Thứ Ba, 19 tháng 6, 2018

Khó Hiểu - Thơ Mạc Phương Đình - Phổ Nhạc Đào Nguyên


Thơ: Mạc Phương Đình
Phổ Nhạc: Đào Nguyên
Tiếng Hát: Duy Linh
Thực Hiện: le Kesseler

Lục Bát Tình Bảy



Một dòng thơ
Nhớ dòng thơ.
Một bờ này
Nhớ
Một bờ kia sông.

Một phương chờ
Nhớ phương mong.
Một con bướm
Nhớ
Ðóa bông vô thường.

Một tù binh
Nhớ chiến trường.
Một chương lục bát
Nhớ
tường vi, xưa.

Phạm Hồng Ân


Trăng Sơn Cước



(Theo thể Tung Hoành Trục Khoán)

" Lững lờ bóng Nguyệt treo đầu núi
Lấp lánh vì sao gát đỉnh đèo"
(Trích trong bài thơ "Đêm Phố Núi" của SongQuang)

LỮNG thững hoàng hôn phủ xóm nghèo
LỜ mờ sương khói cảnh buồn teo
BÓNG cô gái Thượng vai gùi bước
NGUYỆT thẹn tắm mình nước suối reo
TREO mái nhà rông tuồng cánh gió
ĐẦU non ruộng xếp bậc thang trèo
NÚI miền Sơn Cước sầu hiu hắt
LẤP LÁNH VÌ SAO GÁC ĐỈNH ĐÈO

Song Quang
6/2/2018

Cõi Tình Say



Bài Xướng:
Cõi Tình Say


Ngày xưa mắt tựa đèn pha
Từ xa đã nhận ngay là dáng em
Bây giờ mắt đã tèm lem
Nhận nhau nhờ ở thân quen tiếng cười
Dù cho mưa gió bời bời
Bên em ấm áp một đời tuyệt sao
Đưa tay anh nắm đi nào
Em lim dim mắt ôi chao quá tình!
Anh thầm van vái thần linh
Em đừng lơ đãng vô tình liếc ai
Đường đời ta mãi đắm say
Trăm năm hạnh phúc ngất ngây cõi tình.

Phương Hà
***
Bài Họa:
Diễm Tình


Tình ta nàng lờ như pha
Tương tư riêng góc thật là … nhớ em
Lỡ yêu cô bé lọ lem
Mượn đàn hòa khúc làm quen... Hổng cười!
Nàng ngơ ta dạ rối bời
Mòn giày mà vẫn đáng đời vậy sao
Xin ai liếc mắt tí nào
Nghiêng che vành nón... nỡ sao vô tình
Mơ trăng quyện bóng lung linh
Dường như ánh mắt đậm tình của ai
Chìm vào đáy cốc ngất say
Chết thầm bởi nét thơ ngây diễm tình

Kim Oanh
***
Hỡi Tình

Ngàn năm hồ dễ phôi pha
Quay về dĩ vãng luôn là bóng em
Khi xưa cô bé lọ lem
Thừa chiếc răng khểnh chỉ quen mỉm cười
Đường em lộng gió tơi bời
Anh mong hóa kiếp ô đời làm sao
Dẫu mưa tuôn dạt phương nào
Huyền mơ suối tóc nghiêng chao ối tình
Hồ thu đáy mắt lung linh
Thuyền anh vướng mắc lưới tình vì ai
Hương nồng chưa nhấp đà say
Ngọt từng hơi thở thơ ngây hỡi tình

Kim Phượng
***
Dáng Em Kiều Diễm

Cô nàng giả bộ như pha
Có người đeo đuổi tặng quà mến em
Tích xưa thiếu nữ lọ lem
Thầm yêu hoàng tử làm quen mỉm cười
Ngẩn ngơ e thẹn rối bời
Dép mòn cho đáng một đời biết sao !
Em còn khép nép lẽ nào
Che nghiêng chiếc nón nao nao gợi tình
Tưởng như gió thoảng hư linh
Tung tăn chân sáo đưa tình với ai ?
Rượu đào chưa nhấm đã say
Dáng em kiều diễm thơ ngây cảm tình...

Mai Xuân Thanh
Ngày 13 tháng 06 năm 2018

Làm Thế Nào Để Tự Đứng Lên Khi Bị Té Ngã

Dành cho quý vị cao tuổi
Thưa Quý Anh Chị, 
Xin mới Qúy Vị xem một video ngắn sau đây (cũng cũ rồi, tháng Ba năm 2014) giúp chúng ta trổi dậy khi bị té ngã. Đề nghị xin thực tập những bước như trong video hướng dẫn để ít nhất khi (thực sự) bị té ngã, chúng ta có thể tự trổi dậy được. 

How to get up from the floor (after a fall) - MacGyver style!


Theo thống kê của Trung Tâm Phòng Chống Bệnh Tật Hoa Kỳ (U.S. Centers for Disease Control and Prevention), thì hằng năm một trong bốn người cao tuổi (65+) bị té ngã; cứ 11 giây thì có một lão niên được chữa trị trong phòng cấp cứu vì té ngã; mỗi 19 phút, một lão niên chết vì té ngã. 

Té ngã là nguyên nhân hàng đầu gây thương tích; hằng năm 2.8 triệu người té ngã được điều trị trong phòng cấp cứu, 800,000 nằm bệnh viện, và hơn 27,000 tử vong vì té ngã; năm 2014, số tiền chi tiêu cho chữa trị té ngã là 31 tỷ đô-la. (Lưu ý: các con số thống kê về té ngã này thường không được chính xác vì ít người báo cáo hoặc không báo cáo – NN) 

1- Nguy cơ té ngã 

Bất cứ ai cũng có thể bị té ngã, nhưng những người lớn tuổi dễ bị té ngã nhiều hơn những người khác. Đó là do các tình trạng sức khỏe lâu năm làm tăng các nguy cơ bị té ngã. 

Việc té ngã thì phổ biến nhưng chấn thương thường bị bỏ qua và đôi khi dẫn đến tử vong. Khoảng một phần ba số người trưởng thành trên 65 tuổi đang sống tại nhà sẽ có ít nhất một lần bị té ngã trong một năm, và khoảng một nửa trong số này sẽ bị tình trạng té ngã thường xuyên hơn. 

