Thứ Ba, 2 tháng 10, 2018

Quán Chiều



Chiều nay quán vắng lạ lùng
Tiếng ve bớt rộn bậc cung bẽ bàng
Gió thu sớm nhẹ mơn man
Lá vàng chưa rụng mưa đan kín trời

Bao lần thu đến rồi qua
Bao lần mình lại nhớ ra đã buồn
Mặc cho vận rũi không buông
Mặc cho chớp biển mưa nguồn xá chi!

Nguyễn Cao Khải
2018

Âm Thầm



Am mây từ thủa theo người
Ta đi hong nắng bên trời đợi ai
Khói sương phủ kín đồi mai
Hỡi anh yêu dấu có hoài nhớ ta

Người rằng: Anh nào đâu xa
Lắc đầu, cúi mặt, lệ sa ướt đường
Am mây lóng lánh vạt sương
Hỏi anh yêu dấu vấn vương tình này

Một người ngó bè mây bay
Một người xuống núi, vòng tay ai chờ
Ôi anh yêu dấu trong thơ
Cho ta nhận lại ước mơ thủa nào

Lỡ khi mộng mị trăng sao
Dấu thân khổ luỵ ta vào gối chăn
Am mây ủ kín mê lầm
Bởi anh yêu dấu âm thầm đắm say ...

Cao Mỵ Nhân



Tiêu Điều



Xướng: Tiêu Điều
“yết hậu”

Huơ gậy đi về phía quạnh hiu

Cầm tay sợi khói vắt lên chiều
Bến xưa tàn tạ màu rêu cũ
Tiêu...

Như Thị
***
Các Bài Họa:
"Yết Hậu"
Tiêu

Hạ bút khai đề hoạ chữ hiu
Nhà ai đã phủ khói lam chiều
Trung thu trống rộn mùa lân múa
Tiêu

Trần Ngộ
***
Tiếng Tiêu

Thu tàn bến vắng cảnh buồn hiu
Thuyền dạt bờ lau gió gọi chiều
Thoáng vọng dư âm ngày tháng cũ
Tiêu

Thanh Hoà
***
Liêu Xiêu


Mơ màng vọng nguyệt cõi đìu hiu
Lưu luyến bóng câu tuổi xế chiều
Khắc khoải năm canh hoài vọng quốc
Xiêu 

Kim Oanh 
***
Hắt Hiu


Đất Mẹ mây mù cảnh hắt hiu
Phong ba bão táp lạnh trong chiều
Mặt trời mãi ngủ không còn chiếu
Tiêu…

Đức Hạnh 
21 09 2018
***
Thanh Thản

Quên thẩy sự đời,mặc hắt hiu
Nhẹ thân thanh thản buổi về chiều
Theo vòng tạo hóa hòa mưa bụi...
Tiêu...

Nguyễn Huy Khôi
***
Chiều Vắng

Nghe lòng trống trải cảnh đìu hiu
Góp nhặt niềm riêng thả nắng chiều
Ngõ vắng mình tôi chầm chậm bước
Tiêu

Minh Thuý
20 tháng 9-2018
***
Tiêu Điều

Làng quê vắng ngắt cảnh đìu hiu,
Vườn tược ruộng nương úa nắng chiều.
Thành thị đổ xô tìm kế sống,
Tiêu!

Đỗ Chiêu Đức
***
Nhà Tan

Phận số dân nghèo quá hẫm hiu,
Lo toan tất bật sớm qua chiều.
Quan tham chiếm hết vườn, nhà, ruộng
Tiêu. 

Bảo Trâm
***
Vô Đề


Người cảm đìu hiu,...chớ tưởng hiu
Đồng thanh đôi lúc lệch sai chiều?
Lời vàng ý ngọc tan mây khói
Tiêu... 

22-9-2018

Nguyễn Huy Khôi
***
Tiêu 

Lò thò mé cũ ngóng chàng hiu
Bấm đốt tay xưa đã lắm chiều
Phong thủy cơ cầu không đổi phận
Tiêu… 

Lý Đức Quỳnh 
***
Già Vui

Nắng vàng chiều xế gió hiu hiu
Vọng tiếng chu6ng chùa giữa tịch liêu
Dạ thản già vui miền núi thẳm
phiêu

Hương Thềm Mây
***
Cảm Yết Hậu:

Hỡi Ôì
“Yết hậu”
Bếp lửa nồng êm tắt lụn rồi
Phòng không, một bóng lạnh đơn côi
Có còn chi nữa mà mong đợi
Ôi!
Thanh Hoà
***
Ôi

Tri giao đã có lửa tim rồi
Bớt lạnh phòng đơn,bớt cút côi
Thi-tửu cầm say trong mộng điệp
Ôi!...

Nguyễn Huy Khôi
***
Tiêu

Chống gậy ra vườn buổi xế chiều
Sau cơn bão táp cảnh đìu hiu
Tìm xem buồng chuối còn hay mất

Tiêu

Đất Phương Nam 1 - Từ Đất Phiên Trấn Đến Tỉnh Gia Định ( Phần1)


Tổng Quan Về Vùng Đất Gia Định

Là một con dân đất phương Nam, dầu tôi có muốn viết một cách hết sức khách quan về vùng đất khai sinh ra Nam Kỳ, nhưng phải thành thật mà nói không thể nào không phạm phải thiển kiến chủ quan của một người đã từng sinh ra và lớn lên trên vùng đất nầy. Mặc dầu đất Gia Định của miền Nam chúng tôi không có bề dày lịch sử như những vùng đất khác, nhưng đối với chúng tôi, nó là cái nôi sanh ra cả vùng đất trù phú của miền Nam Việt Nam ngày nay. 

Dầu bài viết nầy không phải là một bài biên khảo chuyên đề về lịch sử hay dân tộc học, cũng không phải là một bài luận thuyết với đầy đủ chi tiết nhằm bênh vực cho chủ quyền hay lãnh thổ của quốc gia Việt nam chúng tôi, nhưng thế nào đi nữa thì người viết bài nầy cũng hy vọng rằng ít nhất những tình tiết trong nội dung của bài viết sẽ sưởi ấm được phần nào những cảm nghĩ của những con dân Nam Kỳ còn cất giữ trong thâm tâm mình những kỷ niệm của một thời yêu dấu nào đó trong cuộc đời mình. 

Dầu trong quá khứ đã từng có bao nhiêu bộ tộc hay dân tộc sinh sống trên vùng đất nầy đi nữa, thật tình mà nói, chưa có chứng cớ về sự xác lập chủ quyền của bất cứ dân tộc nào khác, ngoại trừ người Việt Nam. Hơn nữa, theo Châu Đạt Quan trong “Chân Lạp Phong Thổ Ký”, từ thị trấn Chân Bồ(1), đoàn của ông đi dọc theo bờ biển đến các cửa sông. Cửa sông thì có đến hàng chục cửa, nhưng chỉ có thể vào được cửa thứ tư, tính từ Chân Bồ, có lẽ đây là cửa Tiền Giang đi vào Mỹ Tho ngày nay. Khi nhìn lên bờ thì ông chỉ thấy toàn là những đám cây mây quấn vào các cây cổ thụ cao vút, bên dưới thì cát vàng và lau sậy trắng, mà nhìn thoáng qua không dễ gì biết được lối vào. 
Từ cửa thứ tư thuận dòng nước đi về hướng Bắc chừng 15 ngày thì đến vùng Tra Nam(2). Trong chương 18, phần Sơn Xuyên (núi và sông), ông Châu Đạt Quan kể lại rằng từ Chân Bồ đến Tra Nam, hầu hết tất cả các vùng đều là bụi rậm của những khu rừng thấp, những cửa rộng của các con sông dài hàng trăm lý, bóng mát um tùm của những gốc cổ thụ và cây mây dài tạo thành nhiều chỗ trú xum xuê. Tiếng chim hót và thú vật kêu vang dội khắp nơi. Vào đến nửa đường trong cửa sông, người ta mới thấy lần đầu cánh đồng ruộng bị bỏ hoang, không một gốc cây. Xa hơn tầm mắt chỉ toàn là cỏ kê đầy dẫy. Hàng trăm hàng ngàn trâu rừng tụ họp từng bầy trong vùng nầy.
Ngay từ các triều đầu đời vua Lê, các ngài đã biết vùng đất Gia Định nguyên là của Chân Lạp (Chenla). Theo Đại Nam Nhất Thống Chí của Quốc Sử Quán triều Nguyễn, vào năm Mậu Dần 1698, chúa Nguyễn Phúc Chu sai quan Chưởng Cơ Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lược vùng đất Mô Xoài-Bà Rịa, đất Gia Định được thành lập từ đó. Đây là vùng đất đai phì nhiêu mầu mỡ, nhưng chưa được khai phá nên đa phần hãy còn hoang vu. 
Tài liệu lịch sử cho thấy phủ Gia Định do Nguyễn hữu Cảnh thành lập gồm hai huyện Phước Long và Tân Bình, có cương vực rất rộng lớn, bao gồm các tỉnh Đồng Nai, Bà Rịa, Vũng Tàu, Bình Long, Phước Long (nay là Bình Phước), Bình Dương, Tây Ninh, Sài Gòn, Gia Định, và Long An ngày nay. Tuy vậy, theo ước tính của những người đi theo ông Nguyễn hữu Cảnh thì tổng dân số thời bấy giờ chưa đầy 40 ngàn hộ gia đình, khoảng trên dưới 200.000 người. 

Nghĩa là sự phân bố dân cư rất thưa thớt, vì đất đai chưa được khai phá bao nhiêu. Đa số dân cư chỉ co cụm lại tại những bờ sông, bến nước, hay những khu mới vừa được xây đắp những con đường đất nung (đất hầm). Thời đó các ngài chưa để ý đến việc chinh phục vì mỗi năm vua xứ Nam Phiên(3) đều triều cống. Đến thế kỷ XVII, sau khi chúa Nguyễn Phúc Nguyên gã công nữ Ngọc Vạn cho Miên vương Chey Chetta II (1620), thì lưu dân người Việt từ Thuận Quảng mới bắt đầu đổ xô vào đây khai phá đất mới theo lời kêu gọi của công chúa. Như vậy trước khi những lưu dân người Việt đến đây khai phá đất hoang thì chủ quyền của cả một vùng đất bao la bạt ngàn nầy thuộc về ai? 
Thời đó, các chúa Nguyễn cho phép người dân được tự nhiên khai phá và chiếm hữu đất đai, lại còn cho họ có quyền thâu nhận những người mọi(4) để làm đầy tớ. Theo các di chỉ khảo cổ từ thời Pháp thuộc đến nay cho thấy văn hóa của các dân tộc cư trú trên vùng đất nầy có liên hệ đến văn hóa Óc Eo và hậu Óc Eo. Như vậy vùng đất nầy đã từng thuộc về người Phù Nam từ thế kỷ thứ nhất đến thế kỷ thứ bảy. Về danh nghĩa mà nói thì từ thế kỷ thứ bảy trở về sau nầy nó trực thuộc Chân Lạp. Tuy nhiên, trên thực tế thì mãi đến thế kỷ thứ XIII khi Châu Đạt Quan đi ngang đây và mãi đến thế kỷ thứ XVII khi những lưu dân Việt Nam đầu tiên đến đây, vùng đất nầy vẫn còn là một vùng đất hoang vu vô chủ. Có thể lưu dân người Việt đã đến đây từ rất lâu, trước khi các chúa Nguyễn có chương trình dòm ngó về phương Nam, nhưng công cuộc di dân và khai phá chỉ thật sự bắt đầu được đẩy mạnh tại vùng Đồng Nai-Gia Định kể từ sau khi quan Chưởng Cơ Lễ Thành Hầu vâng mệnh chúa Nguyễn Phúc Nguyên vào kinh lược đất phương Nam để lập ra phủ Gia Định(5). 
Chính nhờ vậy mà chưa đầy một thế kỷ sau đó, chính nhờ nơi chính sách sở hữu ruộng đất dễ dàng của các chúa Nguyễn mà vùng đất nầy đã trở thành một vựa lúa lớn nhất cho cả xứ Đàng Trong. 

Như vậy, trên thực tế, thì ‘Gia Định’ đã được khai sanh từ năm 1698. Theo Gia Định Thành Thông Chí của Trịnh Hoài Đức, hồi đó diện tích của phủ Gia Định là diện tích của toàn cõi Nam Kỳ, rộng khoảng 64.743 cây số vuông. Đến thời kỳ 1790-1802, vùng nầy được gọi là Kinh Gia Định, vì lúc nầy Nguyễn Ánh đang trốn chạy nghĩa quân Tây Sơn, nên ông quyết lấy đất Gia Định làm hậu cứ cho cuộc chiến lâu dài. Vào năm 1790, Nguyễn Ánh đã cho xây thành Bát Quái tại xã Tân Khai, huyện Bình Dương. 

Năm Nhâm Tuất, 1802, vua Gia Long đổi phủ Gia Định ra làm trấn Gia Định. Năm 1808, nhà vua lại đổi trấn ra làm Thành Gia Định bao gồm 5 trấn khác là Phiên An, Biên Hòa, Định Tường, Vĩnh Thanh và Hà Tiên. Theo Gia Định Thành Thông Chí của Trịnh Hoài Đức, trấn Phiên An đất rộng việc nhiều, đường thủy đường bộ thông thương. Về phía bắc giáp với Trấn Biên, phía trên từ sông Đức Giang, tục gọi là sông Thủ Đức đến Bình Giang hay sông Bến Nghé thuộc huyện Bình Dương, rẽ xuống ngã ba cửa Phù Gia, tức là ngã ba sông Nhà Bè, rồi chảy thẳng ra cửa biển Cần Giờ. Bờ nam của sông là địa giới trấn Phiên An hay Phiên Trấn. Phía nam giáp trấn Định Tường, trên từ Quang Hóa, Quang Phong, về phía tây đến Vàm Dừa, Rạch Cỏ, đến sông Bát Chiên, chuyển xuống phía đông đến Vũng Gù, qua Trà Giang rồi ra cửa biển Lôi Lạp (Soi Rạp), lấy bờ bắc của sông nầy làm địa giới trấn Phiên An. Phía Đông trấn Phiên An giáp với biển Đông. Phía tây giáp Cao Miên. Lúc mới thành lập trấn Phiên An được gọi là Phiên Trấn với 1 huyện gồm 4 tổng, lỵ sở đóng tại thôn Tân Lân, tổng Bình Trị, huyện Bình Dương ngày nay. 

Theo Phủ Biên Tạp Lục(6) của Lê Quí Đôn: “Phủ Gia Định, đất Đồng Nai, từ các cửa biển Cần Giờ, Soài Rạp, Đại, Tiểu trở vào toàn là rừng rậm hàng ngàn dặm. Khi thành lập phủ Gia Định, quan Chưởng Cơ Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh đã chiêu mộ những người có tài sản từ các phủ Điện Bàn, Quảng Nam, Quảng Ngãi, và Qui Nhơn đến khẩn hoang, khiến cho đất đai bằng phẳng, rồi cho phép họ tự do chiếm hữu làm vườn trồng cau, hay làm nhà ở. Lại cho thu con trai, con gái người Mọi ở các đầu nguồn đem bán làm nô tỳ... cho chúng lấy nhau, sanh đẻ, nuôi nấng, lớn lên lấy việc cày ruộng làm nghề nghiệp, vì đó mà lúa rất nhiều. Ở các địa phương, mỗi nơi có 40, 50 hoặc 20, 30 nhà giàu, mỗi nhà đều có từ 50 đến 60 điền nô, từ 300 đến 400 trâu bò, cày cấy gặt hái rộn ràng không rỗi, hàng năm đến tháng 11, tháng chạp, giã lúa, sàng gạo, bán lấy tiền để dùng vào lễ chạp, lễ tết, sau tháng giêng trở đi, không làm việc xay giã nữa. 

Bình thời bán ra Phú Xuân để đổi lấy hàng Bắc như lụa, lãnh, áo quần tốt đẹp, ít dùng vải bô.” Trong khi đó, Trịnh Hoài Đức cũng đã ghi lại trong Gia Định Thành Thông Chí như sau: “Lúc ấy đất đai mở rộng ngàn dặm, dân số hơn 4 vạn hộ, chiêu mộ những lưu dân từ châu Bố Chính trở vô Nam, đến ở khắp nơi, đặt ra phường ấp xã thôn, chia cắt địa phận, cho mọi người phân chiếm ruộng đất, chuẩn bị thuế đinh, điền và lập bộ đinh điền. Địa phương Nông Nại nguyên xưa có nhiều ao chằm rừng rú. Khi đầu thiết lập 3 dinh, mộ dân đến ở, có đất ở hạt Phiên Trấn mà kiến trưng làm đất của hạt Trấn Biên, có đất ở hạt Trấn Biên mà kiến trưng làm đất của hạt Phiên Trấn. 

Như vậy cũng tùy theo dân nguyện, không ràng buộc chi cả, chủ yếu là khiến dân mở đất khẩn hoang, chia thành điền, lập thành thôn xã mà thôi.” Quả thật, chính nhờ sự dễ dãi trong việc chiếm hữu ruộng đất do chính mình khai khẩn nầy mà chẳng bao lâu sau đó, toàn vùng đã thành khoảnh rõ ràng. Cũng chính nhờ chính sách ruộng đất dễ dãi nầy mà nông sản vùng Gia Định luôn dư thừa, nên để tránh sự tồn đọng và hư nát, chánh quyền địa phương lại cũng dùng chánh sách dễ dãi cho sự thành hình ngành thương mãi về hàng hóa. Chẳng bao lâu sau đó, rất nhiều Hoa kiều đã thành hình xong một đội ngũ trung gian về mua bán nông phẩm tại vùng Sài Gòn-Chợ Lớn-Gia Định, và việc mua bán lúa gạo đã nhanh chóng trở thành một trong những hoạt động chủ yếu trong hoạt động doanh thương ở đây. 

Hàng năm, thường là sau các vụ mùa, nhiều tàu thuyền trong nước và ngoại quốc đến xứ Gia Định thu mua thóc gạo chở ra bán lại tại các vùng Ngũ Quảng và các xứ lân cận, như Hồng Kông, Tân Gia Ba, vân vân. Thật tình mà nói, ngay từ những ngày đầu Nam Tiến, nhiều người đã nghĩ rằng nếu không có nguồn cung cấp nông phẩm từ Gia Định, không biết vùng Ngũ Quảng và Thuận Hóa sẽ sống bằng cách nào. 
Chính giáo sĩ Halbont đã ghi lại trong một bức thư vào tháng 7 năm 1775 như sau: “Mỗi năm từ Đồng Nai, vùng đất phì nhiêu, có hàng ngàn chiếc ghe đến từ vùng nầy mang lại sự đầy đủ và nỗi vui mừng cho dân chúng.” Khi cuộc khởi nghĩa Tây Sơn bộc phát tại vùng Qui Nhơn, Lê Quí Đôn đã ghi lại trong Phủ Biên Tạp Lục như sau: “Ngày trước, việc buôn bán với xứ Đồng Nai được lưu thông, thì tại kinh thành Phú Xuân, giá gạo một hộc mười thăng, chỉ có ba tiền đồng, mà có thể đầy đủ cho một người ăn trong một tháng, cho nên nhân dân ở Thuận Hóa chưa hề phải lưu tâm chú ý đến việc làm ruộng. Lúc quân Tây Sơn đang khởi nghĩa, thành Qui Nhơn bị loạn lạc, thành Gia Định bị núi cách sông ngăn, nên nhân dân ở đây lấy việc thiếu ăn làm điều lo lắng.

Người Long Hồ
Anaheim ngày 3 tháng 8 năm 2011
Copyright © 2012 by Ngoc Tran. All rights reserved.

