(Mặt tiền thờ nơi Chánh Điện)
Những năm trước đây, từ phường 1 sang phường 5, và ngược lại, phải vượt cầu Thiềng Đức hoặc di chuyễn bằng đò ngang từ Chợ Cá, P1 sang P.5 khu vực khóm một nằm cạnh bờ sông Tiền.
Khoảng tháng tư năm rồi ( 4-2012 ). Chiếc cầu dây văng nhỏ xinh dành cho khách bộ hành và xe gắn máy được khánh thành nối liền Chợ Cá, (P.1) và dân cư P.5 khu vực Chùa Minh Hương. Những con đò chèo ngang qua chợ được “nghỉ hưu”, và khi cúng tế theo lệ của chùa, miểu ở phường 5, tiểu thương và bà con ở chợ Vĩnh long sang cầu treo bằng xe máy. Xe đổ chưa hết trớn đã thắng dè chừng là đứng trước Minh hương Hội Quán, mà dân địa phương quen gọi là chùa bà Minh Hương.
Tên Minh Hương là do Chúa Nguyễn đặt cho làng người Hoa
( Nơi thờ Tiền Điện)
Cách nay hơn 200 năm. Số người Hoa cận thần triều nhà Minh trốn nạn sát thân của nhà Thanh, chạy sang tỵ nạn nước ta, tản lạc đều khắp cả nước, trong đó Vĩnh Long có khoảng 53 nhân khẩu vào năm (1784 ) dưới triều đại Tây Sơn, trực thuộc cai quản của Gia Định thành
Năm 1811 ông Liêu Tấn Ngoạn cùng ông Trần Công Thái xin tách làng Minh Hương ra khỏi Trấn Gia Định, và được triều Nguyễn chuẩn tấu.
Năm 1834 ông Lâm Hạc Thanh thành lập Minh Hương Hội Quán, đầu tiên chỉ thờ Phước Chánh Thần, sau đó thờ thêm Thiên Hậu Thánh Mẫu và Chúa Sanh Nương Nương
Năm 1845 ông Trương Ngọc Bạch là xã trưởng Minh Hương, xây dựng võ ca Minh Hương Hội Quán ( sân khấu để trình diễn và ban hội tề cùng công chúng xem hát bộ )
Năm 1855 ông bá hộ Trương Ngọc Lang trùng tu chánh điện Minh Hương Hội Quán, ngoài ra ông còn cãi táng mộ Cụ Võ Trường Toản từ Gia Định về Bến Tre
Góp công của xây dựng Công Thần Miếu cùng với Văn Thánh Miếu
(Bà Trương Thị Loan - trảm xà cừ)
Con gái ông Trương Ngọc Lang là bà Trương thị Loan ( tục danh Bà Phủ Y ) cũng như cha, góp nhiều công, của cho việc tu bổ chùa miểu
Năm 1902 bà Trương thị Loan chính thức là hội trưởng Minh Hương Hội Quán đầu tiên, điều hành việc tu bổ hội quán.
Năm 1918 bà hiến 3.000 đồng ( rất lớn thời này ) xây dựng Miếu Công Thần
Ngoài ra bà còn hiến đất xây chùa Long Thiền cũng ở phường 5, hiến đất dành cho hương hỏa của Văn Thánh Miếu
Năm 2.000 ông Liêu Phân ( tên thường gọi ông hai Chung Thành ) làm hội trưởng, sau thời gian ông qua đời, Hiện tại là ông Sáu Sang đương nhiệm cùng ông từ là ông Tư Tươi coi sóc cùng các vị hảo tâm địa phương.
Chùa bà Minh Hương trước đây có diện tích là 2.000 mét vuông, nhưng hiện tại chỉ còn khoảng 1.700 mét vuông, do lấy một phần đất làm đường công cộng
Ngày vía chánh thức 19 đến 23 tháng 3 âm lịch
Ngày vía kế là 16 tháng 08 âm lịch
Trước mặt chánh điện là sân khấu, nơi dành ca diễn sàn lát bằng gổ miếng dầy và dài theo chiều ngang, còn dưới sân khấu cũng lát sàn cây dành cho chức sắc dịa phương, khi lể vía theo lệ kỳ mới bày ghế trên sàn, cạnh cây cột bên trái của hàng ghế đầu, dùng đặt một chiếc trống to, để đứng dành cho vị cầm chầu, vị này thuộc lão niên, áo dài khăn đóng. Khi diễn viên hát bộ diễn tuồng tích, đoạn diễn hay, đánh một tiếng trống, hay hơn đánh hai tiếng, còn nếu là hay tuyệt đánh ba tiếng liền. Hai bên sàn ghế ngồi là hai hàng giàn bằng gổ xẻ nguyên miếng được cơi cao dần lên khoảng bảy cấp với ván liền đóng dài song song theo chiều dọc của tường với độ dài khoảng 6 thước, dành cho công chúng ngồi
(Ông Trương Ngọc Lang và Ông Đốc Học Lê Minh Thiệp, Chính giữa bảng ghi công các Vị quá vãng)
Về sau này các đoàn hát cải lương đến diễn thì khán giả ngồi ghế được phân hạng từ hàng ghế đầu trở lui là: Thượng hạng, hạng nhất, hạng nhì, hạng ba, hạng ngồi giàn, hạng đứng phía sau hàng ghế ngồi (dân gian gọi hạng cá kèo )
Hiện tại, từ sân khấu đến bên dưới đã được bê-tộng hóa và lót gạch rất sáng sủa, ghế ngồi là băng bằng đá mài, còn dàn cây hai bên cũng đă gở bỏ, nên nhìn rất rộng thoáng, các cửa bằng cây được thay cửa sắt, riêng chánh điện cho đến phần sau được giữ nguyên dáng cổ xưa
Phía trước Chánh điện là sáu bức hoành, trong đó có hai tấm, một ghi TIẾT HẠNH KHẢ PHONG do vua THIỆU TRỊ phong tặng bà Liên Thị Tánh, tấm thứ hai ghi LAC QUYÊN NGHĨA MÔN, do vua KHẢI ĐỊNH phong tặng gia đình ông Trương Ngọc Lang. Chính giữa thờ Thiên Thượng Thánh Mẫu, bện trái thờ bà Chúa sanh Nương Nương, bên phải thờ Phước Đức Chánh Thần.
(Bên phải bàn thờ các Bà quá vãng, giữ chức Phó Hội. Chính giữa là danh tánh các Bà. Bên trái là chiếc đồng hồ xưa)
Phía sau lưng chánh điện là nơi thờ tự các vị tiền hiền có công với chùa và xã hội thời đó. Nghi giữa thờ bà Trương Thị Loan với ảnh khảm xa cừ. Nghi bên trái dành cho nam thờ hai ông- Em ông Trương Ngọc Lang và ông đốc học Lê Minh Thiệp, phía trên cao là danh sách các ông có công sức với chùa. Nghi bên phải thờ các bà trong đó có ảnh 2 bà và danh sách phía trên là các chức phó
Hai cửa hai bên thông từ chánh điện xuống hậu điện, ở giửa khoảng trống không lợp dùng trồng hoa kiểng gọi là sân khấu, nơi này dùng đãi khách khi lể lộc hội họp, phía trái có cửa thông ra nhà khói (nhà bếp của chùa )
Chùa hiện thời đã trở nên sáng sủa, với sự phân công rõ ràng và riêng biệt, Phường 5 cũng nên danh địa phương với chùa miễu cổ, rất thường được khách phương xa viếng lễ theo đoàn
Trương văn Phú
(Ghi lại 23-03-2013)
Vài hình ảnh Chùa Bà Minh Hương
Ông Sáu Sanh, Ông Từ Tư Chơi. Cháu Mãn Lộ
(Hậu Điện nơi đãi khách, Sân khấu trồng hoa kiểng, bên phải cửa thông xuống Nhà Trù)
Hình Ảnh : Trương Văn Phú
