Mượn Mùa Thu Để Nói Yêu - Nhạc Và Lời Nguyên Bích - Hòa Âm Nam Vĩnh - Ca Sĩ Mạnh Tuấn

Nhạc Và Lời: Nguyên Bích
Hòa Âm: Nam Vĩnh
Ca Sĩ: Mạnh Tuấn

Tựu Trường

(Cho những học trò sáu, bảy mươi năm cũ)

Em tháng chín trở về lớp học
quần sa-teng, áo lụa trắng sân trường
tóc mượt mà, cây kẹp tóc dễ thương
tiếng guốc mộc Đakao nghe rất lạ

Em kể chuyện nắng mưa, buồn vui. Đủ cả
bạn em vui, tôi cũng ké vui theo
em đâu hiểu rằng ba tháng hè qua
tôi như kẻ cù bơ cù bất

Tháng bảy mùa thi mà tôi biếng học
vừa học bài vừa nghĩ vẩn nghĩ vơ
những định lý, phương trình ... tôi hiểu lơ mơ
lời thầy dạy trọn năm tôi cũng đều quên tất

Tôi chỉ nghĩ tới một điều rất thật
rằng em đang đuổi bướm hái hoa
nơi một vùng đồng cỏ bao la
nơi một chỗ, trong em, tôi hoàn toàn vắng mặt

Tôi nghĩ thêm một điều rất thật
rằng kỳ này tôi sẽ hỏng thi
(có sá gì cái tú một, tú hai
em bé bỏng mà hơn mười cái tú!)

Tôi tháng chín trở vào lớp cũ
tôi còn đầy chín tháng để nhìn em
con nắng lang thang, con nắng rớt qua thềm
tôi cuối lớp nhìn hoài em giữa lớp.

Trần Bang Thạch

Tìm Về Thiên Nhiên

 

Thu đã sang rồi người ở đâu?
Bóng ai biền biệt cuối giang đầu
Gió mát trăng thanh không lưu luyến
Bỏ chuyến đò ngang qua sông sâu

Trở về bên mái nhà tăm tối
Nghe sầu man mác cuốn mây trôi
Sương xuống hoang vu vùng đất trổi
Giai khúc ân tình hát chẳng thôi

Xô xát tìm nhau con sóng vỗ
Đá xám im lìm say nắng mưa
Tiếng reo xuyên thắm đêm huyền ảo
Mong đợi thương yêu chỉ thấy thừa

Hồng Vân

Bạc Tần Hoài 泊秦淮 - Đỗ Mục

(Pablo Picasso - Prostitutes at a Bar)

泊秦淮 - 杜牧

煙籠寒水月籠沙，
夜泊秦淮近酒家。
商女不知亡國恨，
隔江猶唱後庭花。

Bạc Tần Hoài - Đỗ Mục

Yên lung hàn thủy nguyệt lung sa
Dạ bạc Tần Hoài cận tửu gia
Thương nữ bất tri vong quốc hận
Cách giang do xướng Hậu Đình hoa

***

Phỏng Dịch:

Ghé Bến Tần Hoài
 
Trăng soi trắng cát, khói lạnh dòng,
đêm ghé Tần Hoài. Hận núi sông,
gái thân bán rẻ, lầy son phấn
vẫn hát đùa hoa đến bạc lòng.

Cao Vị Khanh

Tìm Lại Dấu Xưa

 

Nhớ lại buổi xưa tình ta phơi phới
Những dịp hẹn hò chờ đợi núp mưa
Nhìn xem đồng hồ chiều rơi chưa tối
Mới bốn giờ phố chợ ngó lửa thưa

Đôi bạn nhìn nhau cầm tay không vội
Thầm cảm ơn em, mừng vui quá đổi
Ta rất yêu thương, bạn gái ngọt ngào
Nét trẻ trung hồi đó thật khát khao

Anh tìm lại tuổi xuân hay hờn dỗi
Cái tính trẻ con ngây thơ sôi nổi
Vẫn còn đó miền dĩ vãng thương hoài
Ngày tháng qua mau cái già nhức nhối

Ngoài bảy bó ai dám chê...bối rối
Tình nhân ơi, còn đâu nữa non đoài
Lênh đênh chốc đã vượt sóng biển đông
Xa khơi cách biệt "em đi lấy chồng"
Dấu xưa tìm lại trở về tay không !

Mai Xuân Thanh
Ngày 02 tháng 07 năm 2017

Những Chiếc Ghế Trống

(Buổi Hòa Nhạc - Honor Gala - VA)

Những chiếc ghế ..

Lặng im không lên tiếng ..

Chỉ linh hồn hiện hữu nhớ quê xa

.. chiếc ghế trống .. như lòng người trống vắng

… còn tìm đâu .. bóng dáng thuở nào xưa..

Chiếc ghế trống..

Trái tim buồn, tan nát

Ngày ra đi .. chưa hẹn lúc trở về..

Ngày quay lại … cũng là ngày vĩnh biệt

Lá cờ sầu .. mẹ khóc nghẹn … con ơi!

Những chiếc ghế …

Sao tìm hoài không thấy ?

Bóng dáng quen .. sao chẳng có ngày về?

Một lần đi … từ giã, vậy .. rồi thôi

Và mãi mãi … không ngày quay trở lại!

Chiếc ghế trống .. bên bàn khăn tang trắng

Nén hương lòng .. sao bỗng thấy xót xa !

Đứng tưởng niệm .. đưa người vào miên viễn

.. một lần thôi .. rồi mãi mãi.. trăm năm ..

(MT10/8/2023 - Honor Gala - VA)

Chiếc Ghế Trống

Có dịp tham gia lễ Honor Gala 2023 tại Marriott VA hôm chủ nhật Oct 8th vừa qua.. tôi thật sự ngưỡng mộ cung cách “ team work “ và kỷ luật của mấy em . Tôi gọi là “ mấy em” vì những gương mặt hãy còn trẻ măng. Hình như tôi chỉ thấy các em sống trong môi trường quân đội nên không thấy cách mấy em mè nheo cùng mẹ!

