Kính gởi Hương Hồn anh chị Khôi bài tôi mới viết xong ngày hôm nay.
Tôi xem anh Khôi là người anh hùng trong truyện và nay, chị Khôi là mỹ nhân, mà tôi chắc anh Khôi cũng đồng ý.
Xin nhờ anh chị trong Nhóm chuyển đến các cháu con anh chị Khôi với lời thành kính chia buồn của tôi.
Phí Minh Tâm.
Nhân đọc lại tiểu thuyết dã sử Mỹ Nhân Tự Cổ Như Danh Tướng của
Hoàng Xuân Thảo, Nguyễn Thanh Bình và Trần Xuân Dũng, tôi có dịp đọc lại và suy ngẩm thêm về hai câu thơ:
美人自古如名將 Mỹ nhân tự cổ như danh tướng
不許人間見白頭 Bất hứa nhân gian kiến bạch đầu.
Nguồn gốc của hai câu thơ danh tiếng này từng được thảo luận chi tiết trên diễn đàn Việt Học, diễn đàn Mai Hoa Trang... hơn 20 năm trước đây. Các diễn đàn này nay không còn nữa. Thi Viện hiện còn có một số ý kiến về đề tài này, nhất là về bối cảnh trong đó hai câu thơ được viết ra.
Vào cuối thời Khang Hy nhà Thanh, Đồng Gia Lâu được xây dựng trên sông Vệ ở Thiên Tân 天津衛河. Đây là dinh thự của Triệu Diễm Tuyết 趙
豔雪, một phi tần nhà họ Đồng. Trong thời của Khang Hy, Ung Chính và Càn Long, người dân Thiên Tân rất ưa chuộng việc thờ cúng thần hoa.
Vườn Đồng Gia Lâu nổi tiếng với hoa hải đường. Triệu Diễm Tuyết giỏi thơ văn có làm bài Tiêu Hồn Hải Đường 消魂海棠 trong đó có hai câu thơ:
”Mỹ nhân tự cổ như danh tướng, Bất hứa nhân gian kiến bạch đầu”. Ý tưởng mới lạ này đã khiến bài thơ được lưu truyền rộng rãi, vì vậy người thời đó gọi Diễm Tuyết Lâu, và các thế hệ sau không còn nhớ cái tên ban đầu Đồng Gia Lâu nữa. Tôi không tìm được nguyên tác bài Tiêu Hồn Hải Đường.
Theo diễn đàn Việt Học trước đây, một quan điểm cho là hai câu thơ này được trích ra từ bài Tiêu Hồn Hải Đường của Triệu Diễm Tuyết 趙豔雪 như đã nói trên. Quan điểm khác cho là một bài thơ cũng của Triệu Diễm Tuyết đăng trong Tùy Viên Thi Thoại 隨園詩話 của Viên Mai 袁枚 mới là nguồn gốc của 2 câu thơ nổi tiếng này.
Mộc bản trong Tùy Viên Thi Thoại
Viên Mai đời Thanh chép lại những chuyện văn chương cùng thời mà chính tác giả mắt thấy tai nghe. Tra Vi Nhân 查为仁 (1695-1749) có làm một bài Điệu Vong Thi khóc vợ là Kim Chỉ Vân 金至云 chết vì bịnh. Triệu
Diễm Tuyết là thiếp của Đông Hoành 冬宏 người Thiên Tân天津, đồng hương với Tra Vi Nhân, có họa lại bài điệu vong này để an ủi và chia buồn.
Do đó bài Điệu Kim Phu Nhân 悼金夫人 còn có tựa là Họa Tra Vi Nhân
Điệu Vong Thi 和查为仁悼亡詩. Đáng tiếc là bài điệu vong của Tra Vi
Nhân không còn nữa.
Nguyên tác: Phiên âm:
悼金夫人-趙豔雪 Điệu Kim Phu Nhân - Triệu Diễm Tuyết
逝水韶華去莫留 Thệ thủy thiều hoa khứ mạc lưu
漫傷林下失風流 Mạn thương lâm hạ thất phong lưu
美人自古如名將 Mỹ nhân tự cổ như danh tướng
不許人間見白頭 Bất hứa nhân gian kiến bạch đầu
Bài tứ tuyệt rất chỉnh về niêm vận. Hai câu đầu miêu tả hiện tượng thiên nhiên phù du vô thường. Nước trôi cũng như tuổi thanh xuân không bao giờ trở lại. Sự an lành phút chốc trở thành đau thương với cái chết. Hai câu cuối tương phản hai câu đầu khi giai nhân và danh tướng không muốn biểu lộ sự tàn tạ của mình ở tuổi già.
Ghi chú:
Thệ thủy thiều hoa: nước chảy qua và hoa tốt đẹp, chỉ những năm tháng trôi qua của tuổi trẻ, và tuổi trẻ có nghĩa là những khoảng thời gian tươi đẹp.
Lâm hạ: dưới cây rừng, ban đầu chỉ nơi người phụ nữ sống sau khi kết hôn, ở đây nó chỉ cuộc sống ẩn dật hoặc tuổi già của người phụ nữ, nơi hẻo lánh yên tịnh.
Phong lưu: trong thơ cổ, nó không những chỉ tài năng xuất chúng, phi thường, tiết tháo, phẩm cách, phong độ, mà còn chỉ sự duyên dáng và quyến rũ.
Danh tướng: một vị tướng nổi tiếng trong lịch sử, ở đây có lẻ chỉ một người phụ nữ tài giỏi xinh đẹp. bạch đầu: chỉ tuổi già và tóc bạc.
Dịch nghĩa:
Thương Nhớ Bà Kim
Nước chảy hoa tươi đi qua tuyệt không ở lại
Đầy thương đau dưới rừng làm mất đi phong độ và tiết tháo của người mất.
