Biệt Ca - Thơ: Vi Khuê - Nhạc: Nguyễn Tuấn - Ca Sĩ: Lâm Dung

Thơ: Vi Khuê
Nhạc: Nguyễn Tuấn
Ca Sĩ: Lâm Dung

Cái Thuở…

  

 

Cái Thuở ban đầu mới gặp nhau
Tình thơ vụng dại biết chi sầu
Vô tình chạm mắt lòng vương vấn
Sao nỡ ơ hờ tim nhói đau

Chậm bước người ơi chớ vội mau
Cho đây cùng lối tí đi nào
Sánh đôi chung bóng duyên ngàn dặm
Chăn gối hương nồng giấc mộng sâu…

Vẫn đấy vườn xưa xanh luống rau
Tóc người năm cũ bạc phơ màu
Ôm vùng kỷ niệm nhoà phai sắc
Chờ đợi mỏi mòn đã bấy lâu!

Kim Oanh
Melbourne 7/7/2018

Buồn Vương Khoé Mắt

 

Tôi quen nàng thưở còn cắp sách
Tuổi mộng mơ, mắc cở nụ hôn đầu
Nữa vầng trăng thức suốt đêm thâu
Lòng thao thức viết tên nàng trên giấy

Tôi yêu nàng thuở còn vụng dại
Ngang nhà nàng tim hồi hộp làm sao!
Nàng nhìn tôi như vẽ nghẹn ngào
Trong đáy mắt một tình yêu thầm kín

Tôi thương nàng phút giây bịn rịn
Tiễn đưa tôi ngày nhập ngũ lên đường
Buổi sáng hồng còn đẫm màn sương
Nàng khẽ nói cho em đưa anh nhé !

Nàng từ đó buồn vương khóe mắt
Tôi ngậm ngùi nuối tiếc buổi phân ly
Nhớ làm sao lúc biệt kinh kỳ
Người con gái một tình yêu trong trắng.

TrầnThanh
14/04/2009

Một Đóa Hoa

 

Nhớ thuở… bắt gặp một đóa hoa

Lung linh… hương sắc ngọc ngà!

Rung động con tim…vừa hé mở

Hoa bướm, tơ trời giọng ngân nga!

Ngân nga…ru giấc mơ say

Hương thơm…mê mẩn tháng ngày

Hình Em rộn ràng trong mây gi !

Hồn anh lả lướt…cánh chim bay!

Bay đi khắp núi, khắp đồi…

Mong manh như chiếc thuyền trôi

Vì đâu em hỡi…trời mây nước

Bến cũ, đò xưa…lại ngậm ngùi!

Ngậm ngùi…ngày tháng trôi qua

Lá Thu vàng…ru gió chiều tà

Nhớ thương…một thời thơ mộng

Giận hờn chi…giọt lệ xót xa!

Xót xa…sương khói….tìm nhau

Tình xưa duyên cũ…chẳng phai màu…

Bầu trời không còn mưa hay nắng….

Tơ lòng…tuyết trắng phau phau!

Tô Đình Đài

Demain, Dès L’aube: Một Tuyệt Tắc Của Victor Hugo

Tuyển tập Les Contemplations của Victor Hugo (1802-1885) chứa đựng 158 bài thơ ghi lại các kỷ niệm của ông về những chuyện vui buồn trong đời sống thường nhật, gồm cả nỗi đớn đau khôn lường do cái chết mang lại. Tất cả được thi hào sáng tác trong khoảng thời gian từ 1830 đến 1855 và cho xuất bản năm 1856.

Trong số những bài ghi lại nỗi đớn đau vì tử biệt trong Les Contemplations, vô số độc giả trong cũng như ngoài nước Pháp đã coi bài Demain, dès l’aube như một tuyệt tác mà có người đã học thuộc lòng ngay sau lần đọc đầu tiên.

Victor Hugo viết bài ấy trong dịp tưởng niệm hàng năm lần thứ tư sự qua đời quá sớm của cô con gái đầu lòng Léopoldine. Tuyệt tác chỉ gồm 12 dòng thơ chia làm 3 đoạn (strophes) giản dị trong sáng nhưng đậm nét sầu thương dùng để dựng lên trong tâm trí thi hào một chuyến sắp đi thăm mộ cô con gái thương yêu nhất của ông.