Hầu hết những sự té ngã không dẫn đến chấn thương nghiêm trọng, nhưng có một nguy cơ về các vấn đề gãy xương. 


Những sự té ngã cũng có thể có ảnh hưởng tâm lý tiêu cực đến người cao tuổi. Ví dụ, sau khi bị té ngã, một số người bị mất sự tự tin, trở nên rụt rè và có thể cảm thấy như thể mình bị mất đi sự độc lập. 

2- Khi bị té ngã, nên làm gì? 

Nếu bạn bị té ngã, điều quan trọng là phải giữ bình tĩnh.
Nếu bạn không bị đau đớn và cảm thấy đủ mạnh để đứng dậy, không đứng dậy một cách nhanh chóng. Dùng tay và đầu gối của bạn và tựa vào một vật dụng trong nhà, chẳng hạn như một chiếc ghế hoặc giường.
Dựa vào các đồ có sẵn trong nhà bằng cả hai tay để hỗ trợ cho mình, và khi bạn cảm thấy sẵn sàng, hãy từ từ đứng dậy. Hãy ngồi xuống và nghỉ ngơi một lúc trước khi tiến hành các hoạt động hàng ngày của bạn.
Nếu bạn bị thương hoặc không thể đứng dậy, cố gắng để có được sự chú ý của một ai đó bằng cách gọi họ để được giúp đỡ, đập mạnh vào tường, sàn nhà, hoặc gọi sự trợ giúp (nếu có). Nếu có thể,lấy thông tin điện thoại và quay số cho xe cứu thương.
Cố gắng có một vật dụng ấm áp, như một tấm chăn hoặc một áo choàng, khoác lên người bạn, đặc biệt là đôi chân và bàn chân của bạn. Giữ ở vị trí thoải mái có thể được và cố gắng thay đổi vị trí của bạn ít nhất một lần mỗi nửa giờ .
Nếu bạn đang sống và chăm sóc cho một người lớn tuổi, hãy xem xét các tai nạn và sự trợ giúp thông tin ban đầu cũng như lời khuyên về những việc nên làm sau khi tai nạn xảy ra. 

3- Điều gì gây nên sự té ngã? 

Qúa trình lão hóa tự nhiên cho thấy người cao tuổi có nguy cơ gia tăng bị té ngã. Những sự té ngã là nguyên nhân phổ biến gây nên chấn thương liên đới đến tử vong đối với người trên 75 tuổi. 

Có 3 nguyên nhân chính mà người cao tuổi có khả năng bị té ngã. 
Đó là : 

• Các bệnh mãn tính, như là bệnh tim, chứng mất trí hay huyết áp thấp (hạ huyết áp), có thể gây chóng mặt choáng váng và tình trạng mất ý thức tạm thời.
• Các tình trạng suy giảm như là thị lực kém hay cơ bắp yếu.
• Các tình trạng có thể ảnh hưởng đến sự thăng bằng. 

Đối với người lớn tuổi, các nguyên nhân phổ biến dẫn đến tai nạn trượt chân
té ngã bao gồm :
• Các sàn nhà trơn bóng hay ẩm ướt nhất là nhà tắm
• Ánh đèn trong nhà không đủ sáng
• Các tấm thảm trải không được sử dụng đúng cách.
• Các cầu thang. 

Đặc biệt đối với những phụ nữ lớn tuổi, các tình trạng té ngã có thể là vấn đề đặc biệt phiền toái bởi vì chứng loãng xương (sự loãng xương và yếu xương) rất phổ biến. 

Tình trạng loãng xương có thể phát triển ở nam giới và phụ nữ - đặc biệt là ở những người hút thuốc, uống quá nhiều rượu hoặc sử dụng đơn thuốc có chứa steroid - nhưng những phụ nữ lớn tuổi có nhiều nguy cơ vì các nhân tố thông thường phát triển là kết quả của những sự thay đổi hormon trong thời kỳ mãn kinh. 

4- Ngăn chặn sự té ngã 

Có một số biện pháp bạn có thể thực hiện để giúp ngăn ngừa sự té ngã. Những việc đơn giản mỗi ngày xung quanh nhà bao gồm: 

· Sử dụng các loại thảm chống trượt trong nhà tắm 

· Lau dọn sàn nhà khi nước chảy tràn để tránh tình trạng sàn nhà ẩm ướt 

· Dùng những dụng cụ nâng và di chuyển đồ vật khi vận chuyển những vật nặng và khó khăn. 

· Đi đứng phải dùng gậy (cane) 

Dọn dẹp nhà cửa và bảo đảm rằng tất cả các khu vực trong nhà được thắp sáng đúng cách cũng là một cách để ngăn ngừa sự té ngã. 

Các chuyên gia y tế nhận xét tình trạng té ngã ở người cao tuổi rất nghiêm trọng bởi vì tác động nghiêm trọng của nó. Kết quả là, có sự trợ giúp và ủng hộ to lớn dành cho người cao tuổi, và bạn nên hỏi bác sĩ gia đình về những phương thức trợ giúp này. 

Bác sĩ gia đình có thể thực hiện một số xét nghiệm đơn giản để kiểm tra tình trạng của bạn. Họ cũng có thể xem xét liệu một số loại thuốc bạn dùng có một số tác dụng phụ có thể gia tăng nguy cơ té ngã của bạn. 

Bác sĩ gia đình cũng có thể đề nghị: 

• Có một kiểm tra thị lực nếu bạn đang có vấn đề với tầm nhìn, ngay cả khi bạn đã đeo kính.
• Yêu cầu một sự đánh giá rủi ro tại nhà, và một chuyên gia y tế thăm viếng nhà bạn để nhận ra những nguy cơ tiềm tàng và đưa ra lời khuyên.
• Tập thể dục để cải thiện năng lượng và sự thăng bằng. 

Xin đính kèm tài liệu của Tạp Chí Hội Người Cao Niên Hoa Kỳ (AARP) số Tháng Giêng 2018 trang 22 để Quý Anh Chị tham khảo thêm. 

The Art of Falling Safely 


Simple rules for hitting the ground as softly as possible by Michael Zimmerman, AARP The Magazine, December 2017/January 2018 

It was nearly 30 years ago that Mrs. Fletcher from the LifeCall commercials first uttered her plaintive cry: “I’ve fallen, and I can’t get up!” 
Back then, it was campy and funny. But in the intervening years, chances are that you, and perhaps some of your loved ones, have taken some nasty spills. It’s not just the elderly, though, who end up on the ground. 