Cũng như những buổi lễ khác, cũng chào cờ , cũng giới thiệu quan khách … rồi đến chương trình BTC giới thiệu chiếc bàn tròn, khăn phủ màu trắng .. và xúc động nhất là hình ảnh hai chiếc ghế trống được hai người lính úp vào mặt bàn ..cùng những lời tưởng niệm khi màn hình chiếu lại hình ảnh các chiến sĩ đã ra đi!!!

Tôi bùi ngùi vì những người chiến sĩ đã mất đều rất trẻ, con đường tương lai còn dài các em chưa đi qua được bao nhiêu chặng đã nằm xuống vĩnh viễn !

Tôi nhớ mình hay nghe bài hát “Chiến sĩ vô danh“

“.. Mờ trong bóng chiều .. một đoàn quân thấp thoáng..”

Nếu tôi được nói, chắc tôi sẽ nói cho những người tham dự nghe rằng: Họ - những chiến sĩ đã nằm xuống- là những anh hùng không tên . Họ nằm xuống cho tổ quốc , cho lý tưởng một cách bình thản .. không hề có chút suy nghĩ sẽ được gì cho bản thân mình!

Khi màn hình chiếu hình ảnh những chiến sĩ đã mất .. họ đều có chung một điểm: là chiến sĩ và chết rất trẻ ! Tôi đau lòng khi nghĩ đến người thân của họ khi nhận tin sẽ ra sao ? Những bà mẹ sẽ đau đớn thế nào khi hay tin đứa con mình banh da xẻ thịt ,đã vĩnh viễn ra đi !

Nhìn hai chiếc ghế trống vắng … bỗng lòng chùng xuống .. vì không còn ai nhìn thấy bóng dáng các em nữa rồi ..!! Nước mắt của người mẹ nào đã rơi cho con mình khi biết rằng mình đón con lần cuối chỉ bằng những di vật còn lại .. Không biết trong những người khách tham dự có ai cùng suy nghĩ giống tôi ? Nhưng tôi cứ nghĩ .. những thanh niên trẻ ra đi khi chưa có vợ con không kịp hẹn ngày trở về ..Họ thậm chí còn chưa có ai để hát câu..” người tình còn đó .. anh nhớ không anh ..” thật buồn .. và thật đau lòng!

Các em chưa xây được lâu đài cho riêng mình thì lâu đài ấy đã sụp đổ bằng những chiếc quan tài phủ cờ!

Những vinh danh, những “honor” cho gia đình cũng chưa bù đắp được nỗi đau nầy… nhất là trái tim đau đớn của các bà mẹ!

Thôi thì … một chút chia xẻ với nỗi mất mát , nỗi đau mà gia đình các em đã chịu .. chỉ qua hình ảnh chiếc ghế trống tưởng niệm những chiến sĩ đã mất, tôi nghĩ rằng không ai có thể dửng dưng với hình ảnh đó nếu còn có trái tim !

Hy vọng rằng .. các chiến sĩ trẻ ra đi rồi sẽ trở về an bình để chúng ta - nhất là các bà mẹ không còn đau lòng khi nhìn thấy hình ảnh những chiếc ghế trống lặng lẽ úp vào mặt bàn trắng !!!!

(Viết tưởng niệm - nhân dịp Honor Gala 2023 tổ chức tại VA)

Môi Tím

10/8/2023

Tình Đầu - Thơ: Quách Như Nguyệt - Nhạc: Lê Quốc Thắng - Ca Sĩ: Hoài Uyên

Thơ: Quách Như Nguyệt
Nhạc: Lê Quốc Thắng
Ca Sĩ: Hoài Uyên

Tự Sự

 

Tháng 10! Thu. Sương giăng mờ ngõ tối

Ngồi bâng khuâng thả mộng đón tàn canh
Đêm mù khơi, lạnh tràn lên ánh mắt
Người quạnh hiu, lòng vọng khúc quân hành.

Mỗi ngày trôi là một niềm u ẩn
lan tỏa từ đáy huyệt của thời gian
Trong tuyệt động của thâm u quá khứ
chất chồng thêm bụi ảo thuở tan đàn!

Tháng 10! Đêm. Lòng càng thêm quay quắt
trước ngả ba, ngả bảy của nhân sinh
Xa xăm quá những nụ cười, ánh mắt
đành đối gương tự sự với...riêng mình!

Lòng rất muốn quên nỗi sầu vong quốc
khi sống đời lữ thứ chốn tha phương
Dù chẳng phải lưu đày, nhưng biệt xứ
nên chân đưa theo từng bước đoạn trường!

Tháng 10! Nhớ. Rừng núi xưa thầm lặng
cùng màn đêm canh thức giữa tuyến đầu
Nay rấm rứt giọt buồn trong đêm vắng
Hỏi tình chung: "Đã còn mây nông, sâu?!"

Trôi thấm thoát những tháng năm cô lữ
cảm hoài dâng theo từng bước ly hương
Vẫn là nỗi mong chờ mùa sao rụng
để chân quen về đếm bước phố phường.