Links xem tiếp:

Thứ Hai, 1 tháng 10, 2018

Thơ Tranh: Bức Hình Lưu Lại


Thơ & Hình Ảnh:Cao Linh Tử
Thơ Tranh: Kim Oanh

Dấu Chân



Hoàng hôn sóng nuớc chập chùng
Dấu chân ai đó một lần vui chơi
Mai còn chi lại duới trời
Kiếp sau có nhớ một thời cùng nhau

Cùng nhau qua những chốn nào
Bờ sông sóng vỗ lao xao buỗi chiều
Cánh đồng nắng gió hiu hiu
Đêm về gối mộng, chắt chiu những lần

Mộng tàn trời đất bâng khuâng
Còn gì đâu, chỉ dấu chân những ngày
In trên hủ cốt của ai
Tro tàn theo gió bay bay phiêu bồng


Khánh Hà

Bóng Người Chung Trăng


Mảnh trăng vằng vặc tợ như gương
Soi thấu tình chăng những đoạn trường
Sóng mắt hồ thu chưa ráo lệ
Dòng tơ định mệnh khép yêu đương
Luyến lưu chi thế mà lờ lững
Tơ tưởng xua hoài mãi vấn vương
Thuở ấy xa rồi mùa trăng cũ
Có còn lưu bóng kẻ chung đường

Kim Phượng


Nên Gọi "Mình Ơi"!


Bài Họa:
Nên Gọi "Mình Ơi"!   

Lâu rồi, vắng tiếng gọi "mình ơi" !
Có biết gì đâu thật lạ đời
Đơn giản thôi nghe lời thắm thiết
Chẳng cầu kỳ, cảm động vâng lời

Em mơ ước thứ tình chân thật
Hy vọng theo Người ở khắp nơi
Giá hạnh phúc bon chen mới có
Đừng quên lãng phí kẽo chơi vơi

Chớ ngượng ngùng khi ta muốn nói
"Mình ơi" trọn ý thiếp trong đời
Yêu tha thiết phải nên thành thật
Sáo rỗng mà chi, giản dị thôi

Muốn được quan tâm chăm sóc "vợ"
Giận hờn chi khéo nói nàng vui
Tình chàng ý thiếp, không lười biếng
Hãy gọi "mình ơi" nhoẻn miệng cười !

Mai Xuân Thanh
Ngày 19/09/2018
***
Bài Họa:
Hai Tiếng Mình Ơi Rất Ngọt Ngào

Này là hai tiếng gọi " Mình ơi "
Hãy lắng tai xem chuyện lạ đời
Chẳng có gì vui, thì thảm thiết
Còn hân hoan đẹp biết bao lời

Cuộc sống đôi khi không đúng thật
Khi này lúc khác dẫu muôn nơi
Nhưng không, rồi sẽ thành ra có
Hạnh phúc chan hoà chẳng thể vơi

Lẽ nào chồng vợ lại chưa nói
Hai tiếng " Mình ơi " đẹp nhất đời
Chính lúc âm thanh vang vọng thật
Lại là cầm sắt hợp hoà thôi

Hãy cố duy trì tình nghĩa " Vợ "
Để không hao hụt những niềm vui
Tao khang nên nhớ đừng làm biếng
Đằm thắm thân thương giữ nụ cười ...

Hawthorne 19 - 9 - 2018
Cao Mỵ Nhân
***
Cảm Tác:
Mình Ơi

Đường mây nẻo gió mình ơi!
Chỉ là mây gió vui chơi thôi mà
Sá gì một phút la cà
Ân tình là của riêng ta với mình
Tháng ngày tình chất thêm tình
Dù không đủ sức vẫn rinh theo hoài
Lỡ cùng tắm khúc sông dài
Đục trong cùng chịu nắm tay cùng cười!

Mai Thắng




Cần Phân Biệt X-RAYS, CT Scan, MRI, PET SCAN, Ultrasound

Các phương pháp chụp hình để chẩn bệnh
1. X-rays (X-quang ) là gì?


Để hiểu X-quang là gì, trước hết hãy tìm hiểu khái niệm về “sóng điện từ trường” (electromagnetic wave, electromagnetic radiation).
Chung quanh chúng ta luôn luôn hiện hữu một không gian năng lượng dưới dạng điện từ trường, trong đó ánh sánh mặt trời, hay ánh sáng mà chúng ta thấy được cũng chỉ là một dạng sóng điện từ trường. Có nhiều loại sóng từ trường, từ yếu đến mạnh theo thứ tự, gồm có: sóng radio, sóng microwaves, sóng hồng ngoại (infared, IR, dùng trong các remote controls), ánh sáng thường, tia cực tím còn gọi là tia tử ngoại (ultraviolet light, UV), tia X-quang, và cuối cùng là gamma-rays. Như thế chỉ có 3 loại sóng mạnh hơn là ánh sáng thường. Sóng càng mạnh, độ “xuyên thủng” qua tế bào càng nhiều. Ba tia X-rays, UV, và Gamma đều được sử dụng trong y học để truy tầm hay chữa bệnh. Trong khi đó, ánh sáng thường trở xuống, khi đụng vật cản đa phần sẽ bị phản chiếu và ít ảnh hưởng đến cấu trúc hay làm hư hại vật thể bên trong. Mở ngoặc một tí cho vui, tôi nói “đa phần” ở đây vì sóng có thể tồn tại dưới dạng sóng (wave), năng lượng (energy), và vật chất (matter), vì thế năng lượng có khi một phần bị hấp thụ mà không phản chiếu ra. Có thể hiểu, cơ thể chúng ta, có lúc hiện hữu chỉ là một khối lượng sóng và năng lượng trong không gian điện từ trường!.

X-rays được khám phá năm 1895 bởi một giáo sư vật lý người Đức, Wilhelm Conrad Röentgen. Một công dụng thường dùng của X-rays là để “chụp hình quang tuyến”, tuy nhiên X-rays còn dùng để trị ung thư và để dò tìm các thiên thể trong ngành thiên văn (cosmos). X-rays còn được dùng để dò tìm hàng lậu, súng ống ...

2. CT scan là gì?

CT scan còn gọi là CAT scan, viết tắt của hai chữ “computed tomography”, được phát minh năm 1967 bởi một kỹ sư người Anh tên là Godfrey Hounsfield. CT cho ta thấy hình chụp của cơ thể theo dạng mặt cắt, một khối 3 chiều, thể hiện trên những mặt phẳng hai chiều. Mỗi một hình ảnh là tập hợp bởi nhiều tia X-rays, bắn đi từ nhiều hướng khác nhau vòng quanh cơ thể. Khi chụp hình bằng X-ray thường, tia sáng bắn đi một chiều nên hình ảnh chồng lên nhau. Thí dụ chụp hình phổi, ta thấy cả tim phổi xương sườn chồng lên nhau làm cho khó thấy rõ chỗ bị bệnh. CT scan dùng computer để tổng hợp hình X-rays từ nhiều góc độ khác nhau, để có thể để tạo ra hình chụp rõ ràng, giống như cơ thể được cắt ngang từng lát mỏng như những lát chanh trong dĩa bò tái chanh!

3. MRI là gì?


Một hạn chế của X-rays là nó xuyên qua cơ thể và mang theo phóng xạ (radiation) vì thế ngày nay MRI có nhiều lợi thế hơn. MRI viết tắt của ba chữ, Magnetic Resonance Imaging. MRI được sáng chế bởi Paul C. Lauterbur vào năm 1971, nhưng kỹ thuật không được hoàn thiện mãi cho đến những năm 1990’s. Nguyên tắc của MRI là tạo ra một từ trường chung quanh phần cơ thể muốn chụp hình. Vì trong cơ thể chúng ta hầu hết là... nước, mà phân tử nước có chứa nguyên tử Hygrogen mang điện cực dương, còn gọi là proton. Khi bị kích động bởi từ trường, những hạt proton như bị “sắp hàng lại” và rung lên, phát ra sóng radio. Máy computer sẽ ghi nhận sóng radio nầy thành hình ảnh.
Như vậy, chung chung, MRI an toàn, và kỹ thuật càng ngày càng tiến bộ, độ chính xác nhiều hơn là CT.

4. PET Scan là gì?


PET scan là chữ viết tắt của Positron Emission Tomography. PET scan là một thử nghiệm dùng chất phóng xạ để truy tầm những dấu hiệu bất bình thường trong cơ thể, hầu hết là truy tầm bệnh ung thư hay ung thư di căn. Tuỳ theo trường hợp, bệnh nhân sẽ được tiêm, uống, hay hít thở hơi có chất phóng xạ, gọi là radiotracer. Nguyên tắc là, các tế bào bất thường, như ung thư chẳng hạn, thường tụ tập thành khối u, và sử dụng nhiều máu, nhiều oxigen, ăn nhiều đường, tiêu hoá và sanh sản nhanh hơn tế bào thường. Như thể nhờ vào chất phóng xạ, những chỗ bất thường nầy sẽ hiện lên hình bất thường ở những tụ điểm. PET scan thường kết hợp với CT hay MRI, vì hai thử nghiệm trên chỉ phát hiện hình ảnh, thí dụ khối u chẳng hạn, trong khi đó PET sẽ cho biết khối u đó là ung thư hay không.

5. Siêu âm, Ultrasound là gì?


Ultrasound, còn gọi là sonogram, là thử nghiệm dùng sóng âm thanh, siêu âm để tạo ra hình ảnh. Tương tự như sóng radar mà các loài dơi dùng để định hướng, hay ứng dụng dò tìm tàu ngầm, tìm máy bay cho trạm không lưu, hay tìm... cá cho dân đi câu! Thiết bị phát âm thanh sẽ bắn ra sóng âm thanh, khi đụng vật thể muốn dò tìm sẽ dội lại tạo ra hình ảnh. Trong nghề cấy thai nhân tạo của tôi, máy siêu âm là con mắt thứ ba của tôi mỗi ngày. Nhiều bệnh nhân hỏi tôi có an toàn không. Xin trả lời là rất an toàn, vì nó chỉ là sóng âm thanh, không có phóng xạ gì cả. Chỉ là âm thanh mà chỉ có loài dơi hay những chú chó có thể nghe được mà thôi.

6. Mức độ an toàn của các thử nghiệm?

Như thế, MRI và sonogram có lẽ an toàn nhất vì chẳng dính dáng gì tới phóng xạ, radiation cả. Millisievert (mSv) là đơn vị để đo độ phóng xạ. Mỗi năm, trung bình mỗi người chúng ta chịu độ phóng xa là 3 mSv từ môi trường xung quanh. Trong một chuyến bay 5 tiếng từ Los Angeles qua New York, mỗi hành khách sẽ bị nhiễm phóng xa khoảng 0.03 mSv. Trung bình chụp hình X-rays, tuỳ theo bộ phận của cơ thể, độ nhiễm phóng xạ từ 0.001 mSv cho đến 1.5 mSv, thí dụ chụp hình ngực mammogram là 0.4 mSv và chụp hình phổi là 0.1 mSv, độ nhiễm ít hơn là một ngày phơi nắng ngoài biển! Trong khi đó, CT scan, độ nhiễm phóng xạ từ 2 dến 20 mSv. Còn, mỗi PET scan, sẽ gây ra phóng xạ khoảng 25 mSv.

So ra thì độ nhiễm phóng xạ của các phương pháp chụp hình cũng không đến nỗi nào, vì lâu lâu mới chụp một lần, và nếu cần là chuyện phải làm mà thôi. Nhờ vào những phát minh này mà y khoa có thể dò tìm và chữa trị bệnh mau chóng.


Rủi Ro Nhiễm Phóng Xạ Khi Làm CT Scan 

Chúng ta nên thận trọng khi quyết định đi làm CT scan vì rủi ro bị nhiễm phóng xạ hết sức nguy hiểm. 

BỆNH NHÂN BỊ TIA PHÓNG XẠ GÂY HẠI trong một số khám nghiệm y khoa là điều rõ ràng. Tuy nhiên, để bệnh nhân tiếp xúc với tia phóng xạ bao nhiêu thì mới gọi là nguy hiểm? 

Các cuộc nghiên cứu mới đây đưa ra lời báo động cho rằng thủ tục làm CT scan được dùng ngày càng nhiều lúc gần đây, đưa đến nhiều nguy hiểm cho bệnh nhân. CT scan là viết tắt của chữ “computed tomography” nghĩa là kỹ thuật chụp hình các bộ phận bên trong cơ thể con người. Đôi khi còn gọi là “imaging” hay nội soi. Bác sĩ thường dùng phương pháp này để chẩn đoán bệnh. CT scan được sử dụng để tìm đủ mọi loại bệnh từ nơi nào nhiễm trùng, té ngã vỡ sọ, hay tìm bệnh ung thư. 

Bác sĩ Rebecca Smith-Bindman, ở bệnh viện UC San Francisco, và ê kíp chuyên viên của bà vừa mới đưa ra một phúc trình nghiên cứu cho biết họ tỏ ý lo ngại vì phương pháp CT scan được dùng khá nhiều lúc gần đây, tăng gấp ba lần kể từ năm 1996 cho đến nay. Bản phúc trình nghiên cứu nói rằng kỹ thuật CT scan phóng ra nhiều chất phóng xạ (radiation) hơn là phương pháp chụp bằng quang tuyến X thông thường. Đặc biệt đối với trẻ em, rủi ro nhiễm phóng xạ còn cao hơn gấp bội phần. Một nhóm nghiên cứu quốc tế công bố bản báo cáo cho thấy trẻ em đang mạnh khoẻ, lỡ bị té ngã, đem các em đi làm CT scan, các em có nhiều rủi ro sẽ bị ung thư so với trẻ em từ chối không làm CT scan. Cuộc nghiên cứu này kéo dài 23 năm theo dõi. Những em làm CT scan có nhiều rủi ro bị ung thư não gấp ba lần, và ung thư máu gấp bốn lần. 

Các chuyên gia không đồng ý với nhau trong việc giải thích kết quả của cuộc nghiên cứu khiến cho nhiều bệnh nhân đang lo âu. Tổ chức Radiology Society of North America vẫn cả quyết rằng rủi ro gây ra bệnh ung thư vì làm CT scan rất nhỏ so với những ích lợi mà kỹ thuật này giúp bác sĩ chẩn đoán bệnh. Ông Mark Pearce, một trong những tác giả nghiên cứu về rủi ro xảy ra cho trẻ em, thuộc trường đại học Newcastle University nói rằng; “Mặc dầu rủi ro có thể là gấp ba lần, nhưng đó là gấp ba lần của một con số rất nhỏ.”. Nhiều chuyên viên về quang tuyến, trong đó có cả bác sĩ Smith-Bindman, biện minh cho lập trường của mình, và họ nói rằng việc dùng kỹ thuật CT scan đã bị lạm dụng vì dễ sử dụng. Thậm chí, bệnh nhân đòi yêu cầu phải cho đi làm CT scan, và bác sĩ không ngần ngại cho đi làm CT scan chỉ vì sợ rằng mình có thể đã bỏ sót, chưa làm đầy đủ mọi chẩn đoán. 

Dầu sao đi nữa, kết quả nghiên cứu cũng khiến cho các bác sĩ phải suy nghĩ lại trước khi quyết định gửi người bệnh đi làm CT scan. Bác sĩ Smith-Bindman đề nghị: “Chúng ta nên suy nghĩ lại và quyết định xem chúng ta có nên làm việc nội soi cho bệnh nhân hay không, và việc nội soi đó có được chứng minh là cần thiết cho bệnh nhân hay không.” 

Lượng Phóng Xạ cho mỗi lần làm CT scan phần ngực gây nguy hại tương đương với: 

a.) 1,400 lần chụp hình răng bằng quang tuyến X, 
b.) 240 lần đi máy bay kéo dài 5 tiếng đồng hồ, 
c.) 70,000 đi qua máy dò xét ở phi trường, 
d.) 19 năm hút thuốc lá, mỗi ngày hút một gói 20 điếu. 

Lấy đơn vị đo phóng xạ mSv làm chuẩn: Mỗi lần chụp quang tuyến X phần ngực chỉ bị 0.1 mSv. Dùng CT scan sẽ bị 7 mSv phóng xạ 

Bài tường trình của Alice Park trên báo TIME 
Nguyễn Minh Tâm dịch 

Sự Khác Biệt Giữa Vi trùng (Viruses) Và Vi Khuẩn (Bacteria) 
Sự Lây Lan Và Cách Phòng Ngừa ?
Virus và vi khuẩn đều là những nguyên nhân gây bệnh chủ yếu khi hệ miễn dịch của con người bị suy yếu.
Chúng ta nên biết rõ sự khác nhau giữa virus và vi khuẩn để có cách phòng và điều trị bệnh hợp lý khi bị bệnh do vi khuẩn hoặc virus gây ra.

1. Vi khuẩn là gì ?
Vi khuẩn thuộc loại đơn bào, có ở khắp mọi nơi, chỉ một giọt sữa chua là có thể chứa 100 triệu vi khuẩn. Hầu hết các vi khuẩn sinh sản bằng cách phân bào (một tế bào tách làm đôi).
Vi khuẩn giữ vai trò quan trọng trong quá trình tiêu hóa của người và vật, giúp hóa mùn cây cối và súc vật chết, giúp cho tiến trình lên men hiệu quả.
Vi khuẩn có vai trò quan trọng trong tái chế chất dinh dưỡng như cố định nitơ từ khí quyển và gây thối rữa sinh vật khác.

2. Virus (Vi rút) là gì ? 
Vi rút lớn lên và phát triển chỉ khi chúng sống trong tế bào sống. Sống ngoài tế bào sống, vi rút sẽ tự hủy diệt, không thể phát triển, trừ khi chúng sống trong tế bào động vật, thực vật hay vi khuẩn.
Vi rút gây bệnh cho người và vật, do thở hay nuốt vào, đột nhập vào lỗ hổng trên da.
Virus bao gồm vật liệu di truyền (DNA hoặc RNA) bao quanh bởi một lớp phủ bảo vệ của protein. Có khả năng bám vào các tế bào và nhận được bên trong chúng.
Virus có thể xâm nhiễm vào tất cả các dạng sinh vật, từ động vật, thực vật cho tới vi khuẩn và vi khuẩn cổ.

3. Sự khác nhau giữa vi khuẩn và virus ?
(Chú thích: dấu + là Có, dấu – là Không)

* Vi khuẩn (Bacteria) - Gây viêm nhiễm nhưng diệt được
Vi khuẩn còn được gọi là vi trùng, chúng hiện diện khắp nơi trong đất, nước và ở dạng cộng sinh với các sinh vật khác. Một số là tác nhân gây bệnh và gây ra bệnh uốn ván, thương hàn, giang mai, tả, bệnh lây qua thực phẩm và lao.
Một số nhiễm khuẩn có thể lan rộng ra khắp cơ thể và trở thành bệnh toàn thân.
Bệnh do vi khuẩn lây nhiễm qua tiếp xúc, không khí, thực phẩm, nước và côn trùng.
Vi khuẩn gây viêm nhiễm nhưng diệt được mầm bệnh, bệnh do bị nhiễm khuẩn có thể trị bằng thuốc kháng sinh, được chia làm hai nhóm là diệt khuẩn (bacteriocide) và kìm khuẩn (bacteriostasis), với liều lượng mà khi phân tán vào dịch cơ thể có thể tiêu diệt hoặc kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn.

* Virus - Thuốc kháng sinh vô tác dụng với virus
Vi rút chỉ có thể sống và phát triển được khi xâm nhập vào bên trong tế bào của sinh vật khác (người, động vật và cây cỏ) và khi ra khỏi ký chủ, vào môi trường ngoài (nước, không khí…) chúng sẽ không sống được lâu.
Ngày nay, khoa học đã phát hiện có khoảng 2.000 loài vi rút khác nhau, trong đó có khoảng 300 loài có khả năng gây bệnh cho người như AIDS, viêm gan B và C, sốt xuất huyết, bại liệt, bệnh dại, đậu mùa, cúm…
Khác với vi khuẩn, vi rút đánh vào hệ miễn dịch của cơ thể nên điều trị bằng kháng sinh không có tác dụng mà chỉ có thể chống lại bằng cách tiêm vaccin.
Riêng các loại vi rút gây cúm, vì chúng biến chủng rất nhanh nên vaccin chế từ virus năm này lại không hữu hiệu với cùng virus ấy cho năm tới. Vì thế các loại vaccin hiện có không ngừa được virus cúm A (H1N1).
Khi thời tiết chuyển mùa hay trở lạnh sẽ là điều kiện thuận lợi để vi rút gây bệnh.