Mời quý bạn đọc thưởng lãm bài thơ Demain, dès l’aube song hành với bản dịch hết sức cố gắng của tôi sang tiếng Việt. Khi làm công việc liều lĩnh này tôi biết mình có cơ nguy bị lên án là dám “phản bội” một tuyệt tác, như lời cảnh cáo chí lý từ lâu của dân tộc Pháp: “Traduire, c’est trahir” (Dịch, đó là phản bội).

Demain, dès l’aube, à l’heure où blanchit la campagne,

Ngày mai, ngay lúc rạng đông, khi vùng quê bừng sáng,

Je partirai. Vois-tu, je sais que tu m’attends.

Cha sẽ lên đường. Con ơi, cha biết con nóng lòng chờ đợi.

J’irai par la forêt, j’irai par la montagne.

Cha sẽ đi qua rừng, cha sẽ đi qua núi.

Je ne puis demeurer loin de toi plus longtemps.

Cha không thể nào lâu hơn nữa ở xa con.

.................

Je marcherai, les yeux fixés sur mes pensées,

Cha sẽ bước đi, mắt chìm sâu trong suy nghĩ,

Sans rien voir au dehors, sans entendre aucun bruit,

Không nhìn quanh, chẳng nghe động tĩnh chi,

Seul, inconnu, le dos courbé, les mains croisées,

Cô đơn, lạc lõng, lưng khòm, tay chắp,

Triste, et le jour pour moi sera comme la nuit.

Lòng sầu đau, với cha ngày sẽ tối như đêm.

....................

Je ne regarderai ni l’or du soir qui tombe,

Cha sẽ không ngắm ánh chiều vàng rơi xuống,

Ni les voiles au loin descendant vers Harfleur,

Cũng như cánh buồm xa thẳm hướng Harfleur,

Et quand j’arriverai, je mettrai sur ta tombe

Và khi tới, cha sẽ đặt cho con trên mộ

Un bouquet de houx vert et de bruyère en fleur.

Chùm ô rô xanh lá và thạch thảo trổ hoa.

Bài thơ dẫn người đọc đi xuyên qua miền đồng quê vùng Normandie phía tây bắc nước Pháp, nhưng tác giả chưa cho biết chuyến đi sẽ dẫn tới nơi nào. Rồi lần lượt người đọc thấy tác giả thì thầm những lời âu yếm với một người nào đó đang chờ mong ông, tiếp theo là một hình ảnh đăm chiêu của ông với lưng khom và đôi tay khoanh trước ngực như đang cầu nguyện một điều gì trên đường đi hành hương đến một nơi nào chưa rõ.

Qua nguyên tác bằng tiếng Pháp, cho đến hết 10 dòng thơ đầu, người đọc tốt phần sẽ đoán đây là một cuộc hẹn hò của hai tình nhân, vì hai đại từ nhân xưng thân mật “je” và “tu” rất hợp cho hoàn cảnh này.

[Buồn thay, bản dịch của tôi đã làm mất đi lời đoán thú vị đó, chỉ vì hai đại từ nhân xưng “cha” và “con” của tiếng Việt không thể nào áp dụng cho hai tình nhân được! Mỗi dịch giả chỉ còn có nước “đổ tội” cho sự khác biệt trong cách sử dụng đại từ xưng hô giữa tiếng Pháp và tiếng Việt mà thôi!]

Mãi tới khi bàng hoàng với 2 dòng thơ chót, người đọc mới thấy được cuộc hẹn hò lạ thường này thiêng liêng và cận kề trái tim Victor Hugo bội phần hơn bất cứ một cuộc hò hẹn nào khác trong đời của vị đệ nhất văn thi sĩ nước Pháp.

Léopoldine là trưởng nữ và cũng là cô con gái yêu dấu nhất (có thể so với “con gái rượu” trong nếp sống dân Việt) của Victor Hugo. Bốn năm về trước, khi cô 19 tuổi và người chồng mới cưới đã chết đuối trong dòng sông Seine ở khúc gần thị trấn nhỏ Villequier vì chiếc thuyền của họ bị lật. Ông bố Victor lúc ấy đang du lịch với tình nhân ở miền nam nước Pháp và chỉ được biết muộn màng về cái chết thảm của con gái khi ông ngồi xem nhật trình trong một quán cà phê!

Nỗi đoạn trường ấy đã được Victor Hugo thổ lộ trong bài thơ À Villequier cũng trong tuyển tập Les Contemplations. Bên mộ Léopoldine tại Villequier sát bờ sông Seine thơ mộng, nơi cô tử nạn 4 năm về trước, thi hào đã than thân với Đấng Vô Cùng:

“Ô mon Dieu! cette plaie a si longtemps saigné / L’angoisse dans mon âme est toujours la plus forte / Et mon coeur est soumis, mais il n’est pas résigné” (Thượng Đế hỡi! vết thương này rướm máu đã quá lâu / Trong hồn tôi nỗi xót xa mỗi lúc chỉ thêm sâu / Và trái tim tôi chịu thua, nhưng chưa hề cam phận).

Demain, dès l’aube là bài thơ trữ tình chất ngất nỗi tiếc thương mà người cha Victor Hugo viết cho cô con gái yêu dấu nhất của mình đã phải lìa đời quá trẻ. Câu kết tuyệt chiêu của bài thơ là một ước ao bất tử hóa cuộc đời tươi đẹp nhưng vắn số của ái nữ Léopoldine. Còn gì khác có thể đóng vai một ẩn dụ toàn bích hơn là chùm ô rô lá mãi xanh màu và cụm thạch thảo hoa muôn đời nở đã được người cha lẫy lừng tên tuổi âu yếm đặt trên mộ để người đời không bao giờ quên được nàng?

Nếu như khẳng định của thi hào Alfred de Musset (1810-1857) rằng “Les plus désespérés sont les chants les plus beaux” (Những bài ca tuyệt vọng nhất là những bài ca đẹp nhất) lúc nào cũng đáng tin cậy, thì Demain, dès l’aube của Victor Hugo là một minh chứng hùng hồn vô song.

Đàm Trung Pháp

Viết cho Diễn Đàn Thế Kỷ trong một ngày mưa dầm dề cuối năm 2016 

tại California

Quên Chuyện Phải Nhớ Vì Cứ Nhớ Điều Nên Quên

(Chia sẻ với quý Anh Chị đã vào viện dưỡng lão)

Từ ngày người chồng qua lại với A Pương tình cũ và lui tới với A Thí trường xưa, chị Hai đã dọn ra ở riêng cho yên thân.

Thân thì có yên thật, không lo sida, ếch nhái hay viêm phổi Wuhan chi cả, nhưng hồn dường như đã bay đi tận đẩu đâu vì cứ quyện vào cái vòng buồn bã nhớ những-điều-nên-quên kia. Chị làm việc gì cũng chẳng ra làm sao. Ai đời lúc đi giặt đồ mới khám phá ra trong máy còn nguyên đồ đã giặt từ… đời nào mà quên sấy, quên phơi!

Tinh thần mỗi ngày mỗi sa sút thấy rõ, nhan sắc tiều tụy hẳn đi, sức khỏe cũng nhõng nhẽo đủ thứ: nào là tăng những cơn đau tim, suy tuyến giáp, tăng nhức nửa đầu và thường bị sốt hơn, lại thoái hóa cột sống ở lưng, ở đầu gối và đủ thứ linh tinh “cộng hưởng”. Cái gì cũng thoái hóa như tuột dốc xã hội chủ nghĩa, chẳng thứ nào chịu tiến lên “thế giới tư bản dãy chết” cho chị nhờ, trong khi thuốc uống vào thì thứ nọ tương tác với thứ kia, mà nguy nhất là căn bệnh hay quên những điều-phải-nhớ. Không lẽ óc chị đã choáng hết chỗ cho nỗi nhớ những điều-nên-quên rồi chăng?

Đã vậy, đứa con gái chị cưng hơn vàng ngọc, từ ngày lấy chồng, nó như biến mất khỏi quả địa cầu này. Mỗi lần nhớ con quá, chị phải gọi lên tận… mặt trăng mới được nghe con… khoe nhà đẹp, xe sang, chồng giàu. Còn hôm nào không muốn làm phiền chị Hằng, chị Hai phải bơi xuống biển Nhật, biển Ý, Úc mới được nhìn trộm con đang nhâm nhi rượu ngon, nhai nhồm nhoàm cao lương mỹ vị trên các chuyến du thuyền (cruises) dài ngày rong chơi đây đó với người chồng khác chủng tộc.

Vậy mà một hôm, con gái tự nhiên té đau trong cơn mưa trước nhà mẹ với hai cái valy dềnh dàng, cùng một đàn con mấy đứa và khóc như mưa:

- Má ơi! Con khổ quá!

Sao lại khổ một người luôn tự hào từng được bầu làm hoa khôi trong mấy trường, lúc nào cũng ham trèo cao và luôn có đủ thứ lý do để cúp ngang điện thoại của mẹ vì bận rộn… hôn chồng?

Sau mấy ngày kể khổ, hoa hậu nhà ta cứ ở lỳ, ăn bám vào 500 Gia kim tiền già mỗi tháng của mẹ, mải không rời. Chắc nàng tưởng mẹ mình giàu lắm, có biết đâu ba của cô đã thủ hết bao tiền bạc dành dụm tằn tiện mà mẹ cô đã chung tay góp sức hơn 40 năm qua!

Mấy tháng sau, chị Hai đành quyết định khuyên công chúa đi tìm việc làm và tự lo cho bản thân mà nuôi con chứ cứ nuông chìu (chiều) mãi thế này thì cả mẹ con, bà cháu sẽ cùng chết đói sớm thôi.

Cả buổi sáng chị vừa tất bật dọn dẹp nhà cửa vừa nấu xôi, kho tiêu mấy con cá và chăm chút nồi canh chua cho con gái. Đâu vào đó, bây giờ thì chỉ chờ

cho thấm tháp hương vị là tắt bếp. Sợ quên, chị Hai ghi cẩn thận ra tờ giấy:

-11g15 thêm tiêu vào trã cá kho,

-11g30 tắt cả 2 nồi,

-11g45 kiểm soát chảo xôi, tắt lửa, lật xôi cháy ra dĩa.

-12g phi hành, trộn nước mắm sẵn cho tụi nhỏ về đói bụng là có quà vặt nhấm nháp ngay

-Ăn cơm xong nhớ phơi quần áo ngoài nắng để tiệt trùng.

Vẫn còn sợ sẽ quên, chị vặn thêm 3 cái đồng hồ giới hạn giờ (timers) trong 3 phòng cho nó reo nhắc chị sẽ tuần tự tắt bếp.

Chẳng biết hôm nay tụi nhỏ này đi mua sắm tận đâu mà cả ngày chưa về?

Nhìn ra góc vườn, thấy cải bẹ xanh vươn cao sau cơn mưa xuân đang mơn mởn khoe sắc mời gọi món bánh xèo mà chồng con chị luôn yêu thích, chị bèn thong dong cắp rổ ra vườn hái cải non, rau húng, hẹ, tiện tay nhổ bớt cỏ dại, rửa sạch rau... Xong việc, cái lưng cũng bắt đầu mỏi nhừ nên chị Hai ôm báo ra ghế xích đu ngồi nghỉ ngơi, ngắm nghía khóm hồng vàng đang đơm đầy nụ và chờ những thực khách háu đói về.

Gió hiu hiu đưa hương hoa nhà hàng xóm sang thơm lừng cả góc vườn làm chị thiếp đi một giấc ngon lành: hồn đưa về Sài gòn sau hơn 41 năm lưu lạc tỵ nạn, lại còn được má đãi món bánh xèo và nghe ba đàn mandolin bên cạnh 7 đứa em thật là hạnh phúc.

Lạ một điều là sao bánh xèo của má chị lại có mùi cá kho tiêu trộn lẫn rau ôm, ngò gai, me chua, khóm chín? Mà sao chị Hai lại nhai bánh xèo với xôi khét?

-Ngoại ơi! Ngoại à!

Tiếng mấy đứa cháu ở Canada gọi bà vang cả nhà làm chị phải để chén nước mắm tỏi ớt thơm lừng chanh của mẹ lại Sài Gòn.

Tưởng sao, hóa ra chị quên… đọc, quên… nghe dù đã nhớ viết ra rõ ràng để nhớ điều-sẽ-quên mà cuối cùng lại quên điều-đã-nhớ: tờ giấy ghi chú và ba cái timers.

Ôi cái tuổi thập lục sao mà…. cháy nhà như chơi!

Tội nghiệp chén tỏi phi hờn dỗi vì còn đâu canh chua mà bơi vào khoe hương! Rổ hành lá vừa được hái xong cũng tủi thân chẳng còn cơ hội khoe xanh trên miếng xôi xéo tôm khô dòn vàng thơm nước dừa.

Thương cho tỏi hành nhớ bổn phận nhưng tiếc là bà chủ nhà quên thừa hành nên… hành thừa, tỏi dư. Ngược lại, đứa con gái hay hành tỏi mẹ, nhìn mớ hổn độn tỏi, hành, cải, hẹ… chợt ôm hôn mẹ nồng nàn như cám ơn. Tưởng là vì nó... không còn ai để hôn nữa, ai ngờ vừa bước vào nhà, chị Hai lại có khách ngoại quốc: một cậu Canadian đang vòng tay xin phép chị được đem vợ con về. Dĩ nhiên là chị bằng lòng và mừng cho con cháu một nhà ấm êm trở lại! Nhưng cậu con rể còn lằng nhằng “xin” thêm “đặc ân” thứ hai:

-Mẹ cho phép con được đem luôn cả Ba về nhé?

Chị hơi ngạc nhiên với lòng tốt của rể, nhưng không hiểu sao nó phải xin phép chị:

-Ba tụi bây muốn đi đâu thì cứ việc, có liên quan gì đến má nữa đâu mà con phải xin phép?

-Dạ… đem Ba về nhà mà Má không cho thì đâu có được. Vợ con muốn được săn sóc Má từ nay, còn con thì muốn bầu bạn với Ba hàng ngày vì Ba sẽ về làm việc chung với con.

-Trời đất! Má làm sao có thể chứa tất cả các con cháu trong căn nhà có một phòng ngủ này?

-Con và Ba đã chung nhau mua một cặp nhà song lập cạnh nhau, có nhiều phòng ngủ lắm! Mấy tháng nay hai cha con đã sửa soạn đâu vào đó tươm tất sẵn sàng rồi, chỉ chờ Má và vợ con dọn về nữa là xong. Những gì Má và vợ con hiểu lầm chỉ là bóng gió thôi chứ hai cha con không có tới lui hay lại qua với A Pa hay A Thí nào đâu Má.

Cô công chúa của chị cười bẽn lẽn:

-Mấy bữa nay ảnh nói không hề liên lạc lại với tình xưa, trường cũ mà con cũng không tin đâu Má

-Không tin sao còn bày trò này?

-Thì có ba làm nhân chứng mà!

Anh Hai tự nhiên xuất hiện với giọng dõng dạc thế, rồi nói thêm:

-Anh cũng là nạn nhân như chồng nó. Tại anh không muốn vào viện dưỡng lão sau này nên mới đồng ý về hợp tác làm ăn với rể như thế. Tụi nó rất vui nếu được gần gũi chúng ta...

Cũng may là hai mẹ con chị Hai cứ nhớ hoài điều-nên-quên chứ không thì suốt đời sẽ không thể nào quên được chuyện-phải-nhớ này!

Vừa mới rời Sài Gòn còn quên mang theo cả chén nước mắm, bây giờ lại phải vừa tiếp khách… ngoại quốc vừa nhìn vị khách… quen trong không khí đượm đủ thứ mùi quê hương khét lẹt làm chị Hai ngơ ngác. Vừa ngơ ngác vừa bẽn lẽn như… con gái.

Chị cười thầm: phải chi mình bỏ tờ ghi chú hay một cái timer vào trong túi áo thì mình đã… đẹp hơn khi tiếp khách…

Ý Nga