Huy Văn

Dòng Chảy

Tặng nhà văn Tôn Nữ Áo Tím qua tác phẩm “ Dòng Chảy “

Sông Hương nước chảy sóng xuôi dòng
Áo tím phai màu vẫn đợi mong
Tôn nữ triều xưa chìm mộng tưởng
Thần gầy gió bạt trải long đong

Bởi duyên hồ điệp ẩn chìm sâu
Mà nẻo gió sương phủ bạc đầu
Hạnh phúc nhạt nhoà theo giọt lệ
Gối trăng nhặt những mảnh tình sầu

Soi gương ẩn hiện bóng Hoàng Thành
Áo trắng vương chiều giọt nắng hanh
Đồng Khánh ngày xưa thời ước hẹn
“Con Đường Phượng Vỹ” lá cây xanh

Trao thầm thông điệp viết miên man
“ Dòng Chảy” đàn ru khúc nhạc vàng
Văn hóa xứ người lưu tiếng Việt
Biển chương tác phẩm đã trình làng 

Minh Thúy Thành Nội
Tháng 10/14/2023

Tôn Nữ Áo Tím & Minh Thúy

Nhớ Về Nhau Bên Dòng Rappahannock

(Ảnh: Tác Giả)


Tiếng đàn vang vọng bên sông
nắng chiều buông nhẹ chìm trong mắt nàng
nắng xuyên qua chiếc lá vàng
bừng trên mái tóc anh càng ngẩn ngơ

Lao xao sóng vỗ vào bờ
trải lòng anh ngẫm vầng thơ tặng người
em vui gửi lại nụ cười
lòng anh rộn rã vui tươi trọn đời .

Bên em thật là tuyệt vời
bao nhiêu phiền muộn cũng rời đi ngay
cám ơn em đến mỗi ngày
cho nhau nồng ấm, đắm say tình nồng

Bên nhau tình nghĩa vợ chồng
như men rượu ngọt độ nồng càng tăng
và ta đã hứa nhau rằng
luôn gìn giữ mãi lúc thăng trầm đau!

Y Thy Võ Phú

Bản Nhạc A Di Đà Tịnh Độ Và Kinh Hạnh Phúc

Xin kính gửi quý vị và quý thân hữu hai bản nhạc: A Di Đà Tịnh Độ và Kinh Hạnh Phúc

Hai bản nhạc này tôi đã sáng tác năm 1980 tại Trại Tù Hà Tây (Hà Sơn Bình) giữa lúc đau khổ tột cùng muốn tự tử chết cho rồi. May mà gặp được Phật pháp cho nên vực mình dậy, qua khỏi khổ đau khi đọc Bát Nhã Tâm Kinh “Vô khổ, tập, diệt, đạo” mà sống khơi khơi, sống đẹp cho tới ngày nay.

Vượt biển ra tới hải ngoại, khi bắt đầu viết về Phật pháp từ năm 2000, vì thường gửi bài cho cho trang tin Chùa Phúc Lâm nên tôi làm quen được với Thượng Tọa trụ trì Thích Minh Trí. Một nguyên do nữa là thầy cùng sinh ở Hải Phòng, nơi tôi sinh ra và lớn lên. Tôi nảy ra ý định gửi thầy hai bản nhạc để nhờ ca sĩ trình bày rồi phổ biến nếu không hai bản nhạc sẽ chết mà không ai biết tới. Khi gửi, tôi cũng chẳng hy vọng gì vì nghĩ các bậc tu hành đâu để ý đến âm nhạc. Thế nhưng đâu ngờ thầy cũng có “máu văn nghệ”. Thầy cho biết trước 1975 thầy thường nghe Thái Thanh, Sĩ Phú và Lệ Thu hát. Thế là thầy nhờ đệ tử là nhạc sĩ Quý Luân hòa âm và trình diễn rồi gửi cho tôi. Tôi cảm động và nói sẽ gửi vài trăm đô-la để gọi là đền ơn nhạc sĩ Quý Luân nhưng thầy nói đừng gửi vì thầy lo hết rồi. Thầy thật dễ thương.

Khi hai bản nhạc phổ biến trên Internet đâu ngờ lại gặp một vị đồng điệu là Thượng Tọa Thích Trừng Sỹ trụ trì Pháp Nhãn Temple, Texas. Hai bản nhạc mà quý vị nghe đây là của thầy Thích Trừng Sỹ đưa lên Net. Tất cả những hình ảnh kèm theo bản nhạc đều là của thầy. Thầy còn nói rằng mỗi khi có Lễ Hằng Thuận (trai gái làm lễ kết hôn ở chùa), thầy sẽ cho mở bản nhạc Kinh Hạnh Phúc vì âm điệu của bản nhạc như lời kinh ru. Bản nhạc A Di Đà Tịnh Độ được ban nhạc Tuệ Đăng trình diễn lần đầu tiên nhân dịp tôi ra mắt cuốn sách Đạo Phật: Đất Nước, Cuộc Sống và Tâm Linh năm 2017 tại San Jose.

Kính thưa quý vị,

Trên đời này cái gì cũng có cơ duyên và chính nó là Lý Duyên Khởi. Không ở tù, không khổ đau thì không có hai bản nhạc này. Nhưng vì tâm lành cho nên gặp duyên lành. Nếu là tâm dữ sẽ gặp khốn khó. Tôi học theo Phật là hãy sống với những gì mình thật sự rung động và sự rung động đó tốt cho mình và cho đời.

Tôi xin cảm tạ TT. Thích Minh Trí và TT. Thích Trừng Sỹ đã giúp cho bản nhạc sống còn và phổ biến cho mọi người biết. Và cũng xin cảm ơn tất cả những ai nghe hai bản nhạc này. Bất cứ tác phẩm nào cũng chỉ sống sót khi có người thưởng thức và phổ biến. Tác giả chỉ góp một phần rất nhỏ trong giòng sống của văn học, văn chương, nghệ thuật mà thôi. Và nếu có công đức thì xin hồi hướng “về khắp tất cả” và chỉ mong “Đệ tử và chúng sinh, đều trọn thành Phật đạo”

Nam Mô Bổn Sự Thich Ca Mâu Ni Phật

Đào Văn Bình

Bồ Tát Man -Tập Cú 菩薩蠻－集句- Vương An Thạch (Bắc Tống, Liêu) Từ

Vương An Thạch 王安石 (1021–1086) tự Giới Phủ, 介甫 hiệu Bán sơn lão nhân 半山老人, người ở Phủ Châu, Lâm Xuyên (tỉnh Giang Tây ngày nay), là một nhà văn lớn thời Bắc Tống và cũng là nhà kinh tế, chính trị lỗi lạc trong lịch sử Trung Quốc. Ông đỗ tiến sĩ năm 1041.

