như sau: “Thơ của Ông giản dị, trong sáng, lại diễn tả tâm hồn Việt Nam đủ mọi vẻ, mọi mầu; nên thơ Ông, quyết nhiên sẽ là thơ bất hủ, và có lẽ trên Thi Đàn gần đây, Ông đứng vào bậc nhất.”

Vũ Ngọc Phan nhận xét rất đúng nhưng dường như vẫn thiếu sót khi không đề cập đến tấm lòng yêu Nước thiết tha của Tản Đà chất chứa đầy ắp trong khối thi ca đồ sộ Ông để lại cho hậu thế.

Trong cuộc sống đầy bận bịu, dành chút thời gian mở lại trang Thơ Tản Đà Vịnh Bức Dư Đồ rách, và ngâm nga đôi câu Thề Non Nước, bỗng thấy sao mà hợp cảnh hợp tình quá! Dường như đang sống cùng trong niên biểu với Tản Đà, hoặc giả Tiên sinh đang còn cầm bút làm thơ ở nơi đâu đó quanh ta.

Xin thành kính dâng lời tri ân Thi Hào Tiền Bối, khoảng một thế kỷ trước đây đã viết lên những lời thơ tâm sự xót xa để còn rung động hậu sinh đến ngày hôm nay.

Trần Quốc Bảo

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

- Việt Nam Sử Lược - Trần Trọng Kim
- Nhà Văn Hiện Đại - Vũ Ngọc Phan
- Các Sách của Tản Đà (Vận Văn,Tùng Văn, Văn Tập I & II )
- Dân Tôi - Đông Tiến
- Thơ Tuyển Dịch - Đào Hữu Dương
- Văn Xã 2 (3 &4-1990)
- Việt Thi - Trần Trọng Kim