4. Tại sao thuốc kháng sinh (antibiotic) không điều trị được bệnh do virus gây ra ?

Năm 1928, tại Bệnh viện Saint Mary (London), Alexander Plemming phát hiện ra chất kháng sinh (antibiotic) diệt khuẩn và đặt tên là penicillin.
Loại kháng sinh này được tìm ra từ nấm Penicillium notatum. Sau đó có rất nhiều nhà nghiên cứu về kháng sinh penicillin và đến năm 1943, dự án sản xuất penicillin được Chính phủ Mỹ chấp nhận và từ đây kháng sinh penicillin chính thức ra đời, cứu sống được vô vàn người mắc bệnh nhiễm khuẩn.
Từ penicillin, nhiều nhà nghiên cứu đã tìm tòi ra vô vàn các loại kháng sinh khác nhau và đã xếp chúng thành nhiều nhóm dựa vào cấu tạo và cơ chế tác dụng đối với vi khuẩn.
Kháng sinh (Antibiotic) đối với virut thì như thế nào?

Do cấu tạo virut hoàn toàn khác biệt với tế bào vi khuẩn và nó không phải là một tế bào hoàn chỉnh bởi cấu tạo đơn giản hơn rất nhiều so với tế bào vi khuẩn chỉ là bộ gen (hoặc DNA hoặc RNA) bao quanh là lớp vỏ protein chứa nhiều kháng nguyên, vì vậy được gọi là “phi tế bào”.

Do cấu tạo đặc biệt đó nên bắt buộc virut phải sống ký sinh bên trong tế bào túc chủ mà nó xâm nhiễm, bởi vì virut không có hệ thống enzym hoàn chỉnh nên không thể tự tạo ra năng lượng cho mình hoặc tự sinh sôi nảy nở được.
Do đó, để tồn tại và phát triển thì virut phải xâm nhập vào trong các tế bào khác (tế bào túc chủ) và “gửi” các vật liệu di truyền của mình.

Khi vào cơ thể, áo protein bị loại bỏ, chỉ hoạt động bởi ARN hoặc ADN của nó, không có cách gì để nhận biết. Hơn nữa, kháng sinh diệt được vi khuẩn vì vi khuẩn ký sinh ngoài tế bào nên kháng sinh có thể diệt nguyên vi khuẩn, còn virut nằm trong vật chất di truyền của tế bào túc chủ cho nên nếu kháng sinh diệt virut thì đồng nghĩa với diệt cả tế bào của túc chủ (người hoặc động vật).
Vì vậy, nếu thuốc kháng sinh muốn tấn công virut sẽ phải biết chọn lọc không tấn công vào các bộ phận “tầm gửi” này (tức là không tấn công vào tế bào túc chủ) và đây thực sự là cản trở cực lớn.
Hơn thế nữa, virut còn có khả năng nằm ẩn mình vài năm trong tế bào trước khi phát bệnh.
Để thay vì dùng kháng sinh không có tác dụng đối với virut, các nhà khoa học đã nghiên cứu thành công một số thuốc diệt virut dựa trên cơ sở sự hiểu biết về cấu trúc và cơ chế xâm nhiễm, nhân lên trong tế bào túc chủ của virut.
Tuy vậy, virut luôn thay đổi hình dạng và do đó luôn có khả năng kháng lại thuốc, đó là những điều bất lợi cho việc dùng thuốc tiêu diệt chúng.

5. Virus và vi khuẩn lây lan như thế nào?

– Một người bị lạnh có thể lây nhiễm vi khuẩn hoặc virus bằng cách ho hoặc hắt hơi. 
– Vi khuẩn hoặc virus có thể được lây lan bằng cách chạm hoặc bắt tay với người khác. 
– Chạm vào thức ăn với bàn tay bẩn cũng sẽ cho phép virus hoặc vi khuẩn từ ngoài lây lan tới ruột. 
– Lây qua dịch cơ thể: như máu, nước bọt và tinh dịch, có thể chứa các vi sinh vật, ví dụ bằng cách tiêm hoặc quan hệ tình dục (đặc biệt là các bệnh nhiễm trùng do virus như viêm gan hoặc AIDS).– 

Virus lây lan theo nhiều cách; virus thực vật thường được truyền từ cây này sang cây khác qua những loài côn trùng hút nhựa cây như rệp vừng; trong khi virus động vật lại có thể được truyền đi nhờ những côn trùng hút máu. Những sinh vật mang mầm bệnh như vậy được gọi là những vector. 

Virus cúm lan truyền thông qua ho và hắt hơi. Norovirus và rotavirus, nguyên nhân chính của bệnh viêm dạ dày-ruột siêu vi, lây lan qua đường phân-miệng và truyền từ người này sang người khác thông qua tiếp xúc, cũng như xâm nhập vào cơ thể qua thức ăn hay nước uống. 

HIV là một trong vài loại virus lây nhiễm thông qua quan hệ tình dục và tiếp xúc với máu bị nhiễm bệnh. Mỗi virus chỉ có thể xâm nhiễm vào một số dạng tế bào vật chủ nhất định, gọi là “biên độ vật chủ” (host range); biên độ này có thể rất hẹp hoặc rất rộng, tùy vào số lượng những sinh vật khác nhau mà virus có khả năng lây nhiễm. 

Sự xâm nhập của virus trong động vật đã kích hoạt một phản ứng miễn dịch nhằm loại bỏ virus xâm nhiễm. Những phản ứng miễn dịch cũng có thể được tạo ra bởi vaccin, giúp tạo ra miễn dịch thu được nhân tạo đối với một virus xâm nhiễm nhất định. 
Tuy nhiên, một số virus, bao gồm những loại gây ra AIDS và viêm gan siêu vi, lại có thể trốn tránh những phản ứng trên và gây ra sự nhiễm bệnh mãn tính. Đa phần các chất kháng sinh không có hiệu quả đối với virus, dù vậy cũng đã có những loại thuốc kháng virus được phát triển. 

6. Làm thế nào để tránh nhiễm trùng? 
- Rửa tay thật kỹ (thường là một trong những cách tốt nhất để tránh bị cảm cúm). 
– Bắt tay với người bị cảm lạnh là nguy hiểm, do đó, tránh dụi mắt hoặc mũi của bạn sau đó. 
– Thức ăn phải được nấu chín hoặc làm lạnh càng nhanh càng tốt. 
– Rau và thịt phải được lưu giữ riêng và chuẩn bị trên thớt riêng biệt. 
– Khi bị cảm cúm, hoặc hắt hơi, sổ mũi cần chuẩn bị khăn giấy, khăn cá nhân để ngăn chặn đưa virus, vi khuẩn ra ngoài môi trường. Cần luyện thói quen ho vào cánh tay áo (nếu không có khăn giấy) và khạc nhổ vào giấy vệ sinh rồi gói lại cho vào thùng rác. 

– Một số sinh vật bị giết khi thức ăn được nấu chín, nhưng chúng vẫn có thể để lại các chất độc hại có thể gây ra tiêu chảy và nôn mửa. Hạn chế ăn các thức ăn để qua đêm, vì dù đun sôi, vi khuẩn có thể chết, nhưng độc tố gây bệnh do vi khuẩn tạo ra trong thực phẩm vẫn còn. 
– Việc sử dụng bao cao su trong quan hệ tình dục làm giảm khả năng lây lan bệnh qua đường tình dục. 
– Giữ phong cách sống và tinh thần tốt để có hệ miễn dịch khỏe mạnh. 

7. Một số bệnh do vi rút gây ra và cách phòng bệnh 

Tiêu chảy do vi rút: Bệnh tiêu chảy mùa đông do Rota vi rút gây ra và thường chỉ kéo dài trong 3 – 7 ngày. Khi bị bệnh thường có biểu hiện sốt nhẹ, hơi mệt, nôn, tiêu chảy, ở trẻ em có quấy khóc… Người bệnh đi ngoài nhiều lần, phân lỏng, màu vàng chanh hoặc trắng lẫn dịch nhầy, có khi như màu hoa cà, hoa cải. Là một bệnh thông thường, nhưng nếu bị tiêu chảy kéo dài dẫn đến mất nước, mất điện giải trầm trọng có thể dẫn tới tử vong nếu không được bù nước, bù điện giải kịp thời. 
Sốt do vi rút: Các triệu chứng sốt vi rút điển hình là ban đầu sốt nhẹ khoảng 38 – 38,5 độ C, sau đó bùng lên sốt cao đến 39 độ C hoặc cao hơn. Nhiều người đau họng, ho hắng nhẹ, đau nhức mình mẩy, vã mồ hôi, mệt mỏi. Thường sau 5 – 6 ngày, bệnh sẽ tự khỏi. 
Về điều trị, chỉ cần dùng thuốc hạ sốt khi sốt cao, hoặc dùng các loại thuốc cảm để chữa triệu chứng đau nhức, sổ mũi, ho… Ngoài ra nên súc miệng nước muối và nhỏ mũi thường xuyên. Không nên dùng kháng sinh. 
Sốt vi rút là bệnh dễ lây, nhất là trong gia đình và công sở, nơi dùng điều hòa không khí. Do đó, người bị sốt vi rút nên hạn chế tiếp xúc với người khác, nhất là trẻ em. Nếu mệt nặng, nên nghỉ làm. Những người xung quanh nên phòng bệnh bằng cách nhỏ nước muối, ăn nhiều hoa quả giàu vitamin C và bảo vệ sức khỏe. Để cơ thể có sức đề kháng tốt cần ăn uống phong phú, đủ dinh dưỡng, ăn thức ăn dễ tiêu như cháo, súp… ngoài ra nên uống nhiều nước, nước lọc, nước hoa quả… 

8. Cách phòng ngừa các bệnh do vi khuẩn và virus gây ra 

Bạn cần có một phong cách sống lành mạnh, tinh thần tích cực để giúp hệ miễn dịch khỏe mạnh. 
Vì khi hệ miễn dịch yếu thì vi khuẩn hoặc virus nào cũng có thể tấn công bạn. 
Bạn cần thực hiện 8 điều tốt sau đây nhé: 
– Ăn tốt: đủ dinh dưỡng, cân bằng, hợp lý, tươi, sạch, an toàn, 
– Uống đủ nước và đúng cách. 
– Ngủ tốt: ngủ đúng giờ, phòng thoáng khí, đông ấm, hè mát, ngủ sâu giấc. 
– Tập tốt: Tập thể dục và vận động hàng ngày, để thúc đẩy quá trình trao đổi chất và đào thải độc tố. 
– Nghĩ tốt: suy nghĩ tích cực, lạc quan, để có sức khỏe tinh thần tốt. 
– Môi trường sống tốt: xanh, sạch, đẹp. 
– Học tốt: học các kiến thức chăm sóc, bảo vệ và phòng bệnh mỗi ngày. 
– Làm tốt: Làm tốt công việc của bạn để có tài chính tốt đảm bảo cho bản thân và gia đình.

BS. Hồ Ngọc Minh

Chủ Nhật, 30 tháng 9, 2018

Em Đã Yêu - Thơ Hồng Thúy - Nhac & Hòa Âm: Đỗ Quân

Thơ: Hồng Thúy 
Nhac, Hòa âm: Đỗ Quân 
Ca sĩ: Hồng Nhung 
Hợp tác thực hiện: Tiến & Hùng Đăng

Không Tên 5


Xin cho tôi một ngày được bình yên,
Một ngày thôi tôi âm thầm lặng lẽ,
Ở hư không không chút gì xao xuyến,
Tôi nguyện cầu cho phép lạ hiện về.

Ánh mắt ấy là trời trong mây biếc,
Vậy mà là nỗi buồn từ muôn kiếp,
Của khổ đau nghèo đói trên thân người,
Ánh mắt còn, một tình yêu tha thiết.

Một tình yêu cuộc đời cần phải sống,
Nên tôi nhìn được tiếng cười biển rộng,
Lúc buồn vui sóng xao động lòng tôi,
Nụ cười còn, là hạnh phúc bên trong.

Một gương mặt nhân gian đẹp lạ lùng,
Tôi chợt khám phá như một điềm lành,
Bởi tình yêu vẫn còn mãi trong đời,
Gương mặt còn, một niềm tin mênh mông.

Tôi yêu không bởi chỉ vì cám dỗ,
Bởi sắc màu nâng phẩm cách trời cho,
Tâm hồn tôi không chỉ một nhánh suông,
Con tim còn, có nhau trong cùng khổ.

Phép nhiệm mầu tôi biết là ảo mộng,
Với nguyện cầu tôi thấy một dòng sông,
Mang tình người về muôn lối xẻ chia,
Ánh mắt còn, tôi yêu thật vô cùng.

Hải Rừng
Oakland, 6 Nov 2011.
Tặng cho người đem một cánh hồng
rủ hương khắp lối trên quê hương tôi.

Hình Ảnh



Các tay săn ảnh mắt tinh đời,
Thế giới chọn hình đẹp quá thôi.
Thành quách, núi cao in đáy nước,
Trời xanh, mây trắng thuyền ra khơi.

San Hô

San hô giống hệt cây trên bờ,
Mầu sắc thần tiên gợi ý thơ.
Đáy biển phải chăng nhiều bí ẩn?
Nhìn đây mà cứ tưởng mình mơ!

Khôi Nguyên

Biển Ru



Hồn tôi biển nước mênh mông vắng
Chớm dậy tình thu lắng sóng đời
Nhìn theo cánh Én xa vời
Chân mây mờ mịt hạ lơi sắc hồng

Mê man thắp sáng sông trăng mộng
Trở lại đường xưa lộng tuổi mơ
Áo em lụa trắng ngây thơ
Sân trường phượng đỏ ngẩn ngơ lối về

Tìm hoa ép vở mê chi lạ
Cứ mãi lo âu hạ sắp tàn
Say sưa ngắm giọt nắng vàng
Bước chân chậm lại sợ tan cảnh chiều

Bâng khuâng nhặt bóng yêu kiều cũ
Thấp thoáng hoàng hôn nhủ nhắc thầm
Về thôi tuổi hạc gieo mầm
Khúc tình viễn xứ lặng câm trao đời

Minh Thuý
12 tháng 9 _ 2018


Lỡ Hẹn Với Quỳnh

(Ảnh của tác giả Phan Tự Trí)
Xướng:

Lỡ Hẹn Với Quỳnh


Đã hẹn khuya này đến với em
Ngờ đâu rượu chuốc đã say mèm
Vầng trăng lặng lẽ nhìn hoa hé
Ngọn gió vô tình sửa áo xiêm
Hương tỏa nhẹ nhàng đâu kẻ lãm
Sắc dìu trinh trắng chẳng người xem
Mùa sau biết có …đành ôm hận
Chợt tưởng hình ai thoáng động rèm.

Phan Tự Trí
28-8-2016
***
Y Đề

Kìa ai đã hẹn đến chào em.
Lỡ mấy ly bia uống quá mèm,
Mừng có nàng trăng sờ ngọc thể,
May là anh gió vuốt y xiêm.
Nồng hương còn được bầy ong ngửi,
Đẹp sắc cũng nhờ lũ bướm xem.
Đành vậy mai kia chăm bón tốt.
Để nàng bung cánh rực bên rèm.

Hoành Trần
29/8/18

Ma, Có Hay Không? (Tiếp Theo)


Lần trước tôi có viết chuyện chú Út ba thằng Tài ở gần nhà tôi. Hồi xưa chú hay kể chuyện ma cho tụi tôi nghe, rồi sau đó chú lại nói là mình bị ma nhát. Ba tôi không tin nhưng những người trong xóm thì tin lắm...

Nhất là thằng Tài trong bọn tôi nó nhát hích, nhưng dù cho có sợ ma teo cả ruột gan nó cũng phải đi cắm câu giăng lưới ban đêm một mình. Không dám đi một mình thì chỉ có nước chết đói nhăn răng mà thôi...
Tôi thì khác hơn nó, ba tôi không sợ giống gì hết, ai kể chuyện ma cho anh em tụi tôi nghe ba tôi thường có cách giải thích khoa học để chứng minh sự việc đó không phải là ma...

Có lần thằng Hùng qua học cho tôi nghe chuyện nó bị ma rượt ở khu mả lạng dưới kinh 4 cách nhà tôi chừng hơn 2 cây số. Ba tôi đang ngồi vót nang tre gần đó hỏi:
- Con có thấy mặt con ma tròn méo ra sao hông? Mà con nói bị nó rượt?
Thằng Hùng quay lại trả lời:
- Con chạy phía trước, nó rượt theo sau, thở còn không kịp, ông cố tổ con biểu quay đầu lại nhìn nó, con còn chưa dám quay mặt lại nữa, thì làm sao thấy mặt con ma được mà bác hỏi lạ đời.
Ba tôi cười cười nói với nó:
- Con nhát con thì có, chứ làm gì có ma nào nhát con được mà sợ?
Thằng Hùng gân cổ lên cải lại:
- Con bị ma rượt thiệt mà, con mà nói dóc cho chết liền tại chổ đi.
Ba tôi thì vẫn cười trả lời nó:
- Bác đâu có nói là con nói dóc. Bác chỉ nói con nhát con thôi chứ không phải ma nhát con đâu.
Thằng Hùng ngạc nhiên quá chừng hỏi lại:
- Con đâu có khùng mà tự mình nhát ma mình để chạy cho mệt vậy? Bác chọc con hoài.
Ba tôi giải thích:
- Khi con chạy thì tim con đập nhanh, càng chạy nhanh càng mệt, tim đập càng mạnh hơn, nghe "bịch bịch" càng lớn hơn, cho nên con tưởng là có người rượt con. Thật ra đó chỉ là tiếng động phát ra từ quả tim con đập nhanh mà thôi. Cho nên khi con dừng lại thì không nghe tim mình đập mạnh nữa mà cũng không thấy ai, vì thế nên cứ tưởng là ma rượt mình.
Thằng Hùng tuy không đồng ý cách giải thích của ba tôi, nhưng nó không có lý lẽ nào khác để bác bỏ được...

Một lần khác Tư Phụng rủ tôi xuống kinh tư chơi, luôn tiện giúp nó làm quen với chị Loan. Chị Loan có đứa em gái nhỏ hơn tôi mấy tuổi nên học sau mấy lớp. Mỗi ngày đu xe đò đi học, tôi thường hay cầm dùng cặp da cho nó, cho nên cũng có thể gọi là quen. Mấy lần đầu Tư Phụng chưa quen được chị Loan nên về sớm, trời chưa tối là đã đi qua khu mả lạng rồi. Đêm nay thì Tư Phụng đã làm quen được với chị Loan nên hai người rù rì, rủ rỉ tới trờ sụp tối mà chưa chịu về... Mãi cho tới khi bác Ba đi tìm chị Loan thì hai người đó mới chịu tan hàng.

Trăng 17 vừa mới nhú lên, ánh sáng yếu ớt xuyên qua những cành lá của mấy cây lớn hai bên vệ đường, tạo nên những hình thù quái dị trên mặt đường, hai đứa tôi thả bộ về nhà. Đi gần tới chòm mả Tư Phụng chợt nhắc chuyện thằng Hùng:
- Hôm trước thằng Hùng nói với tao nó bị ma rượt ở khúc đường nầy nè. Mầy có tin hông vậy.
Nghe nhắc chuyện ma tự dưng sau gáy tôi thấy nhột nhạt, xương sống lạnh lạnh, nhưng nhớ lời ba tôi nói tôi làm bộ như mình ngon lành, không hề biết sợ ma sợ cỏ gì cả. Tôi đem câu giải thích của ba tôi lập lại cho Tư Phụng nghe:
- Ma cỏ nào mà rượt nó. Nó tự nhát mình thôi...
Tư Phụng thì không tin có ma nên trấn an tôi:
- Con trai mà sợ ma thì yếu lắm. Tao mà gặp nó thì theo nó tới ổ chứ không bỏ giò lái mà vọt như thằng Hùng đâu...

Hai đứa tôi vừa đi vừa nói chuyện với nhau, tới ngang khu mả lạng lúc nào không hay. Đang đi ngon lành bổng nghe "bịch, bịch" liên tiếp mấy cục đất tổ chảng rớt phía sau lưng, tôi la thầm trong bụng (Chết cha rồi, bị ma chọi đất rồi). Tôi định chạy cho lẹ qua khu nghĩa địa nhưng Tư Phụng ngồi thụp xuống rồi núp vô gốc cây. Một mình tôi không dám chạy nên cũng núp theo nó... Bọn ma chưa tìm thấy hai đứa tôi nên không chọi tiếp được. Tư Phụng lượm hai cục đất bành ki thủ sẵn, tôi cũng bắt chước theo...

Một lúc sau thấy yên tịnh hai đứa tôi bước ra về, vừa đứng lên để đi ra đường thì đất cục bay tới lia lịa, hai đứa tôi cũng chọi lại nhưng có bốn cục đất không làm cho bọn ma sợ, đang loay quay tìm đất cục thì Tư Phụng bị một cục đất chọi trúng vô lưng, đau quá nó đổ quạo chửi thề:
- Bà mẹ con ma nào dám chọi trúng tao vậy? Để tao lội vô tè ngập lút nhà bây cho biết mặt ...
Nói xong nó xâm xâm sấn vô đám cỏ tây cao nghệu, lội càng vào mấy cái mả lạng. Nhưng mà cỏ tây cao gần tới đầu, đâu có thấy mấy cái mả nằm chổ nào để mà tưới nước cho ngập, cho nên hai đứa tui đành ngậm ngùi ra về...

Về nhà tôi kể cho ông già tía mình nghe chuyện bị bọn ma chọi đất nhát. Ba tui phán:
- Tụi con đi xuống xóm dưới làm gì? Học hành không lo, hỉ mũi chưa sạch mà đã muốn chọc gái rồi. Ma nó chọi đất nhát còn khá, nó mà đè hai đứa bây cột chùm trong đám cỏ tây thì vô phương kiếm ra.
Tôi hoảng kinh hồn vía hỏi lại lần nữa:
- Vậy là có ma thiệt sao ba?
Ba tôi làm thinh bỏ vô buồn đi ngủ, không chịu trả lời trả vốn gì ráo, cho nên lúc đó tôi tin chắc là mình bị đám ma con nít chọi đất nhát. 
Tôi làm thinh không dám hó hé kể chuyện đó với thằng Hùng vì lúc trước tui trấn an nó là "hổng có ma đâu, mầy đừng sợ".

Mấy hôm sau Tư Phụng lại đi xuống xóm dưới thăm chị Loan, nó đi ngang nhà tôi nhằm lúc tôi đang gôm đống củi vừa phơi xong. Nó nhìn tôi rồi bỏ đi một nước không thèm hỏi thăm hay rủ rê như mọi khi. Tôi vọt miệng hỏi:
- Mầy đi đâu vậy?
Nó làm thinh tiếp tục bước đi không thèm ngó lại. Nổi gió tôi chạy theo kéo lại :
- Ê! Bộ mầy điếc hả? Sao tao hỏi mà làm thinh vậy?
Nó kề tai tôi nói nhỏ:
- Xuống xóm dưới thăm cô Loan.
Tôi giật mình trợn mắt nhìn nó hỏi lại cho kỹ:
- Mầy nói thiệt hả? Mấy hôm trước bị ma chọi đất sưng mình còn chưa ngán sao? Hay là chờ nó cột vô đám cỏ tây mầy mới chừa.
Nhưng Tư Phụng nhìn tôi cười cười trả lời:
- Ma cỏ nào mà lấy đất chọi mình mậy? Chắc là tụi thằng Thân, thằng Dậu nó sợ tao cua mất cô Loan nên nhát ma để tao sợ mà bỏ cuộc đó thôi.
- Ai nói với mầy vậy?
- Thì chú Hai, ba mầy nói chớ ai vô đây? Ổng còn dặn tao đừng có rủ mầy đi nữa, để cho mầy ở nhà học bài.
Tôi giật mình định nói với nó (Sao ba tao nói với tao" bọn ma chọi đất", mà ổng lại nói với mầy là tụi "thằng Thân với thằng Dậu" làm).Thiệt là tình mà, vụ nầy chỉ có mình ba tôi mới biết (câu nào nói thiệt, câu nào nói giả) mà tôi thì không dám hỏi lại...
Thế cho nên tôi vẫn bán tín bán nghi. Có hay không có ma, thiệt là nhức cái đầu. Có những hiện tượng giải thích ngon lành, nhưng có những trường hợp giải thích ra tôi thấy gượng gạo vô cùng không đủ sức thuyết phục người nghe...

Mùa cắm câu, tôi rất ham đi theo tụi nó, nhưng ngặt nổi chỉ nghỉ có ngày chủ nhật nên không thể đi xa được, cho nên tôi chỉ cắm gần nhà một mình. Thằng Tài thì sợ tôi buồn nên lâu lâu nó cũng nghỉ ở nhà đi theo tôi đêm thứ 7 để tán dóc cho vui. Nhưng những khu đất gần nhà thiên hạ cấm nhừ tử hết, cá bị bắt cạn kiệt cho nên đêm nào cũng thất, được 2, 3 kí cá cân là nhiều lắm rồi. Tôi thì không sao, nhưng nó thì có sao. Ít cá quá, nhà nó thiếu tiền xài. Có lần tôi làm gan rủ nó:
- Hay là mình tới đầu đất ông Tám tao cấm thử đi, chổ đó nhiều lung chắc còn cá, mấy khu đất gần đây bị cấm nát nhừ như tương Tàu rồi. 
Nó do dự hồi lâu rồi mới trả lời:
- Chổ đó có mả thím năm Biện mới chôn năm rồi còn mới tinh, ớn lắm.
Thím Năm ở sát bên nhà ông tôi, anh em tụi tôi tới nhà chơi hoài nên quen lắm vì thế tôi trấn an thằng Tài:
- Thím Năm quen quá, chắc là không nhát mình đâu. Hỏng chừng bả còn phù hộ cho mình được nhiều cá nữa là đằng khác.
Nghe bùi tai nhưng thằng Tài vẫn còn ớn:
- Thím Năm quen thân với mầy chớ có quen thân với tao đâu, bả hỏng nhát mầy mà nhát tao thì làm sao? Hay là 2 đứa mình cắm song song gần nhau được hông?

Thiệt ra tui cũng hơi ớn xương sống, nhưng nó cứ theo tôi cắm câu gần nhà bị thất hoài, trong khi mấy đứa bạn khác đi xa nhà, một đêm cắm cả chục kí lô cá. Nghe nó đề nghị như vậy thì tôi khoái quá đồng ý cái rụp. 
Chiều đó tụi tui đậu xuồng sát bên mả thím Năm. Thằng Tài bắt tôi cắm gần mả còn nó thì cắm phía ngoài cách tôi chừng 50 mét.
Lúc chiều đi xuống câu thì đồng vắng tanh không có ai cắm gần tụi tôi hết, chạng vạng tối đi móc mồi cũng không có lấy một người đi gần. Nhưng vừa thăm câu đợt đầu xong thì chung quanh có tới 4, 5 cây đèn lúc ẩn lúc hiện, tiếng lội nước lỏm bỏm lúc nghe lớn rỏ ràng, lúc nghe nho nhỏ như ở xa lơ xa lắc tận đâu đâu...
Thằng Tài mừng rở nói:
- Cũng có nhiều người cắm gần quá hén, vậy mà hồi chiều tao không để ý, cứ tưởng là chỉ có 2 thằng mình thôi, làm tao hơi sợ...
Tôi định nói với nó:
- Hồi chiều tao coi kỹ lắm, không có ai cắm gần mình hết. Đèn đó chắc là đèn ma rồi.
Nhưng sợ nó teo không dám đi thăm câu đợt nhì nên tôi nói trớ lại.
- Bộ mầy tưởng ai cũng sợ ma như mầy hết sao? Tư Phụng nói con trai mà sợ ma yếu lắm.
Bị chạm tự ái thằng Tài cự tôi liền:
- Ai nói với mầy tao sợ ma? Tuần sau mầy dám vô vuông Tư Xệ cắm câu với tao hông?
Tôi dư biết nó là chúa nhát, chắc là nó đang chơi trò thấu cáy với tôi thôi, nên đời nào tôi để thua nó:
- Đi thì đi chớ. Sợ thằng Tây nào.
Đêm đó tụi tôi trúng mánh lớn, mỗi thằng kiếm cũng được 6, 7 kí cá cân. Chắc có lẻ thím Năm phù hộ thiệt...

Trưa thứ bảy tôi đi học vừa về tới nhà thì thằng Tài chạy qua hối:
- Chuẩn bị lẹ đi. Sao hôm nay mầy về trể vậy? Mọi khi về nhà chưa được 1 giờ mà. Mầy theo con nào mà gần 2 giờ chiều mới về tới nhà vậy ?
Tôi hỏi lại nó:
- Đi đâu mà chuẩn bị ?
- Tuần rồi mầy nói vô vuông Tư Xệ cắm câu với tao mà, quên sao? Hay là sợ ma rồi làm bộ quên?
Thằng Tài lâu lâu mới nghỉ ở nhà đi chung với tôi ngày thứ 7, thường thường nó đi chung với tụi kia, 2 đêm mới về nhà một lần. Tuần rồi nó mới vừa nghỉ sao hôm nay nó lại nghỉ nữa. Hay là cự lộn với tụi kia rồi giận nhau. Tôi đang bận suy nghỉ chưa kịp trả lời thì nó hối:
- Lẹ lẹ lên đi. Tuần rồi mầy nói ngon lắm mà. Rề rà một hồi trời tối, không đi xa kịp, hổng lẻ ra sau hè cắm nữa sao?
Tôi thối thoát:
- Bây giờ đã 2 giờ chiều rồi. Qua sông mua trùng, nấu cơm đem theo, dọn đồ đạc dụng cụ xuống xuồng cũng phải hơn 3 giờ chiều. Bơi vô tới vuông Tư Xệ sớm lắm cũng phải hơn 5 giờ. Không biết xuống câu kịp trời tối hông nữa.
Thằng Tài cười lớn:
- Tao biết thế nào mầy cũng nói như vậy cho nên lúc sáng tao mua mồi luôn dùm mầy rồi. Cơm Bác Hai cũng nấu sẵn rồi, hỏng chừng còn bới vô nồi cho mầy đem theo nữa là đằng khác.
Bị dồn vào thế kẹt tôi đành lặng lẻ dọn đồ nghề xuống xuồng để đi...
Hai đứa tôi bơi siết hơn một tiếng đồng hồ sau thì tới khu mả lạng gần vuông Tư Xệ. Tôi định trong bụng không liếc mắt qua hai bên bờ kinh cho khỏi sợ, nhưng không biết sao mắt tôi lại lén nhìn lên chòm mả.

Không biết có ai gan đếm thử xem chòm mả đó có bao nhiêu cái mả vô chủ không, nhưng mà tôi thì chỉ thấy toàn là cây trâm bầu đang kín với đủ loại cỏ mọc dầy cả một khúc bờ kinh chừng năm sáu chục mét. Chim, chuột rắn rích chắc là lập căn cứ hàng đống trong đó. Cho nên chúng chạy rột rẹt nghe ớn xương sống...
Hai thằng tôi quẹo xuồng vô vuông Tư Xệ. Con mương nước tuy sâu nhưng rau muốn đồng mọc gần đầy bít trên mặt, xuồng bơi không được phải dùng sào mà chống vô. Trên bờ vuông cũng không khá hơn bên chòm mả, trâm bầu, cỏ mọc đầy kín...
Tới khoảng giữa vuông tôi hỏi thằng Tài:
- Đậu xuồng chổ nầy được chưa? 
Thằng Tài chắc đang hối hận nên nói xụi lơ:
- Ra đậu phía ngoài vuông đi. Đồng tróng ít muỗi hơn. Từ ngoài mình cắm vô cũng được.

Tụi tôi đậu xuồng cách vuông hơn 500 mét. Bắt đầu xuống câu cắm dài vô trong vuông. Ngoài ruộng trống hai đứa cắm cách xa nhau hơn 50 mét nhưng càng vô sâu trong vuông hai đường câu càng cắm gần nhau. Không biết là tôi cắm sát qua nó hay là nó cắm sát qua tôi, tới hơn nửa vuông thì hai đứa cách nhau không quá 20 mét. Thằng Tài nói :
- Thôi quẹo về được rồi mầy ơi, vô gần mã lạnh cẳn lắm.
Trời chưa sụp tối là 2 thằng không ai bảo ai đi móc mồi rồi. Móc xong mồi trở lại xuồng thì trời mới tối hẳn. Hai thằng tôi ngồi hút thuốc mà lặng thinh, không tía lia như mọi khi. Phải công nhận cá ở đây nhiều quá, ngồi hút thuốc mà nghe cá dính câu giẫy lạch ạch lòng vừa mừng vừa sợ. Nhớ cái cảnh Hai Cà Ròn bị ma nhát mà ba thằng Tài kể...

Nhưng dù cho có sợ cũng phải đi thăm câu. Thằng Tài nói:
- Hay là mình thủ theo cây mác đi cho yên bụng.
Trong xuồng lúc nào cũng có cây dao yếm và cây mác. Dao yếm đễ làm cá bổi, cây mác để làm vũ khí phòng thân, nhưng hầu như không khi nào dùng tới chỉ là có nó trong xuồng cho yên bụng vậy thôi. Vậy là hai đứa tôi móc cây mác vô bên hông giỏ đựng cá. 
Vừa đi tới cây cần câu đầu đã dính một con cá trê tổ chảng, tôi gở cá bỏ vô giỏ xong rồi rọi đèn xem kỹ lại lần nữa thử xem là cá thiệt hay là đã biến thành cỏ rồi, nhưng mà hên quá con cá trê còn nguyên. Liên tiếp cả chục cần kế nhau dính cá không xẩy cần nào hết tôi đâm hoảng vói qua hỏi thằng Tài :
- Bên mầy có dính con nào chưa vậy?
Thằng Tài than:
- Hơn hai chục cần rồi mà mới có dính hai con nhỏ hơn cườm tay. Vậy đâu có khá gì hơn đầu đất ông Tám.

Nghe vậy tôi hơi yên lòng tiếp tục công việc. Đường câu tôi gần bờ mương hơn thằng Tài nên cá từ dưới mương lên gặp câu tôi trước, khuya hơn một chút thì nó lội tới câu thằng Tài, hơn nữa ít có người vô đây cắm câu, nên cá còn nhiều lắm, lâu lâu mới có cần bị xẩy, mất mồi, thăm chưa được nữa đường câu là cá dính gần nữa giỏ. Tôi hỏi thằng Tài:
- Bên mầy thế nào rồi? 
- Tự nảy giờ dính nhiều quá đếm không nổi đâu. Chắc cở hơn 3 kí rồi đó. Hay là đem về xuồng rộng đi, nếu đi thăm hết tao sợ nhiều quá nó bị ngộp chết uổng.
Hai đứa tôi trở lại xuồng rộng cá xong rồi thì tiếp tục đi thăm cho hết đợt đầu. 

Khoảng hơn 8 giờ tối tụi tôi vừa làm cá bổi xong thằng Tài bắt lửa kho ít con ăn cơm tối. Nồi cá còn sôi ục ục chưa cạn nước thì đồn kinh tư không biết anh Lính nào ngứa tay bắn chỉ thiên một loạt đạn "đùng, đùng, đùng" một lằn đạn lửa bay lên như cái vòng cầu rồi tắt ngủm trong đêm tối. Ít phút sau lại thêm một loạt đạn mới nữa, nhưng lần nầy từ chòm mả lạng kế bên đồn đạn ma bay lên từng chùm đỏ ối, từ lùm cây nầy bay qua lùm cây kia. Ngay chòm mả ngang vuông Tư Xệ đạn ma cũng bay lên có bầy. Tụi tôi ở ngoài đồng tróng nên thấy rỏ ràng, hể trong đồn bắn dứt một băng đạn thì tiếp theo hai chòm mả đạn ma thi nhau bay lên đỏ trời.

Hai thằng tui chỉ lo nhìn đạn ma mà quên đói không còn lòng dạ nào ăn cơm tối. Khoảng 10 phút sau mấy cha Lính hết ngứa tay nên êm re không bắn nữa. Đạn ma cũng nằm yên không bay lên, đêm tối lại chìm vào yên lặng...
Hai thằng tôi không nói với nhau tiếng nào, mỗi thằng đang suy nghỉ một cách, ăn cơm xong tôi mở thùng cá ra thọc tay vô rờ thử, xem coi nó có biến thành giống gì khác không, nhưng may quá cá vẫn còn là cá. 
Tôi còn đang suy nghỉ xem có nên đi thăm đợt nhì không thì thằng Tài lên tiếng:
- Hai thằng mình đi thăm câu chung lần nầy nghen. Đi riêng một mình tao lạnh xương sống quá. Rủi mà đạn ma nó bay lên ngay tao thì có nước chết mà thôi.

Thiệt ra dân đi cắm câu ngoài đồng trống ai cũng thấy đạn ma bay lên hết. Tôi đã nhiều lần hỏi Thầy dạy Sữ Địa thì được giải thích đó là hiện tượng sao băng hay là thiên thạch rơi vào bầu khí quyển. Hỏi Thầy dạy Lý Hóa thì được giải thích trong con người có chất gì đó mà tôi quên mất tiêu rồi, khi chết người ta chôn xác xuống đất ban đêm lâu lâu chất đó vọt lên như lân tinh. Cả hai ông Thầy giải thích tôi thấy trớt quớt nhưng không dám chấp vấn. Thiên thạch hay sao xẹt thì trên trời rơi xuống. Còn đạn ma từ dưới đất bay lên từ lùm cây nầy bay qua lùm cây kia. 

Nếu trong con người chết còn sót lại một chất hóa học gì đó mà ban đêm nó phọt lên thành những đóm lân tinh. Vậy thì tại sao lúc bình thường nó không vọt lên mà chờ tới lúc có tiếng súng nó mới chịu bay lên, mà nó bay cả bầy như đi hội chợ, vậy mới làm tôi lạnh mình chớ...
Bởi vậy tôi mới nói có ma hay không thiệt tình tui đầu hàng hai tay không dám trả lời...

Tôi với thằng Tài nhờ 2 cây mác nên cũng hơi vững bụng cứ nhìn đầu câu phía trước mà đi thăm, không dám ngó ngang ngó dọc chi cho mệt, cặm cụi lo gở cá, nhưng mà khi thăm tới câu của thằng Tài, thì ở phía giữa vuông Tư Xệ có tiếng động quậy nước rầm rầm tụi tôi muốn phớt lờ cũng không được. Thằng Tài rút cây mác ra thủ sẵn trên tay nói:
- Tổ bà, nó nhát mình thiệt rồi mầy ơi! Bây giờ tính sao đây? Vọt hay là làm liều thăm cho hết câu, còn chừng mấy chục cần nữa là tới chổ quay đầu về xuồng rồi.
Tự nhiên tôi nhớ lời Tư Phụng nói (Tao mà gặp ma là theo tới ổ không bỏ giò lái chạy đâu). Tôi rút cây mác cầm trên tay nói với thằng Tài:
- Tư Phụng nói, nó mà gặp ma là nó theo tới ổ. Tao với mầy 2 thằng hổng lẻ thua nó? Mình lội lại đó coi nó còn dám nhát nữa thôi?
Hai đứa tôi rọi đèn qua phía lung chổ mà một vùng nước đang bắn tung tóe, hai cây mác lăm lăm trên tay nhưng khi tới gần thì thấy 2 con "chằng bè" tổ chảng đang rửng mỡ giởn với nhau. Thấy tụi tôi chúng nó vụt bay lên trời, trả lại sự yên lặng cho bóng đêm...
Thằng Tài cười lớn:
- Bà mẹ nó làm tao sợ muốn té đ...
Đêm đó tụi tôi trúng mánh lớn, cá rộng trong thùng không hết phải thả lang xuống sạp xuồng...

Nhưng mà chuyện đạn ma luôn luôn ám ảnh tôi, tôi không biết giải thích theo khoa học thế nào cho ổn, chắc là phải tin có ma rồi... Vậy đi nghen.

Lanh Nguyễn