Từ xa xưa, người đẹp được ví như danh tướng, Không hẹn để người đời nhìn thấy tóc bạc của mình.
Đây là một bài thơ ai điếu. Thi nhân là một người phụ nữ và đối tượng để tang cũng là một người phụ nữ.
Câu 1 nói lên sự vô thường phù du của thiên nhiên, tuổi trẻ hoa tươi đẹp như dòng nước chảy, không thể giữ lại ở yên một chỗ.
Câu 2, không cần phải quá đau buồn về sự mất mát của một người đẹp, phi thường trong khu rừng quyến rũ yên tỉnh.
Câu 3 và 4 tiếp nối ý trước và đưa ra lý do: Người đẹp cũng giống như danh tướng, trân trọng nhan sắc và danh tiếng của mình, không muốn thế gian nhìn thấy tuổi già của mình, nên họ thà chết sớm, và từ xưa đến nay vẫn vậy.
Câu 3 và 4 có thể hiểu nhiều cách khác nhau:
1. Người đẹp cũng giống như các danh tướng, thường có tuổi thọ ngắn và không sống đến tuổi già với mái tóc bạc. Đại ý tương tự như thành ngữ "Hồng nhan bạc mệnh" hay "Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen", ”Chữ tài cùng với chữ tai một vần”...
2. Người đẹp cũng giống như danh tướng, được nhiều người yêu mến nhất khi còn trẻ, nhưng khi họ già nua, tóc bạc thì chẳng còn ai quan tâm nữa.
3. Người đẹp cũng giống như danh tướng, trân trọng tuổi trẻ và những năm tháng sung sức, không để người đời nhìn thấy tóc bạc và tuổi già của mình.
4. Trong mắt người đời, chỉ có mỹ nhân, tướng quân trẻ đẹp, tuấn tú, chứ không có mỹ nhân, tướng quân tóc bạc, mặt già nua.
5. Mỹ nhân cũng giống như danh tướng, không thể hứa hẹn với người đời là mình sẽ sống đến khi đầu bạc.
6. Mỹ nhân và danh tướng là những người hiếm có và để lại danh tiếng trên đời, nhưng cũng như đa số nhân gian, bất lực trước cuộc sống ngắn ngủi và thất thường.
7. Cho dù một người phụ nữ có xinh đẹp đến đâu, giống như vị tướng tài ba đến đâu, danh tiếng và số phận cũng không chắc chắn trường tồn và đảm bảo cơ hội sống đến tuổi già tóc bạc.
Bốn câu thơ truyền đạt năm việc:
Vạn vật vô thường: sinh, trụ, dị, diệt
Ca ngợi người đã khuất là người có vẻ đẹp phi thường
Bày tỏ sự tiếc nuối trước cái chết đột ngột của bạn
An ủi người chồng và người thân đừng quá đau buồn
Người đẹp thường chết sớm, điều này đã có từ xa xưa.
Dịch thơ:
Sau đây là bài thơ tạm dịch trong sách Mỹ Nhân Tự Cổ Như Danh Tướng:
Thương Tiếc Bà Kim
Nước chảy Xuân qua chẳng ở lâu.
Xuyên rừng gió thoảng nhẹ thương sầu.
Mỹ nhân tự cổ như danh tướng,
Không để nhân gian thấy bạc đầu.
Dịch lại:
Nước chảy hoa tươi chẳng ở lâu.
Mất đi phong cách quá thương sầu.
Xưa nay người đẹp như danh tướng,
Không để thế gian thấy bạc đầu.
Mourning Lady Kim by Zhào Yàn Xuě
Don & hold on to the fleeting youth,
Don’t be too saddened by the loss of an extraordinary beautifull person.
Since ancient times, beauties have been like famous generals.
The world is not allowed to be see their white hair.
This is an elegy. The poet is a woman and the object of mourning is also a woman.
The first sentence says that youth is like flowing water and cannot be retained. The second sentence says that there is no need to be sad about the loss of an extraordinary person under the charm of the forest. The third and fourth sentences follow up the previous text and give the reason: beauties, like famous generals, cherish their own beauty and reputation, and do not want the world to see their aging, so they would rather die early, and it has been like this since ancient times.
It seems that this poem has at least five messages:
1. Life is impermanent.
2. Praise deceased person as an extraordinary beauty.
3. Regret for the beauty's untimely death.
4. Comfort the deseased's husband and relatives not to be too sad.
5. Beautifuk and talented people are prone to die young, which has been the case since ancient times.
Mất đi phong cách quá thương sầu.
Xưa nay người đẹp như danh tướng,
Không để thế gian thấy bạc đầu.
Mourning Lady Kim by Zhào Yàn Xuě
Don & hold on to the fleeting youth,
Don’t be too saddened by the loss of an extraordinary beautifull person.
Since ancient times, beauties have been like famous generals.
The world is not allowed to be see their white hair.
This is an elegy. The poet is a woman and the object of mourning is also a woman.
The first sentence says that youth is like flowing water and cannot be retained. The second sentence says that there is no need to be sad about the loss of an extraordinary person under the charm of the forest. The third and fourth sentences follow up the previous text and give the reason: beauties, like famous generals, cherish their own beauty and reputation, and do not want the world to see their aging, so they would rather die early, and it has been like this since ancient times.
It seems that this poem has at least five messages:
1. Life is impermanent.
2. Praise deceased person as an extraordinary beauty.
3. Regret for the beauty's untimely death.
4. Comfort the deseased's husband and relatives not to be too sad.
5. Beautifuk and talented people are prone to die young, which has been the case since ancient times.
Phí Minh Tâm
19-7-2025
19-7-2025
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét