Đường Dâu

Những con đường nhỏ quanh nhà, khu vực vòng quanh một công viên nhỏ, đâu đâu cũng mọc đầy những cây dâu tằm – mulberry - xanh mướt. Buổi sáng đi bộ trong công viên, nắng đầu mùa hạ lấp lánh trên những cây dâu chi chít quả hồng chưa chín, quả đen bóng sắp rụng và dưới lòng đường in những vệt đen của trái chín rụng đầy.

Dân chúng ở đây hình như không ai biết ăn trái dâu tằm. Trẻ em chơi đùa chạy nhảy trong công viên không hề nhìn đến những cây dâu đầy trái. Các bà mẹ cũng không hề chỉ trỏ, giải thích cho các em biết “đây là cây dâu tằm, lá dâu là thức ăn cho hằng triệu triệu con tằm sẽ nhả những sợi tơ để dệt ra những tấm lụa, thành phẩm đẹp nhất trong các loại vải vóc của nhân loại”

Tháng sáu, đi trên những con đường nhỏ dưới bóng mát của những cây dâu tằm mà chị đặt tên “Đường Dâu”, lúc nào cũng làm chị nhớ về ngôi làng bên nội, làng Phú Xuân, thành phố Huế. Ở đó những lần về thăm làng mấy chị em được mẹ dẫn đến nhà bác Tú, người bà con chuyên nuôi tằm dệt lụa. Lần đầu tiên khi bước xuống nhà ngang thấy những chiếc nong thật lớn với vô số sinh vật bò lúc nhúc trên lớp lá xanh, mấy chị em vừa sợ hãi thụt lùi ra xa vì sợ những con sâu trắng trẻo, béo tròn nung núc đó có thể búng mình nhảy lên tay chân quần áo của mình, lại vừa tò mò mở thật to những đôi mắt lấm lét nhìn bầy sâu đang nhai rào rạo những sợi lá xanh đã được thái mỏng. Mẹ giải thích đó là những con tằm người ta đang nuôi bằng lá dâu để chúng lớn lên nhả những cái kén mà người ta sẽ kéo ra thành sợi tơ và dùng những sợi tơ tằm để dệt ra những tấm lụa.

Rồi mẹ dẫn mấy chị em tiếp qua gian bên cạnh, nơi có những cái kén đang được luộc trong những nồi nước lớn, và phía bên ngoài trên thềm nhà rất rộng, rất dài của bác Tú là các cô thôn nữ đang làm công việc kéo kén với khung cửi có bàn đạp bằng chân kêu lách cách suốt ngày. Và những con thoi quay tròn cuốn vòng vòng những sợi tơ vàng óng ả. Thời đó, dù còn bé, chị đã say mê đứng nhìn không chớp mắt những bàn chân đạp lên khung cửi, những bàn tay quay con thoi ôm vòng những sợi tơ màu vàng mơ mịn màng bóng loáng. Những hình ảnh thật đẹp mà mỗi lúc nhớ lại chị vẫn cảm thấy trong công việc lao động tay chân này hình như phảng phất một cái gì thật dịu dàng thơ mộng.

Những buổi sáng đầu mùa hạ, bầu trời xanh cao vời vợi, những đám mây trắng nhẹ nhàng thong thả trôi, những tia nắng vàng ấm áp rực rỡ, đi bộ trên Đường Dâu, dưới những tàng lá xanh luôn làm chị quay quắt nhớ về quê nhà, nhớ cha mẹ, nhớ những con thoi quay nhanh, quay nhanh như nhịp sống của những con tim lành mạnh ... thuở xa xưa ấy.

Thời gian trôi thật nhanh. Ngày nào từ phố dọn về khu vực ngoại ô này anh chị còn khỏe mạnh, chị mới nghỉ hưu, thời gian thư thả. Khi vừa hết mùa đông, tuyết tan, sân bóng chuyền của công viên vừa chớm cỏ xanh khô ráo, mỗi sáng anh chị đều đi bộ vài chục vòng quanh sân, rồi anh ngồi phơi nắng, chị đi lòng vòng dưới những cây dâu tằm mẹ - cây dâu cái – hái những trái thật chín, thật mọng. Hái cho vui vậy thôi có khi cũng không ăn đến. Hái cho tới khi mỏi cổ thì thôi.

Bây giờ, 15 năm sau, anh chị là hình ảnh hai ông bà già, ông bước đi nhờ vào 4 bánh xe lăn, bà cũng phải vịn vào thành xe cùng bước. Công viên với những con đường nhỏ, dày đặc những hàng cây dâu tằm vẫn mỗi năm rụng đầy trái chín nhưng chị đã không còn đủ sức ngửa cổ lựa những trái chín đen. Anh chị vẫn mỗi sáng ra công viên, dù không còn đi bộ chỉ ngồi trên băng ghế nhìn trẻ em nô đùa bên những ông bố, những bà mẹ trẻ. Chúng chạy nhảy hò reo, rượt đuổi nhau, leo trèo trên những cầu tuột, cởi ngựa gỗ, tòn ten trên xích đu ... nhưng chớ có em nào nhìn đến những cây dâu tằm đầy trái của chị.

Có khi chị những muốn rủ các em nhỏ đến dưới tàng dâu, chỉ cho chúng xem những trái dâu be bé thật xinh ẩn mình trong lá, những trái non màu xanh nhạt, chuyển sang màu hồng, rồi hồng đậm sang màu đỏ, rồi khi chín sẽ là một màu đen tuyền lấp lánh như những con mắt bé thơ. Chị muốn nói với các em nhỏ này về những trái dâu chín mọng sẽ được chế biến thành món kẹo dâu tằm thơm ngọt, ngon lành ở thành phố Đà Lạt, quê hương Việt Nam của chị. Và những lá dâu xanh là thức ăn bổ dưỡng để nuôi tằm, để tằm nhả tơ, để tơ được dệt thành những tấm lụa mịn màng, quý phái.

Bây giờ thì sau khi ngồi phơi nắng, trên những con đường nhỏ chậm chạp trở về nhà chị chỉ còn đủ sức hái chừng chục lá dâu non mọc là đà ngang tầm tay, từ những cây dâu đực, không cho trái nên lá dâu của những cây này to bằng bàn tay chị. Chị sẽ dùng lá dâu tằm thay lá lốt, thứ không bao giờ tìm được ở siêu thị gần nhà, chị sẽ cuốn thịt nạc băm trộn thêm cà rốt, nấm mèo vào lá dâu non, cho vào lò nướng cho bữa cơm chiều. Chị nghĩ tằm ăn lá dâu ngon lành, mập tròn vo và lớn như thổi, người cũng đã từng ăn nhộng tằm ngon lành thì mình trực tiếp ăn lá dâu cũng không có gì đáng ngại. Vậy là chị khỏi phải đi chợ Tàu, chợ Việt xa xôi để tìm lá lốt cho món thịt cuốn, và thay vì món “bò lá lốt” chị có món đặc biệt “bò, heo lá dâu tằm”.

Cũng nhiều khi chị vẫn vơ suy nghĩ, tên “Đường Dâu” chỉ hiện diện trong lòng chị, một mai khi chị không còn liệu có người Việt nào khác đến sinh sống trong khu vực cũng sẽ đi qua những con đường nhỏ này, cũng sẽ nhớ về quê hương và tiếp tục đặt tên “Đường Dâu” cho những con đường nho nhỏ, xinh xắn, xanh mướt bóng dâu tằm trên một đất nước xa quê hương ngàn vạn dặm.

Sông-Hương