A study in the Journal of Allied Health showed that 50- to 60-year-olds fall more than older folks. We’re more active, and that puts us more at risk of falling. Also, the Centers for Disease Control and Prevention found that people are more likely to suffer a traumatic brain injury from falling than from any other cause. 

And we’re all going to fall down: The world is full of banana peels. So while avoiding a fall is job one, knowing how to take a fall when it’s inevitable is a crucial skill. 

“Be smooth, don’t panic, stay loose,” says Alexa Marcigliano, who is really good at falling down. A professional stuntwoman, she’s taken serious spills in shows such as Orange Is the New Black and Blindspot. Here’s her four-point plan for a safe crash landing.


Step 1: Stay bent 

The moment you sense you've lost your balance, get ready to fall with bent elbows and knees. "When people panic, they become rigid," Marcigliano says. "In the stunt world, we never reach out with locked arms. Bend your elbows and have some give in your arms to soften the impact." When you're rigid, you're more likely to suffer a set of injuries called FOOSH — doctor speak for "Fall on outstretched hand." The result is often a broken wrist or elbow. 


Step 2: Protect your head 

If you're falling forward, be sure to turn your face to the side. Falling backward? "Tuck your chin to your chest so your head doesn't hit the ground," Marcigliano advises. 

Step 3: Land on the meat 

"One of the things we try for in stunt falls is landing on meaty parts of your body — the muscles in your back, butt or thighs. Not bone." If you keep your knees and elbows bent and look to land on muscle, you'll be less likely to crack your elbows, knees, tailbone or hips. 


Step 4: Keep falling 

Your instinct will be to stop your body as quickly as you can. But your safest route is to keep rolling — indeed, the more you give in to the fall, the safer it will be. "Spread the impact across a larger part of your body; don't concentrate impact on one area," Marcigliano says. The more you roll with the fall, the safer you will be. 

Advanced trick 

"In stunts, we do something called slapping out," Marcigliano notes. "As you fall, let your body roll, and extend your arm palm-down, to slap the ground and stop yourself. 
Before the fall 

While you can’t prevent all slips, there’s plenty you can do to improve your footing. 
Be here now. Practice “mindfulness” — focus on the present and be aware of your surroundings, instead of being lost in your thoughts. 

Fix your blind spots. If you can’t see it, you can’t avoid tripping over it. Have your eyesight and eyeglasses checked regularly.
Boost your balance. Stand with your feet together. Raise one foot an inch; hold for 30 seconds. Do this for 10 reps. Repeat with your other foot. 

Simple Steps to Prevent Falls 
Use these tips around the house and decrease your chances of serious injury 


Half of all falls happen at home, and many occur when older people are doing everyday activities — reaching for objects overhead, climbing on a stepstool or walking down the stairs. 

The reasons for falls are varied: poor eyesight, weakened muscles or dizziness from medication. For many reasons, seniors often aren't as steady on their feet and lose their balance. 

What can you do to prevent falls? Carefully inspect your house — inside and out — and consider making these changes that will increase the safety of the home. 

All rooms 
Install carpet with short, dense pile.
Secure rugs with double-sided carpet tape and make thresholds even.
Make sure electrical and extension cords are out of the way. 
Keep exits and hallways open.
Provide bright, evenly distributed light.
Use lampshades that reduce glare.
Make sure light switches and electrical outlets are easy to reach.
Use nightlights. 

Stairs 
Put handrails on both sides of stairways.
Make sure steps are in good repair.
Use non-skid contrasting tape, rubber stair treads, or coated, skid-resistant surface treatment on non-carpeted stairs in one-inch intervals. Use three long strips of tape on each step.
Check carpeting to make sure it is firmly attached along stairs. Make immediate repairs to worn or loose carpet.
Choose a carpet pattern that doesn't hide step edges, making it look like steps have ended when they haven't.
Remove any rugs at the top or bottom of stairways.
Use at least 60-watt bulbs in stairways and have on-off switches at the top and bottom of stairs. 

Kitchen 
Get sturdy stepstools — preferably with handrails — to reach upper shelves.
Avoid using floor wax. 

Bathroom 
Use rubber bathmats or strips in bathtubs and showers.
Install at least two grab bars in the bath.
Secure bathroom rugs to the floor.
Use raised toilet seats and/or install handrails near the toilet. 

Exterior 
Be sure there is adequate lighting to get safely in and out of the house.
Install handrails along any flight of outdoor steps.
Buy sand or salt for icy walkways.
Keep steps, sidewalks, decks and porches clear of newspapers, and sticks, rocks, wet leaves and other debris.
Repair broken or uneven pavement on walkways and driveways.
Remove shrub or tree roots sticking out of the ground.

Trần Ngọc Sưu tầm

Thứ Hai, 18 tháng 6, 2018

CHS Tống Phước Hiệp NK 62-69 & Thân Hữu Hội Ngộ 04-6-2018

Cựu Học Sinh Tống Phước Hiệp niên khóa 62-69 và Biện Công Danh gặp gỡ Thân Hữu tại Vĩnh Long tháng 6 - 2018



Thực Hiện: Huỳnh Hữu Đức

Lại Đem Thơ Dịch




Trang thơ mở, lòng sao quặn thắt!
Chí tang bồng, ai bắt ngồi yên?
Thơ ngâm chẳng sạch ưu phiền,
Cảnh đời rồi rắm, tâm điền gió trăng?

Gác tai mặc lăng nhăng sự thế,
Đêm buồn này, biết kể bao đêm!
Lá vàng rơi rụng bên thềm,
Thời gian nhè nhẹ, êm đềm … lặng qua.

Đầu đã thấy trổ hoa, lốm đốm …
Người gầy ve, tưởng ốm mà không.
Cố tâm, nén chí, phong lòng.
Cánh bằng đợi gió, vượt không tung hoành:

Mong đến lúc reo oanh, vang nhạn
Rộn lưng trời những bạn đồng ca.
Dội vang khắp mặt sơn hà
Mở ra Nguyên kỷ trăm hoa đua mầu.

Nay tựa án, lựa câu tìm chữ
Vận dụng từ, toan thử mối thơ.
Trãi lòng, trang giấy đợi chờ,
Lúc vui, lúc lại thờ ơ ngồi thừ.