Năm 22 tuổi (1042), ông được bổ dụng làm trợ lý cho quan đứng đầu thủ phủ tỉnh Dương Châu.

Năm 1047, ông được thăng tri huyện Ninh Ba, tỉnh Chiết Giang. Năm 1051, ông được sử đến Thương Châu làm Thông phán. Hết nhiệm kỳ này ông được điều về kinh đô.

Năm 1057, ông được thăng làm Thông phán Thương Châu, tỉnh Giang Tô.

Năm 1058 ông lại được điều đi làm quan hình ngục Giang Đông, trông coi việc tư pháp và hành chính Giang Nam. Đến cuối năm này, sau 17 năm làm quan địa phương, ông đã viết một bài trình lên Tống Nhân Tông, nêu rõ các trì trệ hiện thời của Bắc Tống và nêu lên các biện pháp khắc phục, áp dụng tân pháp để cải cách chế độ kinh tế, xã hội và quân sự của nhà Tống.

Lúc còn trẻ, ông đã ưa chuộng Nho học và dốc lòng vào việc quan. Khi tuổi về già, do việc quan không đắc ý, nên ông đem lòng say mê nghiên cứu Phật học. (Phật giáo lúc bấy giờ thiên về Thiền tông, có ảnh hưởng rất lớn đối với học thuật Trung Quốc đời Tống).

Năm 1068, Tống Thần Tông lên làm vua, triều đình nhà Tống gặp phải tình huống khủng hoảng về quân sự, chính trị, kinh tế, xã hội. Tống Thần Tông lên ngôi và triệu ông về kinh đô Biện Kinh, phong làm Hàn lâm viện Học sĩ.

Năm 1069 ông được thăng Tham tri chính sự.

Năm 1070, ông được vinh thăng Tể tướng và đề ra chính sách cải cách kinh tế, dựng ra phép “Bảo Giáp, Bảo Mã” làm dân bớt bị quấy, thêm giàu; làm quốc khố dồi dào, làm binh lực nước mạnh” nhằm cứu vãn tình thế khó khăn trong nước và chống đỡ sự uy hiếp của hai nước Liêu – Tây Hạ ở phía Bắc và Tây Bắc Trung Quốc, đồng thời có ý đồ xâm lược các nước phương Nam (trong đó có Đại Việt) để bành trướng lãnh thổ. Tân pháp của ông xét theo quan điểm của kinh tế học hiện đại gần với tính chất của một nền kinh tế kế hoạch hoá và phúc lợi công cộng. Để thủ tiêu việc đầu cơ tích trữ và độc quyền, ông đã đưa ra một hệ thống giá cả cố định, đề ra việc trả lương bổng và trợ cấp hưu trí cho quan lại cũng như trợ cấp cho những người khó khăn v.v.

Nhưng sau cùng sách lược của ông thất bại do sự chống đối của các tầng lớp quan lại đương thời. Sau khi về chịu tang mẹ 3 năm ở quê nhà, ông ở lại đó và mở trường dạy học.

Nguyên tác Dịch âm

菩薩蠻－集句 Bồ Tát Man- Tập Cú

海棠亂發皆臨水 Hải đường loạn phát giai lâm thuỷ,

君知此處花何似 Quân tri thử xứ hoa hà tự?

涼月白紛紛 Lương nguyệt bạch phân phân,

香風隔岸聞 Hương phong cách ngạn văn.

囀枝黃鳥近 Chuyển chi hoàng điểu cận,

隔岸聲相應 Cách ngạn thanh tương ứng.

隨意坐莓苔 Tuỳ ý toạ môi đài,

飄零酒一杯 Phiêu linh tửu nhất bôi.

Chú giải

集 tập : sách, tụ hợp lại.

皆臨水 giai lâm thủy: khắp bờ nước trong rừng, ám chỉ khắp bờ suối.

此處 thử xứ: (bên xứ) ấy; đối lại với bỉ 彼 (bên này).

涼 lương: mỏng, mong manh, bạc bẽo, mát mẻ,

莓苔 môi đài: cả 2 chữ đều có nghĩa là rêu; ám chỉ phủ đầy rêu.

飄零 phiêu linh: rơi lả tả, lênh đênh, ngất ngưởng…

Dịch nghĩa

Bồ Tát Man - Góp nhặt

Hải đường đua nở ở ven bờ nước trong rừng (ven bờ các con suối),

Anh có biết chỗ anh ở hoa hải đường nở thế nào không?

Trăng bạc trắng mờ mờ (huyền ảo),

Cách bờ (suối mà tôi) ngửi thơm lừng.

Chim oanh chuyền (từ) cành này (đến cành kia) luôn luôn gần (nhau),

Cách bờ (suối mà tôi nghe thấy) chúng kêu ríu rít.

(Tôi) Tùy tiện ngồi ờ chỗ phủ đầy rêu,

Ngất ngưởng nhấm nháp một ly rượu (để thưởng thức cảnh đẹp này).

Dịch từ

Bồ Tát Man - Góp nhặt

Hải đường nở loạn ven suối đấy!

Hoa nở ra sao ở bên ấy?

Trăng bạc sáng mờ mờ.

Cách bờ ngửi thơm tho.

Oanh chuyền cành khăng khít,

Cách bờ nghe ríu rít.

Ngồi chỗ phủ rêu xanh,

Lênh đênh một chén quỳnh.

Lời bàn:

Bài từ làm theo thể Bồ-tát-man. Con Cò chiếu theo ngôn từ của nguyên bản, hiểu như sau:

Câu 1 & 2:

Vương An Thạch khoe với bạn rằng ven những con suối trong khu rừng ông đang viếng thăm nở đầy hoa hải đường (câu 1).

Rồi ông hỏi bạn rằng tại xứ bạn đang ở hoa hải đường nở ra sao? (câu 2).

Ông chỉ dùng chữ quân 君 và chữ thử 此 mà giải thích được bài từ là một bức thư viết cho bạn. Nghĩa trọn vẹn của 2 câu đầu là: “Tôi đang chơi trong rừng; hải đường ở đây nở loạn xà ngầu khắp ven bờ những con suối, đẹp như cảnh Tiên. Tại nơi anh ở hải đường nở ra sao? Để tôi tả toàn cảnh cho anh nghe nhé!”.

Câu 3, 4, 5 & 6:

- Trăng bạc mờ ảo như cảnh Tiên (câu 3).

- Đứng bên này suối mà ngửi thấy mùi thơm của hải đường ở bên kia suối (câu 4).

- Những con chim oanh, đú đởn với nhau, chuyền từ cành này sang cành nọ; tôi đứng ở bờ bên này con suối mà nghe thấy chúng kêu ríu rít ở bờ bên kia (câu 5 & 6).

Câu 7 & 8:

Tôi tùy tiện ngồi xuống một chỗ đầy rêu (câu 7);

Rót một cốc rượu để thả hồn lênh đênh trước cảnh đẹp này (câu 8).

Dường như Vương An Thạch không tả cảnh; mà đã quay một cuốn phim ngắn (gồm cả phong cảnh và âm thanh) gửi cho bạn để bạn thông báo cho khán giả của hậu thế. Ông làm quan cùng thời với thi hào Tô Đông Pha và đã từng âm thầm giáo huấn họ Tô đã ngạo mạn sửa 2 chữ trong một bài thơ của ông (nhờ Bát Sách kể lại chuyện này cho độc giả nghe chơi).

Con Cò

***

Bồ Tát Man -Tập Cú.

Hải đường bờ suối tưng bừng nở,

Bên anh có đẹp hơn không đó?

Trăng sáng trắng mênh mông,

Thơm lừng dẫu cách sông.

Chuyền cành oanh chắp cánh,

Cách bến nghe lanh lảnh.

Ngồi bệt chỗ rêu phong,

Nhâm nhi chén rượu nồng.

Mỹ Ngọc phỏng dịch.

Sept.29/2023.

***

Góp ý:

Hôm nhận được bài này, vì ÔC nhắc BS kể về giai thoại Tô Đông Pha sửa thơ của Vương An Thạch, nên BS có kể sơ qua, hẹn sẽ tra cứu thêm, nhưng cũng không tìm ra chi tiết gì lạ. Xin nhắc ACE là Vương có thời làm Tể Tướng dưới triều Tống Thần Tông, chủ trương Tân Pháp, xui vua đánh Đại Việt (Việt Nam) mà thất bại. Tân Pháp được thi hành từ năm 1070 tới 1085, nhưng không liên tục và đúng như chỉ thị của Vương vì có nhiều người chống đối, trong đó có Tư Mã Quang, Âu Dương Tu và Tô Đông Pha nên thất bại. Khi Thần Tông băng, Triết Tông lên ngôi, mới 10 tuổi, phong Tư Mã Quang làm Tể Tướng nên Tân Pháp bị bãi bỏ hoàn toàn.

Theo Nguyễn Hiến Lê, thì thơ và từ của Vương rất hay, tả tình, tả cảnh đều tuyệt diệu, nhưng ông cũng cân nhắc chọn chữ rất kỹ lưỡng như Giả Đảo. Thí dụ, trong bài Bạc Thuyền Qua Châu, câu thứ 3 là “Xuân phong hựu LỤC Giang Nam ngạn” thì chữ thứ tư làm ông phân vân rất lâu, mới đầu là chữ đáo là đến, chữ quá là qua, chữ nhập là vào, chữ mãn là đầy… Sau cùng là chữ LỤC dùng như động từ, là làm xanh. Gió xuân lại làm xanh bờ Giang Nam thì quả nhiên hay thật.

Bài Bồ Tát Man này của Vương cũng hay lắm, tả một ông già nhàn nhã, ngắm hoa, nhìn trăng, nghe chim hót, ngửi mùi hương thơm thoang thoảng. Ông ngồi trên lớp rêu, uống ly rượu, thấy lâng lâng…

Nhưng BS có chỗ thắc mắc:

* Mấy câu trong bài từ không có vần.

* Ngắm hoa trong đêm trăng thì nhìn đâu có rõ, và sao lại có chim hót?

Có ai giải thích giùm không?

Những chữ khó thì ÔC đã giải thích rồi. BS chỉ nói thêm một chút thôi, và cũng nằm trong phần thắc mắc của BS:

- Chữ CHUYỂN, viết với bộ khẩu 囀là tiếng chim hót trầm bổng, líu lo, ÔC giải thích là chuyển cành, thay đổi chỗ đậu, nghe có lý, nhưng chữ chuyển là thay đổi chỗ có chữ xa là xe 轉. Vậy, theo ý BS, CHUYỂN là tiếng chim hót thì mới hợp ý với câu sau, thanh tương ứng. Cũng như câu thơ của vua Tự Đức viên trung oanh chuyển khề khà ngữ, chuyển là tiếng chim hót.

* Hoa hải đường có thơm không? Vương nghe mùi thơm của hoa hải đường hay mùi thơm nào khác?

Bồ Tát Man Tập Cú

Hải đường nở rộ ven bờ nước,

Nào hay xứ đó hoa đẹp mướt,

Trăng mát sáng lung linh,

Hương thơm thoảng tới mình.

Đậu cành oanh gần lắm,

Ríu rít hoà lời ca,

Trên rêu, ngồi thong thả,

Một ly thấy ngà ngà.

Bát Sách.

(Ngày 30 tháng 07 năm 2022)

***

Bồ Tát Man, Ghép Câu

Hải đường nở loạn khe nước biếc

Nơi đó ra sao anh có biết?

Trăng lành trắng lu mờ

Ngát hương thơm cách bờ

Gọi-chuyền oanh kề cận

Cách bờ tiếng hưng phấn

Ngồi đại trên đài rêu

Một chén rượu phiêu diêu!

Lộc Bắc

Jul22

***

Say Sưa Đất Trời

Hải đường đua nở sắc màu,

Ngàn hoa mơn mởn thâm sâu núi rừng.

Nơi anh vạn dặm mịt mùng,

Huê thời như thế - tưng bừng vào xuân?

Ánh trăng mờ ảo tia vàng,

Ven bờ sông nước, ngát làn hương thơm.

Chim oanh lượn cánh bồn chồn,

Chuyền cành ríu rít, mãi còn từng đôi.

Rêu xanh phủ đá ngoài trời,

Ngã mình ra tựa, chơi vơi cõi lòng.

Lâng lâng, ngất ngưỡng hư không,

Nhâm nhi, nhấm nháp rượu trong riêng mình..

Khánh-Hưng

***

Bồ Tát Man- Tập Cú

Hải đường bừng nở tràn bờ suối

Bên đó hoa có bung nứt bụi?

Trăng bàng bạc mơ huyền

Gió luồn hương uyên nguyên

Liền cành oanh quấn quýt

Tiếng gọi nhau ríu rít

Ngồi bên hiên phủ rêu

Nhấp nháp rượu… sầu tiêu

Kiều Mộng Hà

Oct03rd2023

***

Nguyên tác: Phiên âm:

菩薩蠻 集句 Bồ Tát Man Tập Cú

王安石 Vương An Thạch

海棠亂發皆臨水 Hải đường loạn phát giai lâm thủy

君知此處花何似 Quân tri thử xứ hoa hà tự

涼月白紛紛 Lương nguyệt bạch phân phân

香風隔岸聞 Hương phong cách ngạn văn

囀枝黃鳥近 Chuyển chi hoàng điểu cận

隔岸聲相應 Cách ngạn thanh tương ứng

隨意坐莓苔 Tùy ý tọa môi đài

飄零酒一杯 Phiêu linh tửu nhất bôi

Mộc bản bài từ trong các sách:

Huy Trần Lục - Tống - Vương Minh Thanh 揮塵錄-宋-王明清

Hoa Thảo Đọt Biên - Minh - Trần Diệu Văn 花草稡編-明-陳耀文

Ngự Định Bội Văn Trai Quảng Quần Phương Phổ - Thanh - Uông Hạo 御定佩文齋廣羣芳譜-清-汪灝

Ghi chú:

Bồ Tát Man: Theo Hán Điển Zdic.net, Bách Độ Bách Khoa 百度百科, và trang web Sưu Vân, Bồ Tát Man là một bài từ, bài ca, bài hát của Giáo Phường thời Đường, còn có tên Tử Dạ Ca, Trọng Diệp Kim và nhiều tên khác.

Một nghĩa khác là tiếng người Trung Hoa thời Tống gọi người Hồi. Theo Wiktionary cũng như Hán Ngữ Đại Từ Điển漢語大詞典, Bồ tát man = 菩薩蠻= (bính âm) púsàmán là phiên âm của tiếng Ba Tư مسلمان‎ (mosalmân). Chữ bồ tát ở đây không có nghĩa thông thường người giác ngộ của Phật giáo, chữ man蠻viết giống như trong Nam man南蠻, không biết có hậu ý là man rợ hay không. Tiếng Pháp musulman có lẽ cũng do phiên âm tiếng mosalmân mà ra.

Bồ Tát Man là một điệu từ có 44 chữ, chia làm 2 đoạn, mỗi đoạn 4 câu. Hai câu đầu 7 chữ và có vần trắc. Sáu câu còn lại mỗi câu 5 chữ. Câu 3 và 4 có vần bằng. Câu 5 và 6 có vần trắc. Câu 7 và 8 có vần bằng. Các chữ trong câu phải có thanh bằng hay trắc như yêu cầu của từ phổ. Trình tự gieo vần trong bài này là vần liền aabbccdd, từng cập câu. Điệu từ Bồ Tát Man do Lý Bạch khởi xướng và ông có viết 2 bài (Bình Lâm Mạc Mạc Yên Như Chức và Cử Đầu Hốt Kiến Hành Dương Nhạn). Đến nay có hơn 3344 bài hát viết theo điệu Bồ Tát Man.

Bài Bồ Tát Man của Vương An Thạch hoàn toàn đáp ứng yêu cầu âm vận của Khâm phổ Cách I, mặc dù 6 trong 8 câu là do ông mượn thơ của tiền nhân. So với Cách II với yêu cầu âm vận khắt khe hơn, bài từ cũng chỉ sai thanh ở 4 chữ màu.

Tập cú: góp nhặt, tập hợp lại các câu thơ của người xưa để tạo thành một văn bản mới. Trong bài từ 8 câu này, Vương An Thạch thời Tống đã sử dụng 6 câu thơ của các thi nhân thời Đường, trong đó có 2 câu của Hàn Dũ 韓愈 và 4 câu của Đỗ Phủ 杜甫.

Quân tri thử xử hoa hà tự 君知此處花何似 trong bài Lý Hoa Tặng Trương Thập Nhất Thự 李花贈張十一署 của Hàn Dũ

Lương nguyệt bạch phân phân 涼月白紛紛 trong bài Bồi Trịnh Quảng Văn Du Hà Tương Quân San Lâm Thập Thủ Kì Cửu 陪鄭廣文遊何將軍山林十首 其九 của Đỗ Phủ

Hương phong cách ngạn văn 香風隔岸聞 trong bài Phụng Hòa Quắc Châu Lưu Cấp Sự Sử Quân Tam Đường Tân Đề Nhị Thập Nhất Vịnh Hoa Đảo 奉和虢州劉給事使君三堂新題二十一詠 花島 của Hàn Dũ

Chuyển chi hoàng điểu cận 囀枝黃鳥近 trong bài Khiển Ý Nhị Thủ Kỳ Nhất 遣意二首 其一 của Đỗ Phủ

Tùy ý tọa môi đài 隨意坐莓苔 trong bài Bồi Trịnh Quảng Văn Du Hà Tương Quân San Lâm Thập Thủ Kỳ Ngũ 陪鄭廣文遊何將軍山林十首 其五 của Đỗ Phủ

Phiêu linh tửu nhất bôi 飄零酒一桮 trong bài Bất Kiến 不見 của Đỗ Phủ

Hải đường: Malus spectabilis, có nhiều loại, lá hình trứng hoặc hình bầu dục, hoa nở vào mùa xuân, màu trắng hoặc đỏ.

Lạm phát: rải rác, rối bời, lộn xộn

Giai lâm thủy: khắp bờ nước trong rừng, ám chỉ khắp bờ suối

Thử xứ: bên xứ ấy

Hà tự: làm thế nào tốt hơn, sử dụng giọng điệu của câu hỏi tu từ để chỉ ra sự tự ti

Lương: mỏng, mong manh, mát mẻ

Lương nguyệt: trăng lạnh, trăng mùa thu tháng 7 tháng 8

Hương phong: gió có mùi thơm, ẩn dụ cho bầu không khí xa hoa và dâm dật

Cách ngạn: bờ đối diện của dòng sông suối

Môi đài: rêu, phủ đầy rêu.

Phiêu linh: rơi lả tả, lênh đênh, ngất ngưởng, trôi dạt lang thang, nói đến việc hạ cánh của một vật mềm từ không gian có gió

Dịch nghĩa:

Bồ Tát Man Tập Cú Bồ Tát Man Góp Nhặt

Hải đường loạn phát giai lâm thủy

Hải đường đua nở ở ven bờ suối trong rừng,

Quân tri thử xứ hoa hà tự

Bạn có biết ở nào hải đường nở thế này không?

Lương nguyệt bạch phân phân

Dưới trăng lạnh trắng mờ huyền ảo,

Hương phong cách ngạn văn

Có thể nghe gió và ngửi hương thơm bên kia bờ.

Chuyển chi hoàng điểu cận

Chim hoàng oanh chuyền cành để gần nhau,

Cách ngạn thanh tương ứng

Cách bờ mà còn nghe chúng kêu gọi nhau.

Tùy ý tọa môi đài

Tùy tiện ngồi xuống chỗ phủ đầy rêu,

Phiêu linh tửu nhất bôi

Lang thang nhấp một chén rượu.

Điền từ:

Mời đọc các bài Bồ Tát Man đã được dịch và phổ biến:

709 T_Bồ Tát Man Kỳ 1 - Ôn Đình Quân

715 T_Bồ Tát Man Kỳ 7 - Ôn Đình Quân

717 T_Bồ Tát Man Kỳ 9 - Ôn Đình Quân

721 T_Bồ Tát Man Kỳ 13 - Ôn Đình Quân

723 T_Bồ Tát Man - Lý Bạch

786 T_Bồ Tát Man Kỳ 1 - Lý Dục

829 T_Bồ Tát Man (Mẫu Đơn...) - Trương Tiên

Thật ra các bài từ là bài ca để hát và nghe:

Bồ Tát Man Lý Bạch 菩薩蠻 李白

Bồ Tát Man Lý Bạch - Khâu Văn Uyển ngâm xướng 菩薩蠻 李白 - 邱文苑吟唱

Bồ Tát Man Kỳ 1 Ôn Đình Quân Chân Hoàn Truyện 甄嬛傳（小山重疊金明滅）

Bồ Tát Man Vi Trang -Tẩy Phàm Diễn 菩萨蛮韦庄- 洗凡演唱

菩薩蠻 集句-王安石 Pu Sa Man Ji Ju by Wang An Shi

海棠亂發皆臨水 Crabapple flowers bloomed wildly on the banks of the creek in the woods,

君知此處花何似 Do you know of any place where crabapple flowers bloom as such?

涼月白紛紛 Under the cool white eerie moon,

香風隔岸聞 You can hear the wind and smell the flagrance on the other side the creek.

囀枝黃鳥近 Where orioles jump from branch to branch to be close to one another

隔岸聲相應 And you can hear their answering calls from the other side of the creek.

隨意坐莓苔 Willingly I sat down on a place covered with moss,

飄零酒一杯 And idly finished a cup of wine.

Phí Minh Tâm

***

Góp ý của mirordor:

và sao lại có chim hót?

Có nhiều loài chim hót ngày đêm. Con nổi tiếng nhất ở Mỹ là mockingbird và ở Pháp là merle. Tôi ngủ ngoài vườn và từng nghe chúng hót thâu đêm. Tôi chưa hề qua Anh nhưng có lẽ các bạn đã nghe tên nightingale và đoán ra tại sao nó có tên đó.

Hoa hải đường có thơm không?

Hì hì ... Thạch Sùng (石崇, thời Tấn), Đoạn Thành Thức (段成式, thời Đường) và Tử Khải (徐鍇, thời Nam Đường) bảo rằng hải đường ở Gia Châu có hương và sắc nhưng rất tiếc rằng ta không thể biết họ đang nói về loài cây nào! Muốn trả lời câu này thì phải biết đây là "hải đường" nào. Wikipedia cho ta biết là có 5 loài cây mang tên 海棠=hải đường. Hải đường (trong truyện Kiều) là hải đường Trung Quốc, thuộc chi Malus, và được biết dưới tên Anh ngữ (Chinese) crabapple. Loài hải đường thứ nhì là 木瓜=mộc qua, (Chinese quince) và đây là cành "đào" thường được chưng trong ngày Tết thế hoa mai hay thế hải đường Việt Nam (có một loài hải đường trong chi Camelia (chè-trà) gốc gác Việt Nam và bây giờ đã tuyệt diệt trong thiên nhiên!) Loài thứ ba là 秋海棠=thu hải đường, trong chi Begonia và hình như không có ở Việt Nam. Loài thứ tư là 倒挂金钟=đảo quải kim chung, quen thuộc với chúng ta dưới tên fuchsia (tại sao lại gọi là kim chung trong khi hoa thường có màu đỏ thì tôi không biết!); đây không phải là hải đường trong bài thơ của Vương An Thạch vì nó có gốc Nam Mỹ. Loài thứ năm là 仙客来=tiên khách lai, cylamen trong Anh và Pháp ngữ; nó có gốc Tiểu Á; có loài có mùi thơm nhưng chúng được nhập vào Trung quốc từ thời nào thì có lẽ không ai hay.

Huỳnh Kim Giám

***

Bài Cảm Tác :

Cách cảm

Ngồi trong cửa sổ nhìn ra

Hoa hồng nặng cánh là đà ngậm sương

Nhập nhoàng đom đóm vấn vương

Trăng mờ phủ cảnh nghê thường đâu đây

Còn nhớ lúc mình lên mây

Em ở đâu đó có hay hắt xì?

Bên nhau tha thiết một thì

In vào tâm khảm chẳng chi mờ nhoà

Đồ Cóc

Chuyến Tàu Đời - Thơ Hoàng Xuân Thảo - Ngọc Sang Và Hồng Vân Diễn Ngâm

Thơ: Hoàng Xuân Thảo
Diễn Ngâm: Ngọc Sang Và Hồng Vân

Không Có Anh

 

(Thương gửi Hương linh Phan Lạc Giang Đông
nhân mùa thu đang về).

Không có anh! đời em như vô nghĩa
Làm thơ tình không đủ ý cho thơ
Ngày biếng ăn, đêm đêm mộng sầu tư
Chiếc giường rộng …hơn hai lần năm cũ

Trăng mùa thu đêm rằm treo cửa sổ …
Nhưng chỉ là Nguyệt bạch chiếu không gian
Không như xưa… anh thừơng ví chị Hằng
Với khuôn mặt em tuy hai là một 

Không có anh, em thiếu lời đường mật
Rót vào tai của chú bướm đa tình
Và thiếu những lời nịnh nọt van xin
Khi anh sắp muốn lên ngôi Hoàng Tử …

Không có anh … mùa đông càng thiếu lửa
Ngọn nến tàn que diêm bìết trao ai
Không có anh thơ thiếu ý thành lời
Nỗi trống vắng trong lòng như vô tận 

Không có anh lấy ai không hờn giận
Khi bữa cơm chiều em nấu trót khê
Không có anh ai đón con đi học về
Lấy ai chỉ cho con bài Home Work

Không có anh ly bia tràn … lần trót
Anh bảo đưa môi em, anh uống mới say …
Không có anh đời còn nghĩa gì đây
Dù bữa cơm chiều rất ngon vừa miệng 

Không có anh …làm sao em e thẹn
Trước gương soi khi em thử áo dài
Khi anh cài dùm chiếc khuy sát nách …
Anh cù cho em cười rũ mới thôi

Và anh bảo: "dáng em còn đẹp lắm
Phấn không cần, da tuyết điểm môi son 
Tóc em xanh hơn thảm mạ trên đồng

Anh rất nhớ quê, xin em đừng bới tóc “

Không có anh trầm ngâm …Em sẽ khóc
Bởi đời em thuyền không bến bơ vơ
Cô lái đò mòn mỏi …lái Thuyền Thơ …
Bài thơ tình nào cũng nghe rất lẳng!

Em đã viết lúc lòng đau xót nhất
Bởi:
Biết rằng mình đã vĩnh viễn mất nhau
Em không còn anh …đời có nghĩa gì đâu?
Ngàn bài thơ viết hoài chưa đủ ý.

Thư  Khanh

(Seattle-Thu Sắp tàn)

Mùa Thu Bỏ Lại

 

Tôi đi bỏ lại một trời thương
Ngày tháng vui tươi dưới mái trường
Thu sang êm ái ngoài cửa lớp
Cô bé học trò biết vấn vương

Dòng sông ký ức tươi đẹp quá
Tôi ngụp lặn mình trong thoả thuê
Cánh diều mộng ước chiều no gió
Mây trắng bồng bềnh cơn mộng mê

Tôi đi bỏ lại một phố xưa
Ngỏ hẻm lung linh ánh đèn khuya
Lá rơi hay bước chân người đến
Giấc ngủ chập chờn tôi ngẩn ngơ

Chiều buông bên giàn bông giấy đỏ
Heo may về cánh mỏng mong manh
Có tôi thổn thức theo cơn gió
Có người cùng tôi chờ trăng lên

Ra đi chiều thu vàng giăng mắc
Chẳng kịp trao ai lời giã từ
Người vẫn theo tôi bằng đôi mắt
Lặng lẽ, trách tình tôi hững hờ

Tôi đi bỏ lại thuở yêu đương
Căn nhà xưa, và những con đường
Tuổi trẻ, mối tình đầu trong sáng
In dấu trong tim chút mộng thường

Tôi đi bỏ lại một quê hương!!

Edmonton, Tàn Thu 2023
Kim Loan