Quanh mình, cảnh đâu như thơ vẽ.
Muốn làm thơ, thơ tẻ buồn thêm!
Thôi thôi, những giọng yếu mềm,
Lại đem thơ dịch, đâu ghiền thơ xưa.

Danh Hữu
19-9-1979


Nỗi Lòng Rau Răm


Xướng: Nỗi Lòng Rau Răm

Gió đưa cây cải lặng về trời
Giọt nắng trần gian, vẫn rạng soi 
Sự sống sục sôi tràn lũng núi 
Nguồn xanh ngăn ngắt phủ nương đồi
Tịnh không kẻ đoái, buồn dăm phút
Nào có ai thương, cảm một lời
Chỉ mỗi rau răm sầu ở lại…
Đắng cay hứng vạ, mặt trơ đời…

Cao Bồi Già
13-06-2018
***
Các Bài Họa:

Sau Lời

Chẳng tiếng kêu thương động cửa trời
Rau răm ở lại,...mặc săm soi
Chìm trong sương trắng tràn đồng bãi
Lặng giữa cây xanh ngợp núi đồi!
Thấm cay men lá nghe chua vị
Ngậm ngọt bồ hòn ngẫm đắng lời!
Cây cải vô tình theo gió cuốn
Chỉ răm tự biết nỗi đau đời!?

13-6-2018
Nguyễn Huy Khôi
***
Tích Xưa Chuyện Cũ

Bị cha bức tử, Cải lên trời
Lòng dạ ngay tình sử sách soi
Yêu nước, mẹ Răm soi sáng thế
Rạng danh, rau mọn mọc xanh đồi
Giận chồng mê muội tin vào giặc
Hận lũ xâm lăng uất nghẹn lời
Thân xác đọa đầy, gương rực rỡ
Tích xưa truyền tụng mãi muôn đời.

Sông Thu
(*) Cây Cải- Rau Răm là câu chuyện về Hoàng tử Cải và mẹ là
bà phi Răm, vợ của Nguyễn Ánh (vua Gia Long). Khi Nguyễn Ánh đánh thua 
Nguyễn Huệ, muốn giao hoàng tử Cải làm con tin để cầu viện quân Pháp, bị bà phi Răm phản đối, liền ném Hoàng Tử xuống biển và giam bà phi vào ngục thất.
Người đời sau ca ngợi tinh thần yêu nước của bà phi Răm và chê trách hành động " cõng rắn cắn gà nhà" của vua Gia Long.
***
Răm Vào Danh Sử

Hoa Cải đành bay họa tới trời 
Lâu rồi gương ấy hãy cùng soi
Ngai vàng một thoáng vùi bao mộng
Điện ngọc vừa đây rải mấy đồi
Máu chảy ruột mềm đau vạn kiếp
Nồi da xáo thịt hận muôn lời
Cành Răm từ ấy vào danh sử
Cổ lục buồn đau suốt cả đời…

Phan Tự Trí
***
Chung Phận

Rau răm ở lại, cải lên trời
Tình nghĩa vậy thôi, chớ xét soi
Cay đắng cùng chung khi giữa trận
Ngọt bùi chia sẻ lúc lưng đồi 
Cuộc vui chấm dứt, đâu cần rượu
Thế sự đổi thay, mãi cạn lời
Kẻ ở chân trời còn lận đận
Quê nhà cam chịu, sống qua đời

Thanh Trương
***
Vết Nhơ

Thoảng nghe câu hát vút ngang trời
Để lại ngàn sau ngẫm xét soi
Phận mọn hết lòng gìn đất nước
Thân hèn quyết dạ giữ vùng đồi
Biển sâu bối rối nên nghẹn tiếng
Tù ngục bi ai nỏ thốt lời
Hậu thế cười chê sao cạn nghĩ
Vết nhơ còn đó, trải bao đời

Hồng Phượng
***
Lời Răm

Vô đạo phải đâu lỗi ở trời?
Còn kia sử liệu tỏ tường soi
Hại nhà chớ mộng than thành ngọc
Bán nước đừng mơ vũng hóa đồi.
Bức tử Tử Hoàng ô uế tiếng
Giam cầm Phi Nữ chát chua lời!
Bệ Rồng gác tía,...như mây thoảng
"Cõng rắn cắn gà"...nhục mãn đời!?

15-6-2018
Nguyễn Huy Khôi
***
Duyên Nợ Rau Răm

Cùng bao rau quý ngắm mây trời
Rải lá xanh màu để nắng soi.
Răm giãi ít nơi dường khác nết
Cải vươn mọi chốn cả leo đồi
Bên này nghĩa rộng luôn ngời ý
Phía nọ tình thưa khó đẹp lời
Tại vị thơm cay đòi khéo hợp
Riêng anh vịt lộn kết duyên đời 

Trần Như Tùng

***
Nỗi Buồn Vương Phi* 

Phu phụ lìa xa chẳng oán trời 
Phi về nương rẫy, bóng trăng soi 
Quân vương lạc lối...đau lòng thiếp 
Binh sĩ phơi thây...trắng núi đồi 
Cõng rắn, rước voi ..."dày xéo nước" 
Đày dân, lệnh họ..." cấm buông lời" 
Vàng son rồi cũng theo dòng nước 
Tiếng xấu ngàn năm mãi để đời! 

Thy Lệ Trang 

*Sách Việt Nam Phong Sử của Nguyễn Văn Mại (tủ sách Cổ Văn, phủ Văn Hóa, Sài Gòn 1972, trang 126), do Tạ Quang Phát phiên dịch, ghi như sau:
Gió đưa cây cải về trời
au răm ở lại chịu lời đắng cay.

"Thơ phong sử này thuộc tỷ. Cải rau cải có thể làm dưa, tháng mùa đông bắt đầu gieo hột mà trồng. Trời, thiên triều, triều nhà Thanh bên Tàu. Nước ta trải các đời đều chịu triều đình Trung Quốc phong cho, cho nên gọi Trung Quốc là thiên triều. Răm, thứ rau có vị cay, mọc ở chỗ đất thấp. Theo Sử ký, Nguyễn Thị Kim, người ở làng Tỳ Bà, huyện Lương Tài, là cung phi của vua Lê Mẫn Đế.

Lúc ấy quân Tây Sơn chiếm cứ thành Thăng Long, vua Lê Chiêu Thống và Hoàng Thái Hậu với cung phi chạy lên Cao Bằng, nếm mọi nỗi đắng cay.

"Đến khi vua Chiêu Thống sai người sang cầu cứu với nhà Thanh thì trước hết bí mật khiến người hộ tống Thái Hậu và Nguyên Tử (con trai trưởng của vua) đi sang Tàu.

"Còn Cung Phi Nguyễn Thị Kim đi theo không kịp, phải buồn hận trở về, âm thầm ẩn tránh trong dân gian lo việc làm ruộng nuôi tằm, dệt vải để sống bằng sức lực của mình.

"Ngày xưa sống với phấn sáp cung trang, ngày nay nàng trở thành người đàn bà quê với áo vải hoa gai, vua thì chạy đi, nước thì tan mất, nỗi đắng cay không xiết được, cho nên làm thơ phong dao để tự ví mình.

Cải, là thứ rau có vị đắng, ví với Thái Hậu
Rau răm cũng có vị đắng, ví với Cung Phi

“Ý nói là Thái Hậu đi xa sang Thiên Triều chưa biết kham khổ ra sao. Một mình Cung Phi ở lại trong đất giặc chiếm đóng phải chịu những nỗi cay đắng ấy. Đấy cũng là lời than thở.
“Về sau vua Chiêu Thống ở Yên Kinh bị bịnh mà chết.
Sau khi lấy được nước và định quốc đô, Triều Nguyễn ta xin nhà Thanh đưa linh cữu vua Lê Chiêu Thống về nước.

"Cung Phi Nguyễn Thị Kim đến trước linh cữu lạy khóc rồi uống thuốc độc mà chết. Thương thay! Trung thần liệt nữ từ xưa đều thế” (trí

Đất Phương Nam I - Từ Vùng Đất Biên Đến Tỉnh Biên Hòa-Đồng Nai (Phần 5)

(Chợ Biên Hòa xưa)
Danh Lam Thắng Cảnh Biên Hòa: 

Từ ngã ba Tân Phong theo lộ 56 đi khoảng 10 cây số, tức là về phía Tây tỉnh lộ số 2 từ Long Khánh đi Bà Rịa, cách Biên Hòa khoảng 80 cây số, trên cao độ khoảng 250 mét, có ngôi cổ mộ Hàng Gòn, là ngôi mộ đã có cách đây trên 2.500 năm, do một người Pháp tên Bouchot tìm ra vào năm 1927 khi họ mở đường tỉnh lộ nối Long Khánh và Bà Rịa, chứng tỏ nơi này đã từng có một nền văn minh cổ đại. Kiến trúc toàn mộ gồm hai hàng trụ bao quanh hầm mộ, có 10 trụ đá cao từ 2.5 đến 3 mét. Hầm mộ có dạng hình hộp dài 4.2 mét, ngang 2.7 mét và cao trên 1.6 mét. Đặc biệt là toàn ngôi mộ được ghép lại bởi những tấm đá hoa cương nặng hàng tấn, riêng tổng sức nặng trên nắp mộ có hơn 10 tấn. Đây là ngôi mộ cổ và quy mô nhất được tìm thấy trong vùng đồng bằng miền Nam. 

Tại vùng Hố Nai Biên Hòa hiện nay có Chợ Sặt, là ngôi chợ chính của toàn vùng. Dân Hố Nai hầu hết là người Bắc di cư vào năm 1954, đa số là thợ mộc có tay nghề rất cao, và hầu hết theo đạo Thiên Chúa. Biên Hòa còn là một khu công nghệ nặng và nhẹ cho cả nước với những mặt hàng được biết đến khắp nơi như vật dụng bằng cao su, vải sồ, gạch ngói, vân vân. Ngoài ra, Biên Hòa còn nổi tiếng về trái cây như cam, quít, đặc biệt là bưởi Thanh Trà. Hiện nay, tại Biên Hòa có cả một khu sinh thái nhà vườn mà trung tâm là làng bưởi Tân Triều, với những khu vườn bưởi xum xuê.

Về thắng cảnh, dầu đã được phát triển về mặt kỹ nghệ ngay từ thời Pháp thuộc, Biên Hòa vẫn còn là một trong những vùng thiên nhiên kỳ thú nhất của miền Nam. Cách Biên Hòa khoảng 6 cây số là khu núi Bửu Long, có Hồ Long Ẩn, đây là hồ nhân tạo được thành hình sau một thời kỳ gần trăm năm khai thác đá. Hồ rộng trên mười mẫu tây, với những vách đá soi bóng trên mặt nước tạo cho cảnh trí hồ một mỹ quan thật đặc sắc. Từ trên nhìn xuống, hồ trông giống như vịnh Hạ Long thu nhỏ. Ngay giữa lòng hồ là một khu ốc đảo cao hơn 35 mét, nơi trú ngụ của hàng ngàn loài chim quý hiếm. Bên cạnh hồ là hai ngọn núi thấp, trên núi Bửu Long có ngôi chùa cổ Bửu Phong nổi tiếng nằm thấp thoáng sau cây bồ đề đại thụ. Bên ngọn núi kia có hang Sơn Thạch Động có hình dạng giống như hàm ếch với nhiều nhũ thạch rủ xuống trông đẹp không kém gì Thạch Động ở Hà Tiên. Đi xa hơn về phía Trị An, cách Biên Hòa khoảng 30 cây số có hồ Trị An, trong hồ có rất nhiều đảo nhỏ. Ngoài vẻ đẹp tự nhiên, vùng đảo Ó trong hồ Trị An còn là một vùng với môi trường thiên nhiên trong lành. Đi xa hơn chút nữa, cách Biên Hòa chừng 50 cây số có thác Trị An, trên đó Chánh phủ VNCH xây đập và nhà máy phát điện vào đầu thập niên 60. Thác cao 8 mét, rộng hơn 30 mét. Tuy không hùng vĩ như những thác khác trên cao nguyên Đà Lạt, nhưng tại vùng này thì thác Trị An là một thắng cảnh có vẻ đẹp thiên nhiên, có những tảng đá lớn nằm rải rác giữa sông với dòng nước cuồn cuộn ngày đêm.

Từ Sài Sòn người ta đi theo quốc lộ số 1, rẽ phải theo tỉnh lộ 763, qua bến phà Cát Lái, đi thêm vài cây số là tới vùng giồng Ông Đông, bên kia giồng là cù lao Đại Phước, có hình số ‘8’ rất lý thú. Đây là giao điểm giữa hai sông Đồng Nai và Nhà Bè. Kỳ thật sông Nhà Bè cũng chính là sông Đồng Nai chảy qua địa phận quận Nhà Bè. Sau năm 1975, người ta biến khu nầy thành khu du lịch Bò Cạp Vàng, có lẽ vì nơi đây có trồng nhiều loại cây Bò cạp vàng, một loài hoa có mùi thơm thoang thoảng dễ chịu. Trên cù lao có nhiều nhà sàn, du thuyền, xe đạp nước và thuyền máy dưới nước kiểu giống như xe hơi dưới nước. Những ngày cuối tuần du khách từ Sài Gòn thường đến đây cắm trại dưới những khóm hoa ‘bò cạp vàng’. Nếu tiếp tục theo quốc lộ số 1 đến Biên Hòa, người ta sẽ thấy cả một khu vườn bưởi san sát nhau, mà trung tâm là làng bưởi Tân Triều. Vùng nầy đa số các chủ vườn đều biến cải ngôi vườn nhà của mình thành một nơi mà du khách có thể vừa nghỉ mát vừa có thể thưởng thức những món ăn rất đặc sắc của Biên Hòa. Thường mùa thâu hoạch bưởi là từ tháng 8 đến tháng 12, tuy nhiên, những tháng khác trong năm vùng nầy vẫn đủ khả năng cung cấp bưởi cho du khách. Tuy không có núi cao như các tỉnh vùng cao nguyên Trung phần, nhưng từ khi vùng Định Quán được sáp nhập vào Biên Hòa, vùng nầy cũng có một số đồi thấp rất đẹp.

Từ Biên Hòa, theo quốc lộ số 1, qua khỏi Trảng Bom, rẽ trái vào quốc lộ 20 đi Gia Kiệm, Định Quán và Tân Phú. Trong huyện Định Quán có khu ‘Thác Mai’ mà ngày nay người ta đã biến nó thành khu du lịch ‘Thác Mai’. Muốn đi vào khu du lịch nầy người ta phải đi qua một khu rừng nguyên sinh với cả một cảnh trí tuyệt đẹp. Tại đây người ta có thể tìm thấy trên 240 loại chim như trĩ, công, sếu, gà lôi, kéc, le le, cu trắng, cu đen, và rất nhiều các loại cò, nhất là các loại chim quí hiếm như cò quắm xanh và trĩ lông đỏ. Kỳ thật ‘Thác Mai’ chỉ là một đoạn của sông La Ngà bị những tảng đá lớn chắn ngang dòng sông nên dân địa phương gọi nó là thác. Vào mùa hè, dân địa phương thường đến đây nghỉ ngơi và tắm mát trên dòng ‘Thác Mai’ nầy rất đông. 
Từ Ngã Ba Dầu Giây rẽ phải theo quốc lộ 20 về hướng Đông Bắc đi Đà Lạt, cách Biên Hòa khoảng 50 cây số, là vùng Đá Chồng, nơi hãy còn rất nhiều di tích văn hóa Phù Nam. Với ba hòn đá nằm chồng lên nhau ở độ cao 36 mét so với mặt lộ. Hòn dưới cùng lớn gấp hai hòn trên, hòn trên cùng nằm ở vị thế chênh chông chìa ra ngoài quá phân nửa như muốn đổ nhào bất cứ lúc nào, thế nhưng đã từ bao đời nay ba hòn đá ấy vẫn trơ gan cùng tuế nguyệt. Đây là một trong những thắng cảnh của vùng Biên Hòa, nay thuộc tỉnh Đồng Nai. Về phía Tây Bắc của Hòn Đá Chồng là Hòn Dìa, là một hòn đá thật to hình chữ nhật không đều, một đầu to một đầu nhỏ, tuy nhiên nó lại nằm trên một hòn đá khác nhỏ hơn nó rất nhiều lần, nằm cao hơn mặt lộ khoảng 43 mét. Về phía Tây Nam của Hòn Đá Chồng là núi Bạch Tượng hay núi Đá Vôi, núi có hình hai con voi trắng nằm cạnh nhau. Trên đỉnh là hòn Voi Đực có tượng Đức Phật Thích Ca khổng lồ, nhìn về hướng Đông. dưới chân là hang Bạch Hổ và hòn Voi Cái. Từ Hang Bạch Hổ người ta có thể theo một hành lang nhân tạo để đi thẳng lên tới đỉnh hòn Voi Đực. Ngoài ra, gần Hòn Đá Chồng còn có Hang Dơi, chỉ cao khoảng hơn 100 mét, nhưng đường lên hang rất trơn trợt khó đi. Bên trong hang trời tối đen như mực, nên thường thì du khách phải nhờ dân địa phương dẫn đường vì họ biết rõ những con đường vào hang. Từ Biên Hòa đi về phía Long Thành, cách Sài Gòn khoảng 70 cây số có Thác Đá Hàn, với dòng nước từ trên cao đổ ầm ầm xuống, tạo ra một vùng bọt trắng xóa giữa cảnh trời mây tuyệt đẹp. Hai bên suối xanh um bởi những hàng cây, ruộng lúa và vườn tược. Dưới lòng suối là những tảng đá nằm ngổn ngang làm cản trở dòng nước đang chảy mạnh và tạo ra cả một vùng bọt nước trắng xóa. 
Mộ Cổ Hàng Gòn -Biên Hòa

Về phía Bắc của vùng Tân Phú là khu vườn quốc gia ‘Nam Cát Tiên’. Đây là một trong những khu rừng nguyên sinh nhiệt đới có thực vật và động vật phong phú nhất của Việt Nam. Khu rừng nầy có tổng diện tích khoảng 74 ngàn mẫu tây đất, trong đó có ‘Thác Trời’ và ‘Bàu Sấu’, trong bàu có rất nhiều các loài cá quí hiếm, đặc biệt nhất là các loại sấu nước ngọt. Bên bờ Bàu Sấu là nơi hội tụ của đủ các loại chim cò như công, trĩ, sếu, gà lôi, le le, cu, và đủ các loại cò. Nơi đây ngày nay vẫn còn những đàn voi, đàn nai và bò rừng sống tập thể không khác những khu rừng bên Phi châu. Tuy nhiên, sau năm 2008, các nhà vạn vật học đang quan ngại là những loại thú rừng vừa kể đã bị săn bắt gần hết, đến nỗi ngày nay ai mà tình cờ tìm thấy một chú thú rừng được xem là một cơ may rất hiếm hoi. Riêng về thực vật, khu vườn Nam Cát Tiên có trên 600 loại, hơn 100 loại cây quí, và hàng trăm loại cây thuốc rất quí. Đây cũng là lãnh địa của những loài phong lan với hơn 60 loại khác nhau. Người ta cũng phát giác trong khu rừng Nam Cát Tiên một vài chú tê giác một sừng chủng loại Java, có lẽ đây là một trong những con tê giác Java cuối cùng còn sót lại ở Việt Nam.

Cây Trái Vùng Đồng Nai-Biên Hòa: 


Trên mười ngàn năm nay, vùng này được bồi đắp bởi phù sa đất đỏ của sông Đồng Nai lên vùng nham thạch cổ của một vùng núi lửa đã ngưng hoạt động từ lâu. Đây tuy không phải là vùng bạt ngàn những rừng cao su và những núi đồi ngút ngàn, nhưng vùng nầy cũng có những dòng sông ngắn với đỏ ngầu phù sa, và đất đỏ bụi mù về mùa nắng, nhưng lầy lội về mùa mưa. Vùng Đồng Nai-Biên Hòa là vùng đất tiếp giáp giữa miền Nam cao nguyên Trung Phần và Nam Phần. Toàn vùng phía Bắc và Đông Bắc của vùng Đồng Nai-Biên Hòa có loại đất đen và đất đỏ với độ màu mỡ cao, rất thích hợp cho các loại cây công nghiệp như cao su, trà, cà phê và hạt tiêu...

Càng về phía Nam, địa hình đất đai càng trở nên thấp dần với những đồi núi thấp và phần lớn đất đai của vùng nầy được bồi đắp bởi lớp phù sa cổ có màu đỏ vàng và xám. Dọc theo các bờ sông thế đất nầy trũng dần giữa các nhánh sông và tạo thành từng dãy đất hẹp có chiều rộng thay đổi từ vài chục mét đến vài cây số. Về phía Nam của vùng Biên Hòa như các vùng Long Thành và Nhơn Trạch... là vùng trũng nằm trên trầm tích đầm lầy của vùng biển cổ, có nơi thấp hơn cả mực nước biển trung bình. Đất ở đây có màu bùn đen, đây là loại đất thích hợp cho việc trồng các loại cây như đậu, mè, và cây hạt điều... Riêng đất đai về phía Nam, dọc theo các bờ sông Mã Đà, Sà Mách, Đồng Nai và La Ngà thuộc vùng phù sa mới, đất cát... rất thích hợp cho việc trồng các loại cây lương thực, rau quả và các cây hoa màu khác. Chính nhờ vậy mà từ xưa đến nay vùng Đồng Nai-Biên Hòa rất nổi tiếng về các loại cây trái, đặc biệt là bưởi, mận, mít tố nữ, vân vân. Cách trung tâm Sài Gòn chỉ khoảng chừng 40 cây số có một làng nổi tiếng về bưởi từ hàng thế kỷ nay, đó là làng Tân Triều. Tại đây người ta có thể tìm thấy đủ thứ các loại bưởi như bưởi đường cam, bưởi thanh, bười ổi, bưởi xiêm, bưởi chua, bưởi bà Vân, bưởi long, vân vân. Theo các bô lão địa phương kể lại thì sau khi người Pháp chiếm Nam Kỳ, giáo xứ Tân Triều được thành lập, cha xứ đã mang hai cây bưởi ổi từ Ba Tây về đây trồng trong khuôn viên nhà thờ. Bưởi vừa ngon vừa sai trái nên dân làng đã xin chiết nhánh đem về trồng ở nhà. Ít lâu sau tiếng tăm bưởi Tân Triều được biết khắp vùng và lan tới các vùng Sài Gòn-Chợ Lớn. Ngày nay bưởi Tân Triều đã trở thành đặc sản của Biên Hòa và hầu như dân miền Nam ai cũng biết đến tiếng tăm của làng bưởi Tân Triều. Trước năm 1975, bắt đầu từ tháng 10 đến tháng 12, dân Sài Gòn thường về đây nghỉ ngơi để thưởng thức vị ngon của bưởi Tân Triều. Tại xã An Phước, huyện Long Thành có một loại mận rất nổi tiếng, đó là mận roi. Đây là loại mận có nguồn gốc từ Thái Lan, trái dài và lớn, vỏ màu tím đỏ có sọc trắng mờ, không có hạt, ăn rất ngon.


Sau năm 1975, cư dân vùng đồng bằng sông Cửu Long đã lên An Phước chiết nhánh về trồng tại địa phương mình, nhưng trái cho ra không ngon bằng cây mận trồng tại An Phước. Nói tới Đồng Nai-Biên Hòa mà không nói tới mít Tố Nữ quả là một thiếu sót. Việt Nam, nhất là vùng Nam Bộ thì có nhiều loại mít, nhưng phải nói không có loại mít nào qua được mít Tố Nữ. Mít Tố Nữ có nguồn gốc từ Thái Lan và được trồng nhiều nhất trong vùng Long Thành. Theo các vị bô lão trong vùng thì mít Tố Nữ còn có tên là mít Xiêm vì nó là một trong những loại cây quí được vua Xiêm triều cống cho nước ta từ hơn hai thế kỷ trước. Trái mít Tố Nữ tuy nhỏ, nhưng muối mít to, dòn và thơm ngọt, rất ít sơ. Người ta chỉ cần bấm quanh cuốn rồi nắm chặt cuống rồi xoay và kéo lên là toàn bộ muối dính với cùi bên trong trái mít sẽ tuột ra, chỉ còn lại sơ nằm dính với vỏ mà thôi. 
Di Tích Khảo Cổ Trên Vùng Đất Đồng Nai-Biên Hòa: 

Vào năm 1679, các di thần nhà Minh(45) là các tướng Trần Thượng Xuyên và Trần An Bình được phép chúa Nguyễn đi vào khai phá đất Đồng Nai. Ngay sau khi tướng Trần Thượng Xuyên cùng quan quân của ông đến vùng Đồng Nai, họ đã khai hoang lập ấp và thiết lập phố phường buôn bán trao đổi với người ngoại quốc từ các nơi đến. Không phải đợi đến khi các nhà khảo cổ người Pháp đến đây khai quật và khám phá ra những di vật của các cộng đồng cư dân cổ tại đây, mà ngay từ cuối thế kỷ thứ XVII, khi những lưu dân người Minh Hương của tướng Trần Thượng Xuyên bắt đầu đào móng xây phố, họ đã khám phá ra rất nhiều di vật vật của người xưa tại khu vực Đồng Nai. Tuy nhiên, thời đó họ không có cách chi để xác định niên đại cũng như nền văn hóa mà những di vật nầy được chế tác ra. Vì thế họ chỉ biết đem về nhà cất giữ làm vật kỷ niệm của tiền nhân để lại. Về sau nầy khi người Pháp đánh chiếm Việt Nam và thiết lập thuộc địa trên vùng đất nầy, họ mới bắt đầu cho các nhà khảo cổ sang khảo cứu. Kết quả của những cuộc nghiên cứu nầy cho thấy vùng Đồng Nai là một trong những địa bàn cư trú chính của các cộng đồng cư dân cổ, cổ hơn cả cư dân Phù Nam hai ngàn năm trước. Người ta cũng tìm thấy tại vùng đất Đồng Nai đã từng có một nền văn hóa rất lâu đời mà họ đặt tên là ‘Văn Hóa Đồng Nai’. Nền văn hóa nầy trải rộng trên địa bàn các tỉnh miền Đông Nam Phần ngày nay từ Tây Ninh, Bình Phước, Đồng Nai, thành phố Hồ Chí Minh, đến Bà Rịa-Vũng Tàu. Nói cách khác, phạm vi của văn hóa Đồng Nai thời tiền sử bao gồm lưu vực các sông Đồng Nai, sông Bé, sông Sài Gòn, sông Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây.


Vào hậu bán thế kỷ thứ XIX, khi người Pháp xây dựng một số công trình lớn ở Sài Gòn, họ đã tìm thấy rất nhiều di vật khảo cổ học. Sau khi trường Viễn Đông Bác Cổ ra đời, các nhà khảo cổ học người Pháp đã bắt đầu có nhiều hứng thú với việc nghiên cứu và khai quật thêm nhiều địa điểm khảo cổ ở miền Đông Nam Phần để tìm ra manh mối của nền văn hóa lâu đời nầy. Đến những năm từ 1960 đến 1970, một số nhà địa chất học người Pháp đã cho công bố việc phát hiện các công cụ thời đá cũ ở vùng Xuân Lộc, thuộc tỉnh Đồng Nai và nhiều di tích ở vùng hạ lưu sông Đồng Nai mà họ gọi là nền văn hóa ‘Cù Lao Rùa’. Từ năm 1954 đến năm 1975, công trình khảo cổ bị đình trệ vì chiến tranh. Sau năm 1975, nhiều nhà khảo cổ học Việt Nam đã đẩy mạnh việc khai quật và nghiên cứu về văn hóa Đồng Nai. Hình ảnh của các cộng đồng cư dân cổ cũng như nền văn hóa Đồng Nai hiện rõ dần sau khi người ta đã phát hiện hàng chục ngàn di vật sau khi đã khai quật hàng trăm khu di tích. Nền văn hóa nầy trải rộng từ cao nguyên Bảo Lộc-Di Linh xuống hạ lưu sông Đồng Nai, rồi chạy dài ra đến vùng biển của miền Đông Nam Phần. Trong hàng chục ngàn di vật tìm thấy, đồ đá là những di vật phổ biến và có số lượng lớn nhất. Qua những khám phá nầy, người ta thấy những công cụ đồ đá còn tồn tại lâu dài đến cả những giai đoạn sau nầy như thời kim khí, có lẽ vì miền Đông Nam Phần không có quặng mỏ, mà ngược lại chỉ có rất nhiều đá. Các loại hình công cụ phổ biến là búa, rìu, dao, mũi tên, vòng đeo tay, bông đeo tai, chuỗi hạt, vân vân. Đặc biệt người ta tìm thấy bộ đàn đá trong vùng Đồng Nai-Bình Phước có niên đại 3.000 năm trước. Người ta cũng tìm thấy rất nhiều khuôn đúc trong vùng Đồng Nai, cho thấy nghề đúc đồng và luyện kim đồng thau ở đây đã tương đối phổ biến cách nay khoảng 3.000 năm trước. Từ năm 1995 đến năm 2006, người ta còn tìm thấy tại vùng Bưng Sình(46) năm chiếc trống đồng có phong cách Đông Sơn tại miền Đông Nam Phần.

Do vị trí địa lý, hầu như toàn bộ miền Đông Nam Phần nằm trên vùng đất cao, nên phương thức nông nghiệp chính của các cộng đồng cư dân cổ là trồng lúa trên ruộng cao hay làm rẫy với dụng cụ chính là cây cuốc. ngoài ra, họ còn sinh sống bằng cách hái lượm hoa quả hoặc đánh bắt cá tôm trên sông. Đồng thời, cũng có một số cư dân chuyên sống bằng nghề trao đổi hàng hóa, vì kết quả khai quật những mộ chum tại Đồng Nai cho thấy cách nay trên 2.000 năm, cư dân cổ tại đây đã từng trao đổi buôn bán với nhóm cư dân cổ bên phía Cần Giờ (47). Ngày nay hầu hết các nhà khảo cổ học đều đồng ý với nhau rằng trên 3.000 năm trước, chính nền văn hóa Đồng Nai đã mở đầu cho truyền thống văn hóa kế tiếp, đó là văn hóa Óc Eo, khoảng trên dưới 2.000 năm trước; rồi văn hóa Angkor, khoảng 1.000 năm trước; và sau cùng là nền văn hóa Nam Kỳ của nhân dân Việt Nam ngày nay.

Người Long Hồ 
Anaheim ngày 3 tháng 8 năm 2011 
Copyright © 2012 by Ngoc Tran. All rights reserved.

Nhấp vào Links: